# Familio en Esperanto: patro, patrino kaj ĉiuj parencoj

Source: https://esperantopedia.org/eo/frazoj/familio/
Language: eo
Updated: 2026-10-11

> Patro, patrino, gepatroj: ĉiuj Esperantaj parencovortoj de geavoj ĝis bogepatroj, kun prononco, vortfarado kaj frazoj pri la familio.

La plej gravaj Esperantaj familivortoj estas ***familio***, ***patro***, ***patrino***, ***gepatroj***, ***frato***, ***fratino***, ***filo*** kaj ***filino***. Plej multaj parencovortoj sekvas unu skemon: la radiko nomas viran parencon (*frato*), la sufikso *-in-* faras ĝin ina (*fratino*), kaj la prefikso *ge-* nomas ambaŭ seksojn kune (*gefratoj*). La prononcaj gvidiloj dividas la vortojn en silabojn kun la akcenta silabo en majuskloj.

## Kiel familivortoj estas konstruitaj

| Vortparto | Signifo | Ekzemplo |
|---|---|---|
| radiko + *-o* | vira parenco | *frato* |
| *-in-* | ina parenco | *fratino* |
| *ge-* | ambaŭ seksoj kune | *gefratoj* (fratoj kaj fratinoj) |
| *bo-* | parenco pro geedziĝo | *bofrato* (frato de la edz(in)o) |
| *vic-*, *duon-* | parenco pro regeedziĝo; parenco tra nur unu gepatro | *vicfrato*, *duonfrato* |
| *pra-* | unu generacio pli malproksime | *praavo* |
| *-ĉj-*, *-nj-* | karesa nomo, vira / ina | *fraĉjo*, *franjo* |

Tiuj estas ordinaraj [prefiksoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/prefiksoj/) kaj [sufiksoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/sufiksoj/); la ĝeneralajn regulojn vidu ĉe [vortfarado](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/vortfarado/).

## Parencoj laŭ generacio

### Geavoj, gepatroj, onkloj kaj onklinoj

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *avo* | A-vo | patro de la patro aŭ de la patrino |
| *avino* | a-VI-no | patrino de la patro aŭ de la patrino |
| *geavoj* | ge-A-voj | avo kaj avino |
| *patro* | PA-tro | vira gepatro |
| *patrino* | pa-TRI-no | ina gepatro |
| *gepatroj* | ge-PA-troj | patro kaj patrino |
| *onklo* | ON-klo | frato de patro aŭ patrino |
| *onklino* | on-KLI-no | fratino de patro aŭ patrino |
| *geonkloj* | ge-ON-kloj | onkloj kaj onklinoj |

ReVo difinas *onklo* kiel fraton aŭ bofraton (*bofrato*) de patro aŭ patrino. Ne gravas, ĉu temas pri la patra aŭ la patrina flanko; se necesas precizigi, oni diras ekzemple *la frato de mia patrino*, kiel faras PMEG.

### Via propra generacio

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *frato* | FRA-to | alia filo de viaj gepatroj |
| *fratino* | fra-TI-no | alia filino de viaj gepatroj |
| *gefratoj* | ge-FRA-toj | fratoj kaj fratinoj |
| *kuzo* | KU-zo | filo de onklo aŭ onklino |
| *kuzino* | ku-ZI-no | filino de onklo aŭ onklino |
| *gekuzoj* | ge-KU-zoj | kuzoj kaj kuzinoj |
| *edzo* | ED-zo | viro en geedza paro |
| *edzino* | ed-ZI-no | virino en geedza paro |
| *geedzoj* | ge-ED-zoj | edzo kaj edzino kune |

Esperanto ne havas apartajn vortojn por pli aĝa kaj pli juna frato aŭ fratino. PMEG konsilas aldoni adjektivon laŭbezone: *pli aĝa fratino*, *malpli aĝa frato*. PMEG rimarkigas ankaŭ, ke pli aĝa frato aŭ fratino eble povas karese nomi sian pli junan fraton aŭ fratinon *frateto* aŭ *fratineto*.

