# Esperanto-leciono 3: adjektivoj, koloroj kaj la vorto ne

Source: https://esperantopedia.org/eo/lerni/kurso/leciono-3/
Language: eo
Updated: 2026-10-11

> Esperantaj adjektivoj finiĝas per -a kaj ricevas -j kun pluralaj substantivoj: bela tago, belaj tagoj. Lernu 12 kolorojn, veterajn vortojn, tre kaj ne.

En ĉi tiu leciono vi lernas priskribi aferojn. Esperantaj adjektivoj finiĝas per *-a*, kaj ili ricevas *-j*, kiam ilia substantivo estas plurala: *bela tago*, *belaj tagoj*. Vi ankaŭ lernas dek du kolorojn, kelkajn veterajn vortojn, *tre* kaj *ne* – kaj ekrigardas *mal-*, la prefikson, kiu donas la kontraŭon de vorto.

## Dialogo

Estas Oktobro. En Krakovo komenciĝis la aŭtuno; en San-Paŭlo estas printempo.

| Dialogo | Alivorte |
|---|---|
| **Ana:** Saluton, Tomo! Kia estas la vetero en Krakovo? | Ana volas scii, ĉu la vetero ĉe Tomo estas bona aŭ malbona. |
| **Tomo:** Ne bona. La ĉielo estas griza, kaj la vento estas forta. | La vetero estas malbona: la ĉielo ne estas blua, kaj la vento estas tre forta. |
| **Ana:** Ho ne! Ĉi tie la ĉielo estas tute blua. | Ana bedaŭras. En ŝia urbo la ĉielo estas komplete blua. |
| **Tomo:** Vere? | Tomo miras kaj demandas, ĉu tio estas vera. |
| **Ana:** Jes! En Brazilo nun estas printempo. La tagoj estas longaj kaj varmaj. | Printempo estas la sezono post la vintro. En Brazilo la tagoj estas longaj kaj ne malvarmaj. |
| **Tomo:** Kaj ĉi tie estas aŭtuno. La tagoj estas mallongaj kaj malvarmaj. | En Krakovo estas aŭtuno, la sezono post la somero. La tagoj ne estas longaj kaj ne estas varmaj. |
| **Ana:** Ho, kompatinda Tomo! | Ana bedaŭras Tomon: lia vetero ne estas bona. |
| **Tomo:** Sed la aŭtuno ankaŭ estas bela. La folioj estas flavaj, oranĝaj kaj ruĝaj. | Tomo ŝatas la aŭtunon: la folioj havas belajn kolorojn. |
| **Ana:** Kiel bele! En San-Paŭlo la folioj ĉiam estas verdaj. | Ana trovas tion bela. En ŝia urbo la folioj estas verdaj en ĉiu sezono. |
| **Tomo:** Verdaj folioj kaj blua ĉielo… Mi tre envias vin! | Ana havas pli bonan veteron, kaj ankaŭ Tomo volas havi tian. |
| **Ana:** Ha ha! Sed San-Paŭlo ne estas trankvila urbo. Ĝi estas tre granda kaj tre brua. | San-Paŭlo havas ankaŭ malbonan flankon: ĝi estas granda urbo kun multe da bruo. |
| **Tomo:** Krakovo ne estas tiel granda, sed ĝi estas malnova kaj tre bela. | Krakovo estas malpli granda ol San-Paŭlo, sed ĝi estas tre malnova kaj tre bela. |
| **Ana:** Malnovaj urboj estas tre belaj! | Ana pensas same: urboj kun longa historio estas belaj. |

*Kia estas la vetero?* demandas pri la ecoj de la vetero: ĉu ĝi estas bona, malbona, varma aŭ malvarma? Vi renkontos *kia* denove en la tabelo de demandvortoj en Leciono 11.

