# Esperanto-leciono 1: salutoj kaj alfabeto

Source: https://esperantopedia.org/eo/lerni/kurso/leciono-1/
Language: eo
Updated: 2026-10-11

> Lernu saluti en Esperanto, diri Mi estas… kaj voĉlegi ajnan vorton: unu litero, unu sono, akcento sur la antaŭlasta silabo. Kun ekzercoj.

En ĉi tiu unua leciono vi lernas voĉlegi Esperanton, saluti, adiaŭi kaj prezenti vin. Vi konatiĝas kun la personaj pronomoj *mi, vi, li, ŝi* kaj kun la verbo *estas*, kiu restas la sama por ĉiu persono. Se vi neniam aŭdis Esperanton, unue legu la kvin prononcajn regulojn sube, kaj poste revenu al la dialogo.

## Dialogo

Ana loĝas en San-Paŭlo, en Brazilo. Tomo loĝas en Krakovo, en Pollando. Ambaŭ ĵus aliĝis al interreta Esperanto-grupo, kiun gvidas Juma el Kenjo.

| Dialogo | Alivorte |
|---|---|
| **Juma:** Saluton al ĉiuj! Mi estas Juma. Mi estas el Kenjo. | Juma salutas ĉiujn. Li diras sian nomon kaj sian landon. |
| **Ana:** Saluton, Juma! Mi estas Ana. Mi estas el Brazilo. | Ana respondas al la saluto. Ŝi diras sian nomon kaj sian landon. |
| **Tomo:** Bonan tagon! Mi estas Tomo. Mi estas el Pollando. | Tomo salutas iom pli ĝentile. Li diras sian nomon kaj sian landon. |
| **Juma:** Bonvenon, Ana kaj Tomo! Kiel vi fartas? | Juma ĝojas, ke la novaj homoj estas ĉi tie. Li demandas: ĉu vi fartas bone aŭ malbone? |
| **Ana:** Bone, dankon. Kaj vi? | Ana fartas bone. Ŝi dankas kaj demandas Juman, kiel li fartas. |
| **Juma:** Tre bone, dankon! | Juma fartas pli ol bone: tre bone. |
| **Tomo:** Mi fartas bone, sed mi estas iom nervoza. Mi estas komencanto. | Tomo fartas bone, sed li ne estas tute trankvila. Li ĵus komencis lerni Esperanton. |
| **Ana:** Ankaŭ mi estas komencanto! | Ana ankaŭ ĵus komencis lerni, same kiel Tomo. |
| **Juma:** Ne gravas. Ĉi tie ni ĉiuj estas amikoj. | Juma diras: tio ne estas problemo. En la grupo ĉiuj estas amikoj. |
| **Tomo:** Dankon, Juma. Saluton, Ana! | Tomo dankas Juman kaj salutas Anan. |
| **Ana:** Saluton, Tomo! Ĝis lundo? | Ana salutas Tomon. Ŝi demandas, ĉu ili renkontiĝos denove lundon. |
| **Juma:** Jes, ĝis lundo! Ĝis revido, amikoj! | Juma diras „jes” kaj adiaŭas. |
| **Tomo:** Ĝis revido! | Ankaŭ Tomo adiaŭas. |

Legu ĉiun linion laŭte du fojojn. Akcentu la antaŭlastan silabon: sa-LU-ton, bon-VE-non, ko-men-CAN-to.

Nomoj ofte konservas sian propran skribon kaj sonon: *Juma* estas svahila nomo, kiun oni prononcas „ĜU-ma”, kvankam la Esperanta litero *j* sonas kiel en *jes*.

