# Dankoj kaj ĝentileco en Esperanto: dankon, bonvolu, pardonu

Source: https://esperantopedia.org/eo/frazoj/dankoj-kaj-%C4%9Dentileco/
Language: eo
Updated: 2026-10-11

> Dankon, ne dankinde, bonvolu + infinitivo, pardonu aŭ mi bedaŭras? La uzo kaj nuancoj de ĝentilaj esprimoj laŭ PMEG, ReVo kaj la Fundamento.

En Esperanto ***Dankon!*** taŭgas por ĉiuj kaj en ĉiu situacio; ĝentileco venas de aldonitaj vortoj (*multan dankon*, *koran dankon*, *dankegon*), ne de aparta formala vorto. Peton oni ĝentiligas per ***bonvolu*** + infinitivo aŭ per ***mi petas*** post la peto. Por pardonpeti oni havas tri esprimojn kun malsamaj funkcioj: ***Pardonu!*** (peto toleri ĝenon), ***Mi bedaŭras*** (bedaŭro) kaj ***Mi pardonpetas*** (formala pardonpeto). Ĉi tiu paĝo rigardas la uzokutimon kaj la nuancojn laŭ la *Fundamento*, PMEG kaj ReVo.

## Superrigardo

| Esprimo | Uzo kaj nuanco | Kutima respondo |
|---|---|---|
| *Dankon!* | Neŭtrala danko, taŭga kun ĉiu. | *Ne dankinde.* |
| *Multan dankon!*, *Koran dankon!*, *Dankegon!* | Pli forta danko. | *Ne dankinde.* |
| *Ne dankinde.* | Norma respondo al danko; ankaŭ *nedankinde*, en mesaĝoj *ND*. | – |
| *Bonvolu sidiĝi.* | Ĝentila peto: *bonvolu* + infinitivo. | *Dankon.* |
| *Akvon, mi petas.* | Peto pri aĵo; *mi petas* sekvas la peton. | *Jen.* |
| *Jen!* | Atentigo, kiam oni transdonas ion. | *Dankon!* |
| *Pardonu (min)!* | Peto toleri ĝenon: antaŭ interrompo aŭ demando kaj post ĝeno. | *Ne gravas.* |
| *Mi bedaŭras.* | Bedaŭro; taŭga por rifuzo aŭ malbona novaĵo. | *Ne gravas.* |
| *Mi pardonpetas.* | Pli formala pardonpeto. | *Ne gravas.* |
| *Sanon!* | Brindo; post sternuto. | *Dankon.* |
| *Bonan apetiton!* | Deziro antaŭ manĝo. | *Dankon, ankaŭ al vi.* |

## Danki: kiel funkcias „dankon”

*Dankon* estas la [akuzativo](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/akuzativo/) de *danko*. PMEG nombras ĝin inter la tradiciaj esprimoj kaj klarigas ĝin kiel mallongigon de *Mi donas al vi dankon*; la plena frazo estas preskaŭ neniam uzata, kaj la *-n* fariĝis kutima formo de tiaj esprimoj, same kiel en *Bonan matenon!* El la sama radiko venas *danki*, *danka* kaj *dankinda* „kio meritas dankon” (ReVo); vidu [vortfaradon](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/vortfarado/).

- ***Multan dankon!*** – ambaŭ vortoj ricevas *-n*.
- ***Koran dankon!*** – „kore”, de *koro*.
- ***Dankegon!*** – *-eg-* pligrandigas; PMEG uzas ĝuste tiun vorton kiel ekzemplon: *dankon!* → *dankegon!* = „grandan dankon”.
- ***Mi dankas vin.*** – plena frazo. ReVo registras ambaŭ *danki iun* kaj *danki al iu*: *Mi dankas al vi pro via komplezo*.

### Dankon pro io aŭ por io

La kialon de danko oni montras per *pro* aŭ *por*: *Dankon pro via helpo*, *Dankon por via helpo*. Zamenhof uzis *por* (*Mi dankas vin por la prunto*, en la Ekzercaro de la *Fundamento*). PMEG rimarkigas, ke *danki por io* estis malprave kritikata, ke *danki pro io* nuntempe estas tre ofta kaj ke ambaŭ estas same logikaj. Por ago oni aldonas *ke*-frazon: *Dankon, ke vi venis*; ReVo havas ankaŭ *dankon pro tio, ke vi venis*.

### Nuda „dankon” kiel respondo al propono

ReVo avertas pri respondo al propono per sola *Dankon* aŭ *Mi dankas*: la ekzemplo de PIV, kie tio signifas „ne”, ne respegulas internacian uzon, kaj gastiganto, kiu tiel komprenas, riskas ofendi sian gaston. Al *Ĉu vi deziras kafon?* pli klaras *Jes, dankon* aŭ *Ne, dankon*.

## Respondi al danko

***Ne dankinde*** estas la norma respondo. ReVo difinas ĝin kiel ĝentilan respondon al danko: „vi ne bezonas danki min”. Laŭvorte ĝi signifas „ne meritas dankon” (*ne* + *dank-* + *-ind-* + *-e*); oni skribas ankaŭ *nedankinde*. ReVo citas *Ne dankinde, estas mia plezuro* kaj la ŝercon *Ne dankinde, sed kisinde!* En tekstmesaĝoj Vikivortaro registras la mallongigon *ND*, same kiel *NG* por *ne gravas*.

