# Esperanto les 3: bijvoeglijke naamwoorden en kleuren

Source: https://esperantopedia.org/nl/leren/cursus/les-03/
Language: nl
Updated: 2026-10-11

> Esperanto-bijvoeglijke naamwoorden eindigen op -a en krijgen -j bij het meervoud: bela tago, belaj tagoj. Leer 12 kleuren, weerwoorden, tre en ne.

In deze les leer je dingen beschrijven. Esperanto-bijvoeglijke naamwoorden eindigen op *-a* en krijgen *-j* als hun zelfstandig naamwoord in het meervoud staat: *bela tago* „een mooie dag”, *belaj tagoj* „mooie dagen”. Je leert ook twaalf kleuren, een paar weerwoorden, *tre* „heel” en *ne* „niet” – en maakt kennis met *mal-*, het voorvoegsel dat een woord in zijn tegenovergestelde verandert.

## Dialoog

Het is oktober. In Krakau is de herfst begonnen; in São Paulo is het lente.

| Esperanto | Nederlands |
|---|---|
| **Ana:** Saluton, Tomo! Kia estas la vetero en Krakovo? | Hoi, Tomo! Hoe is het weer in Krakau? |
| **Tomo:** Ne bona. La ĉielo estas griza, kaj la vento estas forta. | Niet goed. De lucht is grijs en de wind is sterk. |
| **Ana:** Ho ne! Ĉi tie la ĉielo estas tute blua. | Oh nee! Hier is de lucht helemaal blauw. |
| **Tomo:** Vere? | Echt waar? |
| **Ana:** Jes! En Brazilo nun estas printempo. La tagoj estas longaj kaj varmaj. | Ja! In Brazilië is het nu lente. De dagen zijn lang en warm. |
| **Tomo:** Kaj ĉi tie estas aŭtuno. La tagoj estas mallongaj kaj malvarmaj. | En hier is het herfst. De dagen zijn kort en koud. |
| **Ana:** Ho, kompatinda Tomo! | Oh, arme Tomo! |
| **Tomo:** Sed la aŭtuno ankaŭ estas bela. La folioj estas flavaj, oranĝaj kaj ruĝaj. | Maar de herfst is ook mooi. De bladeren zijn geel, oranje en rood. |
| **Ana:** Kiel bele! En San-Paŭlo la folioj ĉiam estas verdaj. | Wat mooi! In São Paulo zijn de bladeren altijd groen. |
| **Tomo:** Verdaj folioj kaj blua ĉielo… Mi tre envias vin! | Groene bladeren en een blauwe lucht… Ik benijd je zo! |
| **Ana:** Ha ha! Sed San-Paŭlo ne estas trankvila urbo. Ĝi estas tre granda kaj tre brua. | Ha ha! Maar São Paulo is geen rustige stad. Het is heel groot en heel lawaaiig. |
| **Tomo:** Krakovo ne estas tiel granda, sed ĝi estas malnova kaj tre bela. | Krakau is niet zo groot, maar het is oud en heel mooi. |
| **Ana:** Malnovaj urboj estas tre belaj! | Oude steden zijn heel mooi! |

*Kia…?* betekent „wat voor…?” of „hoe is…?”. Je ziet het weer terug in de tabel met vraagwoorden in les 11. Let op: waar je in het Nederlands „hoe” zegt (Hoe is het weer?), gebruikt het Esperanto *kia* (naar de soort of eigenschap); *kiel* vraagt naar de manier, zoals in *Kiel vi fartas?*.

## Nieuwe woorden

| Esperanto | Nederlands | Toelichting |
|---|---|---|
| *bela* | mooi, fraai | bijvoeglijk naamwoord |
| *bona* | goed | *bone* „goed” (bijwoord) |
| *granda* | groot | |
| *longa* | lang | *mallonga* „kort” |
| *varma* | warm | *malvarma* „koud” |
| *nova* | nieuw | *malnova* „oud” (van dingen) |
| *forta* | sterk | |
| *trankvila* | rustig, kalm | |
| *brua* | lawaaiig | van *bruo* „lawaai” |
| *kompatinda* | arm (zielig) | *kompatinda Tomo!* „arme Tomo!” |
| *envii* | benijden | *Mi envias vin.* „Ik benijd je.” (*vin*: les 5) |
| *vetero* | weer | zelfstandig naamwoord |
| *ĉielo* | lucht, hemel | |
| *vento* | wind | |
| *folio* | blad (van een boom); vel papier | |
| *urbo* | stad | |
| *printempo* | lente | |
| *aŭtuno* | herfst | |
| *tre* | heel, erg | |
| *tute* | helemaal, geheel | |
| *ne* | niet; nee | |
| *tiel* | zo | *ne tiel granda* „niet zo groot” |
| *ĉiam* | altijd | |
| *nun* | nu | |
| *en* | in | *en Brazilo* „in Brazilië” (les 9) |
| *feliĉa* | gelukkig | |
| *vere* | echt, werkelijk | |

