# Priskribi homojn en Esperanto: aspekto kaj karaktero

Source: https://esperantopedia.org/eo/frazoj/priskribi-homojn/
Language: eo
Updated: 2026-10-11

> Priskribi homon en Esperanto: alta, juna, blonda, afabla, timema. Vortoj pri aspekto, aĝo kaj karaktero kun prononco, plus la partoj -em-, -ul-, mal-.

Homon oni priskribas en Esperanto per ***esti*** kaj adjektivo kun la finaĵo *-a*: ***Ŝi estas alta***, ***Li estas afabla***. Por tio, kion homo havas, oni uzas ***havi*** kaj substantivon: ***Li havas barbon***. Oni demandas per ***Kia li estas?*** aŭ ***Kiel li aspektas?***. La prononcaj gvidiloj dividas la vortojn en silabojn kun la akcenta silabo en majuskloj.

## Demandi pri homo

| Frazo | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *Kia ŝi estas?* | KI-a ŝi ES-tas | demando pri aspekto aŭ karaktero; la ekzemplo de PMEG daŭras per *Ĉu li estas maljuna aŭ juna?* |
| *Kiel ŝi aspektas?* | KI-el ŝi as-PEK-tas | demando pri la ekstera aspekto; *aspekti* signifas havi certan aspekton |
| *Kiel alta vi estas?* | KI-el AL-ta vi ES-tas | ankaŭ *kiom alta*, kiu laŭ PMEG emfazas la altan gradon |
| *Kiom da jaroj vi havas?* | KI-om da JA-roj vi HA-vas | aŭ *Kiom aĝa vi estas?* |

## Alteco, korpo kaj aĝo

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *alta* | AL-ta | pri homo kaj pri aĵo (*alta monto*); *altkreska* estas alta laŭ staturo |
| *malalta* | mal-AL-ta | la kontraŭo de *alta*, ankaŭ pri aĵoj |
| *de meza kresko* | de ME-za KRES-ko | *kresko* estas la staturo de homo (ReVo) |
| *maldika* | mal-DI-ka | ne dika; noto de ReVo konsilas ĝin anstataŭ *magra* |
| *svelta* | SVEL-ta | maldika kaj gracia |
| *dika* | DI-ka | pri homo, korpo kaj aĵo (*dika libro*) |
| *korpulenta* | kor-pu-LEN-ta | peze konstruita; ReVo: *dika, malsvelta* |
| *forta* | FOR-ta | havanta multe da forto |
| *muskola* | mus-KO-la | kun fortaj muskoloj |
| *malforta* | mal-FOR-ta | ne forta |
| *juna* | JU-na | havanta malmultajn jarojn |
| *maljuna* | mal-JU-na | pri homo; pri aĵoj oni diras *malnova* |
| *mezaĝa* | me-ZA-ĝa | nek tre juna, nek tre maljuna (ReVo) |
| *plenaĝa* | ple-NA-ĝa | sufiĉe aĝa por plenaj civitanaj rajtoj (ReVo) |

## Diri alton kaj aĝon per nombroj

Nombro kaj mezurunuo antaŭ *alta* aŭ *aĝa* ricevas la finaĵon *-n*. PMEG nomas ĝin mezuro, kiu priskribas la adjektivon. Nombrojn vidu ĉe la [paĝo pri nombroj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/numeraloj/).

| Frazo | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *Ŝi estas cent sepdek centimetrojn alta.* | ŝi ES-tas cent SEP-dek cen-ti-ME-trojn AL-ta | mezuro kun *-n* |
| *Li estas dudek jarojn aĝa.* | li ES-tas DU-dek JA-rojn A-ĝa | same kun *aĝa* |
| *Ŝi havas tridek jarojn.* | ŝi HA-vas TRI-dek JA-rojn | ankaŭ *Ŝi aĝas tridek jarojn*, kion PMEG nomas moderna; Zamenhof dirus *havi aĝon de tridek jaroj* |
| *dekdujara knabino* | dek-du-JA-ra kna-BI-no | unu vorto, sen *-n* |
| *Li estas du jarojn pli aĝa ol mi.* | li ES-tas du JA-rojn pli A-ĝa ol mi | la *-n* montras la diferencon |

## Haroj, vizaĝo kaj okulvitroj

Aliajn korpopartojn vidu ĉe la [paĝo pri korpo kaj sano](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/korpo-kaj-sano/), kaj kolorojn de haroj kaj okuloj ĉe la [paĝo pri koloroj](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/koloroj/).

