# Sentoj kaj emocioj en Esperanto: feliĉa, malĝoja, laca

Source: https://esperantopedia.org/eo/frazoj/sentoj-kaj-emocioj/
Language: eo
Updated: 2026-10-11

> Feliĉa aŭ ĝoja, malĝoja, laca: kiel diri Mi estas laca, Mi timas kaj Mi ĝojas, plus mal-, -iĝ-, -ig- kaj -em- por pli da sentoj en Esperanto.

En Esperanto oni diras, kiel oni sentas sin, per *esti* kaj adjektivo – ***Mi estas feliĉa***, ***Mi estas laca*** – aŭ per sentoverbo: ***Mi ĝojas***, ***Mi timas***, ***Mi enuas***. Kelkaj vortpartoj (*mal-, -iĝ-, -ig-, -em-*) faras el unu radiko tutan familion de sentoj. La prononcaj gvidiloj dividas la vortojn en silabojn, kun la akcenta silabo en majuskloj; ĝi estas ĉiam la antaŭlasta.

## Sentoj kiel adjektivoj

Adjektivoj finiĝas per *-a* kaj ricevas *-j* en la pluralo: *Ni estas feliĉaj*.

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *feliĉa* | fe-LI-ĉa | tre kontenta pri la vivo; ankaŭ „bonŝanca” |
| *ĝoja* | ĜO-ja | sentanta ĝojon; pli profunda ol *gaja* |
| *gaja* | GA-ja | montranta ekstere bonhumoran ĝojon |
| *kontenta* | kon-TEN-ta | deziranta nenion alian ol tio, kion oni havas |
| *malĝoja* | mal-ĜO-ja | plena de profunda malĝojo, ekzemple post perdo |
| *malgaja* | mal-GA-ja | pli malpeza, pasema humoro |
| *trista* | TRIS-ta | malgaja; ofte uzata kaj mallonga |
| *malfeliĉa* | mal-fe-LI-ĉa | ne feliĉa; ankaŭ „malbonŝanca” |
| *kolera* | ko-LE-ra | plena de kolero |
| *timema* | ti-ME-ma | facile timanta |
| *laca* | LA-ca | bezonanta ripozon pro troa penado; ankaŭ „tedita de io” |
| *dormema* | dor-ME-ma | inklina dormi, sentanta bezonon de dormo |
| *nervoza* | ner-VO-za | facile ekscitiĝanta, malkvieta |
| *trankvila* | tran-KVI-la | sen ekscito aŭ maltrankvilo |
| *maltrankvila* | mal-tran-KVI-la | zorgoplena, ne sentanta sin sekura |
| *soleca* | so-LE-ca | sentanta sin sola |
| *fiera* | fi-E-ra | kontenta pri si mem aŭ pri iu alia: *fiera pri vi* |
| *ĵaluza* | ĵa-LU-za | timanta perdi tion, kio apartenas al si |
| *ĉagrenita* | ĉa-gre-NI-ta | malĝojigita aŭ ĝenita |
| *surprizita* | sur-pri-ZI-ta | ekscitita de io neatendita |

**Nuancoj.** La vortaro ReVo diras, ke *gaja* estas sento, kiun oni sentas kaj montras ekstere, dum *ĝoja* estas pli profunda, pli interna sento. Same *malgaja* estas pli malpeza, pli ekstera humoro, kaj *malĝoja* profunda funebro. *Trista* ankaŭ estas ofta: PMEG nomas ĝin ofte uzata alternativo al *malgaja* kaj *malĝoja*, kvankam ReVo citas uzkonsilon, kiu preferas la *mal-*-formojn. *Feliĉa* povas signifi ankaŭ „bonŝanca”; por ordinara ŝanco diru *bonŝanca*. *Ĵaluza* estas timo perdi ion, kio apartenas al vi; deziri tion, kion havas alia, estas *envii*.

