# Universala Vortaro: la vortaro de la Fundamento de 1905

Source: https://esperantopedia.org/eo/pri-esperanto/fundamento/universala-vortaro/
Language: eo
Updated: 2026-10-11

> La Universala Vortaro de 1905 listigas 2 635 oficialajn radikojn kaj afiksojn plus 298 derivitajn vortojn, ĉiun en kvin lingvoj. Foliumu ĝin laŭ litero.

La *Universala Vortaro* estas la kvara kaj plej granda parto de la [*Fundamento de Esperanto*](https://esperantopedia.org/eo/pri-esperanto/fundamento/). Ĝi listigas la radikojn, afiksojn kaj vortetojn de la lingvo kun tradukoj en la francan, anglan, germanan, rusan kaj polan. Ĉiu radiko en ĝi estas Fundamenta: ĝi apartenas al la deviga kerno de Esperanto.

## Kiel la artikoloj estas skribitaj?

Artikolo ordinare estas radiko sekvata de apostrofo, ekzemple *abel'* (angle „bee”). La apostrofo markas la lokon, kie aliĝas finaĵo aŭ alia parto. La propra noto de la vortaro klarigas la sistemon per *frat'in'o*: tri partoj, *frat* (frato), *in* (ina) kaj *o* (substantivo), kiujn oni serĉu aparte. La anglaj tradukoj en la ekzemploj sube estas el la vortaro mem.

- **Radikoj** ne portas finaĵon: *aĉet'* „buy”, *afabl'* „affable”.
- **Afiksoj kaj finaĵoj** ankaŭ estas artikoloj, kun mallonga klarigo kaj ekzemplo: *ad'* markas daŭran agon, *a* markas la adjektivon.
- **Vortetoj** estas skribitaj tute: *adiaŭ*, *kaj*, *ĉe*.
- **Kelkaj derivitaj vortoj** sekvas sian radikon kiel subartikoloj: *sub'aĉet'* „corrupt” sub *aĉet'*, *mal'afabl'* „surly” sub *afabl'*.

Ni kalkulas 2 635 ĉefajn artikolojn kaj 298 derivitajn. En la originalo la literoj C kaj Ĉ havas komunan sekcion, same G kaj Ĝ, H kaj Ĥ, J kaj Ĵ, kaj S kaj Ŝ; tio donas 22 sekciojn.

## Kio pri la eraroj?

Zamenhof lasis la tradukojn kiaj ili estis, kun eraroj, kaj lia antaŭparolo avertas, ke ili troviĝas „precipe en la angla parto”. Komparu la kvin tradukojn, kiam unu aspektas strange. La Lingva Komitato poste publikigis korektojn, kiujn nun uzas la [Akademio de Esperanto](https://esperantopedia.org/eo/pri-esperanto/akademio-de-esperanto/) en sia reta vortaro.

Ĉiu artikolo ĉi tie ligas al nia [vortaro](https://esperantopedia.org/eo/vortaro/), kiam ni havas la vorton, por ĝia moderna signifo, formoj kaj ekzemploj. Radikoj aldonitaj post 1905 estas listigitaj en la Oficialaj Aldonoj; vidu [Oficiala Esperanto](https://esperantopedia.org/eo/pri-esperanto/oficiala-esperanto/).

<!--fundamento-->

## Fontoj

- [Akademio de Esperanto – Fundamento: Universala Vortaro](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/universala_vortaro.html)
- [Akademio de Esperanto – Akademia Vortaro: Klarigoj](https://www.akademio-de-esperanto.org/akademia_vortaro/klarigoj.html)
- [Vikipedio – Fundamento de Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Fundamento_de_Esperanto)
- Wikipedia (angle), [Fundamento de Esperanto](https://en.wikipedia.org/wiki/Fundamento_de_Esperanto)