# Landoj kaj lingvoj en Esperanto: -ujo, -io aŭ -lando?

Source: https://esperantopedia.org/eo/frazoj/landoj-kaj-lingvoj/
Language: eo
Updated: 2026-10-08

> Francujo aŭ Francio, Pollando, Kanado: nomoj de landoj, landanoj kaj lingvoj en Esperanto kun prononco, reguloj de PMEG kaj decidoj de la Akademio.

Esperanto nomas landon per substantivo kun la finaĵo *-o* kaj majuskla komenclitero: ***Kanado***, ***Brazilo***, ***Pollando***. La loĝantoj estas *kanadano*, *brazilano* aŭ *polo*, kaj la lingvo estas adjektivo: ***la pola***. Plej multaj landoj ricevis nomon laŭ la tero mem, sed kelkaj laŭ sia popolo; tial la lando de la francoj nomiĝas *Francujo* aŭ *Francio*, laŭ *franco*. La prononcaj gvidiloj metas la akcentitan silabon en majusklojn; la [akcento](https://esperantopedia.org/eo/lerni/alfabeto/) ĉiam falas sur la antaŭlastan silabon.

## Du sistemoj por landnomoj

PMEG, la plena manlibro de Esperanta gramatiko, kaj la Akademio de Esperanto dividas la landnomojn en du kategoriojn. **Landobazaj** nomoj estas simplaj radikoj: *Kanado* nomas la landon, kaj la sufikso [*-an-*](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/sufiksoj/) „loĝanto” faras la personon, *kanadano*. **Gentobazaj** nomoj ekiras de la vorto por la popolo (gento), *franco*, kaj aldonas *-uj-*, *-i-* aŭ *-land-* por „lando de”.

| Speco | Lando | Persono | Adjektivo, lingvo |
|---|---|---|---|
| landobaza | *Kanado* | *kanadano* | *kanada* |
| gentobaza, *-ujo* | *Francujo* | *franco* | *franca* |
| gentobaza, *-io* | *Francio* | *franco* | *franca* |
| gentobaza, *-lando* | *Pollando* | *polo* | *pola* |

La landobazaj nomoj estas la plimulto: en la Listo de Rekomendataj Landnomoj de la Akademio (2009) ĉirkaŭ 60 el 203 nomoj estas gentobazaj (nia kalkulo), plejparte en Eŭropo.

Nomo, kiu finiĝas per *-ujo*, ĉiam estas gentobaza. Nomo je *-io* aŭ *-lando* povas esti ambaŭ: *Aŭstralio* kaj *Nederlando* estas landobazaj (ne ekzistas *aŭstraloj* nek *nederoj*), dum *Francio* kaj *Pollando* estas gentobazaj. Se vi hezitas, aldonu *-an-* al la landnomo (*pollandano*); laŭ PMEG tio neniam estas erara.

## Landobazaj nomoj

Ĉi tiuj nomoj prenas *-an-* por la persono kaj *-a* por la adjektivo: *Brazilo* → *brazilano*, *brazila*.

| Lando | Prononco | Persono, adjektivo | Noto |
|---|---|---|---|
| *Kanado* | ka-NA-do | *kanadano, kanada* | Nordameriko |
| *Usono* | u-SO-no | *usonano, usona* | Nordameriko; ne mallongigo, vidu sube |
| *Meksiko* | mek-SI-ko | *meksikano, meksika* | Nordameriko |
| *Brazilo* | bra-ZI-lo | *brazilano, brazila* | Sudameriko |
| *Argentino* | ar-gen-TI-no | *argentinano, argentina* | Sudameriko |
| *Ĉilio* | ĉi-LI-o | *ĉiliano, ĉilia* | Sudameriko; ne *ĉiloj* |
| *Aŭstralio* | aŭs-tra-LI-o | *aŭstraliano, aŭstralia* | Oceanio; ne *aŭstraloj* |
| *Nov-Zelando* | nov-ze-LAN-do | *nov-zelandano, nov-zelanda* | Oceanio |
| *Sud-Afriko* | sud-a-FRI-ko | *sud-afrikano, sud-afrika* | Afriko |
| *Barato* | ba-RA-to | *baratano, barata* | Azio; oficiala ekde 2023 |
| *Irano* | i-RA-no | *iranano, irana* | Azio; ĝis 1935 nomata *Persujo* |
| *Israelo* | is-ra-E-lo | *israelano, israela* | Azio |
| *Filipinoj* | fi-li-PI-noj | *filipinano, filipina* | Azio; pluralo |
| *Nederlando* | ne-der-LAN-do | *nederlandano, nederlanda* | Eŭropo; ne *nederoj* |
| *Irlando* | ir-LAN-do | *irlandano, irlanda* | Eŭropo |

