# Esperanto of Ido: verschillen, geschiedenis en sprekers
Source: https://esperantopedia.org/nl/over-esperanto/esperanto-en-ido/
Language: nl
Updated: 2026-10-11
> Ido is Esperanto, in 1907 hervormd: geen accenten, meervoud -i, geen congruentie. Vergelijk grammatica, de splitsing en sprekers (1000–5000 tegen 60.000+).
**Ido is een kunsttaal die in 1907 in Parijs werd gepresenteerd als „hervormd Esperanto”.** Ze behoudt de stammen en vaste uitgangen van Esperanto, maar laat de letters met diakritische tekens vallen, vormt het meervoud met *-i*, laat bijvoeglijke naamwoorden niet congrueren met zelfstandige naamwoorden en gebruikt de accusatief *-n* alleen bij ongebruikelijke woordvolgorde. De naam is het Esperanto-woord *ido*, „nakomeling”.
Een comité van de Delegatie voor de invoering van een internationale hulptaal, aangedreven door de filosoof en logicus Louis Couturat, aanvaardde Esperanto in oktober 1907 alleen „met hervormingen”. De meeste esperantisten volgden niet. Zelfs de laagste centrale schatting voor Esperanto (ongeveer 60.000 sprekers) is meer dan tien keer zo hoog als het hoogste cijfer dat voor Ido wordt genoemd (5000).
Voor Volapük, Interlingua en andere concurrenten, zie [Esperanto vergeleken met andere kunsttalen](https://esperantopedia.org/nl/over-esperanto/kunsttalen-vergeleken/).
## Sprekers: Esperanto en Ido in cijfers
| Maat | Esperanto | Ido |
|---|---|---|
| Geschat aantal sprekers | 60.000 tot 2 miljoen ([alle schattingen](https://esperantopedia.org/nl/over-esperanto/aantal-sprekers/)) | 100–200 (Blanke, 2000); 1000–2500 (Duitse Wikipedia); 1000–5000 (Ido Foundation) |
| Moedertaalsprekers | 1000–2000 | Geen wereldwijd cijfer; het Finse bevolkingsregister telt er 25 (eind 2025) |
| Wikipedia-artikelen, 8 okt. 2026 | 389.591 | 64.732 |
| Actieve Wikipedia-redacteuren, 8 okt. 2026 | 359 | 62 |
| Grote bijeenkomsten | [Wereldcongres](https://esperantopedia.org/nl/over-esperanto/wereldcongres/), Graz 2026: 1138 deelnemers | Ido-conferentie, Echternach 2011: 24 deelnemers |
Geen enkele wereldwijde volkstelling telt de sprekers van een van beide talen, dus alle cijfers over sprekers zijn schattingen, en de laatste rij vergelijkt verschillende jaren. „Actieve redacteuren” hebben in de voorafgaande 30 dagen een bewerking gemaakt.
## Geschiedenis: het comité van 1907 en de splitsing
De Delegatie werd in januari 1901 opgericht door Léopold Leau en Couturat om geleerden één internationale taal te laten kiezen. In 1907 had ze de steun van 310 verenigingen en ongeveer 1250 academici. In mei 1907 verklaarde de Internationale Associatie van Academies in Wenen zich onbevoegd, waarna de Delegatie een eigen comité benoemde.
Het comité vergaderde van 15 tot 24 oktober 1907 in Parijs. Louis de Beaufront, een vooraanstaand Frans esperantist, presenteerde Esperanto, omdat de regels de auteur, [Zamenhof](https://esperantopedia.org/nl/over-esperanto/zamenhof/), dat verboden. Tegen het einde verscheen een anoniem project met de handtekening „Ido”, en het comité aanvaardde Esperanto in beginsel, met wijzigingen die een permanente commissie moest regelen.
Beaufront gaf in 1908 toe dat hij „Ido” was. De *Enciklopedio de Esperanto* (1934) zegt dat Beaufront „de hoofdauteur bleek te zijn, of als zodanig werd uitgeroepen”; latere auteurs, zoals Detlev Blanke, zien het vooral als het werk van Couturat, met Beaufront als openbaar gezicht. Bronnen verschillen over hoe het werk was verdeeld.
