# Interjekcioj en Esperanto: ho, ve, hura, nu kaj sonimitoj

Source: https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/interjekcioj/
Language: eo
Updated: 2026-10-28

> Esperanto havas naŭ oficialajn interjekciojn (ha, he, ho, nu, ve, fi, hura, bis, adiaŭ) kaj multajn neoficialajn. Signifoj, ekzemploj, akcento, derivaĵoj.

Esperanto havas **naŭ oficialajn interjekciojn**: *adiaŭ, bis, fi, ha, he, ho, hura, nu* kaj *ve*. Interjekcio (PMEG diras *ekkrio* aŭ *ekkria vorteto*) estas mallonga vorto, kiu esprimas senton aŭ vokas atenton. Ĝi staras ekster la ordinara gramatiko: ĝi havas nenian finaĵon, ricevas neniun kazon kaj ne interagas kun la ceteraj vortoj de la frazo, sed ofte estas kompleta eldiro per si mem (PMEG). Ĉiuj aliaj – *aha, hej, oj, hm* kaj la vortoj por bestaj kaj aliaj sonoj – estas neoficialaj, kaj PMEG diras, ke parolantoj rajtas libere krei tiajn vortojn.

Salutoj kiel *Saluton!* kaj *Dankon!* similas al interjekcioj, sed ne estas tiaj; ili estas substantivoj en la [akuzativo](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/akuzativo/), kiel klarigite pli sube.

## La naŭ oficialaj interjekcioj

Ses el ili jam troviĝis en la *Fundamento* de 1905 (en la Universala Vortaro aŭ en la Ekzercaro). Tri aldoniĝis poste per Oficialaj Aldonoj de la Lingva Komitato kaj de la [Akademio de Esperanto](https://esperantopedia.org/eo/pri-esperanto/akademio-de-esperanto/): *he* (1OA, 1909), *hura* (3OA, 1921) kaj *bis* (4OA, 1929).

| Vorto | Esprimas | Statuso | Ekzemplo |
|---|---|---|---|
| *adiaŭ* | ĝentila salutvorto por disiĝoj, precipe longaj | Fundamento 1905 | *Mi diris adiaŭ al la malnova domo.* |
| *bis* | peto, ke oni ripetu prezentaĵon | 4OA, 1929 | *„Bis!” kriis la publiko.* |
| *fi* | malŝato, abomeno | Fundamento 1905 | *Fi, kiel abomene!* |
| *ha* | ekmiro, surprizo | Fundamento 1905 | *Ha, kiel bele!* |
| *he* | altiro de atento | 1OA, 1909 | *He, Petro, atendu min!* |
| *ho* | ajna viva sento; ankaŭ antaŭ alparolo | Fundamento 1905 | *Ho, Dio! kion vi faras!* |
| *hura* | ĝojo, aprobo, entuziasmo | 3OA, 1921 | *Hura! Ni gajnis!* |
| *nu* | „atentu: sekvos io rimarkinda” | Fundamento 1905 | *Nu, iru pli rapide!* |
| *ve* | kordoloro aŭ bedaŭro; ankaŭ minaco | Fundamento 1905 | *Ve, mi perdis la ŝlosilon!* |

La ekzemploj de *fi, ha, ho* kaj *nu* venas el la *Ekzercaro* de Zamenhof (§ 26). La statuso kaj la datoj sekvas la Akademian Vortaron de la Akademio.

### Nu: la ĉiuflanka vorto

*Nu* anoncas, ke sekvos io atentinda. PMEG listigas multajn uzojn, interalie:

- malpacienco: *Nu, iru pli rapide!*
- konsento: *Nu, bone, mi venos.*
- heziteco: *Nu... mi ne scias.*
- rezignacio: *Nu, tia estas la vivo.*
- konsolo: *Nu, nu, ĉio estos bone.*

ReVo aldonas, ke *nu* havas ankaŭ konjunkcian sencon; sekvanta „!” aŭ „...” markas la interjekcion.

### Ho, ha, he kaj ve

*Ho* estas la plej ĝenerala. Ĝi estas ofta antaŭ alparolo (*ho, Dio!*) kaj en kombinoj kiel *ho ve* kaj *he ho*. *Ha* pli proksimas al ekmiro; duobligita, *ha ha* imitas ridon. *He* altiras atenton. *Ve* esprimas malĝojon kaj povas servi kiel averto: *Ve al vi, se vi tion faros!*

### Adiaŭ kaj bis en la praktiko

PMEG rimarkigas, ke *adiaŭ* malmulte uziĝas en la praktiko. Oni kutime diras *ĝis (la) revido!* aŭ *ĝis!*, kiuj atendas novan renkonton; vidu la [salutojn](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/salutoj/). *Bis* limiĝas al artaj kaj muzikaj kuntekstoj kaj ankaŭ maloftas; parolantoj pli ofte diras *pli, plian* aŭ *denove*.