*Usono* estas plenvalora vorto, ne mallongigo: usonanoj proponis ĝin ekster la Esperanto-movado ĉirkaŭ 1900 en la formo *Usonia* (ReVo), kaj en 2007 ĝi fariĝis oficiala. *Barato* fariĝis oficiala en 2023; la pli malnova *Hindujo* signifas ĉefe la tutan hindan subkontinenton. *Filipinoj* estas pluralo: *en Filipinoj*.

## Gentobazaj nomoj

Ĉi tie unue venas la popolvorto sen sufikso: *franco*, *germano*, *polo*. La lando aldonas *-uj-*, *-i-* aŭ *-land-*, kaj la adjektivo estas la popolvorto plus *-a*.

| Lando | Prononco | Persono, adjektivo | Noto |
|---|---|---|---|
| *Francujo, Francio* | fran-CU-jo, fran-CI-o | *franco, franca* | |
| *Germanujo, Germanio* | ger-ma-NU-jo, ger-ma-NI-o | *germano, germana* | |
| *Hispanujo, Hispanio* | his-pa-NU-jo, his-pa-NI-o | *hispano, hispana* | |
| *Italujo, Italio* | i-ta-LU-jo, i-ta-LI-o | *italo, itala* | |
| *Portugalujo, Portugalio* | por-tu-ga-LU-jo, por-tu-ga-LI-o | *portugalo, portugala* | |
| *Pollando* | pol-LAN-do | *polo, pola* | ankaŭ *Polujo, Polio* |
| *Rusujo, Rusio* | ru-SU-jo, ru-SI-o | *ruso, rusa* | ankaŭ *Ruslando* |
| *Ukrainujo, Ukrainio* | u-kra-i-NU-jo, u-kra-i-NI-o | *ukraino, ukraina* | |
| *Ĉeĥujo, Ĉeĥio* | ĉe-ĤU-jo, ĉe-ĤI-o | *ĉeĥo, ĉeĥa* | |
| *Grekujo, Grekio* | gre-KU-jo, gre-KI-o | *greko, greka* | |
| *Turkujo, Turkio* | tur-KU-jo, tur-KI-o | *turko, turka* | |
| *Svedujo, Svedio* | sve-DU-jo, sve-DI-o | *svedo, sveda* | |
| *Norvegujo, Norvegio* | nor-ve-GU-jo, nor-ve-GI-o | *norvego, norvega* | |
| *Finnlando* | finn-LAN-do | *finno, finna* | |
| *Svislando* | svis-LAN-do | *sviso, svisa* | ankaŭ *Svisujo, Svisio* |
| *Aŭstrujo, Aŭstrio* | aŭs-TRU-jo, aŭs-TRI-o | *aŭstro, aŭstra* | |
| *Britujo, Britio* | bri-TU-jo, bri-TI-o | *brito, brita* | la tuta ŝtato |
| *Anglujo, Anglio* | an-GLU-jo, an-GLI-o | *anglo, angla* | la suda parto de Britujo |
| *Ĉinujo, Ĉinio* | ĉi-NU-jo, ĉi-NI-o | *ĉino, ĉina* | |
| *Japanujo, Japanio* | ja-pa-NU-jo, ja-pa-NI-o | *japano, japana* | |
| *Koreujo, Koreio* | ko-re-U-jo, ko-re-I-o | *koreo, korea* | |
| *Vjetnamujo, Vjetnamio* | vjet-na-MU-jo, vjet-na-MI-o | *vjetnamo, vjetnama* | |
| *Tajlando* | taj-LAN-do | *tajo, taja* | |

La nomo de la tuta ŝtato estas *Britujo*; *Anglujo* estas nur ĝia suda parto. Laŭ PMEG *britoj* estas komuna nomo de angloj, kimroj kaj skotoj, do *anglo* ne egalas *brito*.

