# Esperanto-leciono 12: participoj, legado kaj sekvaj paŝoj

Source: https://esperantopedia.org/eo/lerni/kurso/leciono-12/
Language: eo
Updated: 2026-10-11

> Legu leteron de 200 vortoj en Esperanto, konu la ses participojn (-ant-, -int-, -ont-, -at-, -it-, -ot-) kaj trovu, kiel daŭrigi la lernadon.

En ĉi tiu lasta leciono vi legas tutan leteron en Esperanto – proksimume 200 vortojn – kaj kontrolas vian komprenon. Vi ankaŭ konatiĝas kun la ses participoj, la formoj malantaŭ ĉiutagaj vortoj kiel *komencanto* kaj *venonta*. Fine vi ekscias, kion fari poste: kie serĉi vortojn, ripeti gramatikon kaj ekzerciĝi kun realaj homoj.

## Teksto por legi

Unu semajnon post la kongreso Ana skribas al Tomo. Legu la leteron unufoje sen helpo, poste kontrolu la vortojn, kiujn vi ne konis.

> San-Paŭlo, la 6-an de Aŭgusto
>
> Kara Tomo,
>
> Antaŭ unu semajno ni ankoraŭ estis kune ĉe la kongreso, kaj nun mi estas denove en San-Paŭlo. Reveninte hejmen, mi dormis dek du horojn!
>
> Ĉu vi memoras la unuan tagon? Mi estis tre nervoza. Mi pensis: "Mi estas nur komencanto, mi komprenos nenion." Sed post unu horo mi jam babilis kun homoj el dek landoj. Neniu ridis pri miaj eraroj, kaj ĉiuj helpis min.
>
> Mi ŝatis ĉion: la prelegojn, la ekskurson tra la malnova urbo, la koncertojn kaj la longajn vesperojn en la kafejo. Mi ankoraŭ vidas antaŭ mi la dancantajn kongresanojn dum la Internacia Vespero.
>
> Hieraŭ mia frato Pedro demandis min: "Kion vi lernis tie?" Mi respondis: "Mi lernis, ke lingvo ne estas nur gramatiko. Lingvo estas homoj."
>
> Nun mi havas novajn planojn. La romano aĉetita ĉe la libroservo atendas sur mia tablo, kaj mi legos ĝin ĝis la fino de la monato. Mi ankaŭ volas paroli kun vi ĉiusemajne, kiel antaŭe – sed nun pri ĉio, ne nur pri la vetero!
>
> Ne forgesu nian planon por la venonta kongreso! Mi jam ŝparas monon. Bonvolu saluti vian avinon de mi (kaj ŝian fungan supon)!
>
> Kore,\
> Ana
>
> P.S. Kafo dormas sur la romano. Ŝajne ankaŭ ĝi volas lerni Esperanton.

<details>
<summary>Resumo de la letero per pli simplaj vortoj</summary>

Ana skribas en San-Paŭlo la 6-an de Aŭgusto. Unu semajnon antaŭe ŝi kaj Tomo estis kune ĉe la kongreso. Kiam Ana revenis hejmen, ŝi dormis dum dek du horoj.

En la unua tago de la kongreso Ana estis tre nervoza, ĉar ŝi pensis, ke ŝi nenion komprenos. Sed post unu horo ŝi jam parolis kun homoj el dek landoj. Neniu ridis, kiam ŝi eraris, kaj ĉiuj helpis ŝin.

Ana ŝatis la tutan kongreson: la prelegojn, la ekskurson tra la malnova urbo, la koncertojn kaj la vesperojn en la kafejo. Ŝi ankoraŭ memoras la homojn, kiuj dancis dum la Internacia Vespero.

Ŝia frato Pedro demandis, kion ŝi lernis. Ana respondis, ke lingvo ne estas nur gramatiko, sed ankaŭ homoj.