***Volonte*** (ReVo: „konsente kaj kontente, laŭ volo kaj plaĉo”) respondas al peto aŭ propono, ne al *Dankon*; la Ekzercaro de la *Fundamento* havas *Tre volonte, mia bona*.

## Peti ĝentile

La U-formo mem povas esti ordono, peto, invito aŭ konsilo, kaj la subjekto *vi* ordinare ne estas dirata (PMEG). Tial oni aldonas signon de ĝentileco.

- ***Bonvolu*** + infinitivo: *Bonvolu sidi ĉi tie!*, *Bonvolu fermi tiun fenestron!* PMEG avertas kontraŭ dua U-formo (*Bonvolu sidu*). Laŭ PMEG Zamenhof mem uzis la pli simplan *volu sidiĝi*, kiu nun apenaŭ aperas, kaj *Bonvole sidu* estas sufiĉe logika alternativo.
- ***…, mi petas*** kaj ***mi petas vin***: *Sidiĝu, mi petas!* kaj, pri aĵo, *Akvon, mi petas.* Simile PMEG montras *Estu afabla, sidiĝu.*
- ***Ĉu vi povus…?*** – demando, kiu funkcias kiel ĝentila peto. PMEG: *Ĉu vi povus malfermi la fenestron?* signifas plej verŝajne *Bonvolu malfermi la fenestron!*; sola „jes” sen faro tie estus absurdo aŭ ŝerco. Same *Ĉu vi bonvolus…?*
- ***Ĉu ni iru…?*** – demando pri volo, kiu plej ofte estas ĝentila propono (PMEG: *Ĉu ni iru al la dancejo?*).
- ***Jen!*** – ReVo: vorto, kiu atentigas pri io, ekzemple *jen prenu seĝon*; konvena, kiam oni transdonas ion.

## Pardoni kaj pardonpeti

***Pardonu!*** aŭ ***Pardonu min!*** ReVo difinas kiel peton toleri senkolere farotan malagrablaĵon, ĝenon, maloportunaĵon aŭ kulpon. Tial ĝi taŭgas ne nur post ĝeno, sed ankaŭ antaŭ ĝi: antaŭ interrompo aŭ antaŭ demando, ekzemple *Pardonu, ĉu la sidloko estas okupita?* Ambaŭ *Pardonu min* kaj *Pardonu al mi* estas ĝustaj; la *Fundamento* havas ambaŭ (*Pardonu al mi, patrino*; *Via reĝa moŝto, pardonu min!*).

***Mi bedaŭras*** ne petas ion, sed diras senton. ReVo donas al *bedaŭri* sencon „esti malkontenta pro ia faro aŭ nefaro”, ekzemple *mi tre bedaŭras, ke mi ne povas plenumi vian deziron*; tial ĝi taŭgas por ĝentila rifuzo kaj malbonaj novaĵoj: *Mi bedaŭras, sed tio ne eblas.*

***Mi pardonpetas*** ReVo difinas kiel „pro ĝentileco peti ies pardonon”; oni pardonpetas al iu pro io. PMEG notas, ke *Mi sincere pardonpetas pro la malfruiĝo* estas gramatike deklara frazo, sed fakte peto kun proksima senco al *Pardonu min pro la malfruiĝo!*, kiel *Mi promesas* estas la promeso mem.

Al pardonpeto oni respondas per ***Ne gravas*** („tio ne gravas”) aŭ *Ne zorgu*.

## Aliaj ĝentilaj esprimoj

- ***Sanon!*** – Vikivortaro: brindo kaj dezirata post sternuto; sinonimo *Je via sano!*
- ***Bonan apetiton!*** – ReVo nomas ĝin bondeziro dirita antaŭ manĝo.
- ***Ĝis!*** kaj ***Ĝis revido!*** – vidu [salutojn kaj adiaŭojn](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/salutoj/).

Pli da ĉiutagaj frazoj troviĝas ĉe [bazaj Esperantaj frazoj](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/bazaj/); la [unua leciono de la kurso](https://esperantopedia.org/eo/lerni/kurso/leciono-1/) metas salutojn en dialogon, kaj la [vortaro](https://esperantopedia.org/eo/vortaro/) montras la konstruon de ĉiu vorto.

## Vi, ci kaj alparolo

### Vi kaj ci

Esperanto ne havas apartan formalan „vi”. ***Vi*** servas por unu aŭ pluraj personoj, amiko aŭ fremdulo, kaj PMEG notas, ke ĝi estas neŭtrala ankaŭ pri sekso kaj rango (vidu [pronomojn](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/pronomoj/)). Se necesas pli da precizeco, oni aldonas vorton: *vi sinjoro*, *vi amiko*, *vi kara*, *vi ĉiuj*.