## Neoficialaj interjekcioj

PMEG listigas pli ol kvardek ekzemplojn kaj aldonas, ke formoj kaj signifoj varias laŭ parolanto kaj situacio, do la klarigojn oni ne prenu tro serioze. Neoficiala ne signifas malĝusta: tiuj vortoj estas normalaj en parolo kaj skribo.

| Vorto | Esprimas | Ekzemplo |
|---|---|---|
| *lo* | alvoko, uzata nur en la telefona alvoko *ha lo* | *Ha lo, ĉu vi aŭdas min?* |
| *hola* | alvoko | *Hola! Ĉu iu estas hejme?* |
| *hoj* | alvoko de malproksime | *Hoj! Ni estas ĉi tie!* |
| *hej* | kuraĝigo, instigo al gajo | *Hej, ni dancu!* |
| *hop* | instigo al salto | *Hop! Super la barilon!* |
| *stop* | „haltu!” | *Stop! Ne iru plu!* |
| *aha* | konstato de io atendata aŭ suspektata | *Aha, tial vi ne venis!* |
| *ehe* | ekkompreno | *Ehe, nun mi komprenas!* |
| *oho* | surpriziĝo | *Oho, kiom da homoj!* |
| *aĥ* | forta surprizo aŭ bedaŭro | *Aĥ, kia domaĝo!* |
| *aj, aŭ* | doloro | *Aj, mia piedo!* |
| *oj* | maldolĉa bedaŭro aŭ doloro | *Oj, mi perdis ĉion!* |
| *ba, baf* | senzorga forpuŝo | *Ba, tio ne gravas.* |
| *be* | konfuziĝo (ankaŭ la bleko de ŝafo) | *Be... mi ne komprenas.* |
| *hm* | paŭzo por pensi, dubo, kontraŭdiro, ŝajniga tusado | *Hm, mi devas pripensi.* |
| *uf* | faciliĝo post laceco (*fu*: la sama, aŭ detenata rido) | *Uf, finfine finite!* |
| *hu* | subita timo | *Hu! Kio estis tio?* |
| *hu ha* | tre forta ekscitiĝo | – |
| *o kej* | konsento, „bone!” | *O kej, ni iru.* |
| *amen, haleluja, hosana* | religiaj ekkrioj de judismo kaj kristanismo | – |

La doloro-ekkrio *aŭ* skribiĝas same kiel la konjunkcio *aŭ*; la kunteksto distingas ilin. Laŭ la listo de PMEG *hej* ne estas saluto: por saluti oni diras *Saluton!*.

## Sonimitoj kaj bestaj voĉoj

Sonimitoj (onomatopeoj) estas la plej libera parto de la lingvo. PMEG diras, ke gramatikaj reguloj ne validas por ili, kaj ili povas rompi la ordinarajn sonregulojn: *sss* havas tri samajn konsonantojn kaj neniun vokalon.

| Vorto | Imitas aŭ servas por |
|---|---|
| *ŭa* | krio de bebo; bojo de hundo |
| *hot, hoto* | instigo al ĉevalo iri antaŭen aŭ al bovino foriri |
| *huŝ, tju* | forpelo de bestoj |
| *gik gak* | anaso |
| *hu hu* | strigo |
| *kluk kluk* | kokino; same kiel *glu glu* ankaŭ akvo elverŝata el botelo |
| *kŭaks, brekekekeks* | bufo |
| *kva, kvak* | rano |
| *kvivit* | pepanta birdo |
| *glu glu glu* | meleagro |
| *puf, pum* | bruo de falo |
| *sss* | sibla sono |
| *tik tak* | meĥanika horloĝo |

- *Puf! La libro falis de la breto.*
- *La anaso diras „gik gak”, kaj la rano diras „kva”.*

Ĉiu radiko povas perdi sian finaĵon kaj fariĝi ekkrio aŭ sono. PMEG donas *halt!* (de *halti*), *ek!* „komencu!”, *eks!* „for!” kaj *help!*. Verboj donas sonojn per forlaso de la finaĵo, foje kun ŝanĝoj: *kraki* → *krak!*, *plaŭdi* → *plaŭ!*, *boji* → *boj!*, *tinti* → *tin tin!*, *pafi* → *pif, paf!*. PMEG konsilas fari tion modere kaj nur ĉe radikoj kun unu vokalo, ĉar nuda *rapid!* lasas la akcenton neklara.

