# Bestoj en Esperanto: kato, hundo, ĉevalo kaj pli

Source: https://esperantopedia.org/eo/frazoj/bestoj/
Language: eo
Updated: 2026-10-11

> Esperantaj bestonomoj kun prononco: kato, hundo, ĉevalo kaj pli, plus -id- por idoj, -in- por inoj, kaj bestaj sonoj (boji, miaŭi, heni).

***Besto*** estas la plej ofta Esperanta vorto por animalo. La plej ofte bezonataj bestonomoj estas ***kato***, ***hundo***, ***ĉevalo***, ***birdo*** kaj ***fiŝo***. Bestonomoj estas ordinaraj substantivoj kun la finaĵo *-o*, do ili ricevas *-j* en la pluralo (*katoj*) kaj *-n* kiel objekto (*Mi havas katon*). Vortpartoj donas la idon (*-id-*), la inon (*-in-*) kaj la viron (*vir-*). La prononcaj gvidiloj dividas la vortojn en silabojn kun la akcenta silabo en majuskloj; la [akcento](https://esperantopedia.org/eo/lerni/alfabeto/) ĉiam falas sur la antaŭlastan silabon.

## Ĝeneralaj vortoj

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *besto* | BES-to | vivulo, kiu ne estas homo |
| *dorlotbesto*, *hejmbesto* | dor-lot-BES-to, hejm-BES-to | besto, kiun oni tenas hejme por plezuro |
| *dombesto* | dom-BES-to | besto, kiun oni tenas ĉe la domo aŭ bieno |
| *sovaĝa besto* | so-VA-ĝa BES-to | besto, kiu vivas libere en la naturo |
| *mamulo* | ma-MU-lo | besto, kiu nutras siajn idojn per lakto |
| *birdo*, *fiŝo*, *insekto* | BIR-do, FI-ŝo, in-SEK-to | tri grandaj grupoj de bestoj |

*Besto* normale signifas animalon, kiu ne estas homo; ReVo aldonas duan sencon, kiu inkluzivas ankaŭ homon, kaj ĝuste tion signifas *animalo*. Por besto oni kutime uzas la pronomon *ĝi* (vidu [pronomojn](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/pronomoj/)): *Mia hundo estas malgranda, sed ĝi bojas laŭte.*

## Dorlotbestoj kaj brutoj

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *hundo* | HUN-do | bojanta dorlotbesto; ido: *hundido* |
| *kato* | KA-to | miaŭanta dorlotbesto; ido: *katido* |
| *kuniklo* | ku-NI-klo | malgranda besto kun longaj oreloj |
| *hamstro* | HAMS-tro | malgranda ronĝulo, ofte dorlotbesto |
| *papago* | pa-PA-go | birdo kun koloraj plumoj, kiu povas imiti voĉojn |
| *muso*, *rato* | MU-so, RA-to | ronĝuloj; la rato estas pli granda |
| *ĉevalo* | ĉe-VA-lo | granda besto por rajdi kaj tiri |
| *azeno* | a-ZE-no | besto simila al ĉevalo, kun longaj oreloj |
| *bovino* | bo-VI-no | ina bovo, kiu donas lakton |
| *ŝafo* | ŜA-fo | besto kun lano |
| *kapro* | KA-pro | besto kun kornoj kaj barbo |
| *porko* | POR-ko | besto, kies viando nomiĝas *porkaĵo* |
| *koko* | KO-ko | kortbirdo, kiu donas ovojn |
| *anaso* | a-NA-so | naĝbirdo kun plata beko |
| *ansero* | an-SE-ro | granda naĝbirdo kun longa kolo |
| *meleagro* | me-le-A-gro | granda kortbirdo |

La vorto *dombesto* kovras ankaŭ brutojn; la ekzemploj de ReVo estas bovoj, azenoj, porkoj kaj kokoj. Kial la ina bovo nomiĝas *bovino*, klarigas la sekcio pri bovo sube.