Zamenhof had in 1894 soortgelijke hervormingen voorgesteld, en zijn lezers hadden ze weggestemd; in 1907 waarschuwde hij dat het comité geen gezag had. De Engelse Wikipedia meldt dat de commissie het Esperanto-Taalcomité een maand gaf om de hervormingen te aanvaarden en de betrekkingen verbrak toen er geen antwoord kwam. Het *Fundamento* van 1905 had de kern van de taal bindend gemaakt (zie [geschiedenis](https://esperantopedia.org/nl/over-esperanto/geschiedenis/)).
De *Enciklopedio* zegt dat ongeveer 20% van de leiders van Esperanto overstapte, maar slechts 3–4% van de gewone esperantisten. Esperantisten betwisten de legitimiteit van het comité: van de 12 leden namen er volgens hen maar vier deel. De grammatica van Ido antwoordt dat de stemming om Esperanto met wijzigingen aan te nemen unaniem was, en geeft de schuld van de splitsing aan wie hun beloften vergaten.
## Ido na 1907
Aanhangers van Ido vormden een Academie en lanceerden in 1908 het maandblad *Progreso*. De Delegatie werd op 31 juli 1910 ontbonden nadat ze de Unie voor de Internationale Taal Ido (ULI) had opgericht, nog steeds het officiële orgaan.
Couturat overleed op 3 augustus 1914 bij een auto-ongeluk, aan het begin van de Eerste Wereldoorlog. In 1928 verliet Otto Jespersen de beweging voor zijn eigen taal, Novial. Sinds 1922 is Ido weinig veranderd.
## Belangrijkste verschillen in grammatica en woordenschat
| Kenmerk | Esperanto | Ido | Voorbeeld (Esperanto / Ido) |
|---|---|---|---|
| Alfabet | 28 letters, waaronder *ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ* | 26 letters, geen diakritische tekens; *ch*, *sh*, *qu* | *ĉambro*, *ŝuo*, *kvadrato* / *chambro*, *shuo*, *quadrato* |
| Meervoud | *-j* toegevoegd | *-o* vervangen door *-i* | „huizen”: *domoj* / *domi* |
| Bijvoeglijke naamwoorden | Congrueren met het zelfstandig naamwoord | Veranderen nooit | „grote honden”: *grandaj hundoj* / *granda hundi* |
| Accusatief *-n* | Markeert altijd het lijdend voorwerp | Alleen als het lijdend voorwerp onduidelijk is, bijvoorbeeld als het vooraan staat | „Ik drink melk”: *Mi trinkas lakton* / *Me drinkas lakto* |
| Werkwoorden | Infinitief *-i*, gebod *-u* | Infinitief *-ar*, gebod *-ez* | „gaan”, „ga!”: *iri*, *iru!* / *irar*, *irez!* |
| Voornaamwoorden | *mi*; *li*, *ŝi*, *ĝi* | *me*; *il(u)*, *el(u)*, *ol(u)*, plus gemeenschappelijk *lu* | „Ik ben”: *Mi estas* / *Me esas* |
| Geslacht | Veel persoonswoorden standaard mannelijk; *-in-* maakt vrouwelijk | Stammen neutraal; *-ul-* mannelijk, *-in-* vrouwelijk | „broer”, „zus”: *frato*, *fratino* / *fratulo*, *fratino* |
| Woordvorming | De woordsoort van een stam moet je leren | Omkeerbaar, met extra achtervoegsels | „kronen”: *kroni* / *kronizar* |
| Vraagwoorden | Tabel: *kie*, *tie*, *kiu* | Op het Latijn gebaseerd: *ube*, *ibe*, *qua* | „waar”: *kie* / *ube* |
| Woordenschat | Romaans, Germaans, Slavisch | Getoetst aan zes talen, meer Romaans | „en”, „school”: *kaj*, *lernejo* / *e(d)*, *skolo* |
Zie [de accusatief](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/accusatief/) en [zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/naamwoorden/) voor de kant van het Esperanto. In het Ido betekent *frato* alleen „broer of zus”.
De talen liggen dicht bij elkaar: de Duitse Wikipedia, volgens Detlev Blanke, stelt het verschil in grammatica en woordenschat op hoogstens 15%. Er bestaan valse vrienden: *grava* betekent in het Esperanto „belangrijk” maar in het Ido „zwaar”, en *legi* betekent in het Esperanto „lezen” maar in het Ido „wetten”. Vikipedio leidt het achtervoegsel *-end-*, sinds 1953 officieel in het Esperanto, van het Ido af.
