# Profesioj en Esperanto: instruisto, kuracisto, flegisto

Source: https://esperantopedia.org/eo/frazoj/profesioj-kaj-laboro/
Language: eo
Updated: 2026-10-11

> Instruisto, kuracisto, inĝeniero: 43 Esperantaj profesioj kun prononco, la sufikso -ist-, inaj formoj kaj frazoj pri laboro kaj laborserĉado.

Plej multaj profesioj en Esperanto finiĝas per ***-isto***: ***instruisto***, ***kuracisto***, ***kuiristo***. La sufikso *-ist-* montras personon, kiu okupiĝas pri io, ofte profesie: *instrui* donas *instruisto*. Kelkaj profesioj estas simplaj radikoj sen *-ist-*, ekzemple ***kelnero***, ***ŝoforo*** kaj ***inĝeniero***. La prononcaj gvidiloj dividas la vortojn en silabojn kun la akcenta silabo en majuskloj.

## Kiel profesiaj vortoj estas konstruitaj

| Vortparto | Signifo | Ekzemplo | Noto |
|---|---|---|---|
| *-in-* | ina | *instruistino* | ina instruisto |
| *-an-* | membro, loĝanto | *kamparano* | loĝanto de la kamparo |
| *-ul-* | persono kun eco | *senlaborulo* | persono sen laboro |
| *-ant-*, *-it-* | kiu faras la agon; kiu spertis la agon | *laboranto*, *dungito* | persono, kiu laboras; persono, kiun oni dungis |
| *-estr-* | gvidanto, ĉefo | *urbestro* | ĉefo de urbo |
| *-ej-* | loko | *oficejo* | loko por oficado |

Tiuj estas ordinaraj [sufiksoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/sufiksoj/) kaj [participoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/participoj/). Ili kuniĝas same kiel en ĉiu [vortfarado](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/vortfarado/): *lern·ej·estr·o* estas „lerni + loko + estro”, la estro de lernejo.

## Kion signifas -ist- kaj kie ĝi ne estas uzata

PMEG difinas *-ist-* kiel personon, kiu ofte okupiĝas pri io, eble profesie. Do *instruisto* instruas por vivteni sin, sed *biciklisto* estas ĉiu, kiu ofte veturas per biciklo, kaj *esperantisto* estas ĉiu, kiu scias kaj uzas Esperanton. Por precizigi profesion, uzu kunmetaĵon: anstataŭ la ĝenerala *fiŝisto* PMEG proponas *fiŝkaptisto*, *fiŝbredisto* aŭ *fiŝvendisto*. Oni ankaŭ ne uzas *-ist-* por parolantoj de ordinaraj lingvoj: la parolanto de la angla estas *anglalingvano*, ne *anglisto*, ĉar *anglisto* signifas „specialisto pri la angla”.

Multaj profesioj estas plenaj radikoj kaj ne prenas *-ist-*. PMEG listigas *ĥirurgo*, *barbiro*, *kelnero*, *aktoro*, *soldato*, *profesoro* kaj *ŝoforo* kaj avertas kontraŭ *ĥirurgisto*. ReVo same registras *inĝeniero*, *advokato* kaj *sekretario* kiel ordinarajn vortojn sen *-ist-*. Neniu regulo diras, kiuj profesioj havas *-ist-* kaj kiuj ne, do lernu ĉiun vorton, kia ĝi estas. *Fizikisto* ja bezonas *-ist-*, ĉar *fiziko* estas la scienco mem.

## Ordinaraj profesioj laŭ fako

### Edukado kaj sano

| Profesio | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *instruisto* | in-stru-IS-to | persono, kiu profesie instruas |
| *profesoro* | pro-fe-SO-ro | simpla radiko; instruisto en supera lernejo |
| *kuracisto* | ku-ra-CIS-to | el *kuraci*, agadi por forigi malsanon |
| *dentisto* | den-TIS-to | kuracisto de dentoj |
| *flegisto* | fle-GIS-to | el *flegi*, prizorgi malsanulon |
| *ĥirurgo* | ĥi-RUR-go | simpla radiko, ne *ĥirurgisto* |
| *farmaciisto* | far-ma-ci-IS-to | el *farmacio*; la du *i* estas apartaj silaboj |
| *veterinaro* | ve-te-ri-NA-ro | simpla radiko; kuracisto de bestoj |