## Grammatica

### Bijvoeglijke naamwoorden eindigen op *-a*

Elk Esperanto-bijvoeglijk naamwoord eindigt op *-a*: *bela, granda, varma*. Het kan voor of na het zelfstandig naamwoord staan – *bela tago* en *tago bela* betekenen allebei „een mooie dag” – maar voor het zelfstandig naamwoord komt vaker voor. Details staan op de pagina over [zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/naamwoorden/). Het Nederlands geeft bijvoeglijke naamwoorden vaak een *-e* („een mooie dag”, „de grote stad”, maar „een mooi huis”); in het Esperanto is het altijd *-a*, bij elk woord.

### Overeenkomst: meervoudig zelfstandig naamwoord, meervoudig bijvoeglijk naamwoord

Staat een zelfstandig naamwoord in het meervoud, dan krijgt het bijvoeglijk naamwoord ook *-j*. Dat geldt ook na *estas*: in *La tagoj estas longaj* beschrijft het bijvoeglijk naamwoord *la tagoj* en krijgt het dus *-j*. Daarin verschilt het Esperanto van het Nederlands, waar het bijvoeglijk naamwoord in „De dagen zijn lang” niet verandert.

| Enkelvoud | Meervoud |
|---|---|
| *bela tago* – een mooie dag | *belaj tagoj* – mooie dagen |
| *la granda urbo* – de grote stad | *la grandaj urboj* – de grote steden |
| *La folio estas flava.* – Het blad is geel. | *La folioj estas flavaj.* – De bladeren zijn geel. |
| *mia malnova foto* – mijn oude foto | *miaj malnovaj fotoj* – mijn oude foto's |

Ook voornaamwoorden tellen mee: *Ni estas feliĉaj* – „We zijn gelukkig” – omdat *ni* meervoud is. Bij *vi* kijk je naar hoeveel personen je bedoelt: *Vi estas feliĉa* (één persoon), *Vi estas feliĉaj* (meerdere personen).

:::ending Laat ze overeenkomen
- o oj a aj
? mooie dagen
= bel[aj] tag[oj]
? De bladeren zijn geel.
= La foli[oj] estas flav[aj].
? mijn oude foto
= mia malnov[a] fot[o]
? Wij zijn gelukkig.
= Ni estas feliĉ[aj].
? De stad is heel lawaaiig.
= La urb[o] estas tre bru[a].
:::

### Kleuren

Kleuren zijn gewone bijvoeglijke naamwoorden en passen zich dus ook aan: *ruĝa folio*, *ruĝaj folioj*. Op de pagina [kleuren](https://esperantopedia.org/nl/zinnen/kleuren/) staan meer tinten.

| Esperanto | Nederlands | Esperanto | Nederlands |
|---|---|---|---|
| *ruĝa* | rood | *bruna* | bruin |
| *oranĝa* | oranje | *griza* | grijs |
| *flava* | geel | *nigra* | zwart |
| *verda* | groen | *blanka* | wit |
| *blua* | blauw | *roza* | roze |
| *viola* | paars | *ora* | goudkleurig, gouden |

:::match Kleuren
ruĝa = rood
flava = geel
verda = groen
blua = blauw
nigra = zwart
blanka = wit
:::

### *Tre* „heel” en *ne* „niet”

*Tre* staat voor een bijvoeglijk naamwoord of bijwoord: *tre bela* „heel mooi”, *tre bone* „heel goed”. *Ne* staat vlak voor het woord dat je ontkent, meestal het werkwoord: *La ĉielo ne estas blua* – „De lucht is niet blauw”. *Ne* betekent ook „nee”: *Ne, la vetero ne estas bona*. Zie [vragen en ontkenning](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/vragen-en-ontkenning/).

