# Esperanta muziko, filmoj, radio kaj YouTube

Source: https://esperantopedia.org/eo/pri-esperanto/muziko-kaj-filmo/
Language: eo
Updated: 2026-10-11

> Esperanto havas rok-, folk- kaj repgrupojn, diskeldonejon ekde 1990, la filmon Incubus kun William Shatner kaj radion el Varsovio, Pekino kaj Havano.

Jes, ekzistas muziko kaj filmo en Esperanto. Grupoj registras rokon, folkon, popon kaj repon en la lingvo jam jardekojn, kaj la diskeldonejo **Vinilkosmo** eldonas Esperantajn albumojn ekde **1990**. La plej konata filmo estas ***Incubus*** (1966), hororfilmo kun **William Shatner**, filmita tute en Esperanto. Radiostacioj en Pollando, Ĉinio, Kubo kaj aliloke elsendas en Esperanto jam jardekojn.

Plejparto de tiu kulturo estas farata de esperantistoj por esperantistoj. Ĝi cirkulas en festivaloj, kongresoj kaj rete, ne en ĉefaj furorlistoj aŭ kinejoj.

## Kiuj faras muzikon en Esperanto?

Esperanta muziko kovras preskaŭ ĉiun ĝenron. Kelkaj el la plej konataj nomoj:

| Artisto | Lando | Stilo | Notoj |
|---|---|---|---|
| Persone | Svedio | Roko | Fondita en Stokholmo en 1986; unua koncerto la 17-an de Majo 1986 ĉe la festivalo KEF en Upsalo; unua albumo *62 minutoj* (1987) |
| Kajto | Nederlando | Folko | Grupo el Frislando, aktiva ekde 1988; unua albumo *Kajto* (1989) |
| JoMo (Jean-Marc Leclercq) | Francio | Roko, mondmuziko | Eniris la francan *Guinness Book* en 2000 pro kantado en 22 lingvoj; gvidas JoMo kaj la Liberecanoj |
| Dolchamar | Finnlando | Roko, repo | Grupo bazita en Finnlando, konata pro Esperanta rep-roko |
| Martin Wiese | Svedio | Roko, kantaŭtoro | Membro de Persone |

Multaj Esperantaj artistoj kantas ankaŭ en aliaj lingvoj, kaj kelkaj registris nur unu aŭ du albumojn. Esperanto havas ankaŭ ĥoran muzikon, infanajn kantojn kaj la himnon *La Espero* – vidu [flagon kaj simbolojn](https://esperantopedia.org/eo/pri-esperanto/flago-kaj-simboloj/).

## Kio estas Vinilkosmo?

**Vinilkosmo** estas la ĉefa diskeldonejo por Esperanta muziko. **Floréal Martorell** fondis ĝin en **1990** en Donneville, proksime de Tuluzo en Francio. Ĝi fariĝis profesia eldonejo en 1999 kaj vendas elŝuteblajn dosierojn ekde 2009. Ĝia katalogo etendiĝas de folko kaj popo ĝis roko kaj hiphopo.

Antaŭ Vinilkosmo Esperantajn diskojn eldonis malgrandaj naciaj asocioj kaj individuaj artistoj. La eldonejo kunigis grandan parton de tiu muziko en unu katalogo.

## Kie oni povas aŭskulti Esperantan muzikon vive?

En festivaloj kaj kongresoj. La **Kultura Esperanto-Festivalo** (KEF) komenciĝis en **1986** en Upsalo, Svedio, kaj ekde 2022 okazas en La Chaux-de-Fonds, Svislando. Koncertoj estas parto ankaŭ de la [Universala Kongreso de Esperanto](https://esperantopedia.org/eo/pri-esperanto/universala-kongreso/) kaj de junularaj renkontiĝoj, kie vesperaj koncertoj kaj noktomeza drinkejo estas tradicioj.