## Novaj vortoj

| Vorto | Klarigo | Rimarko |
|---|---|---|
| *saluton* | vorto, per kiu ni salutas iun | taŭgas en ĉiu horo de la tago |
| *bonan tagon* | salutvorto dum la tago | pli ĝentila ol *saluton* |
| *bonvenon* | ni diras tion al iu, kiu ĵus alvenis | |
| *ĝis revido* | ni diras tion, kiam ni disiĝas | laŭvorte „ĝis denova vido”; mallonge: *ĝis!* |
| *mi* | la persono, kiu parolas | pronomo |
| *vi* | la persono, kun kiu mi parolas | unu persono aŭ pluraj |
| *li* | viro aŭ knabo, pri kiu oni parolas | pronomo |
| *ŝi* | virino aŭ knabino, pri kiu oni parolas | pronomo |
| *ni* | mi kaj aliaj homoj | pronomo |
| *estas* | montras, kiu aŭ kio iu estas | de *esti*: *Mi estas Ana.* |
| *farti* | havi ian staton: bonan aŭ malbonan | *Kiel vi fartas?* |
| *el* | montras, de kie iu venas | *el Brazilo* |
| *al* | montras, kien io iras aŭ kiu ricevas ĝin | *Saluton al ĉiuj!* |
| *ĉiuj* | la tuta grupo; neniu mankas | *ni ĉiuj* |
| *nervoza* | ne trankvila, ĉar oni iom timas | |
| *kaj* | ligas du aferojn | *Ana kaj Tomo* |
| *sed* | montras kontraston | *Mi fartas bone, sed mi estas nervoza.* |
| *kiel* | demandvorto pri la maniero | pli en Leciono 7 |
| *bone* | ne malbone | *Mi fartas bone.* |
| *tre* | multe; pli ol ordinare | *tre bone* estas pli ol *bone* |
| *iom* | malmulte, ne multe | *iom nervoza* = ne tre nervoza |
| *dankon* | ni diras tion, kiam iu bonfaras al ni | |
| *ankaŭ* | same; ne nur unu | *ankaŭ mi* = same mi |
| *jes* | pozitiva respondo | la kontraŭo de *ne* |
| *komencanto* | homo, kiu ĵus komencas lerni | de *komenci* |
| *amiko* | homo, kiun ni bone konas kaj ŝatas | pluralo: *amikoj* (Leciono 2) |
| *ĉi tie* | en la loko, kie ni estas | |
| *ne gravas* | tio ne estas problemo | laŭvorte „(tio) ne estas grava” |

## Gramatiko

### Prononco en kvin reguloj

La Esperanta skribo estas fonetika: kiam vi konas ĉi tiujn kvin regulojn, vi povas voĉlegi ĉiun vorton. La plena tabelo de la literoj troviĝas en la paĝo pri [alfabeto kaj prononco](https://esperantopedia.org/eo/lerni/alfabeto/).

1. **Unu litero, unu sono.** Oni prononcas ĉiun literon, kaj neniu litero restas muta.
2. **Kvin puraj vokaloj.** *a, e, i, o, u* sonas ĉirkaŭ same kiel en la hispana aŭ la itala: *a* kiel en *casa*, *e* kiel en *mesa*, *i* kiel en *si*, *o* kiel en *sol*, *u* kiel en *tu*.
3. **Kelkaj literoj sonas alie ol en multaj lingvoj.** Lernu la suban tabelon.
4. **Akcentu la antaŭlastan vokalon.** *SA-lu-ton* estas malĝusta; diru *sa-LU-ton*. La sama regulo validas por ĉiu vorto: *BO-ne, es-pe-RAN-to, KI-el*.
5. **aj, ej, oj, uj, aŭ, eŭ estas po unu silabo.** *Kaj* estas unu silabo (kvazaŭ *kai*), kaj *ankaŭ* estas *AN-kaŭ*.

Vortoj el la dialogo: la akcentata silabo estas markita

| Litero | Sono | Ekzemplo |
|---|---|---|
| *c* | kiel *ts* en la angla *cats* aŭ la germana *Zeit* | *komencanto* |
| *ĉ* | kiel *ch* en la angla *church* aŭ *c* en la itala *ciao* | *ĉi tie* |
| *g* | kiel *g* en la angla *go* – ĉiam malmola | *gravas* |
| *ĝ* | kiel *j* en la angla *jam* aŭ *g* en la itala *gente* | *ĝis* |
| *ĥ* | kiel *ch* en la germana *Bach* aŭ la skota *loch* | *ĥoro* (malofta litero) |
| *j* | kiel *y* en la angla *yes* aŭ *j* en la germana *ja* | *jes* |
| *ĵ* | kiel *s* en la angla *pleasure* aŭ *j* en la franca *jour* | *ĵurnalo* |
| *r* | rulata aŭ frapeta *r* | *revido* |
| *s* | kiel *s* en la angla *sun* – neniam kiel *z* | *estas* |
| *ŝ* | kiel *sh* en la angla *she* aŭ *sch* en la germana *schön* | *ŝi* |
| *ŭ* | kiel *w* en la angla *cow* – nur post *a* aŭ *e* | *ankaŭ* |

