# Transitivaj verboj en Esperanto: -ig- kaj -iĝ-

Source: https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/ig-kaj-i%C4%9D/
Language: eo
Updated: 2026-10-28

> Esperantaj verboj estas transitivaj aŭ ne: komenci kaj komenciĝi, fermi kaj fermiĝi. -ig- aldonas objekton, -iĝ- forigas ĝin. Pli ol 30 paroj laŭ ReVo.

Ĉiu Esperanta verbo estas aŭ transitiva (ĝi povas havi rektan objekton), aŭ netransitiva (ĝi ne povas), kaj la sufiksoj *-ig-* kaj *-iĝ-* ŝanĝas inter la du. *-Ig-* aldonas aganton kaj objekton: *sidi* → *sidigi* (igi iun sidi). *-Iĝ-* forigas la objekton: *fermi* (ion) → *fermiĝi* (per si mem). Ambaŭ estas oficialaj sufiksoj el la *Fundamento* de 1905.

En la angla la diferenco kaŝiĝas, ĉar *open*, *start*, *change* kaj *break* funkcias ambaŭmaniere: „I opened the door” kaj „the door opened”. Esperanto bezonas du formojn: *Mi malfermis la pordon.* kaj *La pordo malfermiĝis.* Nuda *La pordo malfermis* estas eraro.

Kun *-iĝ-* la objekto fariĝas subjekto; kun *-ig-* la subjekto fariĝas objekto:

Mi malfermis la pordon. | Mi faris la pordon malfermita.
La pordo malfermiĝis. | La pordo fariĝis malfermita per si mem.

La infano dormas. | La infano dormas per si mem.
Ŝi dormigas la infanon. | Ŝi igas la infanon dormi.

## Transitiva aŭ netransitiva?

Transitiva verbo povas havi rektan objekton, kiu ricevas *-n* (vidu [la akuzativon](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/akuzativo/)). Post la verbo demandu „kiun?” aŭ „kion?”. En *Mi fermas la pordon* la respondo estas *la pordon*, do *fermi* estas transitiva. En *Mi dormas* ne ekzistas respondo, do *dormi* estas netransitiva.

Nuda verba radiko ne montras, kiu speco ĝi estas; tio dependas de la signifo, kaj vortaroj registras ĝin. ReVo, la reta vortaro de Esperanto, markas plej multajn verbojn per *tr* (transitiva), *ntr* (netransitiva) aŭ *x* (ambaŭ). Ĉiu radika verbo en la subaj tabeloj estis kontrolita tie, kaj ĝia marko aperas.

Kelkaj verboj funkcias ambaŭmaniere. ReVo markas *paroli* per *x*: *Ŝi parolas.* kaj *Ŝi parolas Esperanton.* Kelkaj netransitivaj verboj akceptas objekton, kiu nur ripetas la agon: *Mi dancis valson.*

## Transitivaj radikoj: -iĝ- forigas la objekton

Aldonu *-iĝ-*, kiam la objekto fariĝas subjekto kaj la ago okazas per si mem, aŭ oni ne atentas, kiu ĝin faris. Komparu:

- *La infano rompis la glason.* – la frazo diras, kiu rompis.
- *La glaso rompiĝis.* – la frazo diras nur, ke la glaso rompiĝis.

| Verbo | ReVo | Signifo | Kun -iĝ- | Signifo |
|---|---|---|---|---|
| *komenci* | tr | fari la unuan parton de io | *komenciĝi* | ekokazi |
| *fini* | tr | alporti (ion) al la fino | *finiĝi* | alveni al sia fino |
| *fermi* | tr | meti (ion) en staton, kiu malebligas eniron aŭ eliron | *fermiĝi* | fariĝi fermita |
| *malfermi* | tr | fari (ion) malfermita | *malfermiĝi* | fariĝi malfermita |
| *veki* | tr | ĉesigi la dormon de iu | *vekiĝi* | ĉesi dormi |
| *movi* | tr | transloki (ion) | *moviĝi* | ŝanĝi sian lokon aŭ pozicion |
| *turni* | tr | movi (ion) ĉirkaŭ ĝia akso | *turniĝi* | rotacii, ŝanĝi sian direkton |
| *ŝanĝi* | tr | fari (ion) alia | *ŝanĝiĝi* | fariĝi alia |
| *rompi* | tr | disigi (ion) perforte en pecojn | *rompiĝi* | disfali en pecojn |
| *levi* | tr | movi (ion) de malsupre supren | *leviĝi* | moviĝi supren |
| *trovi* | tr | per serĉado aŭ okazo renkonti (ion) | *troviĝi* | esti en iu loko |
| *detrui* | tr | perforte disrompi, ruinigi (ion) | *detruiĝi* | disfali, ruiniĝi |
| *naski* | tr | produkti idon (pri ino) | *naskiĝi* | veni en la mondon kiel infano |