### Infanoj, nepoj, nevoj kaj nevinoj

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *filo* | FI-lo | vira infano de iu |
| *filino* | fi-LI-no | ina infano de iu |
| *gefiloj* | ge-FI-loj | filoj kaj filinoj |
| *infano* | in-FA-no | juna homo; ankaŭ ido de iu ajn aĝo |
| *ĝemelo* | ĝe-ME-lo | unu el la infanoj naskitaj ĉe unu sama akuŝo |
| *nevo* | NE-vo | filo de frato aŭ fratino |
| *nevino* | ne-VI-no | filino de frato aŭ fratino |
| *genevoj* | ge-NE-voj | nevoj kaj nevinoj |
| *nepo* | NE-po | filo de la filo aŭ de la filino |
| *nepino* | ne-PI-no | filino de la filo aŭ de la filino |
| *genepoj* | ge-NE-poj | nepoj kaj nepinoj |

*Infano* havas du sencojn en ReVo: juna homo ĝis ĉirkaŭ la 12-a jaro, kaj ido de iu ajn aĝo (*Li havas dek unu infanojn*). Por la plej juna aĝo ekzistas *bebo*. *Nevo* kaj *nepo* diferencas nur per unu litero, tial lernu ilin kune: *nevo* estas filo de via frato aŭ fratino, *nepo* estas filo de via filo aŭ filino.

### Aliaj personoj en la familio

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *parenco* | pa-REN-co | iu el la sama familio aŭ kun komuna prapatro |
| *familiano* | fa-mi-li-A-no | membro de familio |
| *orfo* | OR-fo | infano, kies gepatroj aŭ unu el ili mortis |
| *fianĉo / fianĉino* | fi-AN-ĉo / fi-an-ĈI-no | persono, kiu formale interkonsentis pri estonta edziĝo |
| *vidvo / vidvino* | VID-vo / vid-VI-no | persono, kiu perdis la edz(in)on kaj ne reedziĝis |

*Edziĝi* signifas fariĝi edzo (ReVo: ankaŭ fariĝi geedzo), *edziniĝi* fariĝi edzino kaj *geedziĝi* fariĝi geedza paro. PMEG uzas la samajn vortojn ankaŭ pri samseksaj paroj, ekzemple *Jakobo estas edzo de Hugo*.

## Bo-: parencoj pro geedziĝo

*Bo-* montras parencon pro geedziĝo. Ĝi aperas ĉefe en tri radikoj kaj iliaj *-in-*-formoj: *bopatro*, *bofilo* kaj *bofrato*.

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *bopatro* | bo-PA-tro | patro de via edz(in)o |
| *bopatrino* | bo-pa-TRI-no | patrino de via edz(in)o |
| *bogepatroj* | bo-ge-PA-troj | gepatroj de via edz(in)o |
| *bofilo* | bo-FI-lo | edzo de via filino |
| *bofilino* | bo-fi-LI-no | edzino de via filo |
| *bofrato* | bo-FRA-to | frato de via edz(in)o; edzo de via frat(in)o |
| *bofratino* | bo-fra-TI-no | fratino de via edz(in)o; edzino de via frat(in)o |

Laŭ PMEG *bofrato* kovras ankaŭ la edzon de la fratino de via edz(in)o. Por aliaj parencoj pro geedziĝo (onklo, kuzo, nevo) oni normale uzas la simplajn vortojn sen *bo-*; formoj kiel *bokuzo* eblas, sed estas malpli oftaj. Por ĝenerala „parenco pro geedziĝo” ekzistas *boparenco*.

## Duonfratoj kaj vicpatroj: vic- kaj duon-

PMEG konsilas uzi *vic-* por parencoj kreitaj per regeedziĝo de gepatro, kaj *duon-* nur por veraj duonparencoj, kiuj havas komunan nur unu gepatron. PMEG mencias ankaŭ la neoficialan prefikson *stif-* (*stifpatro*), sed rekomendas *vic-*.

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *vicpatro* | vic-PA-tro | nova edzo de la patrino |
| *vicpatrino* | vic-pa-TRI-no | nova edzino de la patro |
| *vicfilo* | vic-FI-lo | filo de via nova edz(in)o el ties antaŭa geedzeco |
| *vicfrato* | vic-FRA-to | filo de via vicpatro aŭ vicpatrino el ties antaŭa geedzeco |
| *duonfrato* | du-on-FRA-to | frato kun nur unu komuna gepatro |
| *duonfratino* | du-on-fra-TI-no | fratino kun nur unu komuna gepatro |

## Praavoj kaj prapatroj: pra-

*Pra-* movas parencon unu generacion pli malproksimen, antaŭen aŭ malantaŭen en la tempo. Por ĉiu plia generacio oni ripetas ĝin.