## Landoj de Universalaj Kongresoj

Ĉi tiuj landoj mankas en la tabeloj supre, sed ili gastigis la [Universalan Kongreson de Esperanto](https://esperantopedia.org/eo/pri-esperanto/universala-kongreso/), kaj esperantistoj ofte menciras ilin. La landnomoj sekvas la saman logikon: gentobazaj havas *-ujo* aŭ *-io*, landobazaj prenas *-an-*.

| Lando | Prononco | Persono, adjektivo | Universala Kongreso |
|---|---|---|---|
| *Hungarujo, Hungario* | hun-ga-RU-jo, hun-ga-RI-o | *hungaro, hungara* | Budapeŝto: 1929, 1966, 1983 |
| *Kroatujo, Kroatio* | kro-a-TU-jo, kro-a-TI-o | *kroato, kroata* | Zagrebo: 1953 (tiam Jugoslavio) kaj 2001 |
| *Slovakujo, Slovakio* | slo-va-KU-jo, slo-va-KI-o | *slovako, slovaka* | Nitra: 2016 |
| *Litovujo, Litovio* | li-to-VU-jo, li-to-VI-o | *litovo, litova* | Vilno: 2005; Kaŭno: 2028 (planita) |
| *Belgujo, Belgio* | bel-GU-jo, bel-GI-o | *belgo, belga* | Antverpeno: 1911, 1928, 1982; Bruselo: 1960 |
| *Danujo, Danio* | da-NU-jo, da-NI-o | *dano, dana* | Kopenhago: 1956, 1962, 1975, 2011 |
| *Bulgarujo, Bulgario* | bul-ga-RU-jo, bul-ga-RI-o | *bulgaro, bulgara* | Sofio: 1963; Varno: 1978 |
| *Serbujo, Serbio* | ser-BU-jo, ser-BI-o | *serbo, serba* | Beogrado: 1973 (tiam Jugoslavio) |
| *Islando* | is-LAN-do | *islandano, islanda* | Rejkjaviko: 1977, 2013 |
| *Kubo* | KU-bo | *kubano, kuba* | Havano: 1990, 2010 |
| *Tanzanio* | tan-za-NI-o | *tanzaniano, tanzania* | Aruŝo: 2024, la unua en Afriko |

*Islando* estas landobaza, kiel *Nederlando*: la loĝantoj estas *islandanoj*. Pli pri tio, kie loĝas la parolantoj, vidu en [Kie oni parolas Esperanton](https://esperantopedia.org/eo/pri-esperanto/kie-oni-parolas/).

## -ujo, -io aŭ -lando: kiu?

Ĉiuj tri funkcias, kaj laŭ PMEG ĉiuj esperantistoj komprenas *-ujo* kaj *-io*. *-Uj-* estas la plej malnova: la vortaro de la *Fundamento* listigas *Turk'uj'* (Turkujo), kaj la sama sufikso donas *Esperantujo*, la mondon de la esperantistoj. *-I-* estas neoficiala, sed tre ofta. La [Akademio](https://esperantopedia.org/eo/pri-esperanto/akademio-de-esperanto/) decidis pri ĝi kvarfoje:

| Jaro | Decido pri *-io* |
|---|---|
| 1922 | La Lingva Komitato malkonsilis *-io* ĉe landnomoj. |
| 1974 | 8-a Oficiala Aldono: la malkonsilo nuligita, sed *-io* nek rekomendita nek oficialigita (33 jes, 5 ne, 3 sindetenoj). |
| 2009 | La Listo de Rekomendataj Landnomoj montras unue la formojn je *-ujo*, poste je *-io*, kaj notas, ke *-io* ne estas oficiala. |
| 2023 | 10-a Oficiala Aldono: la nomoj de ĉiuj 193 membroŝtatoj de Unuiĝintaj Nacioj fariĝas oficialaj, kun la formoj je *-ujo*; la formoj je *-io* restas neoficialaj. |

*-Land-* aperas en ses gentobazaj nomoj de la listo de 2009: *Finnlando*, *Pollando*, *Skotlando*, *Svazilando*, *Svislando* kaj *Tajlando*. La Akademio diras, ke ankaŭ *Polujo* kaj *Svisujo* estas bonaj.