## Sovaĝaj bestoj

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *leono* | le-O-no | granda sovaĝa kato |
| *tigro* | TI-gro | granda striita sovaĝa kato |
| *elefanto* | e-le-FAN-to | plej granda surtera besto, kun trunko |
| *urso* | UR-so | granda peza besto kun dika felo |
| *lupo* | LU-po | sovaĝa parenco de la hundo |
| *vulpo* | VUL-po | ruĝeta sovaĝa besto kun longa vosto |
| *cervo* | CER-vo | besto, kies masklo havas branĉajn kornojn |
| *leporo* | le-PO-ro | rapida besto kun longaj oreloj |
| *apro* | A-pro | sovaĝa porko |
| *simio* | si-MI-o | besto kun prenkapablaj manoj |
| *ĝirafo* | ĝi-RA-fo | afrika besto kun tre longa kolo |
| *kanguruo* | kan-gu-RU-o | aŭstralia saltanta besto kun poŝo por la ido |
| *vesperto* | ves-PER-to | nokta flugmamulo |
| *serpento* | ser-PEN-to | longa rampanta besto sen kruroj |
| *rano* | RA-no | salta besto, kiu vivas apud akvo |
| *krokodilo* | kro-ko-DI-lo | granda reptilio de varmaj riveroj |
| *testudo* | tes-TU-do | reptilio kun dura ŝelo |

Kie multaj lingvoj havas du vortojn, Esperanto foje havas unu: *simio* kovras la anglajn *monkey* kaj *ape*, *testudo* la anglajn *tortoise* kaj *turtle*. Kuniklo kaj leporo restas apartaj. *Apro* estas sovaĝa porko; vira bredporko nomiĝas *virporko*.

## Birdoj

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *aglo* | A-glo | granda rabobirdo |
| *strigo* | STRI-go | nokta rabobirdo |
| *korvo* | KOR-vo | granda nigra birdo |
| *pasero* | pa-SE-ro | malgranda bruna birdo |
| *kolombo* | ko-LOM-bo | birdo, kiu simbolas pacon |
| *cigno* | CIG-no | granda akvobirdo kun longa kolo |
| *pingveno* | ping-VE-no | birdo de la sudaj maroj, kiu ne flugas |
| *kukolo* | ku-KO-lo | birdo, kies voĉo sonas *kuku* |
| *pigo* | PI-go | nigrablanka birdo kun longa vosto |

Atentu la similajn vortojn: *pigo* estas birdo, ne porko (*porko*), kaj kukolo estas *kukolo*, ne *kuko* (bakaĵo). *Korvo* kovras kaj la anglan *crow*, kaj la anglan *raven* (ReVo: genro *Corvus*); la griza *korniko* estas aparta specio de la sama genro.

## Marbestoj, fiŝoj kaj insektoj

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *ŝarko* | ŜAR-ko | granda rabofiŝo |
| *salmo* | SAL-mo | fiŝo, kiu vivas en la maro kaj demetas ovojn en rivero |
| *baleno* | ba-LE-no | plej granda marmamulo |
| *delfeno* | del-FE-no | inteligenta marmamulo |
| *foko* | FO-ko | marmamulo kun naĝpiedoj |
| *polpo* | POL-po | mara besto kun ok brakoj |
| *krabo* | KRA-bo | mara krustulo kun pinĉiloj |
| *kankro* | KAN-kro | dolĉakva krustulo (astako) |
| *abelo* | a-BE-lo | insekto, kiu faras mielon |
| *formiko* | for-MI-ko | malgranda insekto, kiu vivas en kolonioj |
| *papilio* | pa-pi-LI-o | insekto kun grandaj koloraj flugiloj |
| *muŝo* | MU-ŝo | insekto kun du flugiloj |
| *kulo* | KU-lo | insekto, kiu pikas kaj suĉas sangon |
| *araneo* | a-ra-NE-o | besto kun ok kruroj, kiu ofte teksas reton |
| *heliko* | he-LI-ko | mola besto kun spirala ŝelo |

*Kankro* estas astako, ne krabo. Ajnan alian beston serĉu en la [vortaro](https://esperantopedia.org/eo/vortaro/). Kolorajn adjektivojn oni uzas kiel kutime (vidu [kolorojn](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/koloroj/)): *nigraj katoj*.

## Bovo, bovino, virbovo kaj bovido

*Bovo* estas la tuta bestospecio (angle *cattle*), kaj *bovino* estas la ina *bovo*. *Bovino* estas substantivo, ne adjektivo: „de bovo” estas *bova*. ReVo citas la vortaron de la Fundamento, la *Universalan Vortaron*, kiel fonton de *bovino* kaj *bovido*.

