# Vetero kaj sezonoj en Esperanto: vortoj kaj frazoj

Source: https://esperantopedia.org/eo/frazoj/vetero-kaj-sezonoj/
Language: eo
Updated: 2026-10-08

> Esperantaj veterverboj ne havas subjekton – Pluvas, Neĝas. Sezonoj, Estas varme, gradoj kaj utilaj frazoj pri la vetero, kun prononco.

En Esperanto veterverboj ne havas subjekton: ***Pluvas*** signifas „pluvo falas”, ***Neĝas*** „neĝo falas” kaj ***Tondras*** „aŭdiĝas tondro”. Por la stato de la vetero kaj la temperaturo, post *estas* venas adverbo: ***Estas varme***, ***Estas malvarme***. La kvar sezonoj estas ***printempo, somero, aŭtuno, vintro***. La prononcaj gvidiloj sur ĉi tiu paĝo montras la akcentatan silabon per majuskloj; ĝi estas ĉiam la antaŭlasta (vidu la [alfabeton](https://esperantopedia.org/eo/lerni/alfabeto/)).

## La kvar sezonoj

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *printempo* | prin-TEM-po | sezono inter vintro kaj somero |
| *somero* | so-ME-ro | la plej varma sezono, inter printempo kaj aŭtuno |
| *aŭtuno* | aŭ-TU-no | sezono inter somero kaj vintro |
| *vintro* | VIN-tro | la plej malvarma sezono, inter aŭtuno kaj printempo |
| *sezono* | se-ZO-no | parto de la jaro kun karakteriza vetero |
| *pluvsezono* | pluv-se-ZO-no | parto de la jaro kun multe da pluvo, precipe en varmaj landoj |
| *seka sezono* | SE-ka se-ZO-no | parto de la jaro kun malmulte da pluvo aŭ sen pluvo |
| *vetero* | ve-TE-ro | stato de la atmosfero |

Sezonnomoj estas ordinaraj substantivoj, skribataj per malgranda litero (la [monatoj](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/tagoj-kaj-monatoj/) tradicie havas majusklon). ReVo traktas *printempo* kiel unu radikon, kvankam ĝi finiĝas per *tempo*. Ĝi datas la sezonojn laŭ la gregoria kalendaro: la printempo en la norda duonglobo daŭras de proksimume la 21-a de Marto ĝis la 21-a de Junio, en la suda duonglobo de proksimume la 23-a de Septembro ĝis la 21-a de Decembro.

## Kiel diri, ke io okazas en certa sezono?

| Ŝablono | Ekzemplo | Noto |
|---|---|---|
| substantivo + *-e* | *Somere mi naĝas en la maro.* | Ĝenerala aŭ ripetiĝanta tempo: ĉiun someron. |
| *en la* + substantivo | *En la somero ni veturis al la maro.* | Difinita sezono, konata al parolanto kaj aŭskultanto. |
| *dum la* + substantivo | *Dum la vintro la tagoj estas mallongaj.* | Tuta daŭro de la sezono. |
| *ĉi-* + substantivo + *-e* | *Ni havis malmulte da neĝo ĉi-vintre.* | La sezono, en kiu ni estas, aŭ kiu ĵus finiĝis. |
| adjektivo + substantivo + *-n* | *Venontan someron mi vojaĝos.* | Tempopunkto per la akuzativo. |
| *tuta* + substantivo + *-n* | *Neĝis la tutan vintron.* | Daŭro per la akuzativo. |

La finaĵo *-e* faras el tempa substantivo adverbon de tempo: *somere*, *vintre*, *matene* (vidu [adverbojn](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/adverboj/)). Ĝustas ambaŭ *somere* kaj *en la somero*. La Ekzercaro de la *Fundamento*, citata en ReVo, uzas eĉ *en somero* kaj *en vintro* sen artikolo.

Tempa substantivo kun la [akuzativo *-n*](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/akuzativo/) kaj sen prepozicio markas tempopunkton aŭ daŭron (PMEG): *la sekvan dimanĉon*, do ankaŭ *pasintan vintron* kaj *la tutan vintron*. La vorteto *ĉi* signifas „proksima al la parolanto”, kaj PMEG montras ĝin en kunmetaĵoj kiel *ĉi-nokte* kaj *ĉi-jara*; *ĉi-vintre* kaj *ĉi-somere* sekvas la saman skemon.