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *hararo* | ha-RA-ro | ĉiuj haroj kune; unu haro estas *haro* |
| *longaj, mallongaj haroj* | LON-gaj, mal-LON-gaj HA-roj | ordinare en la pluralo |
| *bukla* | BUK-la | spirale kurba (ReVo) |
| *rekta* | REK-ta | ne kurba (ReVo) |
| *blonda* | BLON-da | flava inter ora kaj helbruna |
| *ruĝhara, grizhara* | ruĝ-HA-ra, griz-HA-ra | koloro + *hara*; ReVo havas ankaŭ *fajrohara* |
| *kalva* | KAL-va | sen haroj sur la kapo; kalva viro estas *kalvulo* |
| *barbo* | BAR-bo | *barba* estas havanta barbon, *senbarba* sen barbo |
| *lipharoj* | lip-HA-roj | pluralo; haroj super la supra lipo |
| *okulvitroj* | o-kul-VI-troj | pluralo; oni portas ilin sur la nazo |
| *bela* | BE-la | unu vorto por viroj kaj virinoj; *malbela* estas ne bela |

Okulvitrojn oni portas per *porti* (vidu [vestojn](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/vestoj/)): *Ŝi portas okulvitrojn*.

## Vortoj pri karaktero

Adjektivoj pri karaktero; la notoj montras la kontraŭon per *mal-*, kie la paro utilas.

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *afabla* | a-FA-bla | bonvola al aliaj; *malafabla* estas ne afabla, malĝentila |
| *amika* | a-MI-ka | kiel amiko |
| *ĝentila* | ĝen-TI-la | observanta la sociajn decojn; *malĝentila* estas nepolita |
| *gaja* | GA-ja | montranta sian ĝojon; vidu [sentojn](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/sentoj-kaj-emocioj/) |
| *honesta* | ho-NES-ta | ne trompanta |
| *malavara* | mal-a-VA-ra | la kontraŭo de *avara* (ne volanta doni) |
| *modesta* | mo-DES-ta | ne fanfaronanta |
| *ĉarma* | ĈAR-ma | plaĉa kaj alloga |
| *hontema* | hon-TE-ma | facile hontanta |
| *timema* | ti-ME-ma | inklina timi |
| *kuraĝa* | ku-RA-ĝa | ne timanta danĝeron; *malkuraĝa* estas timema |
| *trankvila* | tran-KVI-la | senagitiĝa |
| *serioza* | se-ri-O-za | ne ŝercema |
| *amuza* | a-MU-za | ridiga aŭ gaje distra |
| *saĝa* | SA-ĝa | juĝanta bone; *malsaĝa* estas stulta |
| *stulta* | STUL-ta | pli forta ol *malsaĝa*: profunde malhavanta saĝon (ReVo) |
| *sprita* | SPRI-ta | rapida kaj originala spirito |
| *scivolema* | sci-vo-LE-ma | volanta ĉion scii |
| *diligenta*, *laborema* | di-li-GEN-ta, la-bo-RE-ma | laborema kaj atenta |
| *maldiligenta*, *pigra* | mal-di-li-GEN-ta, PI-gra | ne laboremaj |
| *pacienca* | pa-ci-EN-ca | *malpacienca* estas ne pacienca |
| *parolema* | pa-ro-LE-ma | inklina multe paroli |
| *silentema* | si-len-TE-ma | preferanta silenton (ReVo) |
| *kolerema* | ko-le-RE-ma | inklina koleri |

## Kiel -em-, -ul- kaj mal- konstruas vortojn pri karaktero

| Vortparto | Signifo | Ekzemplo | Rilato |
|---|---|---|---|
| *-em-* | inklina al | *paroli* → *parolema* | verbo → adjektivo |
| *-ul-* | persono kun la eco | *saĝa* → *saĝulo* | adjektivo → persono |
| *mal-* | la kontraŭo | *diligenta* → *maldiligenta* | adjektivo → kontraŭa adjektivo |

**-em-** signifas naturan emon kaj plej ofte staras post verba radiko: *timi* donas *timema*. **-ul-** faras personon el eco: *honesta* donas *honestulo*, *juna* donas *junulo*. PMEG aldonas, ke *-em-* ofte povas fali antaŭ *-ul-*, do *timemulo* fariĝas *timulo*. En la pluralo tiuj vortoj estas neŭtralaj (*saĝuloj*), sed la singulara *-ulo* ofte sonas vire, do por virino aldonu *-in-*: *junulino*, *belulino*. PMEG notas, ke multaj parolantoj konsideras *ŝi estas belulo* malĝusta. Pli multe ĉe la [sufiksoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/sufiksoj/).

**mal-** renversas la signifon, kaj la paĝo pri [kontraŭaj vortoj](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/kontra%C5%ADaj-vortoj/) listigas dekojn da paroj. Ĝi diferencas de *ne*: *Ŝi ne estas afabla* estas pli milda ol *Ŝi estas malafabla*.