Ne miksu la du sistemojn por unu lando. PMEG avertas kontraŭ *koreanoj en Koreujo*: diru *koreoj* kun *Koreujo* aŭ *Koreio*.

## Landanoj: polo, kanadano, francoj

Ĉe landobaza nomo aldonu *-an-*: *Kanado* → *kanadano*. Ĉe gentobaza nomo uzu la simplan popolvorton: *la francoj*, *la poloj*. Eblas ankaŭ aldoni *-an-* al la landnomo (*francujano*, *franciano*, *pollandano*), sed neniam al la popolvorto: *francanoj* signifus „anoj de franco”. Virinoj ricevas *-in-*: *polino*, *kanadanino*.

*Mi estas polo.* *Ŝi estas kanadanino.* La substantivo nomas la personon mem; la adjektivo *pola* signifas „rilata al poloj aŭ al Pollando” (PMEG), ekzemple *pola vorto* aŭ *pola kuirarto*. Por nomi sian nacion oni do kutime uzas substantivon. Teorie *rusujano* estas ĉiu ano de Rusujo, dum *ruso* apartenas al la rusa popolo, sed oni ordinare ignoras tiun diferencon.

## Lingvonomoj

Lingvonomo estas la adjektivo, kutime kun *la*: ***la pola*** aŭ *la pola lingvo*. Per *-e* oni diras „en tiu lingvo”: *paroli pole*. PMEG donas ankaŭ *angligi* („traduki en la anglan lingvon”).

| Lingvo | Prononco |
|---|---|
| *la angla* | la AN-gla |
| *la franca* | la FRAN-ca |
| *la germana* | la ger-MA-na |
| *la hispana* | la his-PA-na |
| *la itala* | la i-TA-la |
| *la portugala* | la por-tu-GA-la |
| *la nederlanda* | la ne-der-LAN-da |
| *la pola* | la PO-la |
| *la rusa* | la RU-sa |
| *la hungara* | la hun-GA-ra |
| *la ĉina* | la ĈI-na |
| *la japana* | la ja-PA-na |
| *la korea* | la ko-RE-a |
| *la araba* | la a-RA-ba |
| *la hebrea* | la he-BRE-a |
| *la persa* | la PER-sa |
| *la hindia* | la hin-DI-a |
| *la svahila* | la sva-HI-la |
| *Latino* | la-TI-no |
| *Esperanto* | es-pe-RAN-to |

Kelkaj lingvoj ne havas respondan landon. *La persa* venas de la *persoj*, la plej granda gento de Irano, kiu ĝis 1935 estis nomata *Persujo*. La hinda lingvo estas *la hindia* (oficiala ekde 2023), ĉar *hinda* rilatas al la tuta hinda subkontinento. Lingvonomoj je *-o* ne ricevas *la*: *Mi parolas Esperanton.*

## De kie vi venas?

La Akademio rimarkigas en la 10-a Oficiala Aldono (2023), ke la unua renkonto de esperantistoj tre ofte komenciĝas per interŝanĝo de informoj pri la loko de loĝado kaj naskiĝo, pri la nacieco kaj pri la lingvoj, kiujn oni lernis denaske aŭ nun scipovas. Jen la bazaj frazoj por tio:

| Frazo | Noto |
|---|---|
| *De kie vi venas?* | Ĝenerala demando pri deveno. |
| *El kiu lando vi venas?* | Demando pri la lando; *kiu* donas elekton inter landoj. |
| *Mi venas el Pollando.* | Landnomo sen *la* kaj sen *-n* post *el*. |
| *Mi estas polo.* / *Mi estas polino.* | Substantivo; vira / ina. |
| *Mi loĝas en Kanado, sed mi naskiĝis en Brazilo.* | *Loĝi* nomas la nunan lokon, *naskiĝi* la originon; ambaŭ kun *en*. |
| *Kiun lingvon vi parolas hejme?* | *Lingvon* estas objekto de *parolas*, do ĝi ricevas *-n*, kaj *kiun* akordas kun ĝi. |
| *Mi parolas la polan kaj iom la anglan.* | Post *paroli* la lingvonomo ricevas *-n*: *la polan*, *la anglan*. |
| *Mia denaska lingvo estas la pola.* | Post *esti* neniu *-n*; *denaska* = ricevita jam ekde la naskiĝo. |