## Novaj vortoj

| Vorto | Klarigo | Rimarko |
|---|---|---|
| *bela* | agrabla por rigardi, aŭskulti aŭ senti | adjektivo |
| *bona* | agrabla, utila, ĝusta; la kontraŭo de *malbona* | *bone* = en bona maniero |
| *granda* | ne malgranda; kun granda amplekso | |
| *longa* | havanta grandan longon | *mallonga* = ne longa |
| *varma* | kun alta temperaturo, kiel la somero | *malvarma* = kun malalta temperaturo |
| *nova* | ĵus farita aŭ ĵus aperinta | *malnova* = jam longe ekzistanta (pri aĵoj) |
| *forta* | havanta multe da forto | |
| *trankvila* | sen bruo kaj sen maltrankvilo | |
| *brua* | kun multe da bruo | de *bruo* = laŭta sono |
| *kompatinda* | iu, kiu havas problemon, kaj ni bedaŭras lin | *kompatinda Tomo!* |
| *envii* | voli havi tion, kion havas alia | *Mi envias vin.* (*vin*: Leciono 5) |
| *vetero* | la stato de la aero: sunas, pluvas, blovas vento | substantivo |
| *ĉielo* | la spaco super ni, kie estas la suno kaj la steloj | |
| *vento* | movo de la aero | |
| *folio* | verda aŭ kolora parto de arbo; ankaŭ unu paĝo de papero | |
| *urbo* | granda loĝloko, pli granda ol vilaĝo | |
| *printempo* | la sezono post la vintro | |
| *aŭtuno* | la sezono post la somero | |
| *tre* | multe, pli ol ordinare | *tre bela* |
| *tute* | komplete, sen escepto | *tute blua* = blua en ĉiuj partoj |
| *ne* | vorto por neado; la kontraŭo de *jes* | |
| *tiel* | en tia grado | *ne tiel granda* = malpli granda |
| *ĉiam* | en ĉiu momento, sen escepto | |
| *nun* | en ĉi tiu momento | |
| *en* | montras lokon: interne de io | *en Brazilo* (Leciono 9) |
| *feliĉa* | tre kontenta, plena de ĝojo | |
| *vere* | efektive, sen mensogo | |

## Gramatiko

### Adjektivoj finiĝas per *-a*

Ĉiu Esperanta adjektivo finiĝas per *-a*: *bela, granda, varma*. Adjektivo diras, kia estas persono aŭ afero. Ĝi povas stari antaŭ la substantivo aŭ post ĝi – *bela tago* kaj *tago bela* signifas la samon – sed pli ofte ĝi staras antaŭe. Detaloj troviĝas en la paĝo pri [substantivoj kaj adjektivoj](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/substantivoj-kaj-adjektivoj/).

### Akordo: pluralaj substantivoj, pluralaj adjektivoj

Kiam substantivo estas plurala, ankaŭ ĝia adjektivo ricevas *-j*. Tio validas ankaŭ post *estas*: en *La tagoj estas longaj* la adjektivo priskribas *la tagojn*, do ĝi ricevas *-j*.

| Unu | Pluraj |
|---|---|
| *bela tago* | *belaj tagoj* |
| *la granda urbo* | *la grandaj urboj* |
| *La folio estas flava.* | *La folioj estas flavaj.* |
| *mia malnova foto* | *miaj malnovaj fotoj* |

Same funkcias pronomoj: *Ni estas feliĉaj*, ĉar *ni* estas plurala. Ĉe *vi* pensu, kiom da homoj vi celas: *Vi estas feliĉa* (unu persono), *Vi estas feliĉaj* (pluraj).

:::ending Akordigu la finaĵojn
- o oj a aj
? pluraj agrablaj tagoj
= bel[aj] tag[oj]
? Pluraj folioj havas la koloron de citrono.
= La foli[oj] estas flav[aj].
= mia malnov[a] fot[o]
= Ni estas feliĉ[aj].
? Unu urbo, en kiu estas multe da bruo.
= La urb[o] estas tre bru[a].
:::

### Koloroj

Kolorvortoj estas ordinaraj adjektivoj, do ili ankaŭ akordas: *ruĝa folio*, *ruĝaj folioj*. La paĝo pri [koloroj](https://esperantopedia.org/eo/frazoj/koloroj/) listigas pliajn nuancojn.

| Koloro | Ekzemplo |
|---|---|
| *ruĝa* | la koloro de sango |
| *oranĝa* | la koloro de oranĝo |
| *flava* | la koloro de citrono kaj de la suno |
| *verda* | la koloro de herbo kaj de folioj |
| *blua* | la koloro de maro kaj de sennuba ĉielo |
| *viola* | la koloro de violo |
| *bruna* | la koloro de ĉokolado kaj de kafo |
| *griza* | la koloro de nuba ĉielo, inter nigra kaj blanka |
| *nigra* | la koloro de nokto |
| *blanka* | la koloro de neĝo kaj de lakto |
| *roza* | la koloro de rozo, pala ruĝo |
| *ora* | la koloro de oro |

:::match Koloroj
ruĝa = *la koloro de sango*
flava = *la koloro de citrono*
verda = *la koloro de herbo*
blua = *la koloro de maro*
nigra = *la koloro de nokto*
blanka = *la koloro de neĝo*
:::

### *Tre* kaj *ne*

*Tre* staras antaŭ adjektivo aŭ adverbo: *tre bela*, *tre bone*. *Ne* staras tuj antaŭ la vorto, kiun ĝi neas, plej ofte antaŭ la verbo: *La ĉielo ne estas blua*. *Ne* ankaŭ estas la respondo „ne”: *Ne, la vetero ne estas bona.* Vidu la paĝon pri [demandoj kaj neado](https://esperantopedia.org/eo/gramatiko/demandoj-kaj-neado/).