### Personaj pronomoj

Esperanto havas sep bazajn personajn pronomojn (*oni* – homoj ĝenerale – venos en Leciono 10). Ili neniam ŝanĝiĝas pro ĝentileco: *vi* taŭgas por amiko, por fremdulo kaj por tuta grupo. Pli da informoj troviĝas en la ĉapitro pri [pronomoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/pronomoj/).

| Pronomo | Kiu aŭ kio ĝi estas? |
|---|---|
| *mi* | la persono, kiu parolas |
| *vi* | la persono (aŭ la personoj), kun kiu(j) oni parolas |
| *li* | viro aŭ knabo |
| *ŝi* | virino aŭ knabino |
| *ĝi* | besto, objekto aŭ ideo |
| *ni* | mi kaj aliaj |
| *ili* | pluraj personoj, bestoj aŭ aferoj |

:::match Personaj pronomoj
mi = *la persono, kiu parolas*
vi = *la persono, kun kiu mi parolas*
li = *viro aŭ knabo*
ŝi = *virino aŭ knabino*
ni = *mi kaj aliaj homoj*
ili = *pluraj personoj, bestoj aŭ aferoj*
:::

### Unu verbo-formo por ĉiuj: *estas*

La verbo *esti* montras, kiu aŭ kio iu estas, kaj kia ĝi estas. En la nuna tempo ĝi estas *estas* por ĉiu persono – oni ne bezonas lerni diversajn formojn. Tiel estas ĉe ĉiu Esperanta verbo, kiel vi vidos en [Leciono 4](https://esperantopedia.org/eo/lerni/kurso/leciono-4/) kaj en la ĉapitro pri [verboj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/verboj/).

| Persono | Ekzemplo |
|---|---|
| *mi estas* | *Mi estas Ana.* |
| *vi estas* | *Vi estas komencanto.* |
| *li estas* | *Li estas el Pollando.* |
| *ŝi estas* | *Ŝi estas el Brazilo.* |
| *ni estas* | *Ni estas amikoj.* |
| *ili estas* | *Ili estas el Kenjo.* |

Ne ekzistas vorto antaŭ *komencanto* en *Mi estas komencanto*: oni diras nur *komencanto*, same kiel *amiko* aŭ *studento*. Esperanto havas nur unu artikolon, *la*, kiun vi lernos en Leciono 2.

:::order Konstruu la frazon
? Diru pri vi mem: vi ĵus komencis lerni.
= Mi estas komencanto.
- vi
? Ana venas de Brazilo. Diru tion per pronomo, ne per la nomo.
= Ŝi estas el Brazilo.
- li
? Vi parolas pri la tuta grupo, kie vi mem ankaŭ estas: ĉiuj estas amikoj.
= Ni estas amikoj.
- vi
? Demandu vian amikon pri lia stato.
= Kiel vi fartas?
= Kiel fartas vi?
- bone
:::

### Salutoj por ĉiu situacio

| Saluto | Kiam oni diras ĝin? |
|---|---|
| *Saluton!* | en ĉiu horo |
| *Bonan matenon!* | matene |
| *Bonan tagon!* | tage; iom pli ĝentile |
| *Bonan vesperon!* | vespere |
| *Bonan nokton!* | kiam oni iras dormi |
| *Ĝis revido!* / *Ĝis!* | kiam oni disiĝas |
| *Ĝis lundo!* | *ĝis* + tempo: ni renkontiĝos denove lundon |

La fina *-n* de *saluton* kaj *bonan tagon* ne estas ornamo: ambaŭ estas mallongaj formoj de tutaj frazoj – *bonan tagon* de „mi deziras al vi bonan tagon”, *saluton* de „mi donas al vi saluton”. Vi lernos tiun finaĵon en [Leciono 5](https://esperantopedia.org/eo/lerni/kurso/leciono-5/). Pliajn salutojn vidu en la paĝo pri [Esperantaj salutoj](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/salutoj/).