## Het Onze Vader in beide talen
Het begin van het Onze Vader: Zamenhofs formulering uit het eerste leerboek van het Esperanto (1887) en Beaufronts Ido-vertaling, gedrukt in 1924. Zamenhof overleed in 1917, Beaufront in 1935.
**Esperanto:**
Patro nia, kiu estas en la ĉielo, sankta estu Via nomo, venu reĝeco Via, estu volo Via, kiel en la ĉielo, tiel ankaŭ sur la tero.
**Ido:**
Patro nia qua esas en la cieli, Vua nomo santigesez; Vua regno arivez; Vua volo esez obediata, quale en la cielo, anke (tale) sur la tero.
**Nederlands:** Onze Vader, die in de hemel is, geheiligd zij uw naam; uw koninkrijk kome; uw wil geschiede, zoals in de hemel, zo ook op aarde.
Vergelijk *kiu estas* en *qua esas* „die is”, *kiel* en *quale* „zoals”, *ankaŭ* en *anke* „ook”. Het gebod in het Esperanto is *estu*; in het Ido is het *esez*. Meer in onze [voorbeeldteksten](https://esperantopedia.org/nl/leren/voorbeeldteksten/).
## Wat leer je: Esperanto of Ido?
**Leer Esperanto als je mensen wilt hebben om mee te praten, en overweeg Ido als de regels je aanspreken.**
Ido past bij een leerling die een hekel heeft aan letters met diakritische tekens en naamvaluitgangen, of die Romaanse talen goed kent. Er zijn vertalingen van *De Kleine Prins*, de Psalmen en het Evangelie volgens Lucas, en tijdschriften als *Progreso*, maar de gemeenschap is klein, dus gesprekspartners, cursussen en boeken zijn schaars.
Esperanto heeft dezelfde basisgrammatica plus moedertaalsprekers, jaarlijkse congressen, een grote Wikipedia, een gratis [cursus](https://esperantopedia.org/nl/leren/cursus/) en een lange literatuur. De accenten en de accusatief zijn de gebruikelijke bezwaren ([kritiek op Esperanto](https://esperantopedia.org/nl/over-esperanto/kritiek/)). De talen liggen dicht bij elkaar, dus wie de ene leert, heeft al een voorsprong bij het lezen van de andere.
## Veelgestelde vragen
### Wat is het verschil tussen Esperanto en Ido?
Ido is in 1907 hervormd Esperanto. Het heeft geen letters met diakritische tekens, meervoud *-i*, onveranderlijke bijvoeglijke naamwoorden, een accusatief die alleen wordt gebruikt als dat nodig is, genderneutrale stammen en meer Romaanse woordenschat.
### Is Ido makkelijker dan Esperanto?
Ido schrapt enkele uitgangen en de letters met diakritische tekens, wat veel leerlingen prettig vinden. Het voegt extra achtervoegsels toe, heeft minder regelmatige vraagwoorden en een spelling met lettercombinaties. We vonden geen gepubliceerd experiment dat leertijden vergelijkt, dus „makkelijker” hangt af van je talen en doelen.
### Hoeveel mensen spreken Ido?
Gepubliceerde schattingen lopen van 100–200 (2000) tot 1000–5000 (Ido Foundation). Niemand heeft geteld; het Finse bevolkingsregister telt 25 mensen met Ido als moedertaal. Schattingen voor Esperanto beginnen bij ongeveer 60.000.
### Waarom splitste Ido zich af van Esperanto?
Couturat en Beaufront wilden wegnemen wat zij als gebreken van het Esperanto zagen, en een comité van de Delegatie steunde hun project in oktober 1907. De meeste esperantisten weigerden een taal te veranderen die al door het *Fundamento* van 1905 was vastgelegd.
### Wordt Ido nog gebruikt?
Op kleine schaal. De ULI houdt jaarlijks congressen, *Progreso* verschijnt, en de Ido-Wikipedia heeft 64.732 artikelen. Het dagelijks gebruik is veel kleiner dan dat van Esperanto.
