# Esperanto conjunctions: kaj, sed, aŭ, ke, se, ĉar and more

Source: https://esperantopedia.org/grammar/conjunctions/
Language: en
Updated: 2026-10-28

> Esperanto has 16 conjunctions, 14 of them from the 1905 Fundamento. Full table with examples, ke vs ĉu, ĉar vs pro tio ke and common mistakes.

Esperanto has **16 conjunctions** on PMEG's lists: six **coordinating** ones that join equal parts (*kaj, aŭ, sed, nek, plus, minus*) and ten that open a **subordinate clause** (*ke, ĉu, se, ĉar, kvankam, dum, ĝis, kvazaŭ, apenaŭ, ol*). Fourteen come from the *Fundamento* (1905); *plus* and *minus* were added in 1974. They never change form and stand right before what they join or introduce.

## All Esperanto conjunctions

| Word | Meaning | Type | Status | Example |
|---|---|---|---|---|
| *kaj* | and | coordinating | Fundamento | *pano kaj butero* – "bread and butter" |
| *aŭ* | or | coordinating | Fundamento | *teo aŭ kafo* – "tea or coffee" |
| *sed* | but | coordinating | Fundamento | *malgranda, sed forta* – "small but strong" |
| *nek* | nor, and not | coordinating | Fundamento | *nek mi, nek vi* – "neither I nor you" |
| *plus* | plus | coordinating | OA 8 (1974) | *du plus tri* – "two plus three" |
| *minus* | minus | coordinating | OA 8 (1974) | *kvin minus du* – "five minus two" |
| *ke* | that | subordinating | Fundamento | *Mi scias, ke vi venos.* – "I know that you will come." |
| *ĉu* | whether | subordinating | Fundamento | *Mi ne scias, ĉu li venos.* – "I don't know whether he will come." |
| *se* | if | subordinating | Fundamento | *Se pluvos, mi restos.* – "If it rains, I will stay." |
| *ĉar* | because | subordinating | Fundamento | *Mi restas, ĉar mi malsanas.* – "I am staying because I am ill." |
| *kvankam* | although | subordinating | Fundamento | *Kvankam li malsanas, li laboras.* – "Although he is ill, he works." |
| *dum* | while | subordinating | Fundamento | *Dum mi kuiras, vi legas.* – "While I cook, you read." |
| *ĝis* | until | subordinating | Fundamento | *Atendu, ĝis mi revenos.* – "Wait until I come back." |
| *kvazaŭ* | as if | subordinating | Fundamento | *Ŝi ridas, kvazaŭ ŝi scius.* – "She laughs as if she knew." |
| *apenaŭ* | as soon as | subordinating | Fundamento | *Apenaŭ mi alvenis, ŝi foriris.* – "As soon as I arrived, she left." |
| *ol* | than | subordinating | Fundamento | *pli alta ol mi* – "taller than me" |

Status: Fundamento = the grammar and *Universala Vortaro* made binding in 1905; OA 8 = the Academy's Eighth Official Supplement. *Dum* and *ĝis* are also [prepositions](https://esperantopedia.org/grammar/prepositions/). *Tamen* "however" and *tial* "therefore" link ideas but are adverbs ([adverbs](https://esperantopedia.org/grammar/adverbs/), [correlatives](https://esperantopedia.org/grammar/correlatives/)); unlike *sed*, they can move inside their clause.

## Joining equal parts: kaj, aŭ, sed, nek

- ***Kaj*** joins words, phrases or clauses of the same kind, never a main clause with a subordinate one (PMEG). In a list, commas replace *kaj* except before the last item: *supon, salaton kaj fromaĝon* – "soup, salad and cheese".
- ***Aŭ*** offers alternatives, usually "one or the other", sometimes "or both". PMEG advises against *kaj/aŭ*. After a negation *aŭ* works like *nek*: *Li neniam fumas aŭ drinkas.* – "He never smokes or drinks."
- ***Sed*** marks contrast, and after a negated part it gives the truth instead: *Mi ne trinkas kafon, sed teon.* – "I don't drink coffee but tea." It can open a sentence: *Sed kio okazis poste?* – "But what happened next?"
- ***Nek*** means "and also not" and follows a clause that already has *ne* or a neni- word: *Mi ne vidis lin, nek ŝin.* – "I didn't see him, nor her." It means only "and also not", never "not even" (that is *eĉ ne*, PMEG).
- ***Plus*** and ***minus*** are mostly arithmetic. *Plus* can also replace *kaj* for addition: *dek eŭrojn plus kvindek cendojn* – "ten euros plus fifty cents".