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *praavo* | pra-A-vo | patro de via avo aŭ avino |
| *praavino* | pra-a-VI-no | patrino de via avo aŭ avino |
| *prapraavo* | pra-pra-A-vo | patro de via praavo |
| *praonklo* | pra-ON-klo | frato de via avo aŭ avino |
| *pranepo* | pra-NE-po | filo de via nepo aŭ nepino |
| *prapatroj* | pra-PA-troj | malproksimaj antaŭuloj de familio, popolo aŭ tribo |

## Karesnomoj: -ĉj- kaj -nj-

La sufikso *-ĉj-* faras karesajn nomojn de viroj, *-nj-* de virinoj. Oni konservas la unuajn literojn de la radiko kaj forĵetas la reston: *paĉjo* venas de *patro*, *panjo* de *patrino*, *onjo* de *onklino*.

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *paĉjo* | PAĈ-jo | karesa nomo de patro |
| *panjo* | PAN-jo | karesa nomo de patrino |
| *avoĉjo* | a-VOĈ-jo | karesa nomo de avo |
| *avinjo* | a-VIN-jo | karesa nomo de avino |
| *oĉjo* | OĈ-jo | karesa nomo de onklo |
| *onjo* | ON-jo | karesa nomo de onklino |
| *fraĉjo* | FRAĈ-jo | karesa nomo de frato |
| *franjo* | FRAN-jo | karesa nomo de fratino |

La samaj finaĵoj faras karesnomojn el personaj nomoj: *Johano* → *Joĉjo*, *Mario* → *Manjo*. La grupo *ĉj* ne estas unu litero: *paĉjo* estas PAĈ-jo.

## Idoj: la sufikso -id-

La sufikso *-id-* signifas naskiton: *hundo* → *hundido*. Ĉe homoj PMEG klarigas, ke ĝi montras infanon aŭ devenulon sen konsidero de aĝo, plej ofte ĉe titoloj kaj historiaj nomoj: *reĝido* estas infano de reĝo. Por ordinaraj familioj oni diras *filo*, *filino* aŭ *infano*. La substantivo *idaro* nomas ĉiujn idojn aŭ posteulojn de unu homo.

## Viraj radikoj, inaj formoj kaj neŭtralaj vortoj

PMEG listigas *avo, edzo, fianĉo, filo, frato, kuzo, nepo, nevo, onklo, patro* kaj *vidvo* kiel virajn radikojn, do por la ina signifo necesas *-in-*. La vortoj *infano, parenco, familiano* kaj *orfo* estas seksneŭtralaj. En la tradicia lingvo oni ne povas nomi unuopan gepatron, fraton aŭ edz(in)on sen montri la sekson de la persono. PMEG priskribas tri solvojn, kiujn neniu oficiala decido apogas:

- **Unu-nombraj ge-vortoj**: *gepatro, gefrato, geedzo*. PMEG (2024) notas, ke tia uzo de *ge-* plioftiĝis en la pasintaj 20 ĝis 30 jaroj; ReVo markas unu-nombran *gepatro* kiel maloftan kaj rimarkigas, ke ne ĉiuj esperantistoj akceptas ĝin.
- **Novaj radikoj**, ekzemple *parento* anstataŭ *patro* / *patrino* kaj *spozo* anstataŭ *edzo* / *edzino*; ReVo markas ambaŭ kiel maloftajn.
- **Neŭtrala signifo por *patro* aŭ *edzo***, kio laŭ PMEG povas kaŭzi gravajn miskomprenojn.

## Familivortoj en via lingvo kaj en Esperanto

Lingvoj nomas parencojn tre diversmaniere. Jen kelkaj distingoj, kiujn Esperanto ne faras:

- **Du flankoj de la familio.** Multaj lingvoj distingas la patran kaj la patrinan flankon (ekzemple la sveda *farfar* kaj *morfar*, „patra avo” kaj „patrina avo”). Esperanto havas nur *avo*, *onklo*, *kuzo*.
- **Pli aĝa kaj pli juna.** La hungara distingas *báty* kaj *öcs*, la japana *ani* kaj *otōto*. En Esperanto necesas adjektivo: *pli aĝa frato*.
- **Familio de la edzo kaj de la edzino.** La rusa distingas *тёща* kaj *свекровь*, la pola *teściowa* kaj *świekra*. Esperanto havas unu vorton, *bopatrino*, kaj ĝi taŭgas por ambaŭ.
- **Parencoj de parencoj.** PMEG rimarkigas, ke ne ekzistas speciala vorto por la rilato inter la gepatroj de edzo kaj edzino. Kelkaj lingvoj havas ĝin (hispane *consuegro*, itale *consuocero*).

