# Kioma horo estas? Horoj kaj datoj en Esperanto

Source: https://esperantopedia.org/eo/frazoj/horoj-kaj-datoj/
Language: eo
Updated: 2026-10-11

> Demandu Kioma horo estas? kaj respondu Estas la tria. Minutoj per kaj, post kaj antaŭ, 24-hora sistemo, tagpartoj, datoj, aĝo kaj ofteco.

Por demandi la horon en Esperanto, diru ***Kioma horo estas?*** La respondo konsistas el *la* kaj orda numeralo: ***Estas la tria.*** Minutojn oni aldonas per *kaj*, aŭ oni kalkulas de la plej proksima horo per *post* kaj *antaŭ*. Por diri, ke io okazas en certa horo, uzu ***je la tria***. La prononcaj gvidiloj dividas la vortojn en silabojn, kun la akcenta silabo en majuskloj.

## Demandi kaj diri la horon

| Frazo | Noto |
|---|---|
| *Kioma horo estas?* | Demando pri la horo. |
| *Estas la tria.* | 3:00 |
| *Estas la tria horo kaj dek minutoj.* | 3:10, plena formo. |
| *Estas la tria kaj dek.* | 3:10, kutima formo. |
| *Je kioma horo vi vekiĝas?* – *Je la sesa.* | Demando pri la horo de vekiĝo kaj la respondo: je 6:00. |

Horoj estas [ordaj numeraloj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/numeraloj/) (*tria*, *oka*), tial la demandvorto estas *kioma*: *kiom* kun la adjektiva finaĵo *-a*, unu el la [tabelvortoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/tabelvortoj/). La vortoj *horo* kaj *minutoj* kutime ellasiĝas. ReVo klarigas la logikon: ĉiu horo portas la nomon de la momento, kiam ĝi komenciĝas, do 3:20 estas ankoraŭ „la tria (horo)” kaj dudek minutoj.

## Minutoj: kaj, post kaj antaŭ

| Horo | Per *kaj* | Per *post* / *antaŭ* |
|---|---|---|
| 3:10 | *la tria kaj dek* | *dek post la tria* |
| 3:15 | *la tria kaj dek kvin*, *la tria kaj kvarono* | *kvarono post la tria* |
| 3:30 | *la tria kaj tridek*, *la tria kaj duono* | *duono post la tria* |
| 3:45 | *la tria kaj kvardek kvin* | *kvarono antaŭ la kvara* |
| 3:50 | *la tria kaj kvindek* | *dek antaŭ la kvara* |

Por 15 minutoj uzu *kvarono*, por 30 minutoj *duono*; por 20 minutoj ne ekzistas speciala vorto (PMEG). Ĉiam *post* kaj *antaŭ*, neniam *de*. Por 8:30 diru *la oka kaj duono* aŭ *duono antaŭ la naŭa*; *duono post la naŭa* estas 9:30. Multaj lingvoj nomas la duonhoron alie; vidu sube la parton pri horoj en via lingvo.

## 24-hora horloĝo kaj a.m./p.m.

| Horo | Esperanto |
|---|---|
| 12:00 | *tagmezo*, *la dek-dua* |
| 15:15 | *la dek-kvina kaj dek kvin*, *la tria kaj dek kvin posttagmeze* |
| 21:45 | *la dudek-unua kaj kvardek kvin*, *dek kvin antaŭ la dudek-dua* |
| 00:00 | *noktomezo*, *la nula horo* |

En la 12-hora sistemo aldonu *antaŭtagmeze* (*atm.*) aŭ *posttagmeze* (*ptm.*), aŭ tagparton: *la oka vespere*. Skribe horo en ciferoj ne bezonas *la*, sed oni ĝin diras: *je 19:30* legiĝas *je la dek-naŭa kaj tridek*.