Four words also come in pairs. A doubled *nek* needs no extra *ne* (rule 12 of the [16 rules](https://esperantopedia.org/grammar/16-rules/): one negative per clause).

| Pair | Meaning | Example |
|---|---|---|
| *kaj … kaj* | both … and | *Kaj Petro kaj Anna laboras.* – "Both Peter and Anna work." |
| *aŭ … aŭ* | either … or, nothing else | *Aŭ vi helpas, aŭ vi foriras.* – "Either you help or you leave." |
| *nek … nek* | neither … nor | *Nek mi nek vi scias.* – "Neither you nor I know." |
| *ĉu … ĉu* | whether … or, no difference | *Ĉu pluvas, ĉu ne, ni iros.* – "Rain or not, we will go." |

## Subordinating conjunctions

- ***Ke*** only marks the start of a clause (PMEG), which never takes *-n*. After verbs of wanting, asking, ordering and advising the verb ends in *-u*: *Mi volas, ke vi helpu.* – "I want you to help." Facts use normal tenses: *Mi scias, ke vi helpas.*
- **Ki- words** (*kiu, kie, kiam, kiel, kial*…) open relative clauses and reported questions: *Mi ne scias, kiam li venos.* – "I don't know when he will come."
- ***Se*** with *-as/-is/-os* is a real possibility, with *-us* an imagined one: *Se mi havas tempon, mi helpos.* / *Se mi havus tempon, mi helpus.* – "If I have time, I will help." / "If I had time, I would help."
- ***Kvankam***: when its clause comes first, the main clause often adds *tamen*: *Kvankam mi estas laca, mi tamen laboras.* – "Although I am tired, I still work."
- ***Dum*** is for two lasting actions at once, *kiam* for "when" in general.
- ***Ĝis*** needs a clause about a moment: *Mi restis, ĝis li ekdormis.* – "I stayed until he fell asleep."
- ***Kvazaŭ*** compares with something imagined, so its verb is usually *-us*. *Apenaŭ* clauses stand before the main clause.

## Combinations with ke and ol

Only five prepositions are generally accepted directly before *ke*: *por, sen, anstataŭ, malgraŭ* and *krom* (PMEG). With others add *tio*: *pri tio, ke*; for "because" and "before" see below.

| Combination | Meaning | Example |
|---|---|---|
| *por ke* | so that | *Mi skribas klare, por ke ĉiuj komprenu.* – "I write clearly so that all understand." |
| *sen ke* | without (something happening) | *Oni ne povas malfermi ĝin, sen ke ĝi rompiĝus.* – "One cannot open it without it breaking." |
| *anstataŭ ke* | instead of (doing) | *Anstataŭ ke ŝi respondas, ŝi ridas.* – "Instead of answering, she laughs." |
| *malgraŭ ke* | even though (stronger than *kvankam*) | *Ni iris, malgraŭ ke pluvis.* – "We went even though it was raining." |
| *krom ke* | except that | *Ĝi estas bona, krom ke ĝi kostas multe.* – "It is good, except that it costs a lot." |
| *antaŭ ol* | before | *Lavu la manojn, antaŭ ol vi manĝos.* – "Wash your hands before you eat." |
| *post kiam* | after | *Post kiam ni manĝis, ni promenis.* – "After we ate, we went for a walk." |
| *eĉ se* | even if | *Mi venos, eĉ se pluvos.* – "I will come even if it rains." |
| *ju … des* | the more … the more | *Ju pli vi legas, des pli vi lernas.* – "The more you read, the more you learn." |

With the same subject, *antaŭ ol* takes an infinitive: *antaŭ ol manĝi*. In *ju … des*, *ju* goes in the first part and *des* in the second, each with *pli* or *malpli*.

## Ĉar and pro tio ke

PMEG defines *ĉar* as "pro tio ke", so the meaning is the same; *tial ke* is a third equivalent. *Ĉar* is shortest, and a *ĉar* clause can also stand alone to explain the previous sentence. When it comes first, the main clause may start with *tial*: *Ĉar pluvis, tial ni restis hejme.* – "Because it rained, we stayed at home." Before a noun use the preposition *pro*: *pro la pluvo*. *Tial* means "for that reason", not "because".

## Ke, ĉu and se

*Ke* introduces a statement: *Mi scias, ke li venos.* *Ĉu* introduces a yes/no question inside a sentence and means "whether": *Mi ne scias, ĉu li venos.* A detail question uses a ki- word. See [questions and negation](https://esperantopedia.org/grammar/questions-negation/).

English "if" covers both "whether" and "on condition that"; Esperanto separates them. *Li diros, ĉu li venos* – "He will say whether he is coming." *Li diros, se li venos* – "If he comes, he will tell us."

In reported speech the verb keeps the tense of the original words: *Li diris: "Mi estas laca"* becomes *Li diris, ke li estas laca* (PMEG). See [verbs](https://esperantopedia.org/grammar/verbs/).

## Word order and commas

A conjunction stands right before what it joins. A subordinate clause can follow the main clause, precede it or sit inside it: *Mi restas hejme, se pluvas.* = *Se pluvas, mi restas hejme.* A *ke* clause can open the sentence too: *Ke ŝi pravas, mi ne dubas.* – "That she is right, I do not doubt." Inside the clause the order is as free as anywhere, but a ki- word or *ĉu* comes first ([word order](https://esperantopedia.org/grammar/word-order/)).