Atentu ankaŭ la falsajn amikojn:

| Vorto | Atentu |
|---|---|
| *parenco* | Ĝi signifas „iu el la sama familio”, ne „patro aŭ patrino”. La angla *parent* kaj la franca *parents* rilatas al *gepatroj*, sed la hispana *pariente*, la itala *parente* kaj la portugala *parente* signifas „parenco”. |
| *infano* | La angla *infant* signifas bebon. La Esperanta *infano* estas ĉiu juna homo, kaj ankaŭ filo aŭ filino de iu ajn aĝo. |
| *nevo* / *nepo* | La franca *neveu* kaj la germana *Neffe* similas al *nevo* („filo de frato aŭ fratino”). Por „nepo” la franca diras *petit-fils*, la germana *Enkel*. La itala *nipote* kovras kaj nevon, kaj nepon. |
| *kuzo* / *kuzino* | Esperanto distingas la seksojn: *kuzo* estas viro, *kuzino* virino, kaj *gekuzoj* ambaŭ kune. |
| *ĝemelo* | ReVo klarigas, ke la angla kaj la germana vorto entenas la ideon „du”, sed en la franca kaj plej multaj slavaj lingvoj la ĉefa ideo estas kunnaskiteco. ReVo difinas *ĝemelo* kiel ĉiun el la idoj naskitaj ĉe unu sama akuŝo, do ankaŭ triopo konsistas el ĝemeloj. |

La prononco de familivortoj havas kelkajn kaptilojn. En *geavoj*, *geedzoj*, *praavo* kaj *familio* ĉiu vokalo estas aparta silabo: *ge-A-voj*, *ge-ED-zoj*, *pra-A-vo*, *fa-mi-LI-o*. En *edzo* la literoj *d* kaj *z* apartenas al malsamaj silaboj (*ed-zo*). La akcento ĉiam falas sur la antaŭlastan silabon, ankaŭ en *bo-PA-tro* kaj *vic-FRA-to*.

## Demandi pri la familio

| Frazo | Noto |
|---|---|
| *Ĉu vi havas gefratojn?* | Demando pri fratoj kaj fratinoj sen scii, kiuj ekzistas; *gefratojn* havas *-j* kaj *-n*. |
| *Kiom da gefratoj vi havas?* | Post *kiom da* la substantivo ricevas *-j* sed ne *-n*. |
| *Ĉu vi havas infanojn?* | La objekto *infanojn* havas *-j* kaj *-n*. |
| *Kiom da infanoj vi havas?* | Demando pri la nombro de infanoj. |
| *Kiom da jaroj havas via filino?* | Demando pri aĝo; alia ebleco: *Kiom aĝa estas via filino?* |
| *Ĉu viaj gepatroj loĝas proksime?* | La poseda pronomo *viaj* akordas per *-j* kun *gepatroj*. |

Tipaj respondoj:

| Frazo | Noto |
|---|---|
| *Mi havas fraton kaj du fratinojn.* | Ĉiu objekto havas *-n*; *du fratinojn* havas ankaŭ *-j*. |
| *Mi ne havas gefratojn.* | Neado per *ne* antaŭ la verbo. |
| *Mi havas du infanojn: filon kaj filinon.* | Dupunkto antaŭ la klarigo; la klarigaj objektoj havas *-n*. |

PMEG notas, ke *gefratoj* taŭgas ankaŭ, kiam oni ne scias, ĉu la persono havas fratojn, fratinojn aŭ ambaŭ. Atentu la finaĵojn: *havas gefratojn* postulas pluralon *-j* kaj [akuzativon *-n*](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/akuzativo/). Pli da demandvortoj troviĝas ĉe [demandoj kaj neado](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/demandoj-kaj-neado/).