:::order Konstruu la frazon
? Iu diras, ke la tagoj estas longaj. Vi ne konsentas.
= La tagoj ne estas longaj.
- longa
? Diru vian opinion pri urboj, kiuj ekzistas jam longe: ili estas tre agrablaj por rigardi.
= Malnovaj urboj estas tre belaj.
- bela
? Diru pri la ĉielo: ĝi ne havas la koloron, kiu estas inter nigra kaj blanka.
= La ĉielo ne estas griza.
- grizaj
:::

### Unua rigardo al *mal-*

La prefikso *mal-* donas la rektan kontraŭon. Unu radiko plus *mal-* ŝparas duan vorton por lerni. Pli da vortfaraj trukoj vi lernos en [Leciono 10](https://esperantopedia.org/eo/lerni/kurso/leciono-10/).

| Vorto | Kontraŭo per *mal-* |
|---|---|
| *varma* | *malvarma* |
| *longa* | *mallonga* |
| *nova* | *malnova* |
| *bona* | *malbona* |
| *granda* | *malgranda* |

:::write Kontraŭoj per mal-
? Skribu la kontraŭon de *granda*.
= malgranda
? Kio estas la kontraŭo de *bona*?
= malbona
? Skribu la kontraŭon de *longa*.
= mallonga
! malonga → Konservu ambaŭ literojn *l*: la prefikso *mal-* finiĝas per *l*, kaj la radiko *longa* komenciĝas per *l*.
? Kio estas la kontraŭo de *varma*?
= malvarma
:::

## Ekzercoj

:::quiz Ekzercoj de Leciono 3
? Elektu la ĝustan formon: *La folioj estas ___.*
- *flava*
- *flavaj* *
- *flavoj*
? Skribu en Esperanto: tago, kiu estas bela. (du vortoj)
= bela tago | tago bela
? Kiu vorto montras malaltan temperaturon?
- *varma*
- *malvarma* *
- *malnova*
? Neu la frazon: *La ĉielo estas blua.*
= La ĉielo ne estas blua
? Per kiu finaĵo oni rekonas adjektivon?
- -o
- -a *
- -j
? Kunigu la adjektivon *verda* kaj la pluralan substantivon *folioj* (du vortoj):
= {verdaj} {folioj}
? Kion signifas *tre bela*?
- iom bela
- ne bela
- bela en alta grado *
? Metu en la pluralon: *granda urbo*
= grandaj urboj
? Skribu la tutan frazon en la pluralo: *La tago estas longa kaj varma.*
= La tagoj estas longaj kaj varmaj
:::

## Kultura angulo

Verda estas la koloro de Esperanto. La Esperanta flago – verda kun blanka kvadrato, en kiu estas verda kvinpinta stelo – estis akceptita ĉe la unua Universala Kongreso de Esperanto en Bulonjo-ĉe-Maro, Francio, en 1905. Verdo tradicie signifas esperon, kaj la kvin pintoj reprezentas la kvin kontinentojn. La koloro eĉ donis kromnomon al fervoraj esperantistoj: oni ŝerce nomas ilin *verduloj*. Legu pli pri la [flago kaj simboloj](https://esperantopedia.org/eo/pri-esperanto/flago-kaj-simboloj/).

## Oftaj demandoj

### Ĉu la adjektivo staras antaŭ aŭ post la substantivo?

Ambaŭ eblas. *Bela tago* kaj *tago bela* signifas la samon, sed pli ofte la adjektivo staras antaŭe. La finaĵoj montras, kiu vorto estas kiu, do la ordo estas libera.

### Ĉu adjektivoj ĉiam akordas kun substantivoj?

Jes. Adjektivo ricevas *-j* kun plurala substantivo kaj, kiel vi vidos en [Leciono 5](https://esperantopedia.org/eo/lerni/kurso/leciono-5/), *-n*, kiam la substantivo ricevas *-n*. Ankaŭ posedaj vortoj kiel *mia* sekvas la saman regulon.

### Kiel oni diras „malnova” pri homoj?

*Malnova* estas por aĵoj: *malnova urbo*. Pri homoj kaj bestoj oni uzas *maljuna* – la kontraŭo de *juna*. *Malnova amiko* estas amiko, kiun oni konas jam de multaj jaroj.

## Fontoj

- [Fundamento de Esperanto – gramatiko (angla teksto, regulo 3, adjektivoj)](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/gramatiko_angla.html)
- [PMEG: A-vortoj – bazaj reguloj (adjektivoj)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/a-vortoj/bazaj_reguloj.html)
- [PMEG: Nombro ĉe A-vortoj (akordo laŭ nombro)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/unu-nombro_multe-nombro/uzado/a-vortoj.html)
- [PMEG: Neado](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/neado.html)
- [PMEG: MAL](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/prefiksoj/mal.html)
- [Vikipedio: Esperanto-flago](https://eo.wikipedia.org/wiki/Esperanto-flago)
- [Wikipedia (angle): Esperanto symbols](https://en.wikipedia.org/wiki/Esperanto_symbols)