## Netransitivaj radikoj: -ig- aldonas objekton

Aldonu *-ig-*, por diri, ke iu aŭ io kaŭzas la agon. La malnova subjekto fariĝas objekto: *La infano dormas.* → *Ŝi dormigas la infanon.* Ĉiu *-ig-*-verbo havas objekton (PMEG).

| Verbo | ReVo | Signifo | Kun -ig- | Signifo |
|---|---|---|---|---|
| *sidi* | ntr | resti ie, metinte la postaĵon sur ion | *sidigi* | igi iun sidi |
| *stari* | ntr | resti senmove kaj vertikale sur la piedoj | *starigi* | meti (ion) vertikale, ekzemple stangon aŭ monumenton |
| *morti* | ntr | ĉesi vivi | *mortigi* | igi iun morti |
| *bruli* | ntr | esti en fajro, oksidiĝi kun varmo kaj lumo | *bruligi* | igi (ion) bruli |
| *daŭri* | ntr | ne ĉesi, esti dum tempo | *daŭrigi* | igi (ion) daŭri |
| *resti* | ntr | ne foriri, ne malaperi | *restigi* | lasi (ion) resti, ne forporti |
| *vivi* | ntr | esti viva | *vivigi* | igi (iun) vivi |
| *fali* | ntr | malleviĝi pro la propra pezo | *faligi* | igi (ion) fali |
| *dormi* | ntr | esti en stato de dormo | *dormigi* | igi iun dormi |
| *kreski* | ntr | iom post iom pligrandiĝi | *kreskigi* | igi (plantojn, bestojn) kreski |
| *boli* | ntr | esti en stato de gasiĝo (pri likvaĵo) | *boligi* | igi (likvaĵon) boli |
| *okazi* | ntr | estiĝi, fariĝi (pri evento) | *okazigi* | fari, organizi (eventon) |
| *ĉesi* | ntr | ne daŭri plu | *ĉesigi* | igi (ion) ne daŭri plu |

Radikoj, kiuj jam havas objekton, ankaŭ povas ricevi *-ig-*, kun la senco „igi iun fari tion”: *kompreni* → *komprenigi* (igi iun kompreni), *manĝi* → *manĝigi* (igi iun manĝi), *scii* → *sciigi* (informi). La objekto estas aŭ la persono, aŭ la afero, neniam ambaŭ: *Mi sciigis lin pri la afero.*

## Sidi, sidiĝi, sidigi: tri verboj el unu radiko

Al netransitiva radiko oni povas aldoni ambaŭ sufiksojn.

| Verbo | Signifo | Ekzemplo |
|---|---|---|
| *sidi* | esti en sida pozicio | *La infano sidas.* |
| *sidiĝi* | ekmeti sin en sidan pozicion | *La infano sidiĝis.* |
| *sidigi* | igi iun sidi | *Ŝi sidigis la infanon.* |

Post netransitiva radiko *-iĝ-* montras la komencon de la ago, preskaŭ kiel la prefikso *ek-* (vidu [prefiksojn](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/prefiksoj/)): *sidiĝi* ≈ *eksidi*. *Sidiĝi* nomas la movon en la sidlokon, *sidi* la pozicion: *Bonvolu sidiĝi* estas ĝentila invito al iu, kiu ankoraŭ staras.

## Adjektivaj kaj substantivaj radikoj: ambaŭ sufiksoj

El adjektivo *-ig-* signifas „fari tia”, kaj *-iĝ-* signifas „fariĝi tia”: *pura* → *purigi* (fari pura), *puriĝi* (fariĝi pura). Substantivoj sekvas la saman skemon; pri la logiko vidu [vortfaradon](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/vortfarado/).