## Mallonga priskribo de familio

| Frazo | Noto |
|---|---|
| *Mi nomiĝas Anna, kaj mi havas grandan familion.* | *Nomiĝi* signifas havi nomon; la adjektivo *grandan* akordas kun *familion*. |
| *Mia patrino, Maria, ŝatas legi librojn.* | La aldona nomo *Maria* staras inter komoj. |
| *Mi havas unu fraton kaj du fratinojn.* | Post *unu* la substantivo restas unu-nombra, post *du* ĝi ricevas *-j*. |
| *Mia frato Paŭlo havas ok jarojn.* | Aĝo per *havi*: *ok jarojn* estas objekto. Alia ebleco: *Li aĝas ok jarojn.* |
| *Miaj geavoj loĝas apud la maro.* | Loko per *apud*, sen *-n*. |
| *Ni vizitas ilin ĉiun someron.* | *Ĉiun someron* respondas al „kiam?”, do la tempovorto havas *-n*. |
| *Mi tre amas mian familion.* | *Tre* plifortigas la verbon; la objekto *mian familion* havas *-n*. |

En kelkaj familioj Esperanto estas la hejma lingvo; legu pri [denaskaj parolantoj de Esperanto](https://esperantopedia.org/eo/pri-esperanto/denaskuloj/).

## Oftaj demandoj

### Kio estas la diferenco inter patrino kaj panjo?

*Patrino* estas la ordinara nomo de la ina gepatro, farita el *patro* kaj *-in-*. *Panjo* estas karesa nomo per la sufikso *-nj-*, kiun infanoj ofte uzas. La paro por la patro estas *patro* kaj *paĉjo*.

### Kio estas la diferenco inter parenco kaj familiano?

*Familiano* estas membro de familio. *Parenco* estas iu ajn el la sama familio aŭ kun komuna prapatro, ankaŭ malproksima.

### Kial oni diras gepatroj kaj ne patroj?

*Patroj* signifas plurajn virojn, kiuj estas patroj. *Gepatroj* estas la patro kaj la patrino kune, ĉar *ge-* montras ambaŭ seksojn. Unuopa gepatro estas *patro* aŭ *patrino*.

### Kiel oni nomas la gepatrojn de la edzo aŭ de la edzino?

*Bogepatroj*, aŭ aparte *bopatro* kaj *bopatrino*. Same la edzon de via filino oni nomas *bofilo*, kaj la edzinon de via filo *bofilino*; la fraton de via edz(in)o *bofrato*, la fratinon *bofratino*.

### Kio estas la diferenco inter nevo kaj nepo?

*Nevo* estas filo de via frato aŭ fratino, *nepo* estas filo de via filo aŭ filino. La inaj formoj estas *nevino* kaj *nepino*.

### Ĉu ekzistas seksneŭtrala vorto por „gepatro” aŭ „gefrato”?

En la tradicia lingvo ne. Kelkaj uzas unu-nombran *gepatro* kaj *gefrato*, aliaj proponas novajn radikojn kiel *parento*; PMEG rigardas ĉion ĉi kiel neoficialan.

## Fontoj

- [Parencoj kaj familianoj](https://bertilow.com/pmeg/aldonoj/parencoj_familianoj.html) – PMEG
- [Seksa signifo de O-vortoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/o-vortoj/seksa_signifo.html) – PMEG
- [IN](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/in.html), [GE](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/prefiksoj/ge.html), [BO](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/prefiksoj/bo.html), [PRA](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/prefiksoj/pra.html) – PMEG
- [ID](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/id.html), [ĈJ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/chj.html), [NJ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/nj.html) – PMEG
- [Radikoj uzataj prefiksece (DUON, VIC)](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/afiksecaj_elementoj/radikoj_kunmetajhoj.html) – PMEG
- [patro, patrino, gepatroj](https://reta-vortaro.de/revo/art/patr.html), [frato](https://reta-vortaro.de/revo/art/frat.html), [filo](https://reta-vortaro.de/revo/art/fil.html), [avo](https://reta-vortaro.de/revo/art/av.html) – ReVo
- [onklo](https://reta-vortaro.de/revo/art/onkl.html), [kuzo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kuz.html), [nevo](https://reta-vortaro.de/revo/art/nev.html), [nepo](https://reta-vortaro.de/revo/art/nep.html) – ReVo
- [edzo, edziĝi, geedzoj](https://reta-vortaro.de/revo/art/edz.html), [fianĉo](https://reta-vortaro.de/revo/art/fiancx.html), [vidvo](https://reta-vortaro.de/revo/art/vidv.html) – ReVo
- [infano](https://reta-vortaro.de/revo/art/infan.html), [bebo](https://reta-vortaro.de/revo/art/beb.html), [familio](https://reta-vortaro.de/revo/art/famili.html), [parenco](https://reta-vortaro.de/revo/art/parenc.html), [ĝemelo](https://reta-vortaro.de/revo/art/gxemel.html), [orfo](https://reta-vortaro.de/revo/art/orf.html), [-id-](https://reta-vortaro.de/revo/art/id.html) – ReVo