### Manĝaĵoj, vendejoj kaj servoj

| Profesio | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *kuiristo* | ku-i-RIS-to | el *kuiri*, prepari manĝaĵon per varmo |
| *bakisto* | ba-KIS-to | el *baki*; persono, kiu profesie bakas |
| *kelnero* | kel-NE-ro | simpla radiko; servisto en restoracio aŭ trinkejo |
| *vendisto* | ven-DIS-to | el *vendi*; proponas komercaĵojn al aĉetontoj |
| *kasisto* | ka-SIS-to | el *kaso*; persono, kiu mastrumas kason |
| *barbiro* | bar-BI-ro | simpla radiko; profesie razas kaj tondas |
| *tajloro* | taj-LO-ro | simpla radiko; faras vestaĵojn |
| *poŝtisto* | poŝ-TIS-to | disdonas poŝtaĵojn |

### Oficejo, komerco, juro kaj ŝtato

| Profesio | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *oficisto* | o-fi-CIS-to | profesie plenumas oficon, ekzemple en oficejo |
| *sekretario* | se-kre-ta-RI-o | simpla radiko; verkas kaj skribas leterojn, raportojn, dokumentojn |
| *bankisto* | ban-KIS-to | okupiĝas pri bankaj aferoj |
| *komercisto* | ko-mer-CIS-to | profesie komercadas |
| *direktoro* | di-rek-TO-ro | simpla radiko; estro de organizaĵo |
| *advokato* | ad-vo-KA-to | simpla radiko; defendas ies interesojn en juĝejo |
| *juĝisto* | ju-ĜIS-to | oficiale juĝas |
| *policisto* | po-li-CIS-to | membro de la polico |
| *soldato* | sol-DA-to | simpla radiko; senranga militisto |

### Tekniko, konstruado kaj transporto

| Profesio | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *inĝeniero* | in-ĝe-ni-E-ro | simpla radiko; solvas teknikajn problemojn per sciencaj metodoj |
| *arĥitekto* | ar-ĥi-TEK-to | ankaŭ skribata *arkitekto* |
| *programisto* | pro-gra-MIS-to | fakulo pri programado |
| *ĉarpentisto* | ĉar-pen-TIS-to | el *ĉarpenti*, labori per ligno |
| *ŝoforo* | ŝo-FO-ro | simpla radiko; seksneŭtrala por ĉiu sekso |
| *piloto* | pi-LO-to | kondukas flugmaŝinon aŭ gvidas ŝipojn tra malfacilaj trairejoj; *aviadisto* funkciigas aviadilon |
| *maristo* | ma-RIS-to | el *maro*; vivas el la maro |

### Scienco, amaskomunikado kaj arto

| Profesio | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *sciencisto* | sci-en-CIS-to | profesia scienculo, ofte en universitato aŭ esplorinstituto |
| *ĵurnalisto* | ĵur-na-LIS-to | kolektas novaĵojn kaj prezentas ilin en gazeto aŭ alia amasinformilo |
| *verkisto* | ver-KIS-to | el *verki*; profesie verkas tekstojn |
| *tradukisto* | tra-du-KIS-to | profesie tradukas |
| *aktoro* | ak-TO-ro | simpla radiko; ludas rolojn en teatro aŭ filmo |
| *muzikisto* | mu-zi-KIS-to | profesiulo aŭ kompetentulo pri muzikado |
| *pentristo* | pen-TRIS-to | el *pentri*; faras pentraĵojn |

### Tero kaj maro

| Profesio | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *terkulturisto* | ter-kul-tu-RIS-to | laŭvorte „kulturisto de tero” |
| *ĝardenisto* | ĝar-de-NIS-to | metie zorgas pri ĝardenoj |
| *fiŝkaptisto* | fiŝ-kap-TIS-to | kaptas fiŝojn |
| *kamparano* | kam-pa-RA-no | farita per *-an-*; loĝanto de la kamparo, precipe terkulturisto |

## -ist-, -an- aŭ -ul-?

| Sufikso | Kio staras antaŭ ĝi | La persono estas... | Ekzemplo |
|---|---|---|---|
| *-ist-* | kion oni faras | okupita pri tio, ofte profesie | *verkisto* |
| *-an-* | la grupo aŭ loko | membro, loĝanto | *klubano* |
| *-ul-* | eco | iu, kiu havas ĝin | *junulo* |

Laŭ PMEG, kiam du sufiksoj taŭgas, oni elektas tiun, kiu donas la pli internacian formon: *kristano*, ne *krististo*. Komparu *ŝipano* „veturanto sur ŝipo” (ReVo) kun *maristo* „persono, kiu vivas el la maro”.

Ne aldonu *-ul-* al vorto, kiu jam nomas personon. PMEG donas *parolanto*, ne *parolantulo*. Same *laboranto* kaj *dungito*, ne *laborantulo* nek *dungitulo*.

