# Esperantaj participoj: -ant-, -int-, -ont-, -at-, -it-, -ot-

Source: https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/participoj/
Language: eo
Updated: 2026-10-28

> Ses participoj: aktivaj -ant-, -int-, -ont-, pasivaj -at-, -it-, -ot-. La vokaloj a, i, o respondas al -as, -is, -os. Tabeloj, kunmetitaj formoj, ata/ita.

Esperanto havas **ses participajn sufiksojn**: tri aktivajn (*-ant-, -int-, -ont-*) kaj tri pasivajn (*-at-, -it-, -ot-*). La vokalo montras la fazon de la ago – **a** daŭra, **i** finita, **o** ankoraŭ ne komencita – ĝuste kiel la verbaj finaĵoj *-as, -is, -os*. La litero **n** markas la aktivon. Ĉiuj ses troviĝas en regulo 6 el la [16 reguloj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/16-reguloj/) de la *Fundamento de Esperanto* (1905).

Participo prezentas agon kiel econ de persono aŭ afero (PMEG). Kun la finaĵoj *-a, -e* kaj *-o* ĝi fariĝas adjektivo, adverbo aŭ substantivo. La ses participaj sufiksoj estas kalkulataj aparte de la 31 ordinaraj [sufiksoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/sufiksoj/).

## La ses participoj unuavide

| | Daŭra (a) | Finita (i) | Venonta (o) |
|---|---|---|---|
| **Aktiva** – la subjekto agas | *-ant-*: *leganta* (kiu legas) | *-int-*: *leginta* (kiu jam legis) | *-ont-*: *legonta* (kiu legos) |
| **Pasiva** – la ago trafas la subjekton | *-at-*: *legata* (kiun oni legas) | *-it-*: *legita* (kiun oni jam legis) | *-ot-*: *legota* (kiun oni legos) |

## Kun -a, -e kaj -o

| Sufikso | -a (adjektivo) | -e (adverbo) | -o (persono) |
|---|---|---|---|
| *-ant-* | *leganta* | *legante* (dum oni legas) | *leganto* (tiu, kiu legas) |
| *-int-* | *leginta* | *leginte* (post kiam oni legis) | *leginto* (tiu, kiu legis) |
| *-ont-* | *legonta* | *legonte* (antaŭ ol oni legos) | *legonto* (tiu, kiu legos) |
| *-at-* | *legata* | *legate* (estante legata) | *legato* (tiu, kiun oni legas) |
| *-it-* | *legita* | *legite* (post kiam oni estis legita) | *legito* (tiu, kiun oni legis) |
| *-ot-* | *legota* | *legote* (antaŭ ol oni estos legata) | *legoto* (tiu, kiun oni legos) |

**A-participoj** priskribas substantivon kaj akordas kun ĝi kiel ĉiu [adjektivo](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/substantivoj-kaj-adjektivoj/): *la dormanta infano*, *la skribitaj leteroj*.

**E-participoj** priskribas, kion la subjekto de la frazo faras samtempe kun la ĉefa ago, antaŭ ĝi aŭ post ĝi. Vidu ankaŭ [adverbojn](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/adverboj/).

- *Legante, mi lernas.*
- *Fininte la laboron, li foriris.*

**O-participoj** nomas personon: *lernanto*, *parolanto*, *mortinto*, *kaptito*. Ankaŭ la nomo de la lingvo estas tia: *esper·ant·o*, „persono, kiu esperas”. Zamenhof publikigis sian unuan libron en 1887 sub la pseŭdonimo *Doktoro Esperanto* (vidu [Zamenhof](https://esperantopedia.org/eo/pri-esperanto/zamenhof/)).

## La E-participo rilatas al la subjekto

La ago de E-participo ĉiam apartenas al la subjekto de la ĉefa verbo (PMEG). Tial ĉi tiu frazo estas erara:

- Erare: *Promenante en la parko, la pluvo komenciĝis.* – la pluvo ne promenis.
- Ĝuste: *Promenante en la parko, mi malsekiĝis pro la pluvo.* aŭ *Dum mi promenis en la parko, komencis pluvi.*

Se la subjektoj diferencas, uzu subpropozicion per *dum*, *post kiam* aŭ *antaŭ ol*.

## Fazo, ne horloĝa tempo

Participoj montras, kie la ago staras **rilate al la ĉefa verbo**, ne rilate al la nuna momento (PMEG). Komparu:

- *La letero estis skribata en la paŭzo.* – la skribado ankoraŭ daŭris dum la paŭzo.
- *La letero estis skribita en la paŭzo.* – la skribado estis jam finita tiam.