La singulara ***ci*** ekzistas laŭ PMEG nur teorie. La Ekzercaro de la *Fundamento* havas nur unu frazon kun ĝi (*Ci skribas*), la Universala Vortaro ĝin listigas, sed ĝi mankas en la 16 reguloj kaj en la *Unua Libro*. PMEG diras, ke ĝi neniam vere estis praktike uzata kaj ke ĝia nuanco – intima, simple singulara aŭ eĉ insulta – ne estas fiksita; tre multaj esperantistoj ne komprenas ĝin. La kunmetaĵo *ci-diri* (aŭ *cii*) povas montri, ke en alilingva interparolo oni uzis ci-similan pronomon.

### Titoloj kaj alvokoj

Respekto aperas en titoloj: *sinjoro* kaj *sinjorino* estas laŭ ReVo titoloj de ĝentileco por viroj kaj virinoj, kaj *gesinjoroj* signifas „sinjoro kaj sinjorino (aŭ sinjoroj kaj sinjorinoj)”. PMEG pri la alvoko: oni apartigas ĝin per komo kaj ne metas *la* antaŭ ĝi: *Estimata prezidanto, mi ŝatus fari jenan proponon*; *Sinjorinoj kaj sinjoroj!* En leteroj oni skribas *Estimata sinjoro…* formale kaj *Kara Maria* amike (vidu ankaŭ [salutojn](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/salutoj/)).

### Proksimuma skalo

Ĉi tiu grupigo estas nia, ne oficiala skalo.

| Nivelo | Danko | Peto |
|---|---|---|
| Ĉiutaga | *Dankon!* | *Salon, mi petas.* |
| Ĝentila | *Multan dankon!*, *Dankegon!* | *Bonvolu doni al mi la salon.* |
| Formala | *Koran dankon!*, *Mi tre dankas vin pro…* | *Ĉu vi bonvolus doni al mi la salon?* |

## Oftaj demandoj

### Kiel oni dankas en Esperanto?

Per *Dankon!* Pli fortaj formoj estas *Multan dankon!*, *Koran dankon!* kaj *Dankegon!*; la kialon oni aldonas per *pro* aŭ *por*: *Dankon pro via helpo*.

### Kiel oni respondas al „dankon”?

Per *Ne dankinde*, laŭvorte „ne meritas dankon”. Ankaŭ la unuvorta *nedankinde* estas ĝusta.

### Kiel oni diras „please” en Esperanto?

Per *bonvolu* antaŭ infinitivo (*Bonvolu atendi.*) aŭ per *mi petas* post la peto (*Kafon, mi petas.*). Dua U-formo post *bonvolu* ne estas rekomendata.

### Kiel oni pardonpetas en Esperanto?

Per *Pardonu!* por peti toleron aŭ por malgranda ĝeno, per *Mi bedaŭras* por bedaŭro kaj per *Mi pardonpetas* por pli formala pardonpeto.

### Ĉu Esperanto havas formalan „vi”?

Ne. *Vi* servas por ĉiuj. Respekto venas de vortoj kiel *bonvolu*, *sinjoro* kaj *estimata*.

## Fontoj

- [PMEG: Mallongigitaj frazoj – Dankon! kiel mallongigita formo](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/frazospecoj/mallongigitaj_frazoj.html)
- [PMEG: Vola modo – ĝentila peto per bonvolu, mi petas, volu](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj/vola.html)
- PMEG: Pro kaj Por – danki per [pro](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/aliaj_rolvortetoj/pro.html) aŭ [por](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/aliaj_rolvortetoj/por.html)
- [PMEG: Dua persono – vi kaj ci](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/dua.html)
- [PMEG: Alvoko – alparoli iun (sinjoro, estimata)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/sen/alvoko.html)
- [PMEG: Al – Pardonu al mi / Pardonu min](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/direktaj_rolvortetoj/al.html)
- [PMEG: Fraztipoj kaj frazfunkcioj – Mi pardonpetas, Ĉu vi povus…?](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/frazospecoj/fraztipoj_frazfunkcioj.html)
- [PMEG: Sufikso EG – dankegon](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/eg.html)
- [Fundamento: Ekzercaro](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/ekzercaro.html) (Mi dankas vin por la prunto; Tre volonte; Pardonu al mi) kaj [Universala Vortaro](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/universala_vortaro.html) (ci)
- ReVo: [danki](https://reta-vortaro.de/revo/art/dank.html), [pardoni](https://reta-vortaro.de/revo/art/pardon.html), [bedaŭri](https://reta-vortaro.de/revo/art/bedaux.html), [volonte](https://reta-vortaro.de/revo/art/volont.html), [jen](https://reta-vortaro.de/revo/art/jen.html), [apetito](https://reta-vortaro.de/revo/art/apetit.html), [sinjoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/sinjor.html)
- Vikivortaro (angle): [ne dankinde](https://en.wiktionary.org/wiki/ne_dankinde), [bonvoli](https://en.wiktionary.org/wiki/bonvoli), [sanon](https://en.wiktionary.org/wiki/sanon), [ne gravas](https://en.wiktionary.org/wiki/ne_gravas)
- [Omniglot: Useful Esperanto phrases](https://www.omniglot.com/language/phrases/esperanto.php) (Dankon / Dankegon)