## Inaj formoj per -in-

Laŭ PMEG, *-in-* aldonas inan sekson. Post vira radiko ĝi estas deviga: *patrino*, *fratino* (vidu [familiajn vortojn](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/familio/)). Post seksneŭtrala radiko, al kiu apartenas plej multaj profesioj, ĝi estas libera: PMEG skribas *Ŝi estas aktor(in)o* kaj diras, ke *Ŝi estas ŝoforo* estas ĝusta.

| Baza vorto | Ina formo |
|---|---|
| *instruisto* | *instruistino* |
| *kuracisto* | *kuracistino* |
| *kelnero* | *kelnerino* |
| *aktoro* | *aktorino* |

La tradicio aldonas *-in-* rutine, tial la nuda vorto povas soni vira apud sia ina paro, sed la pluralo *kuracistoj* normale inkluzivas ĉiujn. PMEG rimarkigas, ke ekde la malfrua 20-a jarcento pli kaj pli da parolantoj ĉesis aldoni *-in-* aŭtomate, kaj nomas ambaŭ kutimojn ĝustaj. Por emfazi, ke iu estas viro, diru *vira aktoro*.

## Laborejoj per -ej-

PMEG priskribas *-ej-* kiel lokon destinitan por io. Tio, kio antaŭas ĝin, montras, kio okazas tie aŭ kiu tie laboras: *tajlorejo* estas la loko, kie laboras tajloro.

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *laborejo* | la-bo-RE-jo | loko, kie oni laboras |
| *oficejo* | o-fi-CE-jo | loko por oficado |
| *lernejo* | ler-NE-jo | loko por lernado |
| *vendejo* | ven-DE-jo | loko, kie oni vendas |
| *kuirejo* | ku-i-RE-jo | loko, kie oni kuiras |
| *tajlorejo* | taj-lo-RE-jo | loko, kie laboras tajloro |
| *malsanulejo, hospitalo* | mal-sa-nu-LE-jo, hos-pi-TA-lo | loko por flegi malsanulojn |
| *fabriko* | fa-BRI-ko | aparta radiko, ne *-ej-* vorto |

*Fabriko* estas aparta radiko. Por fabrikoj PMEG rekomendas klarajn kunmetaĵojn kiel *ŝtalfabriko* aŭ *ŝtalejo* „fabriko de ŝtalo” kaj *tabakfarejo* „loko, kie oni produktas tabakaĵojn”, ĉar *tabakejo* estas loko, kie oni kultivas tabakon. *-Ej-* vorto povas ankaŭ signifi la homojn, kiuj tie laboras: *Nia oficejo ŝanĝis la regulojn* (la homoj en la oficejo ŝanĝis ilin).

## Estroj, kolegoj kaj laborvortoj

PMEG difinas *-estr-* kiel personon, kiu gvidas kaj decidas; tio, kio antaŭas, nomas la lokon aŭ aferon, pri kiu la persono decidas. La tabelo uzas ankaŭ la [prefiksojn](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/prefiksoj/) *mal-* „la kontraŭo” kaj *eks-* „eksa” (*eksministro* estas iama ministro).

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *estro* | ES-tro | persono kun supera rango kaj ordonpovo |
| *ĉefo* | ĈE-fo | persono kun supera, ofte ordonpova rango |
| *urbestro* | ur-BES-tro | *urbo* + *-estr-* |
| *kolego* | ko-LE-go | persono kun sama ofico, profesio aŭ metio |
| *labori* | la-BO-ri | ne ricevas rektan objekton |
| *laboro* | la-BO-ro | ago de labori, kaj ties rezulto |
| *laboranto* | la-bo-RAN-to | iu, kiu laboras |
| *posteno* | pos-TE-no | iom grava ofico (ReVo); *laborloko*: konstanta funkcio de dungito en entrepreno |
| *dungi* | DUN-gi | interkonsenti kun iu pri laboro kontraŭ salajro |
| *dungito, dunganto* | dun-GI-to, dun-GAN-to | „dungita persono”, „persono, kiu dungas” |
| *maldungi* | mal-DUN-gi | ĉesigi ies dungitecon |
| *eksigi, eksiĝi* | ek-SI-gi, ek-SI-ĝi | *eksigi*: senigi iun je posteno; *eksiĝi*: forlasi oficon aŭ postenon |
| *salajro* | sa-LAJ-ro | mono, kiun dungito ricevas por laboro |
| *senlaborulo* | sen-la-bo-RU-lo | *sen-* „sen”; persono sen pagata laboro |
| *emeritiĝi* | e-me-ri-TI-ĝi | ĉesigi sian profesian laboron |

