# Korpopartoj kaj kuracistaj frazoj en Esperanto

Source: https://esperantopedia.org/eo/frazoj/korpo-kaj-sano/
Language: eo
Updated: 2026-10-11

> Esperantaj korpopartoj (kapo, mano, koro), sanvortoj kaj frazoj ĉe kuracisto kun prononco, de Mi havas kapdoloron ĝis Doloras al mi la dorso.

Esperantaj korpopartoj estas substantivoj kun la finaĵo *-o*: ***kapo***, ***mano***, ***koro***, ***piedo***. Doloron esprimas la verbo ***dolori***: *Mia kapo doloras.* La kontraŭo de ***sana*** estas ***malsana***, farita per *mal-*, kaj la persono, kiu profesie kuracas, nomiĝas ***kuracisto***. La prononcaj gvidiloj dividas la vortojn en silabojn kun la akcenta silabo en majuskloj (pri *ĉ*, *ĝ*, *ŝ* kaj *c* = [ts] vidu [alfabeton kaj prononcon](https://esperantopedia.org/eo/lerni/alfabeto/)).

## Kapo kaj vizaĝo

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *kapo* | KA-po | parto de la korpo kun cerbo, okuloj kaj buŝo |
| *vizaĝo* | vi-ZA-ĝo | la antaŭa parto de la kapo |
| *frunto* | FRUN-to | la supra parto de la vizaĝo, super la okuloj |
| *okulo* | o-KU-lo | organo por vidi |
| *nazo* | NA-zo | organo por flari, meze de la vizaĝo |
| *buŝo* | BU-ŝo | la malfermaĵo por manĝi kaj paroli |
| *lipo* | LI-po | rando de la buŝo |
| *dento* | DEN-to | malmola parto en la buŝo por maĉi |
| *lango* | LAN-go | mola organo en la buŝo |
| *orelo* | o-RE-lo | organo por aŭdi |
| *vango* | VAN-go | flanka parto de la vizaĝo, sub la okulo |
| *mentono* | men-TO-no | malsupra parto de la vizaĝo, sub la buŝo |
| *haro* | HA-ro | unu fadeno sur la kapo |

*Lango* estas la organo en la buŝo; la lingvo, kiun oni parolas, estas *lingvo*. *Haro* estas unu fadeno, do pri la tuta hararo oni uzas la pluralon: *longaj haroj*.

## Kolo kaj trunko

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *korpo* | KOR-po | la tuta fizika parto de homo aŭ besto |
| *haŭto* | HAŬ-to | ekstera tavolo de la korpo |
| *kolo* | KO-lo | parto inter la kapo kaj la ŝultroj |
| *gorĝo* | GOR-ĝo | interna parto de la kolo, malantaŭ la buŝo |
| *ŝultro* | ŜUL-tro | loko, kie la brako ligiĝas al la trunko |
| *brusto* | BRUS-to | antaŭa supra parto de la trunko |
| *dorso* | DOR-so | malantaŭa parto de la trunko |
| *ventro* | VEN-tro | parto de la trunko inter brusto kaj pelvo |

ReVo difinas *ventro* kiel la parton inter brusto kaj pelvo; la organo ene estas la *stomako*.

## Brakoj kaj kruroj

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *brako* | BRA-ko | supra membro de la ŝultro ĝis la mano |
| *kubuto* | ku-BU-to | fleksebla loko meze de la brako |
| *mano* | MA-no | fino de la brako, kun fingroj |
| *fingro* | FIN-gro | unu el la longaj partoj de la mano |
| *kruro*, *gambo* | KRU-ro, GAM-bo | suba membro de la korpo (vidu sube) |
| *genuo* | ge-NU-o | fleksebla loko meze de la kruro |
| *piedo* | pi-E-do | malsupra fino de la kruro, sur kiu oni staras |
| *piedfingro* | pi-ed-FIN-gro | fingro de la piedo |

*Kruro* povas esti la tuta suba membro aŭ nur la parto de la genuo ĝis la piedo; ReVo rimarkigas, ke Zamenhof uzis ĝin preskaŭ ĉiam por la tuta membro. *Gambo* estas la tuta suba membro de homo, kun la femuro (ReVo).