## Vortoj pri la vetero

| Vorto | Prononco | Noto |
|---|---|---|
| *ĉielo* | ĉi-E-lo | la videbla spaco super ni |
| *suno* | SU-no | la stelo, kiu lumigas kaj varmigas la Teron |
| *sunbrilo* | sun-BRI-lo | la lumo de la suno, kiam ĝi brilas |
| *nubo* | NU-bo | amasiĝo da malgrandaj akvogutoj en la aero |
| *nebulo* | ne-BU-lo | nubo ĉe la tero, tra kiu oni malbone vidas |
| *pluvo* | PLU-vo | akvo, kiu falas el la nuboj |
| *neĝo* | NE-ĝo | blankaj glaciaj flokoj, kiuj falas el la nuboj |
| *hajlo* | HAJ-lo | glaciiĝinta pluvo, kiu falas en grajnoj |
| *glacio* | gla-CI-o | akvo solidiĝinta pro malvarmo |
| *frosto* | FROS-to | malvarmo, kiu glaciigas akvon |
| *ĉielarko* | ĉi-e-LAR-ko | arko el koloroj en la ĉielo, kiam la suno lumas tra pluvo |
| *vento* | VEN-to | movo de la aero |
| *venteto* | ven-TE-to | malforta vento |
| *ventego* | ven-TE-go | tre forta vento |
| *ŝtormo* | ŜTOR-mo | forta, danĝera ventego |
| *uragano* | u-ra-GA-no | fortega detruema ventego |
| *fulmo* | FUL-mo | elektra ekbrilo en la ĉielo dum ŝtormo |
| *tondro* | TON-dro | granda bruo post fulmo |
| *fulmotondro* | ful-mo-TON-dro | ŝtormo kun fulmoj kaj tondro |

La respondaj adjektivoj finiĝas per *-a*: *suna tago* (tago kun suno), *nuba* (kun nuboj), *sennuba* (sen nuboj), *pluva*, *neĝa*, *venta*, *glacia*, *seka*, *malseka*, *kota* (kun multe da koto). Kun *vetero* oni uzas ordinaran adjektivon: *bela vetero*.

## Veterverboj: neniu subjekto, neniu „ĝi”

Multaj lingvoj postulas malplenan subjekton antaŭ veterverbo; Esperanto ne. PMEG diras klare, ke oni ne uzu *ĝi* ĉe tiaj verboj: *Hodiaŭ pluvas*, ne *Ĝi pluvas hodiaŭ*. PMEG aldonas, ke la superflua *ĝi* en la frazo de Zamenhof *Ĝi estis varmega posttagmezo* malaperis kaj hodiaŭ estas rigardata kiel eraro. Vidu [pronomojn](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/pronomoj/).

| Frazo | Infinitivo | Prononco | Noto |
|---|---|---|---|
| *Pluvas.* | *pluvi* | PLU-vas | Pluvo falas. |
| *Neĝas.* | *neĝi* | NE-ĝas | Neĝo falas. |
| *Tondras.* | *tondri* | TON-dras | Aŭdiĝas tondro. |
| *Fulmas.* | *fulmi* | FUL-mas | Fulmoj ekbrilas. |
| *Hajlas.* | *hajli* | HAJ-las | Hajlo falas. |
| *Ventas.* | *venti* | VEN-tas | La vento blovas. |
| *Frostas.* | *frosti* | FROS-tas | Estas frosto: malvarmo, kiu glaciigas akvon. |
| *Ŝtormas.* | *ŝtormi* | ŜTOR-mas | Blovas ŝtormo. |
| *Sunas.* | *suni* | SU-nas | La suno brilas. |
| *Tagiĝas.* | *tagiĝi* | ta-GI-ĝas | La tago komenciĝas. |

La kutimaj finaĵoj donas la tempojn (vidu [verbojn](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/verboj/)): *Hieraŭ pluvis*, *Morgaŭ pluvos*. Adverboj aldonas forton: *Pluvas forte*, *Neĝas multe*.

Se io alia falas kiel pluvo, tiu io fariĝas la subjekto kaj tial ne ricevas *-n*: *Pluvis ŝtonoj sur la tegmenton* (ŝtonoj falis kiel pluvo). PMEG avertas kontraŭ *ŝtonojn* ĉi tie.