## Vortoj faritaj el interjekcioj

Oficiala interjekcio ne havas finaĵon, sed kelkaj havas derivaĵojn kun ordinaraj finaĵoj (vidu [vortfaradon](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/vortfarado/)). Jenaj formoj estas konfirmitaj en PMEG aŭ en ReVo:

| Interjekcio | Derivaĵoj | Signifo |
|---|---|---|
| *adiaŭ* | *adiaŭi, adiaŭo, adiaŭa* | diri „adiaŭ”; disiĝa saluto; rilata al adiaŭo |
| *bis* | *bisi* | krii „bis!”, peti ripeton |
| *fi* | *fia* | malestiminda; *fi-* estas ankaŭ [prefikso](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/prefiksoj/): *fihomo* „malnobla homo” |
| *hura* | *hurao, hurai* | aklama krio; krii „hura!” (ReVo) |
| *ve* | *veo, vei* (ankaŭ *veadi*), *vea, hejmveo* | krio de ve; lamenti; malĝoja; nostalgio |
| *stop* | *stopi* | haltigi |
| *hop* | *hopi* | salteti sur unu piedo |

- *Ni adiaŭis niajn amikojn en la stacidomo.*
- *La infanoj huraas.*

PMEG kaj ReVo listigas neniujn derivaĵojn de *he, ho* aŭ *nu*, do ne inventu tiajn.

## Saluton kaj Dankon ne estas interjekcioj

*Saluton!* kaj *Dankon!* aspektas kiel ekkrioj, sed estas substantivoj kun la akuzativa finaĵo. PMEG traktas ilin kiel mallongigitajn frazojn: *Saluton!* = *(Mi donas al vi) saluton*, kaj *Dankon!* = *(Mi donas al vi) dankon*. Same *Bonan matenon!* = *(Mi deziras al vi) bonan matenon*. La *-n* markas la [objekton](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/akuzativo/) de verbo, kiu ne plu estas dirata. Pri respondoj vidu la [ĝentilajn frazojn](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/dankoj-kaj-%C4%9Dentileco/).

Aliaj esprimoj, kiuj nur ŝajnas interjekcioj:

- *Jes, ne, jen* estas E-vortecaj vortetoj (PMEG), similaj al adverboj ([adverboj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/adverboj/)).
- *Pardonu!, Bonvolu!, Helpu!* estas imperativoj per *-u*.
- *Kia bela tago!* estas farita per [tabelvorto](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/tabelvortoj/); PMEG listigas *Kia ĝoja festo!* inter la mallongigitaj frazoj, ne inter la interjekcioj.

## Prononco kaj skribo

Normale la akcento falas sur la antaŭlastan vokalon (vidu la [alfabeton](https://esperantopedia.org/eo/lerni/alfabeto/)): *HU-ra, A-ha, HO-la*. PMEG rimarkigas, ke interjekcioj ofte ricevas alian akcenton ol tiun, kiun la skribo sugestas. Tiam ĝi rekomendas dividi aŭ alie skribi la vorton, por ke la skribo kongruu kun la sono.

| Vorto | Akcento laŭ regulo | Ofta prononco | Skribo por ĝi |
|---|---|---|---|
| *hura* | HU-ra | hu-RA | *hu ra* |
| *hola* | HO-la | ho-LA | *ho la* |
| *aha, ehe, oho* | A-ha, E-he, O-ho | a-HA, e-HE, o-HO | *a ha, e he, o ho* |
| *o kej* | O-kej | o-KEJ | *o kej*, ne *okej* |
| *miaŭ* | MI-aŭ | mi-AŬ | *mjaŭ* |

La telefona alvoko estas *ha lo*, ĉiam dirata „ha-LO”. Skribite *halo*, ĝi legiĝus kiel la ordinara substantivo *halo*, akcentita HA-lo. La litero *ŭ* normale sekvas *a* aŭ *e*, sed en 2023 la Akademio akceptis ĝin en aliaj pozicioj en ekkriaj vortoj kaj sonimitoj, kiel en *ŭa* kaj *kŭaks*.