## Ene de la korpo

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *koro* | KO-ro | organo, kiu pumpas la sangon |
| *pulmo* | PUL-mo | organo por spiri |
| *stomako* | sto-MA-ko | organo, kie la manĝaĵo digestiĝas |
| *hepato* | he-PA-to | granda organo en la ventro |
| *cerbo* | CER-bo | organo en la kapo, per kiu oni pensas |
| *osto* | OS-to | malmola parto de la skeleto |
| *sango* | SAN-go | ruĝa likvaĵo en la korpo |

## Sano, malsano kaj kuracistoj

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *sana* | SA-na | sen malsano |
| *malsana* | mal-SA-na | ne sana |
| *malsano* | mal-SA-no | stato, en kiu oni ne estas sana |
| *malsanulo* | mal-sa-NU-lo | homo, kiu malsanas |
| *paciento* | pa-ci-EN-to | malsanulo, kiun iu kuracas |
| *malsanulejo*, *hospitalo* | mal-sa-nu-LE-jo, hos-pi-TA-lo | loko, kie oni kuracas malsanulojn |
| *kuracisto* | ku-ra-CIS-to | persono, kiu profesie kuracas malsanulojn |
| *flegisto*, *flegistino* | fle-GIS-to, fle-gis-TI-no | persono, kiu flegas malsanulojn |
| *dentisto* | den-TIS-to | specialisto pri dentoj |
| *apoteko* | a-po-TE-ko | butiko, kie oni preparas kaj vendas medikamentojn |
| *medikamento* | me-di-ka-MEN-to | substanco por kuraci aŭ trankviligi malsanon |
| *pilolo* | pi-LO-lo | medikamento en formo de glutebla buleto |
| *recepto* | re-CEP-to | skribita ordono de kuracisto pri medikamento (ankaŭ kuirrecepto) |

*Doktoro* estas ankaŭ neformala ĝentila titolo por kuracisto; ĝia ĉefa signifo estas la scienca grado (ReVo).

## Kiel la vortoj estas konstruitaj

La vorto *malsanulejo* konsistas el kvin partoj:

| Parto | Signifo | Speco |
|---|---|---|
| *mal-* | la kontraŭo | prefikso |
| *san-* | sana | radiko |
| *-ul-* | persono kun tiu eco | sufikso |
| *-ej-* | loko por io | sufikso |
| *-o* | substantivo | finaĵo |

PMEG difinas *malsanulejo* kiel lokon, kie oni flegas kaj kuracas malsanulojn. La samaj partoj donas tutan vortfamilion:

| Vorto | Partoj | Signifo |
|---|---|---|
| *malsaniĝi* | mal·san·iĝ·i | fariĝi malsana |
| *sanigi* | san·ig·i | fari iun sana |
| *resaniĝi* | re·san·iĝ·i | fariĝi denove sana |
| *kuracisto* | kurac·ist·o | persono, kiu profesie kuracas |
| *kuracilo* | kurac·il·o | rimedo por kuraci |
| *dentisto* | dent·ist·o | persono, kiu profesie prizorgas dentojn |

*-ist-* nomas personon, kiu profesie okupiĝas pri io: *kuracisto* kuracas, *dentisto* okupiĝas pri dentoj. *-in-* faras ĝin ina. Pli pri [vortfarado](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/vortfarado/), [prefiksoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/prefiksoj/) kaj [sufiksoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/sufiksoj/).

### Dolorvortoj kun -doloro

*Doloro* aldoniĝas al korpoparto kaj nomas la doloron en ĝi; la lasta radiko estas la ĉefa, do *kapdoloro* estas „doloro de la kapo”:

| Vorto | Partoj | Signifo |
|---|---|---|
| *kapdoloro* | kap·dolor·o | doloro en la kapo |
| *dentodoloro*, *dentdoloro* | dent·o·dolor·o | doloro en dento |
| *gorĝdoloro* | gorĝ·dolor·o | doloro en la gorĝo |
| *dorsdoloro* | dors·dolor·o | doloro en la dorso |
| *lumbodoloro* | lumb·o·dolor·o | doloro en la malsupra dorso |
| *stomakdoloro* | stomak·dolor·o | doloro en la stomako |

ReVo listigas *dentodoloro* kaj ankaŭ citas *dentdoloron*. Ĝi konsilas simplajn kunmetaĵojn kiel *kapdoloro* anstataŭ grekstilaj terminoj kiel *cefalalgio* aŭ *odontalgio*.

## Diri, kie doloras

Ĉe *dolori* la dolora korpoparto estas la subjekto, kaj la posedanton oni montras per *mia* aŭ *al mi*:

| Frazo | Noto |
|---|---|
| *Mi havas kapdoloron.* | Kunmetita substantivo kiel objekto de *havi*. |
| *Mia kapo doloras.* | La korpoparto estas la subjekto. |
| *La kapo doloras al mi.* | *Al mi* montras la personon, kiu sentas la doloron. |
| *Doloras al mi la dorso.* | La subjekto povas stari post la verbo. |
| *Kie doloras?* | Subjekto ne necesas: oni demandas pri la loko. |
| *Ĉu doloras ĉi tie?* | *Ĉi tie* montras la lokon, kiun la kuracisto tuŝas. |

PMEG rigardas *Mi lavas al mi la manojn* kiel egalan al *Mi lavas miajn manojn*: *al* montras, kies korpoparto temas. ReVo rimarkigas, ke en pli malnovaj tekstoj la persono estas ankaŭ objekto (*mia internaĵo min doloras*), sed en moderna lingvo oni ŝajne preferas la formojn supre. La subjekto estas la dolora parto, do *Mi doloras* ne signifas „mi sentas doloron”. Vidu ankaŭ [la akuzativon](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/akuzativo/).