## Paroli pri via laboro

| Frazo | Noto |
|---|---|
| *Kie vi laboras?* | Demando pri la loko; *kie* = en kiu loko. |
| *Kio estas via profesio?* | Demando pri la okupo. |
| *Pri kio vi okupiĝas?* | Demando pri la okupo; *okupiĝi pri* = sin okupi pri io. |
| *Mi estas instruisto.* | Post *esti* neniu *-n* kaj neniu artikolo. |
| *Mi laboras kiel kuracisto.* | *Kiel* montras la rolon; la substantivo restas en la baza formo. |
| *Mia patrino estas advokato.* | Post seksneŭtrala radiko *-ino* estas libera (*advokatino* ankaŭ eblas). |
| *Mi laboras por malgranda entrepreno.* | *Por* nomas la dunganton; *entrepreno* = firmao. |
| *Mi laboras de lundo ĝis vendredo.* | *De … ĝis* montras la limojn de la tempo. |
| *Miaj kolegoj estas ĝentilaj.* | La adjektivo akordas kun *kolegoj* per *-j*. |

Esperanto havas nur la difinitan artikolon *la*, kaj antaŭ profesio post *esti* nenio staras: *Mi estas instruisto*. La [artikolo](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/artikolo/) *la* montras ion difinitan: *Li estas la direktoro*.

Post *kiel* la substantivo, kiu nomas la rolon de la subjekto, restas en la baza formo; tiu, kiu nomas la rolon de la objekto, ricevas *-n*: *La entrepreno dungis ŝin kiel kasiston* (PMEG donas paralelan ekzemplon: *Ili elektis ŝin kiel kasiston*). Vidu la [akuzativon](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/akuzativo/) kaj la demandvortojn *kie* kaj *kio* ĉe la [tabelvortoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/tabelvortoj/).

## Serĉi laboron

| Frazo | Noto |
|---|---|
| *Mi serĉas laboron.* | La objekto *laboron* ricevas *-n*. |
| *Mi estas senlabora kaj serĉas laboron kiel tradukisto.* | *Senlabora* = sen pagata laboro; *kiel tradukisto* nomas la deziratan rolon. |
| *Mi kandidatiĝas al la posteno de programisto.* | *Kandidatiĝi al* = prezentiĝi kiel kandidato por posteno. |
| *Morgaŭ mi havas intervjuon.* | *Intervjuo* = interparolo el demandoj kaj respondoj. |
| *Ili dungis min.* | *Min* estas objekto de *dungis*. |
| *Mi enposteniĝos en Novembro.* | La estonta tempo *-os*; *enposteniĝi* = akiri postenon. |

*Kandidatiĝi* signifas fariĝi kandidato; la ekzemplo de ReVo estas kandidato „al la posteno de direktoro”. *Enposteniĝi* estas „akiri postenon”, kaj *dungiĝi* „esti dungita” estas la *-iĝ-* paro de *dungi*.

## Laborvortoj en via lingvo kaj en Esperanto

- **Profesoro ne estas ĉiu instruisto.** En latinidaj landoj la sama radiko ofte nomas lernejan instruiston, sed ReVo diras, ke tiu senco estas tre misgvida internacie kaj en Esperanto nepre evitinda. Diru *instruisto* por lernejo; *profesoro* estas altranga instruisto en supera lernejo.
- **Doktoro ne estas la baza vorto por kuracisto.** La angla kaj la hispana *doctor* kaj la rusa *доктор* signifas ankaŭ kuraciston. En Esperanto *doktoro* unue estas scienca grado; ReVo aldonas, ke ĝi estas ankaŭ neformala ĝentiltitolo por kuracistoj.
- **Oficisto ne estas oficiro.** *Oficisto* profesie plenumas oficon, ekzemple en oficejo; *oficiro* estas armea estro ekde subleŭtenanto (ReVo). La angla *officer* kovras pli larĝan kampon, inkluzive de policisto kaj ŝtata funkciulo.
- **Direktoro ne estas reĝisoro.** La angla *director* nomas ankaŭ la gvidanton de teatraĵo aŭ filmo. En Esperanto *direktoro* estas estro de organizaĵo, dum *reĝisoro* aranĝas kaj direktas la scenejon en teatro (ReVo).
- **Konduktoro ne estas ŝoforo.** ReVo klarigas, ke *konduktoro* akompanas publikan veturilon kaj ekzemple kontrolas biletojn. La simileco kun la franca *conducteur*, kiu signifas ŝoforon, kaŭzas erarojn; la ŝoforo nomiĝas *ŝoforo* aŭ *kondukisto*.
- **Ina formo.** La germana (*Lehrer* – *Lehrerin*), la pola (*nauczyciel* – *nauczycielka*), la rusa (*учитель* – *учительница*) kaj la hispana (*profesor* – *profesora*) havas apartajn inajn formojn. Esperanto uzas *-in-*, sed ne postulas ĝin post seksneŭtralaj radikoj.
- **Prononco de apartaj literoj.** *Ĵ* en *ĵurnalisto* sonas kiel la franca *j* en *journal*, *ŝ* en *poŝtisto* kiel la angla *sh*, *ĉ* en *ĉarpentisto* kiel la angla *ch* en *chair*, *ĝ* en *juĝisto* kaj *ĝardenisto* kiel la angla *j* en *jam*, kaj *ĥ* en *ĥirurgo* kaj *arĥitekto* kiel la germana *ch* en *Bach*.