:::write Salutoj
? Kion vi diras al iu, kiam vi renkontas lin matene?
= Bonan matenon
! bona mateno | bonan mateno | bona matenon → Ambaŭ vortoj finiĝas per *-n*, same kiel en *bonan tagon* (mallonge por „mi deziras al vi bonan tagon”).
? Kion vi diras al iu vespere?
= Bonan vesperon
! bona vespero | bonan vespero | bona vesperon → Ambaŭ vortoj finiĝas per *-n*, same kiel en *bonan matenon*.
? Kion oni diras, kiam oni iras dormi?
= Bonan nokton
! bona nokto | bonan nokto | bona nokton → Ambaŭ vortoj finiĝas per *-n*, same kiel en *bonan vesperon*.
? Kiel oni adiaŭas?
= Ĝis revido | Ĝis la revido | Ĝis
:::

## Ekzercoj

:::quiz Ekzercoj de Leciono 1
? Kiel oni prononcas la literon *c* en *komencanto*?
- kiel *k* en la angla *kite*
- kiel *s* en la angla *sun*
- kiel *ts* en la angla *cats* *
? Kiu silabo estas akcentata en la vorto *saluton*?
- SA
- LU *
- TON
? Kiu pronomo montras virinon aŭ knabinon?
- li
- ŝi *
- ĝi
? Ana diras sian nomon. Plenigu: *___ estas Ana.*
= Mi
? Du homoj el Brazilo parolas pri si mem. Plenigu: *___ estas el Brazilo.*
= Ni
? Kio estas bona respondo al la demando *Kiel vi fartas?*
- *Bone, dankon.* *
- *Bonan nokton.*
- *Mi estas el Kenjo.*
? Vi volas scii, kiel Ana fartas. Plenigu: *Kiel ___ fartas?* (Vi parolas al Ana.)
= vi
? Plenigu per la ĝusta verbo: *Ili ___ el Pollando.*
= estas
? Tomo diras: *Mi estas komencanto.* Ana same estas komencanto. Plenigu ŝian respondon: *___ mi estas komencanto!*
= Ankaŭ
:::

## Kultura angulo

Esperanto havas naskiĝtagon: la **26-a de Julio 1887**. Tiam la okulkuracisto Ludoviko Zamenhof publikigis en Varsovio la unuan lernolibron de la lingvo. Ĝi estis verkita en la rusa kaj subskribita *Doktoro Esperanto* – „doktoro, kiu esperas”. Baldaŭ oni nomis la lingvon mem *Esperanto*, laŭ la pseŭdonimo. Legu la [historion de Esperanto](https://esperantopedia.org/eo/pri-esperanto/historio/), por scii, kio okazis poste.

## Oftaj demandoj

### Ĉu mi povas tajpi ĉ, ĝ kaj ŝ per ordinara klavaro?

Jes. La plej ofta solvo estas la [x-sistemo](https://esperantopedia.org/eo/lerni/alfabeto/): tajpu *cx* por *ĉ*, *gx* por *ĝ*, *sx* por *ŝ* kaj *ux* por *ŭ*. La ekzercoj de ĉi tiu kurso konvertas ilin dum vi tajpas.

### Ĉu *vi* estas formala aŭ neformala?

Ambaŭ. *Vi* signifas unu personon aŭ plurajn, amikon aŭ fremdulon. Aparta neformala singulara pronomo, *ci*, ekzistas teorie, sed oni preskaŭ neniam uzas ĝin.

### Kiel oni diras „Mia nomo estas…” en Esperanto?

La plej simpla maniero estas *Mi estas Ana*. Oni ankaŭ aŭdas *Mi nomiĝas Ana* kaj *Mia nomo estas Ana*.

## Fontoj

- [PMEG: Bazaj elparolaj reguloj (prononco kaj akcento)](https://bertilow.com/pmeg/skribo_elparolo/elparolo/bazaj_reguloj.html)
- [PMEG: Literoj (la alfabeto)](https://bertilow.com/pmeg/skribo_elparolo/skribo/literoj.html)
- [PMEG: Personaj pronomoj (inkluzive de vi kaj ci)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/personaj.html)
- [PMEG: Mallongigitaj frazoj (Saluton!, Bonan tagon!)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/frazospecoj/mallongigitaj_frazoj.html)
- [Fundamento de Esperanto – gramatiko (angla teksto, 1905)](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/gramatiko_angla.html)
- [Vikipedio: Unua Libro](https://eo.wikipedia.org/wiki/Unua_Libro)
- [Vikipedio: Ludoviko Zamenhof](https://eo.wikipedia.org/wiki/Ludoviko_Zamenhof)