:::order Bouw de zin
? De dagen zijn niet lang.
= La tagoj ne estas longaj.
- longa
? Oude steden zijn heel mooi.
= Malnovaj urboj estas tre belaj.
- bela
? De lucht is niet grijs.
= La ĉielo ne estas griza.
- grizaj
:::

### Een eerste blik op *mal-*

Het voorvoegsel *mal-* geeft het precieze tegenovergestelde. Het Nederlands heeft daar meestal twee losse woorden voor (warm – koud, lang – kort); in het Esperanto leer je één stam en bouw je het tegenovergestelde zelf met *mal-*. Meer woordvormingstrucs leer je in [les 10](https://esperantopedia.org/nl/leren/cursus/les-10/).

| Woord | Tegenovergestelde met *mal-* |
|---|---|
| *varma* – warm | *malvarma* – koud |
| *longa* – lang | *mallonga* – kort |
| *nova* – nieuw | *malnova* – oud |
| *bona* – goed | *malbona* – slecht |
| *granda* – groot | *malgranda* – klein |

:::write Tegenovergestelden met mal-
? het tegenovergestelde van *granda* „groot”
= malgranda
? het tegenovergestelde van *bona* „goed”
= malbona
? het tegenovergestelde van *longa* „lang”
= mallonga
! malonga → Behoud beide l's: *mal* + *longa* = *mallonga*.
? het tegenovergestelde van *varma* „warm”
= malvarma
:::

## Oefeningen

:::quiz Oefeningen bij les 3
? Kies de juiste vorm: *La folioj estas ___.*
- *flava*
- *flavaj* *
- *flavoj*
? Vertaal: „een mooie dag”
= bela tago | tago bela
? Welk woord betekent „koud”?
- *varma*
- *malvarma* *
- *malnova*
? Vertaal: „De lucht is niet blauw.”
= La ĉielo ne estas blua
? Welke uitgang kenmerkt een bijvoeglijk naamwoord?
- -o
- -a *
- -j
? Vertaal: „groene bladeren”
= {verdaj} {folioj}
? Wat betekent *tre bela*?
- „heel mooi” *
- „drie mooie”
- „niet mooi”
? Zet in het meervoud: *granda urbo*
= grandaj urboj
? Vertaal: „De dagen zijn lang en warm.”
= La tagoj estas longaj kaj varmaj
:::

## Cultuurhoekje

Groen is de kleur van het Esperanto. De Esperanto-vlag – groen met een wit vierkant met daarin een groene vijfpuntige ster – werd aangenomen op het eerste Wereldcongres van Esperanto in Boulogne-sur-Mer in Frankrijk, in 1905. Groen staat van oudsher voor hoop en de vijf punten staan voor de vijf continenten. Fervente sprekers heten zelfs *verduloj* – „groenen”; lees meer over de [vlag en symbolen](https://esperantopedia.org/nl/over-esperanto/vlag-en-symbolen/).

## Veelgestelde vragen

### Staat het bijvoeglijk naamwoord voor of na het zelfstandig naamwoord?

Allebei kan. *Bela tago* en *tago bela* betekenen hetzelfde, maar voor het zelfstandig naamwoord komt vaker voor. De uitgangen laten zien welk woord bij welk hoort, dus de volgorde is vrij.

### Past het bijvoeglijk naamwoord zich altijd aan het zelfstandig naamwoord aan?

Ja. Een bijvoeglijk naamwoord krijgt *-j* bij een meervoudig zelfstandig naamwoord en, zoals je in [les 5](https://esperantopedia.org/nl/leren/cursus/les-05/) ziet, *-n* als het zelfstandig naamwoord *-n* krijgt. Bezittelijke voornaamwoorden zoals *mia* volgen dezelfde regel.

### Hoe zeg je „oud” voor mensen?

*Malnova* is voor dingen: *malnova urbo* „een oude stad”. Voor mensen en dieren gebruik je *maljuna* „oud” – het tegenovergestelde van *juna* „jong”. *Malnova amiko* is wel „een oude vriend”, in de zin van „een vriend van vele jaren”.

## Bronnen

- [Fundamento de Esperanto – grammatica in het Engels (regel 3, bijvoeglijke naamwoorden)](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/gramatiko_angla.html)
- [PMEG: A-vortoj – bazaj reguloj (bijvoeglijke naamwoorden)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/a-vortoj/bazaj_reguloj.html)
- [PMEG: Nombro ĉe A-vortoj (overeenkomst in getal)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/unu-nombro_multe-nombro/uzado/a-vortoj.html)
- [PMEG: Neado (ontkenning)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/neado.html)
- [PMEG: MAL](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/prefiksoj/mal.html)
- [Wikipedia (nl): Symbolen van Esperanto](https://nl.wikipedia.org/wiki/Symbolen_van_Esperanto)
- [Wikipedia (nl): Vlag van Esperanto](https://nl.wikipedia.org/wiki/Vlag_van_Esperanto)
- [Vikipedio: Esperanto-flago](https://eo.wikipedia.org/wiki/Esperanto-flago)