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *bovo* | BO-vo | la specio; la pluralo *bovoj* nomas brutojn de ambaŭ seksoj |
| *bovino* | bo-VI-no | *bov-* + *-in-*, „ina” |
| *virbovo* | vir-BO-vo | *vir-* + *bovo*; ReVo markas *taŭro* kiel maloftan |
| *okso* | OK-so | kastrita virbovo |
| *bovido* | bo-VI-do | *bov-* + *-id-*, „juna” |
| *bovaĵo* | bo-VA-ĵo | viando de *bovo* |
| *bovejo* | bo-VE-jo | *bov-* + *-ej-*, „loko” |

Tradicie oni aldonas *-in-*, kiam oni celas inon, do *bovo* apud *bovino* povas soni kiel „virbovo”. PMEG priskribas la saman kutimon ĉe *koko* kaj *kokino*. La pluralo tamen inkluzivas ambaŭ seksojn, kaj kreskanta nombro de parolantoj ne plu aldonas *-in-* aŭtomate. Ambaŭ manieroj estas ĝustaj.

## Idoj, inoj kaj viroj

Bestaj radikoj estas seksneŭtralaj: *kato* povas esti kato de ambaŭ seksoj. Tri vortpartoj ebligas diri pli.

| Besto | Ido (*-id-*) | Ino (*-in-*) | Viro (*vir-*) |
|---|---|---|---|
| *hundo* | *hundido* | *hundino* | *virhundo* |
| *kato* | *katido* | *katino* | *virkato* |
| *ĉevalo* | *ĉevalido* | *ĉevalino* | *virĉevalo* |
| *ŝafo* | *ŝafido* | *ŝafino* | *virŝafo* |
| *kapro* | *kaprido* | *kaprino* | *virkapro* |
| *porko* | *porkido* | *porkino* | *virporko* |
| *koko* | *kokido* | *kokino* | *virkoko* |
| *bovo* | *bovido* | *bovino* | *virbovo* |

**-id-** montras la idon de besto (PMEG). **-in-** faras inon. Ambaŭ povas stari solaj kiel radikoj: *ido* estas „juna besto” kaj *ino* „ina estaĵo”. La akcento moviĝas kun ili: *KA-to* → *ka-TI-do*, *ka-TI-no*, sed *vir-KA-to*.

**Vir-** ne estas oficiala prefikso, kaj ĝi ne troviĝas en la listo de 29 neoficialaj prefiksoj de PMEG. Ĝi estas la radiko *viro*, metita antaŭ alian radikon, kiel en ĉiu kunmetaĵo. Eblas ankaŭ uzi la adjektivon: *vira kato*. Kelkaj radikoj jam signifas virbeston: *boko*, *stalono*, *kapono*, *okso* kaj *taŭro* (PMEG). Kelkaj parolantoj uzas la neoficialan sufikson *-iĉ-*, ekzemple *katiĉo*; PMEG nomas ĝin la plej populara tia propono, sed plej multaj ankoraŭ uzas *vir-*. Pli pri [prefiksoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/prefiksoj/) kaj [sufiksoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/sufiksoj/).

## Lokoj, grupoj kaj viando

Aliaj sufiksoj bone funkcias kun bestonomoj; la sistemon vidu ĉe [vortfarado](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/vortfarado/).

| Vortparto | Signifo | Ekzemploj |
|---|---|---|
| *-ej-* | loko por | *ĉevalejo* (stalo), *kokejo*, *hundejo*, *porkejo* |
| *-ar-* | grupo | *ŝafaro*, *bovaro*, *birdaro*, *abelaro*, *bestaro* (la tuta faŭno) |
| *-aĉ-* | malbona kvalito, malestimo | *ĉevalaĉo* (malbona, maljuna ĉevalo), *hundaĉo* |
| *-et-* | pli malgranda | *ĉevaleto* |
| *-aĵ-* | viando | *porkaĵo*, *bovaĵo* |

La aparta vorto *grego* signifas ian ajn grupon de bestoj: *grego da ŝafoj*. *-Aĉ-* esprimas malestimon, do uzu ĝin singarde.