**Sentoj en -ita.** *Ĉagrenita*, *surprizita* kaj *ravita* (tre ĝojigita) venas de la verboj *ĉagreni*, *surprizi* kaj *ravi*. La finaĵo *-ita* donas la rezultan staton, do *Mi estas surprizita* signifas, ke io surprizis min. Vidu [participojn](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/participoj/).

## Sentoj kiel verboj

| Verbo | Prononco | Ekzemplo | Noto |
|---|---|---|---|
| *ami* | A-mi | *Mi amas mian familion.* | senti fortan ligitecon al iu aŭ io |
| *ŝati* | ŜA-ti | *Mi ŝatas tiun kanton.* | senti, ke io plaĉas |
| *plaĉi* | PLA-ĉi | *Tiu kanto plaĉas al mi.* | kaŭzi plaĉon; la persono staras kun *al* |
| *malami* | mal-A-mi | *Mi malamas atendi.* | forte ne ŝati |
| *ĝoji* | ĜO-ji | *Mi ĝojas pri via sukceso.* | senti ĝojon |
| *timi* | TI-mi | *Mi timas la hundon.* | senti timon |
| *koleri* | ko-LE-ri | *Li koleras pro la bruo.* | senti koleron |
| *enui* | e-NU-i | *Mi enuas.* | senti enuon, ne trovi intereson |
| *honti* | HON-ti | *Mi hontas pri mia eraro.* | senti honton |
| *esperi* | es-PE-ri | *Mi esperas, ke vi venos.* | deziri kaj atendi, ke io okazos |
| *bedaŭri* | be-DAŬ-ri | *Mi bedaŭras, ke mi malfruis.* | senti malĝojon pro io okazinta |
| *sopiri* | so-PI-ri | *Mi sopiras al la maro.* | forte deziri ion malproksiman aŭ perditan |

**Ami, ŝati, malami.** En moderna uzo *ŝati* estas la pli milda vorto kaj *ami* la pli forta; ReVo notas, ke pli frue estis inverse. PMEG klarigas, ke *ŝati* kaj *plaĉi* signifas preskaŭ la samon, sed interŝanĝas la rolojn: *Mi ŝatas la libron* egalas al *La libro plaĉas al mi*. Por milda malŝato diru *Mi ne ŝatas ĝin*, kaj gardu *malami* por vera malamo. En kelkaj vortaroj *malŝati* aperas kiel „ne ŝati”, sed ReVo difinas ĝin kiel rigardi ion kiel senvaloran aŭ malgravan, do *Mi ne ŝatas* estas la pli sekura frazo. Pri amo inter homoj vidu [Mi amas vin](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/mi-amas-vin/).

**Kio sekvas la verbon.** La kaŭzon oni donas per *pri* aŭ *pro*: ReVo havas kaj *ĝoji pri la bonaĵo*, kaj *mi ĝojas pro via helpo*. Tuta propozicio ricevas *ke*: *Mi ĝojas, ke vi venis*; *Mi timas, ke pluvos*. La samaj partoj sekvas *esti* kaj adjektivon: *Mi estas ĝoja, ke vi venis.* Malsato kaj soifo troviĝas ĉe [manĝaĵoj kaj trinkaĵoj](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/man%C4%9Da%C4%B5oj-kaj-trinka%C4%B5oj/), kaj malvarmo kaj varmo ĉe [vetero kaj sezonoj](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/vetero-kaj-sezonoj/).

## Kvar manieroj diri, kiel vi sentas vin

| Ŝablono | Ekzemplo | Noto |
|---|---|---|
| *esti* + adjektivo | *Mi estas laca.* | Stato, priskribita per adjektivo. |
| sentoverbo | *Mi timas.* | La verbo mem enhavas la senton. |
| *senti sin* + adjektivo | *Mi sentas min sola.* | *Min* estas objekto; la adjektivo priskribas vin. |
| *Estas al mi* + adverbo | *Estas al mi malvarme.* | *Al mi* nomas la personon, kiu sentas. |

En *senti sin* (laŭvorte „senti sin mem”) la vorto *min* estas objekto, kaj la adjektivo post ĝi priskribas vin, do ĝi ne ricevas *-n*: *Ni sentas nin solaj*. PMEG nomas tion priskribo, aldonita per la verbo. Por la grado de bonfarto uzu adverbon: *Mi sentas min bone*. La lasta ŝablono venas el PMEG, kiu citas *Estas al mi malvarme* el la traduko de fabeloj de Andersen far Zamenhof; *al mi* nomas la personon, kiu sentas.