## Kiuj filmoj estis faritaj en Esperanto?

Nur malmultaj plenmezuraj filmoj estis faritaj tute en Esperanto:

| Filmo | Jaro | Lando | Notoj |
|---|---|---|---|
| *Angoroj* | 1964 | Francio | Reĝisorita de Jacques-Louis Mahé; la unua plenmezura filmo farita tute en Esperanto |
| *Incubus* | 1966 | Usono | Verkita kaj reĝisorita de Leslie Stevens; kun William Shatner |
| *Gerda malaperis!* | 2006 | Brazilo | Surbaze de la romano por lernantoj de Claude Piron; premierita dum la 91-a Universala Kongreso en Florenco |
| *La patro* | 2007 | Brazilo | De la sama brazila teamo kiel *Gerda malaperis!* |

## Ĉu William Shatner parolis Esperanton en *Incubus*?

Li parolis ĝin sur ekrano, sed li ne konis la lingvon. *Incubus* estis filmita en Majo 1965 kaj aperis la 26-an de Oktobro 1966. Leslie Stevens, kreinto de *The Outer Limits*, elektis Esperanton por doni al la filmo strangan, alimondan etoson. La aktoroj lernis siajn parolojn fonetike, kaj esperantistoj delonge rimarkigas ilian nekutiman prononcon.

La filmo dum jaroj estis rigardata kiel perdita. Postvivinta kopio kun francaj subtitoloj aperis ĉe la Cinémathèque française en la 1990-aj jaroj, kaj 4K-restaŭro estis publikigita en 2025. Pri homoj, kiuj lernis Esperanton, vidu [konatajn esperantistojn](https://esperantopedia.org/eo/pri-esperanto/konataj-esperantistoj/).

## Kie Esperanto aperas en popularaj filmoj kaj televido?

Esperanto ofte aperas en la fono, kiel simbolo de internacia aŭ estonta mondo:

- ***Idiot's Delight*** (1939) – roluloj parolas Esperanton kaj tabuloj estas skribitaj en ĝi.
- ***The Great Dictator*** (1940) – la filmo de Charlie Chaplin montras Esperantajn butikajn tabulojn en la scenoj de la geto.
- ***Gattaca*** (1997) – anoncoj per laŭtparolilo estas en Esperanto kaj la angla; Miko Sloper de la Esperanto League of North America iris al la registrostudio por zorgi pri la Esperanta parto.
- ***Captain Fantastic*** (2016) – la filinoj de la patro parolas iom da Esperanto.
- ***Red Dwarf*** (brita televido) – la tabuloj de la ŝipo estis dulingvaj en la unuaj du sezonoj, kaj la rolulo Rimmer provas lerni Esperanton.

## Ĉu ekzistas Esperanta radio?

Jes, kvankam granda parto transiris al la reto:

| Stacio | Jaroj | Notoj |
|---|---|---|
| Esperanta servo de Pola Radio (Polskie Radio) | 1959–2011 | Unu el la plej longdaŭraj servoj; iamaj redaktoroj daŭrigis ĝin sendepende rete kiel podkasto **Pola Retradio** ekde 2011 |
| Ĉina Radio Internacia (Radio Pekino) | la 19-a de Decembro 1964 – Decembro 2021 | Regulaj Esperantaj programoj el Pekino finiĝis en 2021; Esperanta novaĵservo daŭras rete |
| Radio Havano Kubo | ankoraŭ elsendis en 2025 | Semajna Esperanta programo dimanĉe; ekde Aprilo 2025 nur rete, ne plu per mallongaj ondoj |
| Muzaiko | rete | Interreta radio; ekde la fino de ĝia plena programo en 2022 – 24-hora fluo de Esperanta muziko el ĝia arkivo |

La servo de Pola Radio elsendis el Varsovio, la urbo de Zamenhof, dum pli ol duona jarcento.

## Ĉu ekzistas Esperantaj kanaloj en YouTube kaj podkastoj?

Jes. Ekde la 2010-aj jaroj esperantistoj publikigis multajn kanalojn en YouTube, podkastojn kaj rektajn elsendojn – de vlogoj kaj lingvokursoj ĝis muzikvideoj kaj intervjuoj kun denaskuloj. La podkasto Pola Retradio, komencita de iamaj redaktoroj de la Esperanta servo de Pola Radio, funkcias ekde 2011. Ĉar kanaloj aperas kaj malaperas rapide, ni ne listigas nombrojn de abonantoj.

La dokumenta filmo ***The Universal Language*** (2011) de la usona reĝisoro Sam Green estas mallonga (ĉirkaŭ 30-minuta) enkonduko en la historion kaj komunumon de Esperanto.