## Uzo kaj kulturo

- Multaj el la citaĵoj de ReVo por *ve, ho, nu* kaj *hura* venas el tradukoj de Zamenhof de Andersen, Schiller kaj la Malnova Testamento. Lia *Preĝo sub la verda standardo* alvokas per *ho* la „potencan, senkorpan Misteron”.
- PMEG priskribas *ha lo* kiel alvokon uzatan precipe telefone. ReVo, citante uzogvidilon, tie preferas *saluton*.

## Ekzemplaj frazoj

- *Ho, kia bela vespero!*
- *Ha, jen vi estas!*
- *He, atendu min!*
- *Nu, kion ni faru nun?*
- *Ve, la lasta buso jam foriris!*
- *Fi, kia malpura ĉambro!*
- *Hura, morgaŭ komenciĝas la ferioj!*
- *Post la koncerto ĉiuj kriis: Bis! Bis!*
- *Adiaŭ, kara amiko!*
- *Aj, mi tranĉis mian fingron!*

## Oftaj demandoj

### Kiom da interjekcioj havas Esperanto?
Naŭ estas oficialaj: *adiaŭ, bis, fi, ha, he, ho, hura, nu, ve*. Multaj pliaj estas neoficialaj, kaj parolantoj povas libere krei sonimitojn.

### Ĉu Saluton estas interjekcio?
Ne. Ĝi estas la substantivo *saluto* kun la akuzativa finaĵo *-n*, mallongigo de *Mi donas al vi saluton*. *Dankon* funkcias same.

### Kiel diri „ouch” Esperante?
Por doloro uzu *aj!* aŭ *aŭ!*. *Oj!* esprimas maldolĉan bedaŭron aŭ doloron.

### Kio estas la Esperanta vorto por „hooray”?
*Hura!* Ĝi estas oficiala interjekcio, aldonita en 1921. Krii „hura” estas *hurai*: *La infanoj huraas.*

### Ĉu interjekcioj povas ricevi finaĵojn?
Kelkaj povas: *veo, adiaŭi, bisi, fia, hurai*. Aliaj, kiel *ho* kaj *nu*, ne havas normajn derivaĵojn.

### Kie falas la akcento en hura kaj aha?
Laŭ la regulo sur *HU-ra* kaj *A-ha*. Multaj parolantoj diras *hu-RA* kaj *a-HA*; tiam PMEG sugestas skribi *hu ra* kaj *a ha*.

## Fontoj

- [PMEG ĉap. 18 – Ekkriaj vortetoj kaj sonimitoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/ekkrioj_sonimitoj/index.html)
- [PMEG 18.1 – Oficialaj ekkrioj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/ekkrioj_sonimitoj/oficialaj_ekkrioj.html)
- [PMEG 18.2 – Ordinaraj radikoj kiel ekkrioj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/ekkrioj_sonimitoj/ordinaraj_radikoj.html)
- [PMEG 18.3 – Neoficialaj ekkrioj kaj sonimitoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/ekkrioj_sonimitoj/neoficialaj_ekkrioj.html)
- [PMEG 18.4 – Elparolado kaj skribado](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/ekkrioj_sonimitoj/elparolado_skribado.html)
- [PMEG 32.3 – Mallongigitaj frazoj (Saluton!, Dankon!)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/frazospecoj/mallongigitaj_frazoj.html)
- [Fundamento de Esperanto – Ekzercaro, § 26](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/ekzercaro.html) kaj [Universala Vortaro](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/universala_vortaro.html)
- [Akademia Vortaro – statuso de ĉiu elemento](https://www.akademio-de-esperanto.org/akademia_vortaro/index.html) kaj [klarigoj kun la datoj de la Oficialaj Aldonoj](https://www.akademio-de-esperanto.org/akademia_vortaro/klarigoj.html)
- [Akademio de Esperanto – Deklaro pri la litero ŭ (9-a de Aprilo 2023)](https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/pri-la-litero-u.html)
- ReVo (Reta Vortaro): [ve](https://reta-vortaro.de/revo/art/ve.html), [hura](https://reta-vortaro.de/revo/art/hura.html), [nu](https://reta-vortaro.de/revo/art/nu.html), [bis](https://reta-vortaro.de/revo/art/bis.html), [adiaŭ](https://reta-vortaro.de/revo/art/adiaux.html), [hola](https://reta-vortaro.de/revo/art/hola.html)
- Vikipedio, [Preĝo sub la verda standardo](https://eo.wikipedia.org/wiki/Preĝo_sub_la_verda_standardo)