## Kvar mallongaj priskriboj

**Amikino.** *Mia amikino Anna estas alta kaj svelta. Ŝi havas longajn blondajn harojn kaj bluajn okulojn. Ŝi estas afabla, gaja kaj iom timema.*

**Avo.** *Mia avo estas maljuna kaj iom dika. Li havas grizan barbon kaj portas okulvitrojn. Li estas saĝa kaj pacienca, kaj li ŝatas ŝerci.*

**Knabo.** *Mia frato estas dekdujara. Li estas malalta kaj maldika, kaj li havas mallongajn brunajn harojn. Li estas scivolema kaj diligenta, sed ne tre parolema.*

**Demando kaj respondo.** *Kiel aspektas via nova instruisto?* – *Li estas juna kaj alta. Li havas barbon kaj okulvitrojn.* – *Kia li estas?* – *Li estas tre ĝentila, sed iom serioza.*

Adjektivoj akordiĝas kun sia substantivo, do *longajn blondajn harojn* havas *-j* kaj *-n* ĉe ĉiuj tri vortoj (vidu [substantivojn kaj adjektivojn](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/substantivoj-kaj-adjektivoj/)). *Iom* kaj *tre* mildigas aŭ fortigas ĉiun adjektivon.

## Priskribaj vortoj en via lingvo kaj en Esperanto

Kelkaj vortoj aspektas konataj, sed funkcias alie ol en via lingvo:

| Vorto | Atentu |
|---|---|
| *alta* / *granda* | La franca *grand* kaj la germana *groß* signifas kaj „alta” pri homo, kaj „granda”. En Esperanto *granda* parolas pri grandeco ĝenerale; pri staturo uzu *alta*. La pola *wysoki*, la hispana *alto* kaj la rusa *высокий* kongruas kun *alta*. |
| *maljuna* / *malnova* | La angla *old*, la franca *vieux*, la germana *alt*, la pola *stary*, la hispana *viejo* kaj la rusa *старый* servas por homoj kaj por aĵoj. Esperanto disigas: homo estas *maljuna*, aĵo *malnova*. |
| *bela* | Unu vorto por viro kaj virino: *bela viro*, *bela virino*. La angla havas *handsome* / *pretty*, la pola *przystojny* / *ładna*. |
| *ĝentila* | La franca *gentil* signifas „afabla, agrabla”, sed *ĝentila* estas „observanta la sociajn decojn” (ReVo). Por bonvolo uzu *afabla*. |
| *haroj* | La angla *hair* kutime ne havas pluralon, sed Esperanto, kiel la franca *cheveux*, la germana *Haare*, la pola *włosy* kaj la rusa *волосы*, ordinare uzas pluralon: *longaj haroj*. Ĉiuj haroj kune estas *hararo*. |
| *okulvitroj* | Pluralo, kiel la angla *glasses*, la franca *lunettes*, la hispana *gafas*, la pola *okulary* kaj la rusa *очки*. La germana *Brille* estas singulara. |

Ankaŭ la strukturo de la lingvoj diferencas:

- **Aĝo.** La angla (*I am 30*) kaj la germana (*Ich bin 30 Jahre alt*) uzas „esti”, la franca (*J'ai 30 ans*), la hispana (*Tengo 30 años*) kaj la pola (*Mam 30 lat*) „havi”, la rusa (*Мне 30 лет*) dativon. Esperanto havas ambaŭ konstruojn: *Ŝi estas tridek jarojn aĝa* kaj *Ŝi havas tridek jarojn*.
- **Alteco.** La franca diras *Je mesure 1,75 m*, la pola *Mam 175 cm wzrostu*, la germana *Ich bin 1,75 m groß*. En Esperanto la alteco estas mezuro antaŭ la adjektivo: *Mi estas cent sepdek kvin centimetrojn alta.*
- **Prononco.** *Ŝ* en *ŝi* sonas kiel la angla *sh*, la germana *sch* aŭ la pola *sz*; *ĉ* en *ĉarma* kiel la angla *ch* en *chair* aŭ la pola *cz*; *ĝ* en *saĝa* kaj *kuraĝa* kiel la angla *j* en *jam* aŭ la pola *dż*.

## Oftaj demandoj

### Kiel oni priskribas la altecon kaj la aĝon de homo?

Per *alta* kaj *malalta*: *Li estas alta*, *ŝi estas malalta* (ankaŭ pri aĵoj). Pri aĝo servas *juna* kaj *maljuna*; pri aĵoj oni diras *malnova*, ne *maljuna*.

### Kiel oni demandas pri la aspekto de homo?

Diru *Kiel li aspektas?* por la aspekto. *Kia li estas?* estas pli larĝa: la respondo povas priskribi aspekton aŭ karakteron.

### Kiel oni diras la aĝon de homo?

Diru *Li estas dudek jarojn aĝa* aŭ *Li havas dudek jarojn*. Antaŭ substantivo sufiĉas unu vorto: *dudekjara viro*.