*El* „el interno de” montras la devenlokon ([prepozicioj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/prepozicioj/)). La [akuzativo](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/akuzativo/) klarigas, kial la lingvo post *paroli* havas *-n*.

## Majuskloj kaj la artikolo

| Speco de vorto | Ĉu majuskla? | Ekzemplo |
|---|---|---|
| lando | ĉiam | *Francujo*, *Kanado* |
| persono el lando | kutime minuskla | *franco*, *kanadano* |
| lingvo | kutime minuskla | *la franca*, *la pola* |
| lingvonomo je *-o* | majuskla | *Esperanto*, *Latino* |

Laŭ PMEG majuskla skribo de popolvortoj kaj lingvonomoj eblas, sed estas malpli ofta. Landnomoj ne havas la [artikolon *la*](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/artikolo/): *Mi loĝas en Francujo.* Pluralaj nomoj kiel *(la) Filipinoj* povas ĝin havi. Monatoj ricevas majusklon (*Oktobro*), tagoj ne (*lundo*): vidu [tagojn kaj monatojn](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/tagoj-kaj-monatoj/).

## Landnomoj en via lingvo kaj en Esperanto

Esperanto ne ĉiam kopias la landnomon de via lingvo. Kiam du formoj konkuras, la Akademio rekomendas preferi la plej internacian, obeante al la 15-a regulo de la *Fundamento*. La sama lando estas *Deutschland* en la germana, *Allemagne* en la franca, *Niemcy* en la pola kaj *Saksa* en la finna, sed *Germanujo* aŭ *Germanio* en Esperanto, laŭ *germano*.

### Facile konfuzeblaj nomoj

Kelkaj landnomoj diferencas nur per unu litero aŭ vorto. La priskriboj sekvas la difinojn de la Akademio.

| Nomoj | Diferenco |
|---|---|
| *Aŭstrujo* kaj *Aŭstralio* | La unua estas en Mez-Eŭropo, la dua en Oceanio. |
| *Slovakujo* kaj *Slovenujo* | *Slovakujo* kuŝas inter Pollando kaj Hungarujo, *Slovenujo* inter Aŭstrujo kaj Kroatujo. |
| *Niĝero* kaj *Niĝerio* | Ambaŭ estas en Okcident-Afriko: *Niĝero* sudoriente de Alĝerio, *Niĝerio* ĉe la Gvinea Golfo. |
| *Dominiko* kaj *Dominika Respubliko* | *Dominiko* estas insulo (kaj lando) en Malgrandaj Antiloj; la Dominika Respubliko dividas insulon kun Haitio. |
| *Gvineo*, *Gvineo-Bisaŭo* kaj *Ekvatora Gvineo* | Tri apartaj landoj en Afriko. |
| *Sudano* kaj *Sud-Sudano* | Du apartaj landoj en Afriko. |
| *Kongo* | La Akademio listigas du landojn: Demokratia Respubliko Kongo (Kongo Kinŝasa) kaj Respubliko Kongo (Kongo Brazavila). |