## Tagpartoj

| Vorto | Prononco | Noto | Adverbo „en …” |
|---|---|---|---|
| *mateno* | ma-TE-no | la unua parto de la tago, post la nokto | *matene* |
| *antaŭtagmezo* | an-taŭ-tag-ME-zo | la tempo inter mateno kaj tagmezo | *antaŭtagmeze* |
| *tagmezo* | tag-ME-zo | la mezo de la tago, ĉirkaŭ la dek-dua horo | *tagmeze* |
| *posttagmezo* | post-tag-ME-zo | la tempo inter tagmezo kaj vespero | *posttagmeze* |
| *vespero* | ves-PE-ro | la fino de la tago, antaŭ la nokto | *vespere* |
| *nokto* | NOK-to | la malhela parto de la 24 horoj | *nokte* |
| *noktomezo* | nok-to-ME-zo | la mezo de la nokto, la nula horo | – |

ReVo rimarkigas, ke la limoj de vespero kaj nokto varias laŭ kulturo kaj loko. La adverba *-e* signifas „en la …”: *Mi laboras matene* (mi kutime laboras en la mateno). Por unu certa tago metu la tagan vorton unue: *morgaŭ matene*, *hieraŭ vespere*, *ĉi-nokte*. Pri *Bonan matenon!* vidu [salutojn](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/salutoj/).

## Nun, baldaŭ, malfrue, antaŭ kaj post

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *nun / tuj* | nun / tuj | en ĉi tiu momento / senprokraste |
| *baldaŭ* | BAL-daŭ | post mallonga tempo |
| *jam / ankoraŭ* | jam / an-KO-raŭ | antaŭ tiu momento / ĝis tiu momento kaj plu |
| *frue / malfrue* | FRU-e / mal-FRU-e | antaŭ la atendita tempo / post la atendita tempo |

*Pardonu, ke mi malfruas* estas ĝentila pardonpeto pro malfrua alveno. Pri hodiaŭ, hieraŭ kaj morgaŭ vidu [tagojn kaj monatojn](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/tagoj-kaj-monatoj/).

| Frazo | Noto |
|---|---|
| *Mi alvenis antaŭ du tagoj.* | *Antaŭ* kaj daŭro montras, kiom da tempo jam pasis. |
| *Mi revenos post du tagoj.* | *Post* kaj daŭro montras estontan momenton. |
| *la pasintan semajnon* / *ĉi-jare* | la pasinta semajno / la nuna jaro |

*Antaŭ* kaj daŭro signifas, ke tiom da tempo jam pasis, kaj *post* kaj daŭro signifas, ke tiom da tempo pasos (PMEG). La [verba finaĵo](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/verboj/) sekvas la tempovorton: *Hieraŭ mi laboris, hodiaŭ mi laboras, morgaŭ mi laboros.* *Hieraŭ*, *hodiaŭ* kaj *morgaŭ* normale kalkuliĝas de la momento de parolado. Por kalkuli de alia tago, ekzemple en rakonto, diru *la antaŭan tagon* aŭ *la sekvan tagon*: *Lunde li venis, kaj la sekvan tagon li foriris* (do mardon).

## Je, dum, ĝis, de … ĝis

| Vorto | Ekzemplo | Noto |
|---|---|---|
| *je* | *La lernejo komenciĝas je la oka.* | Tempopunkto sur la horloĝo. |
| *dum* | *Dum tri horoj ni babilis.* | Daŭro: la tuta tempo. |
| *ĝis* | *Ni laboras ĝis la sesa.* | Limo de la tempo. |
| *de … ĝis …* | *La butiko estas malfermita de la naŭa ĝis la sesa.* | Komenco kaj fino. |
| *-n*, sen vorto | *Mi dormis ok horojn.* | Daŭro per la akuzativo. |

Daŭron oni esprimas aŭ per *dum*, aŭ per la [akuzativo](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/akuzativo/): *dum tri horoj* aŭ *tri horojn*. *Ĝis* ampleksas sian finpunkton: *de lundo ĝis vendredo* ampleksas ankaŭ vendredon. Pri limdatoj, *preta ĝis vendredo* permesas ankaŭ la vendredon mem, dum *preta antaŭ vendredo* signifas, ke ĝi estas farita antaŭ vendredo (PMEG). Pli en [prepozicioj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/prepozicioj/).