## Oftaj demandoj

### Kio estas la diferenco inter instruisto kaj profesoro?

*Instruisto* instruas profesie, ekzemple en lernejo. *Profesoro* estas altranga instruisto en supera lernejo, ekzemple en universitato.

### Ĉu oni diru kuracisto aŭ doktoro?

La baza vorto estas *kuracisto* (ina formo *kuracistino*). *Doktoro* estas unue scienca grado; ReVo aldonas, ke ĝi estas ankaŭ neformala ĝentiltitolo por kuracistoj, kiel en *sinjoro doktoro*.

### Kiel diri „mi estas instruisto” aŭ „mi laboras kiel instruisto”?

*Mi estas instruisto* aŭ *Mi laboras kiel instruisto*. Esperanto ne havas nedifinitan artikolon, do antaŭ la profesio nenio staras.

### Kio estas la diferenco inter -isto kaj -ano?

*-ist-* nomas tion, kion iu faras, ofte kiel profesion (*verkisto*). *-an-* nomas tion, al kio iu apartenas aŭ kie li loĝas (*klubano*). Kiam ambaŭ taŭgas, la uzo decidas: *kristano*, ne *krististo*.

### Ĉu oni aldonu -ino al profesioj de virinoj?

Post vira radiko kiel *patro* jes. Post seksneŭtrala profesia vorto kiel *kuracisto* ĝi estas libera: *Ŝi estas kuracisto* kaj *Ŝi estas kuracistino* ambaŭ estas ĝustaj.

### Kiel demandi pri la profesio de iu?

Diru *Kio estas via profesio?*, *Kio estas via laboro?* aŭ *Kie vi laboras?*

## Fontoj

- [PMEG: IST](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ist.html), [AN](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/an.html), [UL](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ul.html), [IN](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/in.html), [EJ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ej.html), [ESTR](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/estr.html), [EKS](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/prefiksoj/eks.html)
- [PMEG: Seksa signifo de O-vortoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/o-vortoj/seksa_signifo.html)
- [PMEG: Perverba priskribo de objekto](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/specialaj_priskriboj/perverba/objekto.html)
- ReVo: [instruisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/instru.html), [profesoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/profes1.html), [kuracisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/kurac.html), [ĥirurgo](https://reta-vortaro.de/revo/art/hxirurg.html), [advokato](https://reta-vortaro.de/revo/art/advoka.html), [inĝeniero](https://reta-vortaro.de/revo/art/ingxen.html), [arĥitekto](https://reta-vortaro.de/revo/art/arhxitekt.html), [piloto](https://reta-vortaro.de/revo/art/pilot.html), [maristo](https://reta-vortaro.de/revo/art/mar.html), [kamparano](https://reta-vortaro.de/revo/art/kamp.html), [ŝipano](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxip.html)
- ReVo: [labori](https://reta-vortaro.de/revo/art/labor.html), [dungi](https://reta-vortaro.de/revo/art/dung.html), [eksiĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/eks.html), [kolego](https://reta-vortaro.de/revo/art/koleg.html), [posteno](https://reta-vortaro.de/revo/art/posten.html), [kandidato](https://reta-vortaro.de/revo/art/kandid.html), [doktoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/doktor.html)
- ReVo: [oficisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/ofic.html), [oficiro](https://reta-vortaro.de/revo/art/oficir.html), [direktoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/direkt1.html), [reĝisoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/regxis.html), [konduktoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/konduk2.html)
- Tatoeba, CC BY 2.0 FR, frazoj [#487741](https://tatoeba.org/en/sentences/show/487741), [#1623598](https://tatoeba.org/en/sentences/show/1623598), [#3263101](https://tatoeba.org/en/sentences/show/3263101), [#530379](https://tatoeba.org/en/sentences/show/530379), [#933450](https://tatoeba.org/en/sentences/show/933450)