# Esperanto-leciono 2: familio, substantivoj kaj pluralo

Source: https://esperantopedia.org/eo/lerni/kurso/leciono-2/
Language: eo
Updated: 2026-10-11

> Ĉiu Esperanta substantivo finiĝas per -o, la pluralo ricevas -j, kaj unu artikolo, la, validas por ĉiuj. Lernu familiajn vortojn kaj mia, jen, ankaŭ.

En ĉi tiu leciono vi lernas, kiel funkcias Esperantaj substantivoj. Ĉiu substantivo finiĝas per *-o*, la pluralo ricevas *-j*, kaj unu artikolo, *la*, validas por ĉiu substantivo. Vi ankaŭ priskribos vian familion per *mia*, montros aferojn per *jen* kaj aldonos homojn per *kaj* kaj *ankaŭ*.

## Dialogo

Unu semajnon poste, Ana kaj Tomo havas videovokon. Ana montras foton de sia familio.

| Dialogo | Alivorte |
|---|---|
| **Ana:** Saluton, Tomo! Jen foto de mia familio. | Ana montras foton, sur kiu estas ŝia familio. |
| **Tomo:** Saluton! Ho, granda familio! | Tomo vidas, ke en la familio estas multaj homoj. |
| **Ana:** Jes! Jen miaj gepatroj, Paulo kaj Rita. | Ana montras sian patron Paulon kaj sian patrinon Ritan. |
| **Tomo:** Kaj la knabo? | Tomo demandas, kiu estas la knabo sur la foto. |
| **Ana:** La knabo estas mia frato, Pedro. Li estas studento, kiel mi. | Pedro havas la samajn gepatrojn kiel Ana. Li studas, same kiel ŝi. |
| **Tomo:** Kaj la du knabinoj? | Tomo demandas pri la du knabinoj. |
| **Ana:** Ili estas miaj fratinoj, Bia kaj Lara. Ili estas ĝemeloj. | Bia kaj Lara estas fratinoj de Ana. Ili naskiĝis samtempe. |
| **Tomo:** Kaj la kato? | Tomo montras la beston sur la foto. |
| **Ana:** La kato estas Kafo. Ĝi estas la ĉefo de la familio! | Kafo estas la nomo de la kato. Ana ŝercas: la kato estas pli grava ol ĉiuj aliaj. |
| **Tomo:** Ha ha! Jen ankaŭ mia familio: miaj gepatroj, mia fratino Marta kaj mi. | Tomo ridas. Li montras ankaŭ sian familion: patron, patrinon, fratinon kaj sin mem. |
| **Ana:** Kaj la sinjorino? | Ana demandas pri la virino sur la foto. |
| **Tomo:** Ŝi estas mia avino, Zofia. Ŝi estas la ĉefo de nia familio! | Zofia estas la patrino de unu el la gepatroj de Tomo. Li ŝercas: ŝi estas la plej grava persono en la familio. |
| **Ana:** Ha ha! Kafo kaj Zofia – du ĉefoj! | Ana ridas: estas du ĉefoj, la kato kaj la avino. |

## Novaj vortoj

| Vorto | Klarigo | Rimarko |
|---|---|---|
| *familio* | patro, patrino kaj iliaj infanoj | substantivo |
| *foto* | bildo, kiun faras fotilo | |
| *patro* | viro, kiu havas infanon | *patrino* = virino, kiu havas infanon |
| *gepatroj* | patro kaj patrino kune | *ge-* = ambaŭ seksoj |
| *frato* | knabo aŭ viro kun la samaj gepatroj kiel mi | *fratino* = knabino aŭ virino kun la samaj gepatroj |
| *avo* | la patro de mia patro aŭ de mia patrino | *avino*; *geavoj* = avo kaj avino |
| *knabo* | juna persono, kiu ne estas knabino | *knabino* |
| *studento* | homo, kiu studas | por ĉiu sekso |
| *ĝemeloj* | du infanoj, kiuj naskiĝis samtempe | singularo: *ĝemelo* |
| *kato* | hejma besto, kiu diras „miaŭ” | |
| *ĉefo* | la plej grava persono en grupo | |
| *sinjorino* | ĝentila nomo por virino | *sinjoro* = ĝentila nomo por viro |
| *la* | montras konatan aferon | la sola artikolo |
| *jen* | vorto por montri: rigardu! | *Jen la foto!* |
| *de* | ligas aferon kun ties posedanto aŭ origino | *foto de mia familio* |
| *mia* | de mi; apartenanta al mi | *miaj* antaŭ pluralo |
| *via* | de vi; apartenanta al vi | |
| *nia* | de ni; apartenanta al ni | |
| *du* | 2 (unu kaj unu) | nombroj en Leciono 8 |
| *granda* | ne malgranda | adjektivo (Leciono 3) |
| *kiel* | same kiel; simile al | *kiel mi* = same kiel mi |
| *ho* | ekkrio de miro aŭ ĝojo | |