Nun Ana havas novajn planojn. Ŝi aĉetis romanon ĉe la libroservo, kaj ŝi legos ĝin ĝis la fino de la monato. Ŝi volas paroli kun Tomo en ĉiu semajno, sed nun pri ĉio. Ŝi petas Tomon, ke li ne forgesu la planon pri la sekva kongreso, kaj ke li salutu sian avinon de ŝi. La kato Kafo dormas sur la romano; Ana ŝercas, ke ĝi eble ankaŭ volas lerni Esperanton.

</details>

## Novaj vortoj

| Vorto | Klarigo | Rimarko |
|---|---|---|
| *kara* | amata; oni skribas tion komence de letero | *Kara Tomo* |
| *denove* | ankoraŭ unu fojon | |
| *antaŭe* | en pli frua tempo | *kiel antaŭe* |
| *reveni* | veni denove al la loko, de kie oni foriris | *re-* = denove, reen + *veni* |
| *memori* | havi en la menso; ne forgesi | |
| *pensi* | uzi la cerbon; havi ideojn | |
| *kompreni* | koni la signifon de io | |
| *legi* | rigardi skribitajn vortojn kaj kompreni ilin | *leganto* = homo, kiu legas |
| *nenio* | ne unu afero; la kontraŭo de *ĉio* | korelativo (Leciono 11) |
| *neniu* | ne unu persono | |
| *babili* | amikece paroli pri ne tre gravaj aferoj | |
| *lando* | granda teritorio kun propra registaro, ekzemple Brazilo | |
| *ridi* | montri ĝojon aŭ amuziĝon per la voĉo | *ridi pri* = ridi, ĉar io ŝajnas amuza |
| *eraro* | io malĝusta, kion oni faris | |
| *prelego* | longa parolado antaŭ aŭskultantoj pri iu temo | |
| *ekskurso* | mallonga vojaĝo por vidi interesajn lokojn | |
| *danci* | movi la korpon laŭ muziko | *dancanta* = kiu dancas |
| *respondi* | diri ion post demando | |
| *ke* | vorto, kiu ligas ĉeffrazon kun subfrazo | *Mi lernis, ke…* |
| *forgesi* | ne plu havi en la memoro | |
| *ŝpari* | ne elspezi; konservi (monon, tempon) | |
| *mono* | papero kaj moneroj, per kiuj oni pagas | |
| *ĉiusemajne* | en ĉiu semajno | *ĉiu* + *semajno* + *-e* |
| *ŝajne* | laŭ la aspekto, sed eble ne vere | |
| *kore* | kun ama sento; amike | fino de letero; *koro* = organo en la brusto, simbolo de sento |

## Gramatiko

### Ses participoj

Participo estas verbo uzata kiel adjektivo: „dancanta homo”, „aĉetita libro”. Esperanto havas ses, kiuj formiĝas per tri aktivaj kaj tri pasivaj sufiksoj. La vokaloj *a, i, o* respondas al la tempoj *-as, -is, -os*. La plena ĉapitro troviĝas en la paĝo pri [participoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/participoj/).

| | Nuna (*a*) | Pasinta (*i*) | Estonta (*o*) |
|---|---|---|---|
| **Aktiva** – la afero mem agas | *leganta* – kiu legas | *leginta* – kiu jam legis | *legonta* – kiu legos |
| **Pasiva** – oni agas al la afero | *legata* – kiun oni legas | *legita* – kiun oni jam legis | *legota* – kiun oni legos |

Ekzemploj el la letero de Ana:

| Esperanto | Alivorte |
|---|---|
| *la dancantaj kongresanoj* | la kongresanoj, kiuj dancas |
| *la romano aĉetita ĉe la libroservo* | la romano, kiun oni aĉetis ĉe la libroservo |
| *la venonta kongreso* | la kongreso, kiu venos |

:::match Ses participoj de legi
leganta = *kiu legas*
leginta = *kiu jam legis*
legonta = *kiu legos*
legata = *kiun oni legas*
legita = *kiun oni jam legis*
legota = *kiun oni legos*
:::

### Participoj kiel substantivoj: *-anto*, *-into*, *-onto*

Kun *-o* participo nomas personon: *komenc·ant·o* – iu, kiu komencas; *lern·ant·o* – iu, kiu lernas; *parol·ant·o* – iu, kiu parolas. Vi uzas la vorton *komencanto* ekde Leciono 1. Ne konfuzu *-ant-* kun la sufikso *-an-* el Leciono 10: *kongres·an·o* estas membro de kongreso, ne iu, kiu „kongresas”.