## Estas varme: kiam *estas* ne havas subjekton

Kiam *estas* ne havas veran subjekton, la vorto, kiu priskribas la situacion, estas adverbo je *-e*, ne adjektivo (PMEG): *Estas varme*, ne *Estas varma*. Inter la ekzemploj de PMEG troviĝas ankaŭ *Estas mallume*.

| Frazo | Noto |
|---|---|
| *Estas varme.* | Priskribo de la temperaturo. |
| *Estas malvarme.* | La kontraŭo de *varme*. |
| *Estas sune.* | La suno brilas. |
| *Estas nube, sed ne pluvas.* | Estas nuboj, sed pluvo ne falas. |
| *Estas nebule.* | Estas nebulo. |
| *Estas malseke.* | Ĉio estas malseka, ekzemple post pluvo. |
| *Estas tro malvarme por naĝi.* | *Tro … por* + infinitivo: la malvarmo estas tiom granda, ke la ago ne taŭgas. |

Kun subjekto la adjektivo revenas kaj akordas kun ĝi: *La vetero estas varma* (la subjekto estas *vetero*), *Estas bela vetero* (la adjektivo apartenas al *vetero*).

Por diri, kiel oni mem sentas la temperaturon, uzu la verbojn *varmi* kaj *malvarmi*, kiujn ReVo difinas kiel esti aŭ senti sin varma aŭ malvarma: *Mi malvarmas* (mi sentas malvarmon), *Al mi varmas*, *Ĉu tro varmas?* *Mi frostas* signifas, ke oni sentas grandan malvarmon; ReVo difinas *frosti* kiel senti froston.

## Temperaturo

| Frazo | Noto |
|---|---|
| *Kiom da gradoj estas ekstere?* | Demando pri la temperaturo ekstere. |
| *Estas dudek gradoj.* | La temperaturo estas 20 °C; la skalo venas el la kunteksto. |
| *Estas dudek du gradoj celsiaj.* | Nomata skalo: *celsiaj*. |
| *Estas dek gradoj super nulo.* | +10 °C. |
| *Estis dek gradoj sub nulo ĉi-matene.* | −10 °C; la pasinta tempo *estis* montras, ke tio jam finiĝis. |
| *La temperaturo nun estas minus dek gradoj.* | −10 °C per *minus*. |
| *Morgaŭ estos pli varme.* | Komparo per *pli* kaj la venonta tempo *estos*. |

Diru unue la nombron, poste *gradoj* (la unuopa formo estas *unu grado*); vidu [numeralojn](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/numeraloj/). PMEG donas ambaŭ manierojn legi temperaturan signon: +10° estas *plus dek gradoj* aŭ *dek gradoj super nulo*, kaj −10° estas *minus dek gradoj* aŭ *dek gradoj sub nulo*.

La sufiksoj *-eg-* (pli forta) kaj *-et-* (pli malforta) faras skalon: *malvarmega* (tre malvarma), *malvarma*, *malvarmeta* (iom malvarma), *varma*, *varmega* (tre varma). Ŝanĝu *-a* al *-e* por la veterfrazo: *Estas varmege*.

ReVo diras, ke *varma* estas tradicie modera, agrabla varmo, dum *varmega* signifas malagrablan, eĉ brulan varmon. Ĝi aldonas, ke la vortaroj PV kaj PIV perdis ĉi tiun nuancon, kiun rusaj kaj germanaj esperantistoj konservas.

## Vortfarado per veterradikoj

| Vorto | Partoj | Noto |
|---|---|---|
| *pluvego* | pluv·eg·o | tre forta pluvo |
| *pluveto* | pluv·et·o | malforta, fajna pluvo |
| *pluvero* | pluv·er·o | unu guto de pluvo |
| *neĝero* | neĝ·er·o | unu floko de neĝo |
| *neĝulo*, *neĝhomo* | neĝ·ul·o, neĝ·hom·o | homforma figuro el neĝo |
| *pluvneĝo* | pluv·neĝ·o | neĝo, kiu degelas dum ĝi falas |
| *senpluveco* | sen·pluv·ec·o | tempo sen pluvo, sekeco |
| *pluvombrelo*, *sunombrelo* | pluv·ombrel·o, sun·ombrel·o | ombrelo kontraŭ pluvo, ombrelo kontraŭ suno |
| *pluvmantelo* | pluv·mantel·o | mantelo kontraŭ pluvo |
| *fulmotondro* | fulm·o·tondr·o | ŝtormo kun fulmoj kaj tondro |
| *ĉielarko* | ĉiel·ark·o | arko el koloroj en la ĉielo |
| *malvarmumo* | mal·varm·um·o | ordinara malsano kun nazfluo kaj tuso |