## Bestaj sonoj

La ĝenerala verbo por bestaj voĉoj estas ***bleki***: *La ŝafoj blekas.* Multaj bestoj havas ankaŭ propran verbon. ReVo notas la ŝablonon besto + *-e* + *bleki*, ekzemple *bove bleki* kaj *porke bleki*.

| Besto | Verbo | Prononco | Sonvorto |
|---|---|---|---|
| hundo | *boji* | BO-ji | *boj!* |
| kato | *miaŭi*, *ronroni* | mi-AŬ-i, ron-RO-ni | *miaŭ!* |
| bovo, leono | *muĝi* | MU-ĝi | *mu!* |
| ĉevalo | *heni* | HE-ni | |
| azeno | *iai* | i-A-i | *ia!* |
| ŝafo | *bleki* | BLE-ki | *be!* |
| porko | *grunti* | GRUN-ti | *grunt!* |
| koko (vira) | *kokeriki* | ko-ke-RI-ki | *kikeriki!* |
| kokino | *kluki* | KLU-ki | *kluk kluk!* |
| anaso, ansero | *gaki* | GA-ki | *gik gak!* |
| rano | *kvaki* | KVA-ki | *kvak!* |
| kokido, malgranda birdo | *pepi* | PE-pi | *kvivit!* |
| strigo | *ululi* | u-LU-li | *hu hu!* |
| abelo, muŝo | *zumi* | ZU-mi | |

PMEG nomas sonvortojn la plej sovaĝa parto de ĉiu lingvo, do skribmanieroj varias. Ĝi listigas *glu glu glu* por meleagro. Ankaŭ de lingvo al lingvo la sonoj malsamas: la sama koko diras *kikeriki* en Esperanto, *cock-a-doodle-doo* en la angla kaj *kukuryku* en la pola.

## Bestoj en frazoj

| Frazo | Noto |
|---|---|
| *Ĉu vi havas dorlotbeston?* | Demando per *ĉu*; la objekto *dorlotbeston* havas *-n*. |
| *Mi havas du katojn kaj unu hundon.* | *Du katojn* havas *-j* kaj *-n*, *unu hundon* nur *-n*. |
| *Nia kato havas kvar katidojn.* | *Katido* = *kat·id·o*, juna kato. |
| *La bovinoj manĝas herbon sur la kampo.* | *Sur la kampo* ne havas *-n*, ĉar temas pri loko. |
| *Kiun beston vi plej ŝatas?* | La demanda vorto kaj la substantivo ambaŭ ricevas *-n*; *plej ŝatas* estas superlativo. |
| *Mi vidis elefanton en la zoo.* | *En la zoo* sen *-n*: la vidado okazis tie. |

Rimarku la objektan finaĵon *-n* (*katojn*, *beston*) kaj la pluralon *-j*. Vidu [substantivojn kaj adjektivojn](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/substantivoj-kaj-adjektivoj/).

## Bestoj en via lingvo kaj en Esperanto

La angla havas apartajn vortojn por ido, ino kaj viro (*calf*, *cow*, *bull*), same la germana (*Kalb*, *Kuh*, *Stier*). Esperanto konstruas ilin el unu radiko (*bovido*, *bovino*, *virbovo*), do sufiĉas lerni la radikon. Same la angla distingas la beston kaj ĝian viandon (*pig* kaj *pork*, *cow* kaj *beef*), dum Esperanto uzas la sufikson *-aĵ-*: *porkaĵo*, *bovaĵo*.

Kelkaj bestonomoj trompas parolantojn de aliaj lingvoj:

| Vorto | Atentu |
|---|---|
| *koko* | Ĝi estas la tuta kortbirdo (ina: *kokino*, vira: *virkoko*); la angla *cock* signifas nur la masklon. |
| *kankro* | Astako, ne krabo (tiu estas *krabo*). La pola *rak* kaj la rusa *рак* signifas ankaŭ la malsanon; Esperanto havas apartan vorton, *kancero*. |
| *pigo* | Birdo, ne porko. La angla *pig* estas *porko*. |
| *kukolo* / *kuko* | La birdo estas *kukolo*; *kuko* estas bakaĵo. |
| *anaso* / *ansero* | Du similaj vortoj: *anaso* estas pli malgranda naĝbirdo kun plata beko, *ansero* pli granda kaj pli longkola. |

## Oftaj demandoj

### Kio estas la diferenco inter besto kaj animalo?

*Besto* normale signifas animalon krom la homo. *Animalo* inkluzivas ankaŭ la homon. Pluralo: *bestoj*. Dorlotbesto estas besto, kiun oni tenas hejme.

### Kiel oni nomas junan beston en Esperanto?

Per *-id-*: *hundo* → *hundido*, *bovo* → *bovido*, *kato* → *katido*. La akcento moviĝas al la silabo *-id-*.

### Kiel oni montras la sekson de besto?

Per *-in-* por la ino (*kaprino*) kaj *vir-* por la viro (*virkapro*). Tradicie oni aldonas *-in-*, kiam oni celas inon. *Vir-* ne estas oficiala prefikso, sed ordinara radiko antaŭ alia radiko; eblas ankaŭ la adjektivo *vira*.