| Radiko | Kun -ig- | Kun -iĝ- |
|---|---|---|
| *pura* | *purigi* – fari pura | *puriĝi* – fariĝi pura |
| *ruĝa* | *ruĝigi* – fari ruĝa | *ruĝiĝi* – fariĝi ruĝa, ankaŭ pro honto |
| *granda* | *grandigi* – fari pli granda | *grandiĝi* – fariĝi pli granda |
| *seka* | *sekigi* – fari seka | *sekiĝi* – fariĝi seka |
| *laca* | *lacigi* – igi iun laca | *laciĝi* – fariĝi laca |
| *kolero* | *kolerigi* – kaŭzi koleron | *koleriĝi* – fariĝi kolera |
| *paco* | *pacigi* – krei pacon | *paciĝi* – fariĝi paca, ĉesigi malamikecon |
| *edzo* | *edzigi* – igi iun edzo | *edziĝi* – fariĝi edzo (pri viro) |
| *edzino* | *edzinigi* – igi iun edzino | *edziniĝi* – fariĝi edzino (pri virino) |

Por paro uzu *geedziĝi*: *Ili geedziĝis en Majo.* Kun *amiko* la utila verbo estas *amikiĝi*: *Mi amikiĝis kun ŝi* (ni fariĝis amikoj).

## Eraroj pro la gepatra lingvo

La kutima eraro estas uzi transitivan verbon sen objekto. Se objekto mankas kaj la afero simple okazas, vi verŝajne bezonas *-iĝ-*.

| Erara | Ĝusta | Kial |
|---|---|---|
| *La filmo komencas je la oka.* | *La filmo komenciĝas je la oka.* | Neniu objekto: la filmo komenciĝas per si mem. |
| *La leciono finis.* | *La leciono finiĝis.* | *Fini* bezonas objekton: *Ŝi finis la lecionon.* |
| *La pordo malfermas.* | *La pordo malfermiĝas.* | Neniu objekto, do *-iĝ-*. |
| *La vetero ŝanĝis.* | *La vetero ŝanĝiĝis.* | *Ŝanĝi* bezonas objekton: *Mi ŝanĝis mian opinion.* |
| *Mi vekis je la sesa.* | *Mi vekiĝis je la sesa.* | *Veki* signifas ĉesigi la dormon de alia persono. |
| *Li mortis la serpenton.* | *Li mortigis la serpenton.* | *Morti* neniam havas objekton. |
| *La libro vendas bone.* | *La libro vendiĝas bone.* | La libro ne estas la vendanto. |

*Komenci* kun infinitivo ĝustas, ĉar la infinitivo estas la objekto: *Komencis pluvi.*

PMEG notas, ke en multaj lingvoj unu sama verbo servas por *komenci* kaj *komenciĝi*, kaj unu sama por *fini* kaj *finiĝi*; tial lernantoj diras ekzemple *La leciono finis*, kiu en Esperanto lasas demandi, kion la leciono finis. Aliaj lingvoj esprimas la ŝanĝon per refleksiva formo: la franca *la porte s'ouvre*, la hispana *la puerta se abre*, la germana *die Tür öffnet sich*, la pola *drzwi otwierają się*. La normala Esperanta ekvivalento estas *La pordo malfermiĝas*.

## Esti fermita aŭ fermiĝi?

Ambaŭ povas priskribi fermitan pordon, sed ili diras malsamajn aferojn.

| Formo | Fokuso | Ekzemplo |
|---|---|---|
| Aktivo | la faranto | *La gardisto fermis la pordon.* |
| Pasivo: *esti* + *-ita* | la afero; faranto ekzistas, nomita aŭ ne | *La pordo estas fermita.* |
| *-iĝ-* | la propra ŝanĝo de la afero | *La pordo fermiĝis.* |

Pasivo ĉiam havas farinton malantaŭ si, kiu povas esti aldonita per *de*: *La pordo estis fermita de la gardisto.* *-iĝ-*-verbo diras, ke la ago okazas pli-malpli per si mem, do faranto kutime ne estas nomata. PMEG komparas *Li estis naskita en Januaro*, kio emfazas la agon de naskado, kun *Li naskiĝis en Januaro*, kio emfazas la novnaskiton. Same *Li estas nomata Petro* signifas, ke homoj nomas lin tiel, dum *Li nomiĝas Petro* nur donas lian nomon. Pli pri la pasivo: [participoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/participoj/).