La sufikso *-er-* nomas unu pecon de amaso, do *neĝero* estas unu floko de *neĝo*. Same la verboj: *pluveti* (pluvi malforte), *pluvegi* (pluvi forte). ReVo difinas *ombrelo* mem kiel portatan ŝirmilon kontraŭ pluvo aŭ suno, kaj *pluvombrelo* kaj *sunombrelo* diras, kontraŭ kio. Atentu *malvarmon*: *malvarmo* estas malalta temperaturo, dum *malvarmumo* estas malsano. Pli en [vortfarado](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/vortfarado/).

Verboj kun *-iĝ-* „fariĝi” povas stari solaj: *Aŭtune pli kaj pli malvarmiĝas* (la temperaturo malaltiĝas), *Vesperiĝas* (la vespero venas).

## Paroli pri la vetero

| Frazo | Noto |
|---|---|
| *Kia estas la vetero en via urbo?* | Demando pri la vetero; *kia* demandas pri eco. |
| *Kia bela tago!* | Ekkrio; *kia* servas ankaŭ por ekkrioj. |
| *Pluvas, prenu ombrelon.* | Konsilo per la volitivo *-u*. |
| *Surmetu mantelon, ĉar estas malvarme.* | *Ĉar* donas la kialon; *surmeti* = meti sur sin. |
| *Ĉu morgaŭ pluvos?* | Jes-ne-demando pri la estonteco. |
| *Laŭ la veterprognozo morgaŭ neĝos.* | *Laŭ* montras la fonton de la informo. |
| *Kiun sezonon vi plej ŝatas?* | Demando pri la preferata sezono. |
| *Mi plej ŝatas la printempon.* | La respondo. |

La du lastaj frazoj uzas la akuzativon: la sezono estas objekto de *ŝatas*, do ĝi finiĝas per *-n*.

## Vetero en via lingvo kaj en Esperanto

Kelkaj diferencoj inter naciaj lingvoj kaj Esperanto kaŭzas oftajn erarojn:

- **Neniu malplena subjekto.** La angla (*it rains*), la franca (*il pleut*), la germana (*es regnet*), la nederlanda (*het regent*) kaj la sveda (*det regnar*) postulas malplenan subjekton. La hispana (*llueve*), la itala (*piove*) kaj la portugala (*chove*) ne havas ĝin, same kiel Esperanto. Se via lingvo postulas „it”, memoru: en Esperanto sufiĉas *Pluvas*.
- **Tempo kaj vetero.** En la franca (*temps*), la hispana (*tiempo*), la itala (*tempo*) kaj la portugala (*tempo*) unu vorto signifas kaj „tempon”, kaj „veteron”. Esperanto disigas ilin: *tempo* rilatas al la daŭro, *vetero* al la stato de la atmosfero. Diru *Kia estas la vetero?*, ne *Kia estas la tempo?*
- **Gradoj.** En Usono oni kutime uzas la skalon de Fahrenheit: 68 °F egalas al 20 °C. Se necese, nomu la skalon: *dudek gradoj celsiaj*, *sesdek ok gradoj laŭ Fahrenheit*.
- **Inversaj sezonoj.** En Aŭstralio, Argentino kaj plejparto de Brazilo, kiuj troviĝas en la suda duonglobo, Decembro estas somera monato kaj Julio vintra. Tial *somero* en Esperanto ne signifas fiksan grupon de monatoj por ĉiuj landoj.

## Oftaj demandoj

### Kiel oni diras en Esperanto, ke pluvas?

*Pluvas.* Ne ekzistas vorto por „it”: veterverboj ne havas subjekton, kaj PMEG diras, ke oni ne aldonu *ĝi*. Pasinte: *Pluvis*; estonte: *Pluvos*.