## Gramatiko

### Substantivoj finiĝas per *-o*

Ĉiu Esperanta substantivo finiĝas per *-o*: *familio, patro, kato, foto*. Vi rekonas substantivon tuj, eĉ se vi ne konas la vorton. Substantivoj ne havas gramatikan genron: *la familio* kaj *la kato* uzas la saman *la*. Pli da informoj troviĝas en la paĝo pri [substantivoj kaj adjektivoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/substantivoj-kaj-adjektivoj/).

### La pluralo: aldonu *-j*

Por fari substantivon plurala, aldonu *-j*. La finaĵo *-oj* sonas kiel *oj* en la angla *boy*.

| Unu | Pluraj |
|---|---|
| *frato* | *fratoj* |
| *familio* | *familioj* |
| *knabino* | *knabinoj* |
| *ĉefo* | *ĉefoj* |

Ne ekzistas neregulaj pluraloj: *infano* → *infanoj*, *homo* → *homoj*.

### Unu artikolo: *la*

*La* montras konatan aferon kaj neniam ŝanĝiĝas: *la knabo, la knaboj, la knabino*. Se la afero ne estas konata aŭ difinita, oni uzas neniun artikolon: *kato* estas „iu kato”, sed *la kato* estas tiu kato, pri kiu ni jam parolas. Pli da detaloj troviĝas en la paĝo pri la [artikolo](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/artikolo/).

### Inaj formoj per *-in-*

Kelkaj vortoj por homoj signifas virojn, se oni aldonas nenion: familiaj vortoj kiel *patro, frato, avo*, kaj ankaŭ *knabo* kaj *sinjoro*. La sufikso *-in-* faras la inan formon: *patrino, fratino*. La prefikso *ge-* signifas „ambaŭ seksoj kune”: *gepatroj, gefratoj*. La plimulto de la aliaj vortoj por homoj, ekzemple *studento* kaj *amiko*, taŭgas por ĉiu sekso.

| Vira | Ina | Ambaŭ kune |
|---|---|---|
| *patro* | *patrino* | *gepatroj* |
| *frato* | *fratino* | *gefratoj* |
| *avo* | *avino* | *geavoj* |
| *knabo* | *knabino* | *geknaboj* |

patrino = virino, kiu havas infanon | patr = patro
gepatroj = patro kaj patrino | patr = patro

:::match Familiaj vortoj
patrino = *virino, kiu havas infanon*
frato = *vira persono kun la samaj gepatroj kiel mi*
fratino = *ina persono kun la samaj gepatroj kiel mi*
gepatroj = *patro kaj patrino kune*
avino = *la patrino de mia patro aŭ de mia patrino*
knabo = *vira infano*
:::

### „Mia”, „via”, „nia”: aldonu *-a* al la pronomo

Posedaj vortoj estas pronomoj kun la adjektiva finaĵo *-a*. Antaŭ pluralo ili ricevas *-j*, same kiel la substantivo: *mia frato*, *miaj fratoj*. Ĉiujn formojn vidu en la paĝo pri [pronomoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/pronomoj/).

| Pronomo | Posedo | Ekzemplo |
|---|---|---|
| *mi* | *mia* | *mia familio* |
| *vi* | *via* | *via frato* |
| *li* | *lia* | *lia patrino* |
| *ŝi* | *ŝia* | *ŝiaj gepatroj* |
| *ĝi* | *ĝia* | *ĝia nomo* |
| *ni* | *nia* | *nia avino* |
| *ili* | *ilia* | *ilia kato* |

:::write Faru la pluralon
? Skribu la pluralon de *knabino*.
= knabinoj
? Metu en la pluralon: *la kato*
= la katoj
? Metu en la pluralon: *mia amiko*
= miaj amikoj
! mia amikoj → *Mia* funkcias kiel adjektivo, do ĝi ankaŭ ricevas *-j*, same kiel la substantivo.
? Metu en la pluralon: *nia avo*
= niaj avoj
! nia avoj → *Nia* ankaŭ ricevas *-j* antaŭ pluralo.
:::

### *Jen*, *kaj*, *ankaŭ*

*Jen* montras ion: *Jen mia frato* (rigardu, ĉi tie estas mia frato), *Jen la fotoj* (rigardu, ĉi tie estas la fotoj). *Kaj* ligas vortojn kaj frazojn: *Paulo kaj Rita*. *Ankaŭ* signifas „same” kaj normale staras tuj antaŭ la vorto, pri kiu ĝi parolas: *Ankaŭ Marta estas studento* – Marta same estas studento, kiel aliaj. Ĉe nomo aŭ pronomo vi aŭdos ĝin ankaŭ post tiu vorto, kun la sama signifo: *Marta ankaŭ estas studento*.