## Ĉe la kuracisto

| Frazo | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *Mi devas iri al la kuracisto.* | mi DE-vas I-ri al la ku-ra-CIS-to | *Devi* + infinitivo; *al* jam montras direkton, do *kuracisto* ne ricevas *-n*. |
| *Mi ne fartas bone.* | mi ne FAR-tas BO-ne | *Farti* priskribas la staton de la sano; la adverbo *bone* precizigas ĝin. |
| *Mi havas febron.* | mi HA-vas FE-bron | *Febron* estas objekto de *havas*. |
| *Mi malvarmumis.* | mi mal-var-MU-mis | *Malvarmumi* = fariĝi malsana pro malvarmo; la preterito *-is* montras, ke tio jam okazis. |
| *Mi sentas naŭzon kaj kapturnon.* | mi SEN-tas NAŬ-zon kaj kap-TUR-non | Kio estas sentata, estas objekto de *senti*, do havas *-n*. |
| *Mi vundis al mi la manon.* | mi VUN-dis al mi la MA-non | *Al mi* montras, kies mano ĝi estas; same kiel *Mi vundis mian manon.* |
| *Mi havas alergion kontraŭ penicilino.* | mi HA-vas a-ler-GI-on KON-traŭ pe-ni-ci-LI-no | *Kontraŭ* ne postulas *-n*. |

Demandoj kaj instrukcioj, kiujn vi eble aŭdos:

| Frazo | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *Kiam komenciĝis la doloro?* | KI-am ko-men-CI-ĝis la do-LO-ro | *Komenciĝi* estas netransitiva: la doloro mem komenciĝas. |
| *Prenu unu pilolon trifoje tage.* | PRE-nu U-nu pi-LO-lon tri-FO-je TA-ge | Instrukcio per la imperativo *-u*; *trifoje* = tri fojojn. |
| *Vi devas ripozi kaj trinki multe da akvo.* | vi DE-vas ri-PO-zi kaj TRIN-ki MUL-te da AK-vo | Post *multe da* la substantivo ne ricevas *-n*. |
| *Ĉu tio estas grava?* | ĉu TI-o ES-tas GRA-va | Jes-ne-demando per *ĉu*. |

*Farti* signifas „esti en bona aŭ malbona stato” kaj estas la verbo de *Kiel vi fartas?* Kio estas havata, sentata aŭ prenata, estas objekto kaj finiĝas per *-n*: *febron*, *naŭzon*, *pilolon*.

## En la apoteko

| Frazo | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *Kie estas la plej proksima apoteko?* | KI-e ES-tas la plej prok-SI-ma a-po-TE-ko | *Plej proksima* estas superlativo; vidu [komparadon](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/komparado/). |
| *Ĉu vi havas ion kontraŭ kapdoloro?* | ĉu vi HA-vas I-on KON-traŭ kap-do-LO-ro | *Io* + *kontraŭ* + kunmetita doloro. |
| *Mi serĉas kontraŭdolorilon.* | mi SER-ĉas kon-traŭ-do-lo-RI-lon | *Kontraŭdolorilo* = ilo kontraŭ doloro. |

## Urĝaj situacioj

Por *Helpu!*, *Voku ambulancon!* kaj *Kie estas la hospitalo?* vidu la liston de urĝaj frazoj en la [vojaĝaj frazoj](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/voja%C4%9Do/). *Mi malsanas* troviĝas ĉe la [bazaj frazoj](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/bazaj/).

## Korpo kaj sano en via lingvo kaj en Esperanto

Kelkaj korpovortoj kaŭzas konfuzon, ĉar ilia signifo malsamas en aliaj lingvoj:

| Vorto | Atentu |
|---|---|
| *lango* / *lingvo* | En la hispana *lengua*, la franca *langue*, la itala *lingua*, la pola *język* kaj la rusa *язык* unu vorto signifas kaj la organon, kaj la lingvon. Esperanto disigas ilin: *lango* en la buŝo, *lingvo* por paroli. |
| *kolo* | En kelkaj slavaj lingvoj *kolo* signifas „rado, rondo” (pole *koło*, ĉeĥe *kolo*). Esperanta *kolo* estas la parto inter kapo kaj ŝultroj; „rado” estas *rado*. |
| *koro* | La hispana kaj la itala *coro* signifas „ĥoro”. La Esperanta *koro* estas la organo; kantgrupo estas *ĥoro*. |
| *recepto* | Ĝi signifas kaj kuracistan recepton, kaj kuirrecepton. La pola *recepta* kutime signifas nur kuracistan recepton; la kuirrecepto estas tie *przepis*. |
| *haro* | Esperanto uzas la pluralon *haroj* por la hararo, kiel la franca *cheveux* kaj la pola *włosy*. La angla *hair* kaj la germana *Haar* estas kolektivaj. |
| *kruro* / *gambo* | Laŭ ReVo *kruro* povas signifi la tutan suban membron (angle *leg*, germane *Bein*) aŭ nur la parton de la genuo ĝis la piedo (germane *Unterschenkel*). *Gambo* estas la tuta homa membro kun la femuro, kiel la franca *jambe*. |