### Kio estas la diferenco inter timema kaj timulo?

*Timema* estas adjektivo: inklina timi. *Timulo* estas substantivo: timema homo, mallongigo de *timemulo*.

### Ĉu *bela* taŭgas por viro kaj por virino?

Ambaŭ estas *bela*: *bela viro*, *bela virino*. *Belulo* estas bela homo; pri virino pli sekure estas *belulino*.

## Fontoj

- [PMEG – N por mezuro (mezuroj kiel *dudek jarojn aĝa*)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/mezuro.html)
- [PMEG – Tabelvortoj je A (*kia*)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/oa-vortecaj_vortetoj/tabelvortoj_a.html) kaj [je EL (*kiel*, *kiom*)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/e-vortecaj_vortetoj/ceteraj/tabelvortoj_el.html)
- [PMEG – EM](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/em.html), [UL](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ul.html) kaj [MAL](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/prefiksoj/mal.html)
- ReVo: [alta](https://reta-vortaro.de/revo/art/alt.html), [dika](https://reta-vortaro.de/revo/art/dik.html), [juna](https://reta-vortaro.de/revo/art/jun.html), [bela, belulo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bel.html), [blonda](https://reta-vortaro.de/revo/art/blond.html), [haro, hararo, lipharoj](https://reta-vortaro.de/revo/art/har.html), [barbo](https://reta-vortaro.de/revo/art/barb.html), [kalva](https://reta-vortaro.de/revo/art/kalv.html), [okulvitroj](https://reta-vortaro.de/revo/art/vitr.html), [bukla](https://reta-vortaro.de/revo/art/bukl.html), [rekta](https://reta-vortaro.de/revo/art/rekt.html)
- ReVo: [svelta](https://reta-vortaro.de/revo/art/svelt.html), [magra](https://reta-vortaro.de/revo/art/magr.html), [korpulenta](https://reta-vortaro.de/revo/art/korpul.html), [muskola](https://reta-vortaro.de/revo/art/muskol.html), [kresko](https://reta-vortaro.de/revo/art/kresk.html), [aĝo, mezaĝa, plenaĝa](https://reta-vortaro.de/revo/art/agx.html), [aspekti](https://reta-vortaro.de/revo/art/aspekt.html)
- ReVo: [afabla](https://reta-vortaro.de/revo/art/afabl.html), [amika](https://reta-vortaro.de/revo/art/amik.html), [ĝentila](https://reta-vortaro.de/revo/art/gxenti.html), [gaja](https://reta-vortaro.de/revo/art/gaj.html), [honesta](https://reta-vortaro.de/revo/art/honest.html), [avara, malavara](https://reta-vortaro.de/revo/art/avar.html), [modesta](https://reta-vortaro.de/revo/art/modest.html), [ĉarma](https://reta-vortaro.de/revo/art/cxarm.html), [hontema](https://reta-vortaro.de/revo/art/hont.html), [timema](https://reta-vortaro.de/revo/art/tim.html), [kuraĝa](https://reta-vortaro.de/revo/art/kuragx.html), [trankvila](https://reta-vortaro.de/revo/art/trankv.html), [serioza](https://reta-vortaro.de/revo/art/serioz.html), [amuza](https://reta-vortaro.de/revo/art/amuz.html)
- ReVo: [saĝa, saĝulo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sagx.html), [stulta](https://reta-vortaro.de/revo/art/stult.html), [sprita](https://reta-vortaro.de/revo/art/sprit.html), [scivolema](https://reta-vortaro.de/revo/art/sci.html), [diligenta](https://reta-vortaro.de/revo/art/dilige.html), [laborema](https://reta-vortaro.de/revo/art/labor.html), [pigra](https://reta-vortaro.de/revo/art/pigr.html), [pacienca](https://reta-vortaro.de/revo/art/pacien.html), [parolema](https://reta-vortaro.de/revo/art/parol.html), [silentema](https://reta-vortaro.de/revo/art/silent.html), [kolerema](https://reta-vortaro.de/revo/art/koler.html), [ŝerci](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxerc.html)
- [Fundamento de Esperanto – Ekzercaro (*lipharoj*, *gajaj*, *kuraĝa*, *diligenta*, *honesta*)](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/ekzercaro.html)
- Tatoeba (CC BY 2.0 FR), por kontroli la demandformojn: [#517979](https://tatoeba.org/en/sentences/show/517979), [#433818](https://tatoeba.org/en/sentences/show/433818), [#2207708](https://tatoeba.org/en/sentences/show/2207708), [#1473189](https://tatoeba.org/en/sentences/show/1473189), [#2773294](https://tatoeba.org/en/sentences/show/2773294)