### Kiel oni diras en Esperanto, ke estas malvarme aŭ varme?

*Estas malvarme* kaj *Estas varme*; por tre varma tago, *Estas varmege*. La vorto post *estas* estas adverbo je *-e*.

### Kiuj estas la sezonoj en Esperanto?

*Printempo*, *somero*, *aŭtuno* kaj *vintro*, ĉiuj per malgranda litero.

### Kiel diri en Esperanto, ke io okazas vintre?

*Vintre* aŭ *en la vintro*. Por la nuna vintro diru *ĉi-vintre*, kaj por la pasinta *pasintan vintron*.

### Kiel oni donas la temperaturon en Esperanto?

Diru la nombron kaj *gradoj*: *Estas dek gradoj*. Sub nulo uzu *minus dek gradoj* aŭ *dek gradoj sub nulo*.

## Fontoj

- [Sensubjektaj verboj (pluvi, neĝi, hajli, ŝtormi, frosti, fulmi, tondri)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj_frazroloj/sensubjektaj.html) – PMEG
- [Tria persono (neniu *ĝi* ĉe sensubjektaj verboj)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/tria.html) – PMEG
- [Uzo de E-vortoj (Estas mallume, Kritiki estas facile)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/e-vortoj/uzo.html) – PMEG
- [N por tempopunkto](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/tempopunkto.html) kaj [N por mezuro](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/mezuro.html) – PMEG
- [Dum](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/aliaj_rolvortetoj/dum.html) – PMEG
- [Ĉi (ĉi-nokte, la ĉi-jara somero)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/e-vortecaj_vortetoj/lokaj/chi.html) – PMEG
- [Plus kaj minus (plus dek gradoj, dek gradoj sub nulo)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/kunligaj_vortetoj/plus_minus.html) – PMEG
- [printempo](https://reta-vortaro.de/revo/art/printe.html), [somero](https://reta-vortaro.de/revo/art/somer.html), [aŭtuno](https://reta-vortaro.de/revo/art/auxtun.html), [vintro](https://reta-vortaro.de/revo/art/vintr.html), [sezono](https://reta-vortaro.de/revo/art/sezon.html) – ReVo
- [pluvo kaj derivaĵoj](https://reta-vortaro.de/revo/art/pluv.html), [neĝo](https://reta-vortaro.de/revo/art/negx.html), [vento](https://reta-vortaro.de/revo/art/vent.html), [nebulo](https://reta-vortaro.de/revo/art/nebul.html), [fulmo](https://reta-vortaro.de/revo/art/fulm.html), [tondri](https://reta-vortaro.de/revo/art/tondr.html), [hajlo](https://reta-vortaro.de/revo/art/hajl.html) – ReVo
- [ŝtormo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxtorm.html), [uragano](https://reta-vortaro.de/revo/art/uragan.html), [frosto](https://reta-vortaro.de/revo/art/frost.html), [glacio](https://reta-vortaro.de/revo/art/glaci.html), [nubo](https://reta-vortaro.de/revo/art/nub.html), [vetero](https://reta-vortaro.de/revo/art/veter.html), [suno](https://reta-vortaro.de/revo/art/sun.html) – ReVo
- [varma, malvarma kaj derivaĵoj](https://reta-vortaro.de/revo/art/varm.html), [grado](https://reta-vortaro.de/revo/art/grad.html), [ombrelo](https://reta-vortaro.de/revo/art/ombrel.html) – ReVo
- [Tatoeba](https://tatoeba.org/) (CC BY 2.0 FR), frazoj uzitaj kiel skribitaj: [#2127737](https://tatoeba.org/en/sentences/show/2127737), [#980568](https://tatoeba.org/en/sentences/show/980568), [#557222](https://tatoeba.org/en/sentences/show/557222), [#583328](https://tatoeba.org/en/sentences/show/583328); mallongigitaj aŭ adaptitaj, kaj uzitaj por kontroli la uzadon: [#13090664](https://tatoeba.org/en/sentences/show/13090664), [#12313539](https://tatoeba.org/en/sentences/show/12313539), [#2652792](https://tatoeba.org/en/sentences/show/2652792), [#639494](https://tatoeba.org/en/sentences/show/639494), [#870840](https://tatoeba.org/en/sentences/show/870840), [#6380476](https://tatoeba.org/en/sentences/show/6380476)