## Vortpartoj, kiuj kreas sentojn

| Parto | Efiko | Ekzemploj |
|---|---|---|
| *mal-* | la kontraŭo | *feliĉa → malfeliĉa*, *kontenta → malkontenta*, *ĝoji → malĝoji* (senti profundan malĝojon), *espero → malespero*, *ami → malami* |
| *-iĝ-* | fariĝi | *kolera → koleriĝi* (fariĝi kolera), *laca → laciĝi* (fariĝi laca), *trankvila → trankviliĝi* (fariĝi trankvila), *enui → enuiĝi* (fariĝi enuanta), *ĉagreni → ĉagreniĝi* (fariĝi ĉagrenita) |
| *-ig-* | igi iun senti | *ĝoji → ĝojigi* (kaŭzi ĝojon), *timi → timigi* (kaŭzi timon), *koleri → kolerigi* (kaŭzi koleron), *trankvila → trankviligi* (igi iun trankvila), *enui → enuigi* (kaŭzi enuon) |
| *-ig-* + *-a* | kaŭzanta senton | *enuiga* (kaŭzanta enuon), *laciga*, *timiga*, *ĝojiga* |
| *-em-* | inklina al | *timema* (inklina timi), *kolerema*, *hontema* (inklina honti, timida), *plorema*, *enviema* |
| *-eg-* | tre forta | *feliĉega* (ekstreme feliĉa), *kolerega* (furioza), *lacega* (elĉerpita) |
| *-et-* | malforta | *kolereta* (iom kolera), *rideti* (ridi malforte; de *ridi*) |
| *ek-* | subite | *ektimi* (subite timi), *ekridi* (subite ridi), *ekami* (komenci ami) |

Pli en [prefiksoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/prefiksoj/) kaj [sufiksoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/sufiksoj/). Kelkaj punktoj por atenti:

- **Kontraŭo aŭ nur „ne”.** *Mal-* estas la kontraŭa ideo, dum *ne* nur neas ĝin. La paro de PMEG estas *ami → malami*: *Mi ne amas lin* (mi ne sentas amon), sed *Mi malamas lin* (mi sentas malamon).
- **Ne ĝojiĝi.** ReVo ne listigas *ĝojiĝi*, ĉar *ĝoji* jam signifas „senti ĝojon”.
- **Timo.** *Timiĝi* ekzistas, sed PMEG rekomendas *ektimi* por subita timo.
- **Pasema stato.** PMEG diras, ke *-em-* povas nomi ankaŭ momentan emon: *dormema* signifas „sentanta dormemon”, ne „multe dormanta”.

## Demandi pri sentoj kaj respondi

| Frazo | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *Kiel vi fartas?* | KI-el vi FAR-tas | La kutima demando pri sano kaj humoro. |
| *Kiel vi sentas vin?* | KI-el vi SEN-tas vin | Demando pri la nuna sento. |
| *Kio estas al vi?* | KI-o ES-tas al vi | Demando, kiam iu aspektas ĝenita. |
| *Kio okazis?* | KI-o o-KA-zis | Demando pri okazaĵo. |
| *Kio ĝenas vin?* | KI-o ĜE-nas vin | Demando pri la kaŭzo de maltrankvilo. |
| *Kial vi estas malĝoja?* | KI-al vi ES-tas mal-ĜO-ja | Demando pri la kaŭzo de malĝojo. |
| *Nenio, mi nur estas laca.* | ne-NI-o, mi nur ES-tas LA-ca | Respondo: nenio grava. |

ReVo difinas *farti* kiel esti en bona aŭ malbona stato rilate al la korpaj funkcioj, kaj *Kiel vi fartas?* ankoraŭ estas la norma saluta demando; la respondojn vidu ĉe [salutoj](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/salutoj/). *Kiel vi sentas vin?* demandas pri via humoro nun.