:::write Participoj kiel substantivoj
? Faru substantivon el *lerni*: iu, kiu lernas.
= lernanto
! lernano → *-an-* signifas membron, ne agantan personon. Por iu, kiu agas nun, uzu *-ant-*.
? Faru substantivon el *legi*: iu, kiu legas.
= leganto
? Faru substantivon el *kanti*: iu, kiu kantas ĝuste nun.
= kantanto
! kantisto → *Kantisto* estas profesia kantisto (*-ist-*). Por iu, kiu kantas ĝuste nun, uzu la participon *-ant-*.
? Faru substantivon el *danci*: iu, kiu dancas.
= dancanto
! dancisto → *Dancisto* dancas profesie (*-ist-*). Iu, kiu dancas ĝuste nun, estas *dancanto*.
:::

### Participoj kiel adverboj: *-e*

Kun *-e* participo priskribas la cirkonstancojn de la ĉefa agado. *Reveninte hejmen, mi dormis* signifas „Kiam mi revenis hejmen, mi dormis”. *Ridante, ŝi respondis* signifas „Ŝi respondis kaj ŝi ridis samtempe”.

:::ending Kiu participo?
- anta inta onta ata ita ota
! La vokalo montras la tempon (*a* nun, *i* antaŭe, *o* poste); *-nt-* montras, ke la afero mem agas, kaj *-t-*, ke oni agas al ĝi.
? knabino, kiu dancas nun
= danc[anta] knabino
? la kongreso, kiu venos
= la ven[onta] kongreso
? la romano, kiun oni jam aĉetis
= la romano aĉet[ita] ĉe la libroservo
? libro, kiun oni legas nun
= libro leg[ata]
? kanto, kiun oni kantos
= kanto kant[ota]
:::

### Vi povas atendi la reston

Participoj ankaŭ kombiniĝas kun *esti* en kunmetitaj formoj. Vi ofte renkontos pasivajn formojn, kiel *La libro estas legita* (la legado estas finita). Aktivaj formoj, kiel *Mi estas leginta la libron* (mi jam finis legi ĝin), estas maloftaj. Por nun la simplaj tempoj *-as, -is, -os* sufiĉas por preskaŭ ĉio, kion vi volas diri.

## Ekzercoj

:::quiz Kontrolo de legado
? Kie estas Ana, kiam ŝi skribas la leteron?
- ĉe la kongreso
- hejme en San-Paŭlo *
- en Krakovo
? Kiel Ana sentis sin en la unua tago de la kongreso?
- nervoza *
- tre kolera
- tre ĝoja
? Kion Ana diris al sia frato, ke ŝi lernis?
- „Lingvo estas homoj.” *
- „Gramatiko estas ĉio.”
- „Esperanto estas facila.”
? Kion Ana legos ĝis la fino de la monato?
- kantaron
- romanon *
- leteron de Tomo
? Kiu dormas sur la romano?
- Pedro
- Kafo, la kato *
- la avino de Tomo
:::

:::quiz Participoj
? Kion signifas *la venonta kongreso*?
- la lasta kongreso
- la sekva kongreso *
- la kongreso, kiu okazas nun
? Kiu participo signifas „kiun oni legas ĝuste nun”?
- *legata* *
- *legita*
- *leginta*
? *La romano aĉetita ĉe la libroservo* estas romano, kiun…
- oni aĉetos
- oni aĉetis *
- oni nun aĉetas
? Faru unu vorton el *paroli*: persono, kiu parolas
= parolanto
? Faru la aktivan nunan participon (adjektivon) de *danci*.
= dancanta
:::