Ankaŭ la maniero diri doloron malsamas inter lingvoj. La hispana *me duele la cabeza* kaj la germana *mir tut der Kopf weh* proksimas al *Doloras al mi la kapo*. La pola *boli mnie głowa* uzas akuzativon; en Esperanto tia formo (*la kapo min doloras*) troviĝas en malnovaj tekstoj, sed hodiaŭ ĝi estas malofta. La franca *j'ai mal à la tête* respondas al *Mi havas kapdoloron*.

## Oftaj demandoj

### Kiel oni nomas la ĉefajn korpopartojn en Esperanto?

*Kapo*, *okulo*, *nazo*, *buŝo*, *orelo*, *brako*, *mano*, *kruro*, *piedo* kaj *koro*. La pluralo havas *-j*: *okuloj*.

### Kiel oni diras, ke la kapo doloras, en Esperanto?

*Mi havas kapdoloron* aŭ *Mia kapo doloras*. Por aliaj dolorlokoj anstataŭigu *kap-* per alia korpoparto: *gorĝdoloro*, *dorsdoloro*.

### Kio estas la diferenco inter kuracisto kaj doktoro?

*Kuracisto* estas la profesio: persono, kiu kuracas malsanulojn; virino povas esti *kuracistino*. *Doktoro* estas ĉefe scienca grado, sed ankaŭ neformala ĝentila titolo por kuracisto.

### Kio estas la diferenco inter malsanulejo kaj hospitalo?

Ili signifas la saman lokon. *Malsanulejo* estas laŭvorte „loko por malsanuloj”, farita el Esperantaj partoj; *hospitalo* estas la internacia vorto.

### Kiel oni diras, ke oni estas malsana?

*Mi estas malsana* aŭ pli mallonge *Mi malsanas*. Se vi sentas nur malbonan staton, diru *Mi ne fartas bone*.

### Kiel oni demandas, kie doloras?

*Kie doloras?* Oni respondas per *al mi* kaj korpoparto – *Doloras al mi la genuo* – aŭ simple *Doloras ĉi tie*.

## Fontoj

- [dolori, doloro, kapdoloro, dentodoloro, gorĝdoloro, dorsdoloro, lumbodoloro, stomakdoloro](https://reta-vortaro.de/revo/art/dolor.html) – ReVo
- [sana, malsana, malsaniĝi, malsanulejo, sanigi, resaniĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/san.html) – ReVo
- [kuraci, kuracisto, kuracilo, paciento](https://reta-vortaro.de/revo/art/kurac.html) – ReVo
- [flegi, flegisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/fleg.html) – ReVo
- [apoteko](https://reta-vortaro.de/revo/art/apotek.html), [pilolo](https://reta-vortaro.de/revo/art/pilol.html), [recepto](https://reta-vortaro.de/revo/art/recept.html) – ReVo
- [malvarmumi, malvarmumo](https://reta-vortaro.de/revo/art/varm.html), [febro](https://reta-vortaro.de/revo/art/febr.html), [naŭzi](https://reta-vortaro.de/revo/art/nauxz.html), [kapturno](https://reta-vortaro.de/revo/art/turn.html), [farti](https://reta-vortaro.de/revo/art/fart.html), [doktoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/doktor.html) – ReVo
- [kapo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kap.html), [kruro](https://reta-vortaro.de/revo/art/krur.html), [gambo](https://reta-vortaro.de/revo/art/gamb.html), [ventro](https://reta-vortaro.de/revo/art/ventr.html), [fingro](https://reta-vortaro.de/revo/art/fingr.html), [haro](https://reta-vortaro.de/revo/art/har.html), [lango](https://reta-vortaro.de/revo/art/lang.html) – ReVo
- [EJ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ej.html) (malsanulejo), [UL](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ul.html), [IST](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ist.html) (kuracisto, dentisto), [IN](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/in.html) – PMEG
- [Verboj kun al-komplemento (Mi lavas al mi la manojn)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj_frazroloj/al.html), [Posedaj pronomoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/posedaj.html) – PMEG
- [Bazaj elparolaj reguloj (akcento)](https://bertilow.com/pmeg/skribo_elparolo/elparolo/bazaj_reguloj.html) – PMEG