## Konsoli kaj reagi

| Frazo | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *Ne ploru.* | ne PLO-ru | Peto per la volitivo *-u*, nei per *ne*. |
| *Ne timu.* | ne TI-mu | Trankviligo. |
| *Ne zorgu.* | ne ZOR-gu | Trankviligo. |
| *Trankviliĝu.* | tran-kvi-LI-ĝu | Peto fariĝi trankvila. |
| *Ĉio estos en ordo.* | ĈI-o ES-tos en OR-do | Promeso pri la estonteco. |
| *Mi kunsentas kun vi.* | mi kun-SEN-tas kun vi | Esprimo de kunsento. |
| *Mi kondolencas.* | mi kon-do-LEN-cas | Kondolenco post morto aŭ perdo. |
| *Kia domaĝo!* | KI-a do-MA-ĝo | Ekkrio pri bedaŭrinda okazo. |
| *Mi ĝojas pri vi.* | mi ĜO-jas pri vi | Ĝojo pri la bonŝanco de alia. |
| *Mi fieras pri vi.* | mi fi-E-ras pri vi | Fiero pri la sukceso de alia. |

La ordonoj finiĝas per *-u*, la volitivo, kaj *ne* faras ilin neaj. Mallongaj ekkrioj kiel *Ve!* kaj *Hura!* estas [interjekcioj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/interjekcioj/).

## Sentoj en via lingvo kaj en Esperanto

- **Du vortoj por „happy”.** La germana distingas *glücklich* (Esperante *feliĉa*, ankaŭ „bonŝanca”) kaj *froh* (*ĝoja*); la nederlanda same *gelukkig* kaj *blij*. Se via lingvo havas nur unu tian vorton, elektu inter *feliĉa* kaj *ĝoja* laŭ la nuanco.
- **Plaĉi.** La konstruo de *plaĉi* similas al la hispana *gustar* (*me gusta la canción*), la itala *piacere* (*mi piace la canzone*), la germana *gefallen* (*das Lied gefällt mir*) kaj la pola *podobać się* (*ta piosenka mi się podoba*): la afero estas subjekto, kaj la persono ricevas *al*. Atentu: la hispana *gustar* ne egalas al Esperanta *gusti*, kiu rilatas al la gusto de manĝaĵo.
- **Esperi kaj atendi.** La hispana kaj portugala *esperar* signifas kaj „esperi”, kaj „atendi”. En Esperanto *esperi* estas nur „esperi”; „atendi” estas *atendi*.
- **Senti.** La franca *sentir* signifas ankaŭ „flari”, kaj la itala *sentire* ankaŭ „aŭdi”. En Esperanto *senti* signifas nur „senti”; por flari diru *flari*, por aŭdi *aŭdi*. La hispana *lo siento* („mi bedaŭras”) en Esperanto estas *Mi bedaŭras*.
- **Estas al mi malvarme.** La germana *Mir ist kalt* kaj la rusa *Мне холодно* konstruiĝas same: la sentanto staras en dativo, ĉi tie *al mi*, kaj la sento estas adverbo.

## Oftaj demandoj

### Kiel diri en Esperanto, ke mi estas feliĉa?

*Mi estas feliĉa* aŭ *Mi estas ĝoja*. *Mi ĝojas* sola signifas „mi sentas ĝojon”, kutime pri io konkreta.

### Kiel diri en Esperanto, ke mi estas laca?

*Mi estas laca*. Por tre laca diru *Mi estas lacega*, kaj por la procezo *Mi laciĝas*.