## Bronnen
- Wikipedia, [Ido](https://en.wikipedia.org/wiki/Ido), [Comparison between Esperanto and Ido](https://en.wikipedia.org/wiki/Comparison_between_Esperanto_and_Ido), [Delegation for the Adoption of an International Auxiliary Language](https://en.wikipedia.org/wiki/Delegation_for_the_Adoption_of_an_International_Auxiliary_Language), [Louis de Beaufront](https://en.wikipedia.org/wiki/Louis_de_Beaufront), [1894 Esperanto reform project](https://en.wikipedia.org/wiki/1894_Esperanto_reform_project), [Union for the International Language Ido](https://en.wikipedia.org/wiki/Union_for_the_International_Language_Ido)
- Wikipedia (nl), [Ido (taal)](https://nl.wikipedia.org/wiki/Ido_(taal)); Wikipedia (fr), [Délégation pour l'adoption d'une langue auxiliaire internationale](https://fr.wikipedia.org/wiki/D%C3%A9l%C3%A9gation_pour_l%27adoption_d%27une_langue_auxiliaire_internationale); Wikipedia (de), [Ido (Sprache)](https://de.wikipedia.org/wiki/Ido_(Sprache))
- Vikipedio, [Esperanto kaj Ido komparataj](https://eo.wikipedia.org/wiki/Esperanto_kaj_Ido_komparataj) (met citaten uit de *Enciklopedio de Esperanto*), [Louis Couturat](https://eo.wikipedia.org/wiki/Louis_Couturat), [Patro nia](https://eo.wikipedia.org/wiki/Patro_nia) (Zamenhofs tekst uit 1887, *Unua Libro* p. 19)
- *Enciklopedio de Esperanto* (Boedapest, 1934), artikelen „Ido” en „Reformoj en E”, kopieën: [deel 1](http://miresperanto.com/konsultoj/enciklopedio-1.htm) en [deel 3](http://miresperanto.com/konsultoj/enciklopedio-3.htm); Otto Jespersen, [History of our language (Ido)](https://www.oocities.org/idojc/Hist.html) (1912, Engelse vertaling); Henry Jacob, [*A Planned Auxiliary Language*](https://web.archive.org/web/20120321170702/http://interlanguages.net/PALih.html), hoofdstuk over Ido (1947); Léopold Leau, [The Truth about the Delegation in 1907](https://web.archive.org/web/20220327235950/http://interlanguages.net/truth.html), *Progreso*, augustus 1933; Detlev Blanke, *Internationale Plansprachen* (Berlijn, 1985), p. 187, en Ivo Lapenna, Ulrich Lins, Tazio Carlevaro, *Esperanto en perspektivo* (Rotterdam, 1974), p. 423, beide zoals geciteerd in de Duitse Wikipedia: [Ido (Sprache)](https://de.wikipedia.org/wiki/Ido_(Sprache)) en [Wilhelm Ostwald](https://de.wikipedia.org/wiki/Wilhelm_Ostwald)
- MacTutor, [Louis Couturat](https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Couturat/); Encyclopedia.com, [Couturat, Louis](https://www.encyclopedia.com/history/historians-and-chronicles/historians-miscellaneous-biographies/louis-couturat)
- Wikipedio, [Ido](https://io.wikipedia.org/wiki/Ido) (Beaufronts *Patro nia*, uit *Bulletin Français-Ido*, nov.–dec. 1924, p. 288), [Historio di Ido](https://io.wikipedia.org/wiki/Historio_di_Ido)
- Beaufront, *Kompleta Gramatiko Detaloza di la Linguo Internaciona Ido* (1925), [Quo esas Ido?](https://wikisource.org/wiki/KGD/Quo_esas_Ido%3F) en [Substantivo](https://wikisource.org/wiki/KGD/Substantivo) op Wikisource
- PMEG, [O-vortoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/o-vortoj/bazaj_reguloj.html), [A-vortoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/a-vortoj/bazaj_reguloj.html), [-in-](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/in.html), [-end-](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/end.html); Wiktionary, [grava](https://en.wiktionary.org/wiki/grava), [lego](https://en.wiktionary.org/wiki/lego)
- Ido Foundation, [IDO](https://idofonduro.org/wp/index.php/en/ido/); Detlev Blanke (2000), geciteerd in Sabine Fiedler, [Phraseology in planned languages](https://books.google.com/books?id=CAIZ9BHOkBwC&pg=PA779), De Gruyter, 2007, p. 779
- Statistics Finland, [Population by language, table 11rm](https://pxdata.stat.fi/PXWeb/pxweb/en/StatFin/StatFin__vaerak/11rm.px), en Wikimedia-statistieken voor de [Esperanto-](https://eo.wikipedia.org/wiki/Special:Statistics) en [Ido-Wikipedia](https://io.wikipedia.org/wiki/Special:Statistics) (alles geraadpleegd op 8 oktober 2026)