## Datoj

La baza ŝablono estas *la* + orda numeralo + *de* + monato, kun la vorto *tago* ellasita kaj sen *la* antaŭ la monato (vidu [tagojn kaj monatojn](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/tagoj-kaj-monatoj/) kaj [numeralojn](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/numeraloj/)).

| Frazo | Noto |
|---|---|
| *Kiun daton ni havas hodiaŭ?* | Demando pri la dato. |
| *Mi venos la 3-an de Majo.* | La dato respondas „kiam?”, do la orda numeralo ricevas *-n*. |
| *Zamenhof naskiĝis la 15-an de Decembro 1859.* | Dato de naskiĝo de [Zamenhof](https://esperantopedia.org/eo/pri-esperanto/zamenhof/), same kun *-n*. |
| *ĵaŭdon, la 8-an de Oktobro 2026* | Tagnomo kaj dato, kiel en leterkapo. |
| *en 1887*, *la 20-a jarcento*, *la naŭdekaj jaroj* | Jaro, jarcento kaj jardeko. |

Kiam dato respondas „kiam?”, la orda numeralo ricevas *-n*: *la 3-an de Majo*. En leterkapo ambaŭ, la tagnomo kaj la dato, ricevas *-n*. **Horoj estas alie:** *je la tria* signifas „en la tria horo”, sed *la trian* signifus „la trian tagon de la monato”, kaj tial PMEG malkonsilas *-n* ĉe horoj. PMEG preferas skribitan monaton al ciferoj kiel *9.3.01*, kiujn oni legas malsame en malsamaj landoj; se oni bezonas ciferojn, ĝi rekomendas la ISO-formon (*1859-12-15*).

## Aĝo

| Frazo | Noto |
|---|---|
| *Kiom da jaroj vi havas?* / *Kiom vi aĝas?* / *Kiomjara vi estas?* | Tri manieroj demandi pri aĝo. |
| *Mi havas tridek jarojn.* / *Mi aĝas tridek jarojn.* | Du manieroj diri la aĝon; *jarojn* ricevas *-n*. |
| *Mi estas tridekjara.* | Adjektivo *tridekjara*: la nombro kaj *jara* formas unu vorton. |

Jaroj de aĝo estas mezuro, do ili ricevas *-n*; en *tridekjara* la nombro kaj *jara* kuniĝas en unu adjektivon. PMEG nomas *aĝi* kun nombro de jaroj moderna esprimo; Zamenhof skribus *havis aĝon de tridek jaroj*.

## Kiom ofte?

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *ĉiam / neniam* | ĈI-am / ne-NI-am | en ĉiu momento / en neniu momento |
| *kutime* | ku-TI-me | laŭ kutimo, plej ofte |
| *ofte / malofte* | OF-te / mal-OF-te | multfoje / malmultfoje |
| *kelkfoje*, *iafoje* | kelk-FO-je, i-a-FO-je | ne ĉiam, sed de tempo al tempo |
| *ĉiutage / ĉiusemajne* | ĉi-u-TA-ge / ĉi-u-se-MAJ-ne | en ĉiu tago / en ĉiu semajno |
| *ĉiumonate / ĉiujare* | ĉi-u-mo-NA-te / ĉi-u-JA-re | en ĉiu monato / en ĉiu jaro |
| *unufoje*, *dufoje*, *trifoje* | u-nu-FO-je, du-FO-je, tri-FO-je | unu fojon, du fojojn, tri fojojn |

Kombinu ilin por diri oftecon: *dufoje semajne* (du fojojn en ĉiu semajno), *unufoje monate* (unu fojon en ĉiu monato). Por kutimo en certa semajntago uzu *lunde* (kutime lunde) aŭ *ĉiun lundon*. *Foje* sola havas en ReVo du sencojn, „iam, unu fojon” kaj „kelkfoje”, do por klareco uzu *iam* aŭ *kelkfoje*, *fojfoje* („de tempo al tempo”).