### Kiel diri en Esperanto, ke mi estas malĝoja?

*Mi estas malĝoja*, *Mi estas malgaja* aŭ *Mi estas trista*. Ĉiuj tri estas uzataj, kaj *malĝoja* estas la plej profunda.

### Kiel diri en Esperanto, ke mi timas?

*Mi timas*, kun objekto (*Mi timas la hundon*) aŭ propozicio (*Mi timas, ke pluvos*). Por trankviligi iun diru *Ne timu*.

### Kio estas la diferenco inter feliĉa kaj ĝoja?

*Feliĉa* estas la kutima „happy” kaj signifas ankaŭ „bonŝanca”. *Ĝoja* signifas „sentanta ĝojon”, kaj *ĝoji* estas senti ĝojon pri io.

## Fontoj

- [feliĉa](https://reta-vortaro.de/revo/art/felicx.html), [ĝoji, ĝoja, malĝoja](https://reta-vortaro.de/revo/art/gxoj.html), [gaja, malgaja](https://reta-vortaro.de/revo/art/gaj.html), [kontenta](https://reta-vortaro.de/revo/art/konten.html), [trista](https://reta-vortaro.de/revo/art/trist.html), [kolera](https://reta-vortaro.de/revo/art/koler.html), [timi](https://reta-vortaro.de/revo/art/tim.html), [laca](https://reta-vortaro.de/revo/art/lac.html), [enui](https://reta-vortaro.de/revo/art/enu.html) – ReVo
- [esperi](https://reta-vortaro.de/revo/art/esper.html), [bedaŭri](https://reta-vortaro.de/revo/art/bedaux.html), [sopiri](https://reta-vortaro.de/revo/art/sopir.html), [honti](https://reta-vortaro.de/revo/art/hont.html), [envii](https://reta-vortaro.de/revo/art/envi.html), [ŝati](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxat.html), [ami, malami](https://reta-vortaro.de/revo/art/am.html), [plaĉi](https://reta-vortaro.de/revo/art/placx.html), [ĉagreni](https://reta-vortaro.de/revo/art/cxagre.html), [ravi](https://reta-vortaro.de/revo/art/rav.html) – ReVo
- [trankvila](https://reta-vortaro.de/revo/art/trankv.html), [soleca](https://reta-vortaro.de/revo/art/sol.html), [fiera](https://reta-vortaro.de/revo/art/fier.html), [ĵaluza](https://reta-vortaro.de/revo/art/jxaluz.html), [nervoza](https://reta-vortaro.de/revo/art/nervoz.html), [kondolenci](https://reta-vortaro.de/revo/art/kondol.html), [kunsenti](https://reta-vortaro.de/revo/art/sent.html), [farti](https://reta-vortaro.de/revo/art/fart.html), [okazi](https://reta-vortaro.de/revo/art/okaz.html) – ReVo
- [EM](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/em.html), [IĜ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/igh.html), [ET](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/et.html), [MAL](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/prefiksoj/mal.html), [EK](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/prefiksoj/ek.html) – PMEG
- [IĜ-verboj (timiĝi, ektimi)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj_frazroloj/igh.html), [priskribaj verboj (esti, fariĝi)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj_frazroloj/priskribaj.html), [similsignifaj verboj (ŝati, plaĉi)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj_frazroloj/similsignifaj.html) – PMEG
- [Tatoeba](https://tatoeba.org/en/sentences/show/1150510) (CC BY 2.0 FR), frazoj konfirmitaj kiel uzataj: #1150510 *Kio estas al vi?*, #435657 *Kio okazis?*, #3952972 *Kio ĝenas vin?*, #656588 *Kiel vi sentas vin?*, #1840821 *Mi sentas min sola*, #12091947 *Kial vi estas malĝoja?*, #4810793 *Mi kondolencas*, #550822 *Kia domaĝo*, #1015630 *Ne ploru*, #429408 *Ne timu*, #466730 *Trankviliĝu*, #470078 *Mi enuas*