Esperanto has no binding comma rules (PMEG). Writers put one where a natural pause falls, usually before a subordinate clause and between joined main clauses: *Ili manĝis, sed ili ne satiĝis.* – "They ate, but they were not full."

## Mistakes learners make

| Mistake | Better | Why |
|---|---|---|
| *Mi pensas vi pravas.* | *Mi pensas, ke vi pravas.* | Keep *ke*; PMEG notes it is dropped only sometimes, almost only in reported speech. |
| *Li diris, ke li estis laca.* (he said "I am tired") | *Li diris, ke li estas laca.* | Reported speech keeps the original verb form. |
| *Li demandis, se mi venos.* | *Li demandis, ĉu mi venos.* | *Se* is "if", *ĉu* is "whether". |
| *pro ke, antaŭ ke, post ke* | *ĉar; antaŭ ol; post kiam* | Only five prepositions are generally accepted before *ke*. |
| *Ju pli rapide, ju pli bone.* | *Ju pli rapide, des pli bone.* | The second part needs *des*. |
| *Kvankam mi estas laca, sed mi laboras.* | *Kvankam mi estas laca, mi tamen laboras.* | No *sed* after *kvankam*. |
| *Mi restis, ĝis li dormis.* | *Mi restis, ĝis li ekdormis.* | *Ĝis* needs a moment, and no *ne*. |

## Examples in sentences

- *Mi trinkas kafon, kaj mia edzino trinkas teon.* – "I drink coffee, and my wife drinks tea."
- *Ĉu vi volas teon aŭ kafon?* – "Would you like tea or coffee?"
- *Li estas juna, sed tre sperta.* – "He is young, but very experienced."
- *Mi havas nek tempon nek monon.* – "I have neither time nor money."
- *Mi scias, ke vi pravas.* – "I know that you're right."
- *Ŝi demandis, ĉu ni venos.* – "She asked whether we would come."
- *Se morgaŭ pluvos, ni restos hejme.* – "If it rains tomorrow, we'll stay at home."
- *Ni ne iris al la plaĝo, ĉar estis malvarme.* – "We didn't go to the beach because it was cold."
- *Kvankam li estis laca, li daŭre laboris.* – "Although he was tired, he kept working."
- *Mi skribas al vi, por ke vi sciu, ke ĉio estas en ordo.* – "I'm writing to you so that you know everything is fine."

## Common questions

### How many conjunctions does Esperanto have?
Sixteen on PMEG's lists: six coordinating and ten that open subordinate clauses. Fourteen are in the Fundamento; *plus* and *minus* date from 1974.

### What is the difference between ĉar and pro tio ke?
None in meaning: PMEG defines *ĉar* as "pro tio ke". *Ĉar* is shorter, and its clause can also stand alone as an explanation.

### What is the difference between ke and ĉu?
*Ke* introduces a statement (*Mi scias, ke li venos*). *Ĉu* introduces a yes/no question inside a sentence (*Mi ne scias, ĉu li venos*).

### Is "if" se or ĉu in Esperanto?
*Se* is "if" for a condition; *ĉu* is "whether" in a reported question. Swapping them changes the meaning.

### Is there a comma before ke in Esperanto?
Usually yes, because a comma marks the natural pause before a subordinate clause. PMEG says there are no binding comma rules.

## Sources

- [Fundamento – grammar in English (rules 3 and 12)](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/gramatiko_angla.html)
- [Fundamento – Universala Vortaro](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/universala_vortaro.html)
- [PMEG – Kunligaj vortetoj (kaj, aŭ, sed, plus, minus)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/kunligaj_vortetoj/index.html)
- [PMEG – Kombinitaj vortetoj (kaj … kaj, nek … nek, ĉu … ĉu, ju … des)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/kombinitaj_vortetoj/index.html)
- [PMEG – Subfrazoj (ke, ĉu, se, ĉar and other introducers)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/subfrazoj/index.html)
- [PMEG – ke after prepositions](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/subfrazoj/ke/komplemento.html)
- [PMEG – Ĉar-frazoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/subfrazoj/char.html)
- [PMEG – apenaŭ, dum, ĝis, kvankam, kvazaŭ, ol](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/subfrazoj/aliaj.html)
- [PMEG – Verb forms in reported speech](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/subfrazoj/nerekta_parolo/verboformoj.html)
- [PMEG – Negation (nek)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/neado.html)
- [PMEG – Word order](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/vortordo/index.html) and [punctuation marks](https://bertilow.com/pmeg/skribo_elparolo/skribo/helposignoj.html)
- [Vikipedio – Oka Oficiala Aldono (plus, minus, 1974)](https://eo.wikipedia.org/wiki/Oka_Oficiala_Aldono_al_la_Universala_Vortaro)