## Horoj kaj datoj en via lingvo kaj en Esperanto

- **Duonhoro.** Multaj lingvoj nomas la duonhoron per la sekva horo: la germana *halb neun*, la nederlanda *half negen*, la sveda *halv nio*, la pola *wpół do dziewiątej* kaj la rusa *половина девятого* signifas 8:30. Parolantoj de tiuj lingvoj facile diras *duono de la naŭa* por 8:30, sed PMEG diras, ke tio ne taŭgas en Esperanto. Diru *la oka kaj duono* (8:30) aŭ *duono antaŭ la naŭa*; *duono post la naŭa* estas 9:30.
- **Ordo de la dato.** Skribe *10/8/2026* en Usono signifas la 8-an de Oktobro, sed en Francio kaj multaj aliaj landoj la 10-an de Aŭgusto. Ciferaj datoj estas danĝeraj; skribu la monaton per vortoj (*la 8-a de Oktobro 2026*) aŭ uzu la ISO-formon *2026-10-08*.
- **Aĝo per „havi”.** En la franca, hispana, itala kaj portugala oni *havas* jarojn (*j'ai trente ans*, *tengo treinta años*, *ho trent'anni*, *tenho trinta anos*), same kiel en *Mi havas tridek jarojn*. En la angla, germana, nederlanda kaj sveda oni *estas* tiom aĝa (*I am thirty*, *Ich bin dreißig*, *Ik ben dertig*, *Jag är trettio*). Tradukante laŭvorte, oni facile diras *Mi estas tridek jaroj*, kio estas eraro; diru *Mi havas tridek jarojn* aŭ *Mi estas tridekjara*.
- **Tagmezo kaj noktomezo.** *Tagmezo* (la dek-dua horo) kaj *noktomezo* (la nula horo) estas klaraj, dum la anglaj *12 a.m.* kaj *12 p.m.* konfuzas multajn. Ankaŭ la 24-hora sistemo evitas la problemon: *la dek-dua* estas tagmezo, *la nula horo* noktomezo.

## Oftaj demandoj

### Kiel oni demandas la horon en Esperanto?

*Kioma horo estas?* La respondo estas *Estas la* kaj orda numeralo: *Estas la oka*. Minutojn aldonu per *kaj*: *Estas la oka kaj dek.*

### Kiel diri „je la kvina” en Esperanto?

*Je la kvina.* Por horloĝo uzu *je*, ne *-n*: *la kvinan* signifus „la kvinan tagon de la monato”.

### Kiel diri duonon kaj kvaronon en Esperanto?

Tri kaj duono (3:30) estas *la tria kaj duono*, kaj kvarono antaŭ la kvara (3:45) estas *kvarono antaŭ la kvara*. Ne diru *duono de la kvara*.

### Kiel skribi daton en Esperanto?

*La 26-a de Julio 1887*: la ordnumeralo por la tago, poste *de* kaj la monato. Por „je tiu dato” aldonu *-n*: *la 26-an de Julio*.

### Kiel demandi pri aĝo en Esperanto?

*Kiom da jaroj vi havas?* aŭ *Kiom vi aĝas?* Respondo: *Mi havas tridek jarojn.*

## Fontoj

- [Horoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/nombroj/horoj.html) kaj [Datoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/nombroj/datoj.html) – PMEG
- [N por tempopunkto](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/tempopunkto.html) kaj [N por mezuro](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/mezuro.html) – PMEG
- [Ĝis](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/direktaj_rolvortetoj/ghis.html), [Antaŭ](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/lokaj_rolvortetoj/antau.html), [Post](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/lokaj_rolvortetoj/post.html) – PMEG
- [Hodiaŭ, hieraŭ, morgaŭ](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/e-vortecaj_vortetoj/tempaj/hodiau_hierau_morgau.html) kaj [Ĉi](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/e-vortecaj_vortetoj/lokaj/chi.html) – PMEG
- [horo](https://reta-vortaro.de/revo/art/hor.html), [aĝo](https://reta-vortaro.de/revo/art/agx.html), [foje](https://reta-vortaro.de/revo/art/foj.html), [jaro](https://reta-vortaro.de/revo/art/jar.html), [vespero](https://reta-vortaro.de/revo/art/vesper.html), [noktomezo](https://reta-vortaro.de/revo/art/nokt.html) – ReVo