:::order Konstruu la frazon
? Vi montras al amiko vian patrinon kaj vian patron kune.
= Jen miaj gepatroj.
- mia
? Via familio estas sur bildo. Montru ĝin al amiko.
= Jen foto de mia familio.
- la
? Diru pri la kato: ĝi decidas pri ĉio en la familio.
= La kato estas la ĉefo de la familio.
= La ĉefo de la familio estas la kato.
? Pedro estas studento, kaj Marta same.
= Ankaŭ Marta estas studento.
= Marta ankaŭ estas studento.
:::

## Ekzercoj

:::quiz Ekzercoj de Leciono 2
? Skribu la pluralon de *frato*.
= fratoj
? Kiu vorto montras virinon aŭ knabinon?
- *patro*
- *fratino* *
- *knabo*
? Metu la vortojn en la pluralon: *la kato* → ...
= la katoj
? Kion Ana montras per la frazo *Jen miaj gepatroj*?
- Ŝi montras sian patron kaj sian patrinon. *
- Ŝi montras nur sian patron.
- Ŝi montras siajn avojn.
? Plenigu per la artikolo: *___ familio estas granda.*
= La
? Bia kaj Lara estas fratinoj de Ana. Ana diras pri ili: *Bia kaj Lara estas ___ ___.*
= miaj fratinoj
? Kiu frazo signifas, ke Marta same estas studento?
- *Ankaŭ Marta estas studento.* *
- *Jen Marta, la studento.*
- *Marta estas mia studento.*
? Kion signifas la vorto *gepatroj*?
- avo kaj avino kune
- patro kaj patrino kune *
- fratoj kaj fratinoj kune
? Vi montras vian fraton sur foto. Plenigu: *___ mia frato.*
= Jen
:::

## Kultura angulo

Kelkaj familioj parolas Esperanton hejme. Infanoj, kiuj kreskas kun ĝi, nomiĝas *denaskuloj* – „homoj de la naskiĝo” – kaj esploristoj taksas, ke ekzistas proksimume 1 000 ĝis 2 000 el ili. Kelkaj estas infanoj de paroj, kiuj renkontiĝis per Esperanto kaj ne havas alian komunan lingvon; pli ofte gepatroj kun komuna lingvo elektas paroli Esperanton kun siaj infanoj. Legu pli pri [denaskaj parolantoj de Esperanto](https://esperantopedia.org/eo/pri-esperanto/denaskuloj/).

## Oftaj demandoj

### Ĉu Esperanto havas gramatikan genron?

Ne. Substantivoj ne havas genron, kaj *la* estas la sama por ĉiu substantivo. Nur vortoj pri homoj kaj bestoj povas montri sekson, kaj *-in-* faras la inan formon.

### Ĉu Esperanto havas nedifinitan artikolon?

Ne. Esperanto havas nur la difinitan artikolon *la*. *Kato* signifas „iu kato” aŭ „kato ĝenerale”, kaj *la kato* signifas konatan katon.

### Kial oni diras *miaj gepatroj* kaj ne *mia gepatroj*?

*Mia* funkcias kiel adjektivo, kaj adjektivoj ricevas *-j*, kiam ilia substantivo estas plurala. Vi ekzercos tiun akordon en [Leciono 3](https://esperantopedia.org/eo/lerni/kurso/leciono-3/).

## Fontoj

- [Fundamento de Esperanto – gramatiko (angla teksto, reguloj 1–3)](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/gramatiko_angla.html)
- [PMEG: La – bazaj reguloj (la artikolo)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/difiniloj/la/bazaj_reguloj.html)
- [PMEG: Nombro – bazaj reguloj (la pluralo)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/unu-nombro_multe-nombro/bazaj_reguloj.html)
- [PMEG: Seksa signifo de O-vortoj (viraj, inaj kaj neŭtralaj substantivoj)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/o-vortoj/seksa_signifo.html)
- [PMEG: Posedaj pronomoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/posedaj.html)
- [PMEG: Ankaŭ (loko en la frazo)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/e-vortecaj_vortetoj/ceteraj/ankau.html)
- [Jouko Lindstedt, „Native Esperanto as a test case for natural language”, SKY Journal of Linguistics 19 (2006)](https://journal.fi/finjol/article/view/153130/98645)
- [Vikipedio: Denaskaj Esperanto-parolantoj](https://eo.wikipedia.org/wiki/Denaskaj_Esperanto-parolantoj)