# Vortordo en Esperanto: libera, sed ne hazarda Source: https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/vortordo/ Language: eo Updated: 2026-10-28 > La baza Esperanta vortordo estas subjekto–verbo–objekto, sed la N-finaĵo permesas movi vortojn: La hundo mordis la katon = La katon mordis la hundo. La kutima vortordo de Esperanto estas **subjekto – verbo – objekto** (SVO): *La hundo mordis la katon*. Ĉar la objekto portas la [akuzativan](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/akuzativo/) finaĵon *-n*, la vortoj povas moviĝi sen ŝanĝo de la rolo. *La katon mordis la hundo* ankoraŭ signifas, ke la hundo mordis la katon. La libereco havas limojn. PMEG klare formulas la ĉefan regulon: la vortordo servu al klareco. Vortetoj kiel prepozicioj, *la* kaj *ne* havas fiksajn lokojn. ## Kial la ordo povas ŝanĝiĝi En lingvoj kiel la angla, la loko montras, kiu estas la subjekto. En Esperanto tion faras la finaĵo. Ĉiuj ses ordoj sube priskribas la saman eventon: la sago ĉiam iras de la subjekto al la vorto kun *-n*, ie ajn ĝi staras. Nur movo de la *-n* ŝanĝas la eventon, kiel en la lasta linio. La hundo mordis la katon. | La hundo mordis, la kato estis mordita. La katon mordis la hundo. | La hundo mordis, la kato estis mordita. La hundo la katon mordis. | La hundo mordis, la kato estis mordita. La katon la hundo mordis. | La hundo mordis, la kato estis mordita. Mordis la hundo la katon. | La hundo mordis, la kato estis mordita. Mordis la katon la hundo. | La hundo mordis, la kato estis mordita. La kato mordis la hundon. | La kato mordis, la hundo estis mordita. SVO estas la normala ordo; la aliaj ŝovas la emfazon (PMEG). En la angla, kontraste, „The cat bit the dog” estus tute alia evento. ## La normala ordo PMEG donas la bazan skemon: subjekto – ĉefverbo – objekto – aliaj frazpartoj: - *Karlo manĝas rizon per manĝbastonetoj.* Frazoj kutime komenciĝas per tio, kio jam estas konata (la temo), kaj finiĝas per la nova informo. Movi frazparton al la komenco faras ĝin la temo aŭ emfazas ĝin: - *Tiun libron mi jam legis.* – pri tiu libro mi diras, ke mi jam legis ĝin. - *Sur la sofo ili sidas.* – la emfazo estas sur la sofo. - *Vin mi amas.* – vin, ne alian. Ankaŭ la fino de la frazo povas porti emfazon: *Sur la sofo sidas ili* elstarigas, kiu sidas tie – estas ili, kiuj sidas sur la sofo. ## Kiam la ordo faras la laboron Foje neniu substantivo havas *-n*, kaj tiam la loko decidas. Tio okazas post *esti* kaj *fariĝi*, kie ambaŭ substantivoj restas en la nominativo (PMEG): - *Lernanto fariĝis instruisto.* – la lernanto ŝanĝiĝis. - *Instruisto fariĝis lernanto.* – la instruisto ŝanĝiĝis. Ĉi tie la subjekto staras unue. Ankaŭ fiksaj vortetoj, kiel [prepozicioj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/prepozicioj/), tenas sian lokon, kiel montras la sekva tabelo. ## Kio ne estas libera | Elemento | Regulo | Ekzemplo | |---|---|---| | Prepozicioj | ĉiam antaŭ sia substantivo | *sur la tablo*, neniam *la tablo sur* | | *la* | antaŭ la substantivo kaj ĝiaj adjektivoj | *la granda domo* | | Konjunkcioj | antaŭ tio, kion ili ligas | *mi kaj vi*; *Mi scias, ke vi venos.* | | *ne* | tuj antaŭ la neata vorto | *Mi ne dormas.* | | *ĉu* | normale en la komenco de la demando | *Ĉu vi venos?* | | *ajn* | tuj post sia tabelvorto | *kiu ajn* | | *nur, eĉ, ankaŭ, tre* | normale antaŭ la vorto, al kiu ili rilatas | *Nur mi vidis lin.* / *Mi vidis nur lin.