### Kial la ino de la bovo nomiĝas bovino?

*Bovino* estas *bovo* + *-in-*, „ina bovo”. Ĝi ne signifas „bovina”: tio estas *bova*. Virbovo estas *virbovo* kaj la ido *bovido*.

### Kiel oni diras bestajn sonojn en Esperanto?

Hundoj *bojas*, katoj *miaŭas*, ĉevaloj *henas*, ŝafoj *blekas* kaj porkoj *gruntas*. La ĝenerala verbo estas *bleki*.

### Ĉu kankro estas krabo?

Ne. *Kankro* estas astako, dolĉakva krustulo; krabo estas *krabo*. La malsano kancero estas *kancero*.

## Fontoj

- [besto](https://reta-vortaro.de/revo/art/best.html), [kato](https://reta-vortaro.de/revo/art/kat.html), [hundo](https://reta-vortaro.de/revo/art/hund.html), [ĉevalo](https://reta-vortaro.de/revo/art/cxeval.html), [ŝafo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxaf.html), [kapro](https://reta-vortaro.de/revo/art/kapr.html), [porko](https://reta-vortaro.de/revo/art/pork.html), [koko](https://reta-vortaro.de/revo/art/kok.html) – ReVo
- [bovo, bovino, bovido, virbovo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bov.html), [taŭro](https://reta-vortaro.de/revo/art/tauxr.html) – ReVo
- [simio](https://reta-vortaro.de/revo/art/simi.html), [korvo](https://reta-vortaro.de/revo/art/korv.html), [leporo](https://reta-vortaro.de/revo/art/lepor.html), [kuniklo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kunikl.html), [apro](https://reta-vortaro.de/revo/art/apr.html), [kukolo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kukol.html), [kankro](https://reta-vortaro.de/revo/art/kankr.html), [kancero](https://reta-vortaro.de/revo/art/kancer.html), [anaso](https://reta-vortaro.de/revo/art/anas.html), [ansero](https://reta-vortaro.de/revo/art/anser.html) – ReVo
- Bestaj sonoj: [bleki](https://reta-vortaro.de/revo/art/blek.html), [boji](https://reta-vortaro.de/revo/art/boj.html), [miaŭi](https://reta-vortaro.de/revo/art/miaux.html), [muĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/mugx.html), [mu](https://reta-vortaro.de/revo/art/mu.html), [heni](https://reta-vortaro.de/revo/art/hen.html), [iai](https://reta-vortaro.de/revo/art/ia1.html), [grunti](https://reta-vortaro.de/revo/art/grunt.html), [kokeriki](https://reta-vortaro.de/revo/art/kokeri.html), [gaki](https://reta-vortaro.de/revo/art/gak.html), [ululi](https://reta-vortaro.de/revo/art/ulul.html), [kluki](https://reta-vortaro.de/revo/art/kluk.html), [kvaki](https://reta-vortaro.de/revo/art/kvak.html), [pepi](https://reta-vortaro.de/revo/art/pep.html), [zumi](https://reta-vortaro.de/revo/art/zum.html), [ronroni](https://reta-vortaro.de/revo/art/ronron.html) – ReVo
- [mamulo](https://reta-vortaro.de/revo/art/mam.html), [hamstro](https://reta-vortaro.de/revo/art/hamstr.html), [meleagro](https://reta-vortaro.de/revo/art/meleag.html) – ReVo; por la ceteraj bestonomoj ankaŭ la angla Vikivortaro
- [Seksa signifo de O-vortoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/o-vortoj/seksa_signifo.html) – PMEG
- Sufiksoj: [ID](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/id.html), [IN](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/in.html), [EJ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ej.html), [AR](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ar.html), [AĈ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ach.html), [neoficiala IĈ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/neoficialaj_afiksoj/sufiksoj/ich.html) – PMEG
- [Neoficialaj prefiksoj](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/neoficialaj_afiksoj/prefiksoj/index.html), [personaj pronomoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/personaj.html), [sonvortoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/ekkrioj_sonimitoj/neoficialaj_ekkrioj.html) – PMEG
- [Universala Vortaro (Fundamento)](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/universala_vortaro.html) – Akademio de Esperanto
- [bovejo](https://en.wiktionary.org/wiki/bovejo) – Vikivortaro (angla)