## Kiam sufikso ne necesas

- Verbo, kiu jam signifas ŝanĝon, kutime ne bezonas *-iĝ-*. *Morti* jam signifas pasi de vivo al morto; *mortiĝi* estas rara kaj sugestas akcidenton (PMEG).
- PMEG preferas *ĉesi* aŭ *ekĉesi* al *ĉesiĝi*, *ektimi* al *timiĝi* kaj *ekscii* al *sciiĝi*.
- Por diri, ke iu kaŭzas okazon de tio, kio jam estas *-iĝ-*-verbo, uzu *igi* kun infinitivo anstataŭ amasigi sufiksojn: *La bruo igis ŝin vekiĝi.* *Igi* („kaŭzi”) kaj *iĝi* („fariĝi”) ankaŭ estas verboj per si mem.

## Ekzemplaj frazoj

- *Mi fermis la pordon.*
- *La pordo fermiĝis pro la vento.*
- *La orkestro komencis la koncerton akurate.*
- *La koncerto komenciĝis je la oka.*
- *La infano sidiĝis apud la fenestro.*
- *La patro sidigis la bebon sur la seĝon.*
- *La akvo jam bolas.*
- *Mi boligas akvon por teo.*
- *Liaj vortoj ĝojigis ĉiujn.*
- *La prezoj altiĝis dum la jaro.*

## Oftaj demandoj

### Kio estas la diferenco inter -ig- kaj -iĝ-?

*-Ig-* signifas „kaŭzi”: ĝi aldonas aganton kaj objekton (*bruli* → *bruligi*). *-Iĝ-* signifas „fariĝi” aŭ „okazi per si mem”: ĝi neniam havas objekton (*fermi* → *fermiĝi*). Ĉiuj sufiksoj estas listigitaj ĉe [sufiksoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/sufiksoj/).

### Ĉu komenci estas transitiva en Esperanto?

Jes, ReVo markas ĝin per *tr*. Ĝi prenas la komencatan aferon (*Mi komencis la laboron*) aŭ infinitivon (*Li komencis paroli*). Por okazaĵo, kiu komenciĝas per si mem, uzu *komenciĝi*: *La koncerto komenciĝis.*

### Kiel diri en Esperanto, ke la butiko malfermiĝas je la naŭa?

*La butiko malfermiĝas je la naŭa.* Se persono malfermas, uzu la simplan verbon: *La vendisto malfermas la butikon je la naŭa.*

### Kiel scii, ĉu Esperanta verbo estas transitiva?

Kontrolu en ReVo, kiu markas verbojn per *tr*, *ntr* aŭ *x* (ambaŭ), aŭ demandu „kiun?” aŭ „kion?” post la verbo. Verboj kun *-ig-* ĉiam estas transitivaj, kaj verboj kun *-iĝ-* neniam.

### Kiel tajpi -iĝ- sen la ĉapelita litero?

En la x-sistemo skribu *igx*: *komencigxi* fariĝas *komenciĝi*.

### Ĉu *sidi* aŭ *sidiĝi* por ekmeti sin sur seĝon?

*Sidiĝi* nomas la agon ekmeti sin: *Ŝi sidiĝis apud mi.* *Sidi* estas la stato esti sidanta: *Mi sidas.* *Sidigi* signifas igi iun alian sidi.

## Fontoj

- PMEG: [IG-verboj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj_frazroloj/ig.html), [IĜ-verboj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj_frazroloj/igh.html), [Objektaj verboj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj_frazroloj/objektaj.html), [Senobjektaj verboj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj_frazroloj/senobjektaj.html)
- PMEG: [IG](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ig.html) kaj [IĜ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/igh.html) (inkluzive de la komparo de IĜ-verboj kun pasivaj verboj)
- PMEG: [Pasivo – bazaj reguloj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pasivo/bazaj_reguloj.html), [Pasivigeblaj frazoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pasivo/pasivigeblaj_frazoj.html)
- [Reta Vortaro](https://reta-vortaro.de/) (ReVo): [mallongigoj *tr*, *ntr*, *x*](https://reta-vortaro.de/revo/dok/mallongigoj.html); artikoloj kiel [komenci](https://reta-vortaro.de/revo/art/komenc.html), [fini](https://reta-vortaro.de/revo/art/fin.html), [fermi](https://reta-vortaro.de/revo/art/ferm.html), [sidi](https://reta-vortaro.de/revo/art/sid.html), [morti](https://reta-vortaro.de/revo/art/mort.html), [veki](https://reta-vortaro.de/revo/art/vek.html), [bruli](https://reta-vortaro.de/revo/art/brul.html)
- [Fundamento de Esperanto](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/) – Akademio de Esperanto