### Aliaj kaptiloj

- **Anglo ne egalas brito.** *Angla* rilatas al Anglujo; la loĝantoj de Britujo estas *britoj* (angloj, kimroj, skotoj).
- **Usono kaj Ameriko.** *Ameriko* estas la tuta mondoparto inter Atlantiko kaj Pacifiko (ReVo); la loĝanto de Usono estas *usonano*.
- **Nacieco estas substantivo.** En la angla oni diras *I am Polish* per adjektivo; en Esperanto *Mi estas polo* per substantivo.
- **Neniu artikolo.** La franca (*la France*), la germana (*die Schweiz*), la itala (*l'Italia*) kaj la portugala (*o Brasil*) uzas artikolon antaŭ multaj landnomoj; Esperanto ne.
- **Majuskloj.** La angla kaj la germana skribas lingvonomojn majuskle (*French*, *Französisch*), Esperanto kutime minuskle (*la franca*).
- **Prononco.** La akcento falas sur la antaŭlastan silabon: *Italio* = i-ta-LI-o, ne *i-TA-li-o*. La litero *c* sonas [ts]: *Francujo* = fran-CU-jo, ne *fran-KU-jo*. La litero *j* sonas kiel la angla *y* en *yes*: *Japanio* = ja-pa-NI-o. En *Ĉeĥio* aŭdiĝas *ĉ* kiel en la angla *chair* kaj *ĥ* kiel en la germana *Bach*.

## Oftaj demandoj

### Ĉu oni diru Francujo aŭ Francio?

Ambaŭ signifas la saman landon. *Francujo* estas la tradicia formo, farita el Fundamentaj partoj, kaj la Akademio uzas ĝin en siaj oficialaj difinoj; *Francio* estas neoficiala, sed tre ofta. Laŭ PMEG ambaŭ estas plene uzeblaj, do elektu unu kaj restu ĉe ĝi.

### Kio estas landobaza kaj gentobaza landnomo?

Landobaza nomo (*Kanado*) estas radiko sen sufikso, kiu nomas la landon; la loĝanto ricevas *-an-* (*kanadano*). Gentobaza nomo (*Francujo*) estas farita el la nomo de popolo plus *-uj-*, *-i-* aŭ *-land-*; la loĝanto estas la simpla popolvorto (*franco*).

### Kiel diri en Esperanto, el kiu lando mi estas?

Per substantivo: *Mi estas usonano* (viro), *Mi estas usonanino* (virino); *Mi estas polo*, *Mi estas polino*. Eblas ankaŭ *Mi venas el Pollando*.

### Kiel oni nomas lingvojn en Esperanto?

Per la adjektivo de la popolo aŭ lando, kutime kun *la*: *la angla*, *la franca*, *la ĉina*. Nur *Esperanto* kaj kelkaj aliaj nomoj je *-o* ne havas *la*.

### Ĉu landanoj kaj lingvoj skribiĝas majuskle en Esperanto?

Kutime ne: *franco*, *la pola*. Landnomoj kaj lingvonomoj je *-o* (*Esperanto*, *Latino*) ricevas majusklon.

### Ĉu Usono estas mallongigo?

Ne. ReVo klarigas, ke *Usono* estas plenvalora vorto, kiun usonanoj proponis ĉirkaŭ 1900 en la formo *Usonia*. Ĝi fariĝis oficiala en 2007.

## Fontoj

- [PMEG: Landoj, popoloj kaj lingvoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/propraj_nomoj/landoj_popoloj_lingvoj.html)
- [PMEG: Majuskloj ĉe propraj nomoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/propraj_nomoj/majuskloj.html)
- [PMEG: La ĉe propraj nomoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/difiniloj/la/propraj_nomoj.html)
- [PMEG: El (deveno)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/direktaj_rolvortetoj/el.html)
- [Akademio: La Akademio kaj la landnomoj](https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/landnomoj/index.html)
- [Akademio: Listo de Rekomendataj Landnomoj (2009)](https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/landnomoj/listo_de_rekomendataj_landnomoj/index.html)
- [Akademio: Oka Oficiala Aldono (1974), landnomoj kaj -io](https://www.akademio-de-esperanto.org/aktoj/aktoj2/8oa.html)
- [Akademio: Deka Oficiala Aldono (2023)](https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/10oa.html)
- [Akademio: Universala Vortaro (Fundamento)](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/universala_vortaro.html)
- ReVo: [-uj](https://reta-vortaro.de/revo/art/uj.html), [Usono](https://reta-vortaro.de/revo/art/uson.html), [Irano](https://reta-vortaro.de/revo/art/iran.html), [Ameriko](https://reta-vortaro.de/revo/art/amerik.html)
- [Tatoeba: #474395, #431690, #11442766](https://tatoeba.org/en/sentences/show/474395) (CC BY 2.0 FR)