## Kunmetitaj verboformoj: esti + participo

Formo de *esti* kun participo donas pli precizajn tempojn. Anstataŭigu *estas* per *estis, estos, estus* aŭ *estu* por movi la tutan formon en la tempo. La simplajn tempojn vidu ĉe [verboj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/verboj/).

| Formo | Signifo |
|---|---|
| *Mi estas manĝinta.* | Mi nun estas en la stato de tiu, kiu jam manĝis. |
| *Mi estis manĝinta, kiam li venis.* | Kiam li venis, mia manĝado jam finiĝis. |
| *Mi estos manĝinta.* | En certa estonta momento mia manĝado estos finita. |
| *Mi estis manĝanta.* | Tiam mia manĝado daŭris. |
| *Mi estas manĝonta.* | Mi tuj manĝos. |
| *Mi estus manĝinta.* | Imagita finita ago, kiu fakte ne okazis. |
| *La pomo estas manĝata.* | Oni nun manĝas la pomon. |
| *La pomo estas manĝita.* | Oni jam formanĝis la pomon. |
| *La pomo estos manĝita.* | En certa estonta momento la manĝado de la pomo estos finita. |
| *La pomo estas manĝota.* | Oni baldaŭ manĝos la pomon. |

La pasivo estas *esti* kun pasiva participo. La aganto staras post *de*: *La letero estis skribita de Petro*. Kiam *de* povus esti miskomprenata (ekz. kiel deveno), pli klara estas *fare de*.

PMEG nomas la simplajn finaĵojn *-as, -is, -os, -us, -u* ĝenerale preferindaj: *Mi manĝis* kutime taŭgas same bone kiel *Mi estis manĝinta*. Zamenhof neniam uzis kunfanditajn formojn kiel *manĝintas* anstataŭ *estas manĝinta*. PMEG trovas ilin logikaj, sed malfacile kompreneblaj; nur kelkaj, ekz. *sciintus*, havas iom da uzo.

## La disputo pri ata kaj ita

En la 1950-aj kaj fruaj 1960-aj jaroj Esperantaj verkistoj disputis pri la pasivaj participoj. Unu grupo, la *atistoj*, legis la vokalojn ĉefe kiel tempajn signojn. Pri domo konstruita antaŭ longe ili skribis *La domo estis konstruata*.

La alia grupo, la *itistoj*, legis ilin kiel aspekton: *-it-* por finita ago, do *La domo estis konstruita*. La 25-an de Novembro 1967 la Akademio de Esperanto decidis per 26 el 31 voĉoj, ke la participoj esprimas aspekton. Ĝi aldonis, ke nur ĉi tiu interpreto kongruas kun la uzo de Zamenhof.

En 1989 la Akademio konfirmis la decidon kaj nomis la aspektan interpreton la pli malnova, pli literatura kaj fundamenta. Modernaj referencaj gramatikoj, kiel PMEG, priskribas la participojn tiel: daŭra, finita, ankoraŭ ne komencita.

## Ekzemplaj frazoj

- *La dormanta bebo ne aŭdis la bruon.*
- *Ŝi rigardis la falantan neĝon.*
- *Mi trovis la perditan ŝlosilon sub la lito.*
- *Ni renkontiĝos la venontan semajnon.*
- *Promenante en la parko, mi renkontis malnovan amikon.*
- *Manĝinte, ni iris promeni.*
- *La parolanto dankis la aŭskultantojn.*
- *La domo estis konstruita antaŭ cent jaroj.*
- *La ponto estas ankoraŭ konstruata.*

## Oftaj demandoj

### Kio estas la diferenco inter -ata kaj -ita?
*-ata* priskribas agon, kiu daŭras, *-ita* agon finitan. *La pordo estas fermata*: iu nun fermas ĝin. *La pordo estas fermita*: ĝi jam estas fermita.

### Kiel oni formas la pasivon en Esperanto?
Per *esti* kun pasiva participo: *La libro estas legata*. La aganto staras post *de* (aŭ *fare de*).

### Kion signifas la vorto „Esperanto”?
Ĝi estas la O-formo de la aktiva nuna participo de *esperi*: *esper·ant·o*, „persono, kiu esperas”. Ĝi venas de la pseŭdonimo de Zamenhof, *Doktoro Esperanto* (1887).

### Ĉu mi bezonas kunmetitajn formojn kiel estas manĝinta?
Malofte. La simplaj formoj *-as, -is, -os* sufiĉas por plej multaj bezonoj; kunmetitaj formoj helpas, kiam la preciza fazo de ago gravas.

### Kion signifas participo je -e?
Ĝi priskribas agon de la subjekto, kiu akompanas la ĉefan verbon: *Fininte, li foriris.* La subjekto de ambaŭ agoj devas esti la sama.

## Fontoj

- [Fundamento de Esperanto – angla gramatiko (regulo 6)](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/gramatiko_angla.html)
- [Akademio de Esperanto – Decidoj pri participoj (1967, 1989)](https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/participoj.html)
- [PMEG – Participoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/participoj/index.html)
- [PMEG – Participoj kiel A-vortoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/participoj/a-vortoj.html)
- [PMEG – Participoj kiel E-vortoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/participoj/e-vortoj.html)
- [PMEG – Kunmetitaj verboformoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/participoj/kunmetitaj_verboformoj/index.html)
- [PMEG – Nekutimaj kunmetitaj verboj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/participoj/kunmetitaj_verboformoj/nekutimaj.html)
- [David K. Jordan – The ata/ita problem (UC San Diego)](https://pages.ucsd.edu/~dkjordan/eo/colloq/colloq200.html)
- [Participo](https://eo.wikipedia.org/wiki/Participo) kaj [Unua Libro](https://eo.wikipedia.org/wiki/Unua_Libro) – Vikipedio