# Esperanta gramatiko: superrigardo, finaĵoj kaj reguloj

Source: https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/
Language: eo
Updated: 2026-10-28

> La gramatiko de Esperanto sur unu karto: 11 finaĵoj montras vortspecon, tempon, multe-nombron kaj objekton. Neniu neregula verbo. Vidu la tabelon.

La gramatiko de Esperanto baziĝas sur unu ideo: radikoj neniam ŝanĝiĝas, kaj malgranda aro da finaĵoj ĉiam signifas la samon. Vorto je *-o* estas substantivo, je *-a* adjektivo, je *-as* verbo en la nuna tempo. Ne ekzistas neregulaj verboj, neregulaj pluraloj nek gramatika genro.

La [16 reguloj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/16-reguloj/), kiujn L. L. Zamenhof publikigis en 1887, skizas ĉi tiun sistemon; la kerno sube kovras la plimulton de la frazoj, kiujn vi renkontos.

## La tuta gramatiko sur unu karto

La oficiala vortaro de la Akademio de Esperanto (*Akademia Vortaro*) kalkulas ĝuste 11 gramatikajn finaĵojn:

| Finaĵo | Kion ĝi montras | Ekzemplo |
|---|---|---|
| -o | substantivo (O-vorto) | *domo* |
| -a | adjektivo (A-vorto) | *granda* |
| -e | adverbo (E-vorto) | *rapide* |
| -i | infinitivo | *lerni* |
| -as | nuna tempo | *mi lernas* |
| -is | pasinta tempo | *mi lernis* |
| -os | venonta tempo | *mi lernos* |
| -us | kondicionalo (imaga modo) | *mi lernus* |
| -u | volitivo (vola modo): ordono, deziro | *lernu!* |
| -j | multe-nombro (pluralo) | *domoj* |
| -n | akuzativo: objekto, direkto | *domon* |

La finaĵoj staras en fiksa ordo: vortspeca finaĵo, poste *-j*, poste *-n*: *grandajn domojn*. Adjektivoj kopias la *-j* kaj *-n* de sia substantivo, kiel montras la paĝo pri [substantivoj kaj adjektivoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/substantivoj-kaj-adjektivoj/).

[Verboj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/verboj/) neniam ricevas *-j* aŭ *-n*, kaj ili ne ŝanĝiĝas laŭ persono: *mi lernas, vi lernas, ili lernas*.

## La finaĵoj en frazoj

Ĉiu finaĵo en mallonga ĉiutaga frazo:

- **-o**: *La domo estas nova.*
- **-a**: *Ni loĝas en nova domo.*
- **-e**: *Ŝi parolas malrapide kaj klare.*
- **-i**: *Mi volas lerni Esperanton.*
- **-as**: *Nun mi lernas la vortojn.*
- **-is**: *Hieraŭ ni lernis dum unu horo.*
- **-os**: *Morgaŭ mi skribos al vi.*
- **-us**: *Se mi havus tempon, mi vojaĝus.*
- **-u**: *Venu kun ni!*
- **-j**: *Miaj amikoj estas en la parko.*
- **-n**: *Mi vidas grandan ŝipon.*
- **Ĉiuj kune**: *Miaj novaj amikoj rapide lernis la gravajn vortojn.*

## La ceteraj konstruelementoj

- **Unu artikolo.** *La* estas la sola artikolo por ĉiuj genroj kaj nombroj, kaj nedifina artikolo ne ekzistas. Vidu [la artikolon](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/artikolo/).
- **Libera vortordo.** Ĉar *-n* markas la objekton, *La hundo vidas la katon* kaj *La katon vidas la hundo* signifas la samon. Vidu [la akuzativon](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/akuzativo/).
- **Vortfarado.** Prefiksoj kaj sufiksoj faras el unu radiko multajn vortojn: *sana*, *malsana*, *malsanulo*, *malsanulejo*. Vidu [vortfaradon](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/vortfarado/).
- **45 tabelvortoj.** Krado de 5 × 9 demandaj kaj respondaj vortoj: *kiu*, *tiu*, *ĉiu*, *neniu*… Vidu [tabelvortojn](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/tabelvortoj/).

**Unu radiko, dekoj da vortoj** Reta Vortaro registras 23 vortojn faritajn el la radiko san-. Jen 15 el ili – kun kelkaj prefiksoj kaj sufiksoj vi komprenas ilin sen vortaro.

## Kiel uzi ĉi tiun sekcion

Ĉiu paĝo respondas al unu demando kaj ligas al la koncernaj ĉapitroj de PMEG kaj al la *Fundamento*. Komencantoj legu laŭ la ordo: substantivoj, verboj, akuzativo, artikolo. Spertaj parolantoj trovos ĉe ĉiu temo la oftajn erarojn kaj la decidojn de la Akademio, ekzemple pri la [participoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/participoj/) (ata/ita) kaj la sufikso *-i-* en landonomoj (vidu [sufiksojn](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/sufiksoj/)).

## Oftaj demandoj

### Ĉu la gramatiko de Esperanto havas esceptojn?
La fleksio havas neniun: ĉiu substantivo formas la multe-nombron per *-j*, kaj ĉiu verbo uzas la samajn ses finaĵojn, inkluzive de *esti*. Kion oni ankoraŭ lernas vorton post vorto, estas la vortprovizo, ekzemple ĉu verbo estas transitiva.

### Ĉu Esperanto havas gramatikan genron?
Ne. Substantivoj kaj adjektivoj ne ŝanĝiĝas laŭ genro. Inajn formojn oni faras per la sufikso *-in-*: *patro*, *patrino*.

### Kie troviĝas la oficiala gramatiko de Esperanto?
En la *Fundamento de Esperanto* (1905), kiu donas la 16 regulojn en kvin naciaj lingvoj. La plej kompleta moderna priskribo estas PMEG de Bertilo Wennergren, senpage legebla rete.

## Fontoj

- [Fundamento de Esperanto: gramatiko, angla versio](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/gramatiko_angla.html) – Akademio de Esperanto
- [Gramatiko en la Fundamento, kun komentoj](https://bertilow.com/pmeg/aldonoj/fundamenta_gramatiko.html) – PMEG
- [Akademia Vortaro: klarigoj kaj statistikoj](https://www.akademio-de-esperanto.org/akademia_vortaro/klarigoj.html) – 11 finaĵoj
- [PMEG – Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko](https://bertilow.com/pmeg/) – Bertilo Wennergren, versio 15.5 (2024)
- [Esperanta gramatiko](https://eo.wikipedia.org/wiki/Esperanta_gramatiko) – Vikipedio
- [Esperanto grammar](https://en.wikipedia.org/wiki/Esperanto_grammar) – angla Vikipedio