* | La lasta vico ŝanĝas la sencon: *Nur mi vidis lin* – neniu alia vidis lin; *Mi vidis nur lin* – mi vidis neniun alian. Vidu [adverbojn](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/adverboj/) kaj [demandojn kaj neadon](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/demandoj-kaj-neado/). ### La loko de ankaŭ *Ankaŭ* normale rilatas al la vorto tuj post si (PMEG). *Ankaŭ mi lernas Esperanton* signifas, ke ankaŭ aliaj lernas ĝin; *Mi lernas ankaŭ Esperanton* signifas, ke mi lernas ankaŭ aliajn lingvojn. En parolado oni ofte metas *ankaŭ* antaŭ la verbon kaj montras la sencon per intonacio; skribe pli klare estas meti ĝin tuj antaŭ la koncernan vorton. ## Adjektivoj antaŭ aŭ post la substantivo Adjektivo kutime staras antaŭ sia substantivo: *bela domo*. Ĝi povas ankaŭ sekvi: *domo bela*. Ambaŭ estas ĝustaj, kaj la ordo adjektivo–substantivo estas iom pli ofta. La [artikolo](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/artikolo/) *la* tamen staras unue: *la domo bela*. Ĉar adjektivoj akordas laŭ nombro kaj kazo (vidu [substantivojn kaj adjektivojn](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/substantivoj-kaj-adjektivoj/)), la finaĵoj montras, al kiu substantivo apartenas adjektivo, eĉ je distanco: - *Mi vidis grandan hundon.* = *Hundon grandan mi vidis.* - *Ruĝajn pomojn li aĉetis.* – emfazo sur la ruĝaj pomoj. ## Demandoj konservas la ordon de la aserto Esperanto ne inversigas subjekton kaj verbon en demandoj. *Vi parolas Esperanton* fariĝas *Ĉu vi parolas Esperanton?* – oni nur aldonas *ĉu*. Ki-vortoj kiel *kie* kutime staras unue: *Kie vi loĝas?* ## Ekzemplaj frazoj - *Mi trinkas kafon ĉiumatene.* - *Ĉiumatene mi trinkas kafon.* - *Kafon mi trinkas matene, teon vespere.* - *En la ĝardeno ludas la infanoj.* - *La patrino lavas la infanon.* - *La patrinon lavas la infano.* - *Ankaŭ mi trinkas kafon.* - *Mi trinkas ankaŭ kafon.* - *Ne mi trinkas kafon, sed mia frato.* ## Oftaj demandoj ### Ĉu la vortordo en Esperanto estas libera? Plejparte. Subjekto kaj objekto povas stari en ajna ordo, ĉar la objekto ricevas *-n*. Prepozicioj, *la*, *ne* kaj konjunkcioj havas fiksajn lokojn. ### Kio estas la baza vortordo en Esperanto? Subjekto – verbo – objekto: *Mi lernas Esperanton*. Aliaj ordoj estas ĝustaj kaj uzataj por emfazo. ### Ĉu adjektivo povas stari post la substantivo en Esperanto? Jes. *Bela domo* kaj *domo bela* estas ambaŭ ĝustaj; la adjektivo antaŭ la substantivo estas pli ofta. ### Ĉu la vortordo ŝanĝiĝas en demandoj? Ne. Jes-ne-demandoj aldonas *ĉu* en la komenco, kaj la resto de la frazo restas kiel antaŭe. ### Kiam la vortordo gravas en Esperanto? Kiam neniu vorto portas *-n*, ekzemple ĉe *esti* kaj *fariĝi*: *Lernanto fariĝis instruisto* signifas, ke la lernanto fariĝis instruisto. Ĝi gravas ankaŭ por *ne, nur, ankaŭ* kaj similaj vortoj. ## Fontoj - [PMEG – Vortordo](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/vortordo/index.html) - [PMEG – Ordo de frazpartoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/vortordo/frazpartoj.html) - [PMEG – Ĉu-demandoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/demandoj_respondoj/chu.html) - [PMEG – Ankaŭ (loko)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/e-vortecaj_vortetoj/ceteraj/ankau.html) - [Fundamento de Esperanto – angla gramatiko](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/gramatiko_angla.html) - [Esperanta gramatiko](https://eo.wikipedia.org/wiki/Esperanta_gramatiko) – Vikipedio - [Esperanto grammar (word order)](https://en.wikipedia.org/wiki/Esperanto_grammar) – angla Vikipedio