## Kultura angulo

La semajno de Ana sekvas la kutiman programon de Universala Kongreso. Ĝi kutime daŭras ok tagojn kaj enhavas malfermon (*Inaŭguro*), prelegojn de la Internacia Kongresa Universitato, koncertojn, nacian vesperon, internacian vesperon kaj tagon de ekskursoj. Junuloj havas ankaŭ sian propran Internacian Junularan Kongreson, kiu unuafoje okazis en 1938 kaj nun estas organizata de la junulara organizo TEJO. La venonta Universala Kongreso estas planata en Melburno, Aŭstralio, la 3–10-an de Julio 2027 – vidu la paĝon pri la [Universala Kongreso de Esperanto](https://esperantopedia.org/eo/pri-esperanto/universala-kongreso/).

## Kion fari poste

Vi nun konas la kernon de la Esperanta gramatiko. Per ĉi tiuj paŝoj vi igos ĝin vera kapablo:

1. **Ripetu.** Revenu al la [superrigardo de la kurso](https://esperantopedia.org/eo/lerni/kurso/) kaj refaru la ekzercojn de ĉiu leciono, en kiu vi respondis ĝuste al malpli ol 80 % de la demandoj. Uzu la sekcion de la [gramatiko](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/), kiam regulo restas neklara.
2. **Kreskigu vian vortprovizon.** Lernu la [100 plej oftajn vortojn](https://esperantopedia.org/eo/lerni/100-vortoj/), ekzercu la 1 000 plej oftajn per niaj [lernokartoj](https://esperantopedia.org/eo/iloj/lernokartoj/) kaj serĉu novajn en la [vortaro](https://esperantopedia.org/eo/vortaro/), kiu montras, kiel ĉiu vorto estas konstruita.
3. **Legu kaj aŭskultu ĉiutage.** Elektu facilan libron, podkaston aŭ duan kurson el nia listo de [senpagaj rimedoj](https://esperantopedia.org/eo/lerni/rimedoj/).
4. **Parolu kun homoj.** Aliĝu al interreta konversacia grupo, loka klubo aŭ aranĝo. Nia gvidilo [kiel lerni Esperanton](https://esperantopedia.org/eo/lerni/kiel-lerni/) klarigas, kie trovi ilin.

## Oftaj demandoj

### Ĉu mi bezonas participojn por paroli Esperanton?

Komence ne. La simplaj tempoj kovras preskaŭ ĉion. Sed vortoj formitaj per *-ant-*, kiel *komencanto* kaj *lernanto*, apartenas al la ĉiutaga vortprovizo, do utilas rekoni ilin.

### Kiun nivelon mi havos post ĉi tiu kurso?

La kurso gvidas vin de nulo ĝis la nivelo A1 de la Komuna Eŭropa Referenckadro, kun la unua parto de A2 en la lecionoj 10–12. Regula legado kaj konversacio gvidos vin pluen.

### Kiel mi povas ekzerci parolon, se neniu proksime parolas Esperanton?

Uzu interretajn konversaciajn grupojn kaj videorenkontiĝojn, aŭ aplikaĵojn, kiuj konektas lernantojn. Poste semajno ĉe aranĝo aŭ ĉe gastiganto de *Pasporta Servo* donas multajn horojn da vera konversacio.

## Fontoj

- [Fundamento de Esperanto – gramatiko (angla teksto, regulo 6, participoj)](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/gramatiko_angla.html)
- [PMEG: Participoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/participoj/index.html)
- [PMEG: Participoj kiel A-vortoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/participoj/a-vortoj.html)
- [PMEG: Kunmetitaj verboformoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/participoj/kunmetitaj_verboformoj/index.html)
- [Universala Esperanto-Asocio: kongresaj paĝoj](https://uea.org/kongresoj)
- [Vikipedio: Internacia Kongresa Universitato](https://eo.wikipedia.org/wiki/Internacia_Kongresa_Universitato) kaj [Internacia Junulara Kongreso](https://eo.wikipedia.org/wiki/Internacia_Junulara_Kongreso)