# La artikolo la en Esperanto: kiam uzi ĝin

Source: https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/artikolo/
Language: eo
Updated: 2026-10-28

> Esperanto havas unu artikolon, la, kaj neniun nedifinan. Ĝi neniam ŝanĝiĝas: la domo, la domojn. Kiam uzi ĝin, kiam ne, kaj kion signifas l'.

Esperanto havas unu solan artikolon, *la*. Ĝi neniam ŝanĝiĝas laŭ genro, nombro aŭ kazo: *la domo*, *la domoj*, *la domojn*. Nedifina artikolo ne ekzistas: *domo* estas iu ajn domo aŭ simple „domo” ĝenerale.

Regulo 1 el la [16 reguloj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/16-reguloj/) diras, ke la artikolo estas uzata kiel en aliaj lingvoj, kaj eĉ permesas al komencantoj komence ne uzi ĝin. En praktiko ĉiu flua parolanto uzas ĝin, kaj ĝia uzo similas al tiu de la angla „the” aŭ la germana „der/die/das”.

## Kiam uzi la

Uzu *la*, kiam la aŭskultanto scias, pri kiu afero temas. PMEG resumas ĝian signifon per la frazo „vi scias, pri kiu(j) mi parolas”.

| Situacio | Ekzemplo |
|---|---|
| Jam menciita | *Mi vidis hundon. La hundo estis nigra.* |
| Klara el la situacio | *Mi luis aŭton, sed la radio ne funkciis.* |
| Difinita en la frazo | *la ĉapelo de mia patro* |
| Ekzistas nur unu | *la suno, la ĉielo* |
| Superlativo | *la plej alta monto* |
| Lingvonomoj je *-a* | *la angla, la pola* |
| Nomoj el ordinaraj vortoj | *la Nigra Maro, la Alpoj* |

Lingvonomoj kiel *la angla* estas mallongigoj de *la angla lingvo*. Tial ili bezonas *la*.

## Kiam ne uzi la

- **Io nova aŭ nekonata.** *Hundo bojas.*
- **Kun aliaj difiniloj.** *Mia*, *tiu*, *ĉiu* kaj similaj vortoj jam faras la substantivon difinita: *mia libro*, *tiu domo*. Neniam *la mia libro* aŭ *la tiu domo*.
- **Plej multaj propraj nomoj.** *Petro*, *Londono*, *Japanio* – kaj *Esperanto* mem: *Mi lernas Esperanton.*
- **Aferoj ĝenerale.** *Mi trinkas kafon.* Komparu: *La kafo estas varma* – temas pri ĉi tiu konkreta kafo.

Poseda pronomo kun *la* povas stari sola: *Via aŭto estas ruĝa, la mia estas blua.* Vidu [pronomojn](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/pronomoj/).

## Paroli pri tuta speco

Por paroli pri specio aŭ tipo, Esperanto havas tri eblojn:

- *Ĉevalo estas besto.*
- *Ĉevaloj estas bestoj.*
- *La ĉevalo estas utila besto.*

Laŭ PMEG la formo sen *la* estas la plej ofta, dum *la* prezentas la tutan specion kiel unu konatan individuon kaj sonas pli formale.

## Specialaj uzoj

- **Korpopartoj kaj vestoj.** Kiam la posedanto estas evidenta, *la* anstataŭas la posedan pronomon: *Li levis la manon.*
- **„Ĉiuj” el konata grupo.** *La gastoj eksidis* – ĉiuj gastoj.
- **Reĝaj kromnomoj.** *La* staras post la nomo: *Karolo la Granda*.

## La mallonga formo l'

Regulo 16 permesas *l'* anstataŭ *la*. PMEG rekomendas ĝin nur post prepozicio, kiu finiĝas per vokalo, ekzemple *de*, *pri*, *tra* aŭ *je*: *de l' mondo*, *pri l' amo*.

Oni skribas ĝin kiel apartan vorton, sed prononcas kune kun la prepozicio, kiel unu silabon. Ekster poezio kaj kantoj *l'* estas malofta, kaj en parolado ĝi apenaŭ aperas.

## Tipaj eraroj laŭ la gepatra lingvo

La artikolo estas unu el la malmultaj punktoj, kie la gepatra lingvo de la parolanto klare videblas:

| Gepatra lingvo | Tipa eraro | Ĝusta |
|---|---|---|
| Sen artikolo (ekz. plej multaj slavaj lingvoj, la ĉina, la japana): oni forgesas *la* | *Mi vidis hundon. Hundo estis nigra.* | *Mi vidis hundon. La hundo estis nigra.* |
| Kun artikolo antaŭ ĝeneralaj nocioj (ekz. la franca, itala, hispana): oni uzas *la* tro ofte | *Mi ŝatas la kafon.* (ĝenerale) | *Mi ŝatas kafon.* |
| Kun artikolo antaŭ iuj landonomoj (ekz. la angla, franca, germana) | *la Nederlando* | *Nederlando* |

Kiam vi volas emfazi „unu” aŭ „certa”, uzu *unu* aŭ *iu*: *Iu viro telefonis.* Vidu [tabelvortojn](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/tabelvortoj/).

## Ekzemplaj frazoj

- *La suno brilas.*
- *Mi aĉetis libron. La libro estas tre interesa.*
- *Ĉu vi vidis la ŝlosilojn?*
- *Hundoj estas fidelaj bestoj.*
- *La hundo estas fidela besto.*
- *Mi ŝatas muzikon.*
- *Esperanto estas facila lingvo.*
- *La esperanta lingvo naskiĝis en 1887.*
- *Mi loĝas en la ĉefurbo de Pollando.*

## Oftaj demandoj

### Ĉu Esperanto havas nedifinan artikolon?
Ne. Substantivo sen *la* estas nedifina: *libro*. Por emfazi „unu” aŭ „certa” uzu *unu* aŭ *iu*.

### Ĉu la ŝanĝiĝas en multe-nombro aŭ akuzativo?
Ne. *La* neniam ricevas *-j* aŭ *-n*: *la grandajn domojn*. Nur la substantivo kaj ĝiaj adjektivoj ŝanĝiĝas, kiel klarigas la paĝo pri [substantivoj kaj adjektivoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/substantivoj-kaj-adjektivoj/).

### Kion signifas l' en Esperanto?
Ĝi estas mallongigita *la*, permesita de regulo 16. Ĝi aperas ĉefe en poezio kaj kantoj, post prepozicioj kiel *de* aŭ *pri*: *de l' mondo*.

### Ĉu oni diras „la Esperanto”?
Ne. *Esperanto* estas propra nomo: *Mi parolas Esperanton.* Lingvonomoj faritaj per *-a* ricevas la artikolon: *la angla*, *la pola*.

## Fontoj

- [Fundamento de Esperanto, reguloj 1 kaj 16 (angle)](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/gramatiko_angla.html) – Akademio de Esperanto
- PMEG pri *la*: [bazaj reguloj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/difiniloj/la/bazaj_reguloj.html), [individuaĵoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/difiniloj/la/individuajhoj.html), [konateco](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/difiniloj/la/konateco.html), [specoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/difiniloj/la/specoj.html), [specialaj uzoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/difiniloj/la/specialaj_uzoj.html), [propraj nomoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/difiniloj/la/propraj_nomoj.html)
- [Apostrofo: normala uzo](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/apostrofo/normala_uzo.html) – PMEG
- [Esperanta gramatiko](https://eo.wikipedia.org/wiki/Esperanta_gramatiko) – Vikipedio