## Por esperantistoj: kie trovi la menciitan materialon

Granda parto de la Esperanta muziko troviĝas en la katalogo de Vinilkosmo, kaj Muzaiko ofertas rete 24-horan fluon de Esperanta muziko el sia arkivo. Kiu ŝatas vivan koncerton, serĉu la programon de la venonta KEF aŭ de la Universala Kongreso.

## Oftaj demandoj

### Ĉu ekzistas muziko en Esperanto?

Jes. Ekzistas centoj da kantoj kaj albumoj en ĝenroj de folko ĝis metalo kaj repo. La diskeldonejo Vinilkosmo, fondita en 1990, eldonis multajn el ili.

### Kiu filmo estas tute en Esperanto?

La unua estis *Angoroj* (Francio, 1964). La plej fama estas *Incubus* (Usono, 1966), kun William Shatner, kiu lernis siajn parolojn fonetike.

### Ĉu William Shatner parolas Esperanton?

Ne. Li prezentis siajn parolojn en Esperanto por *Incubus* (1966), sed lernis ilin laŭsone, sen lerni la lingvon.

### Ĉu ekzistas Esperanta radiostacio?

Pluraj stacioj elsendis en Esperanto, inkluzive de Pola Radio (1959–2011), Ĉina Radio Internacia (1964–2021) kaj Radio Havano Kubo. Hodiaŭ plejparto de la Esperanta aŭdio estas rete, per podkastoj kaj interreta radio.

### Kiu holivuda filmo havas Esperanton en si?

*Gattaca* (1997) havas publikajn anoncojn en Esperanto, kaj *The Great Dictator* (1940) montras Esperantajn tabulojn. *Incubus* (1966) estas la sola usona plenmezura filmo parolata tute en Esperanto.

## Fontoj

- Vikipedio, [Vinilkosmo](https://eo.wikipedia.org/wiki/Vinilkosmo); Wikipedia (angle), [Vinilkosmo](https://en.wikipedia.org/wiki/Vinilkosmo)
- Vikipedio, [Persone](https://eo.wikipedia.org/wiki/Persone), [Kultura Esperanto-Festivalo](https://eo.wikipedia.org/wiki/Kultura_Esperanto-Festivalo) kaj [JoMo](https://eo.wikipedia.org/wiki/JoMo); Wikipedia (angle), [Kajto](https://en.wikipedia.org/wiki/Kajto) kaj [Jean-Marc Leclercq](https://en.wikipedia.org/wiki/Jean-Marc_Leclercq)
- Wikipedia (angle), [Incubus (1966 film)](https://en.wikipedia.org/wiki/Incubus_(1966_film)); Jonathan Rosenbaum, [recenzo de *Incubus*](https://jonathanrosenbaum.net/2000/02/incubus/)
- Wikipedia (angle), [Angoroj](https://en.wikipedia.org/wiki/Angoroj), [Esperanto film](https://en.wikipedia.org/wiki/Esperanto_film) kaj [Esperanto in popular culture](https://en.wikipedia.org/wiki/Esperanto_in_popular_culture)
- Wikipedia (angle), [Gattaca](https://en.wikipedia.org/wiki/Gattaca) kaj [The Great Dictator](https://en.wikipedia.org/wiki/The_Great_Dictator)
- Wikipedia (angle), [Polish Radio External Service](https://en.wikipedia.org/wiki/Polish_Radio_External_Service) kaj Vikipedio, [Pola Radio](https://eo.wikipedia.org/wiki/Pola_Radio)
- Vikipedio, [Ĉina Radio Internacia](https://eo.wikipedia.org/wiki/%C4%88ina_Radio_Internacia); Wikipedia (angle), [Radio Havana Cuba](https://en.wikipedia.org/wiki/Radio_Havana_Cuba)
- The SWLing Post, [Radio Havana Cuba's A-25 schedule](https://swling.com/blog/2025/04/radio-havana-cubas-a-25-schedule) (la 15-a de Aprilo 2025); Radio FM Esperanto, [programo de Radio Havano Kubo de la 15-a de Junio 2025](https://www.ivoox.com/en/15-6-2025-programo-radio-havano-kubo-esperanto-audios-mp3_rf_153431773_1.html)