# Auto en autorijden in het Esperanto: onderdelen en verkeer

Source: https://esperantopedia.org/nl/zinnen/auto-rijden/
Language: nl
Updated: 2026-10-11

> Auto is aŭto, besturen stiri, rem bremso: Esperantowoorden voor auto-onderdelen, rijwerkwoorden, wegen, verkeer, rijbewijs en pech onderweg.

Een auto is een ***aŭto***, kort voor ***aŭtomobilo***, en het gebruikelijke werkwoord voor het besturen ervan is ***stiri***, letterlijk „sturen”: *Mi stiras la aŭton.* – „Ik bestuur de auto.” ***Veturi*** betekent „zich in een voertuig verplaatsen”, en een beroepschauffeur is een ***ŝoforo***, dat net als ons „chauffeur” uit het Frans komt (*ŝ* = „sj”). De meeste woorden hier zijn opgebouwd uit een paar stammen met *-il-* „gereedschap”, *-ej-* „plaats” en *-ist-* „beroepsbeoefenaar”. Straten, bruggen en de eerste zinnen over richtingen staan bij [stad, richtingen en vervoer](https://esperantopedia.org/nl/zinnen/stad-vervoer/); noodgevallen staan bij [reiszinnen](https://esperantopedia.org/nl/zinnen/reizen/). In de uitspraakkolom staat elk woord in lettergrepen, met de beklemtoonde lettergreep in hoofdletters.

## De auto en zijn onderdelen

| Nederlands | Esperanto | Uitspraak | Toelichting |
|---|---|---|---|
| auto | *aŭto*, *aŭtomobilo* | AŬ-to, aŭ-to-mo-BI-lo | ReVo: *aŭto* is gebruikelijker in spreektaal |
| vrachtwagen | *kamiono* | ka-mi-O-no | Ook *ŝarĝaŭto*; een bestelwagen is *kamioneto* |
| wiel | *rado* | RA-do | |
| stuur | *stirrado* | stir-RA-do | *stirilo* is elk stuurmechanisme |
| band | *pneŭo* | PNEŬ-o | ReVo geeft ook *pneŭmatiko* |
| motor | *motoro* | mo-TO-ro | |
| motorkap | *kapoto* | ka-PO-to | De eerste betekenis is een jas met kap |
| kofferbak | *kofrujo* | ko-FRU-jo | *kofro* „koffer, kist” + *-uj-* „houder” |
| voorruit | *antaŭa glaco* | an-TAŬ-a GLA-co | *glaco* is gepolijst plaatglas |
| ruitenwisser | *glacoviŝilo* | gla-co-vi-ŜI-lo | *viŝi* „vegen” + *-il-* |
| achteruitkijkspiegel | *retrospegulo* | re-tro-spe-GU-lo | *spegulo* „spiegel” |
| autogordel (BE: veiligheidsgordel) | *sekurzono* | se-kur-ZO-no | ReVo geeft ook *sekurrimeno* |
| rem | *bremso* | BREM-so | Werkwoord: *bremsi* |
| gaspedaal | *akcelilo* | ak-ce-LI-lo | *akceli* „versnellen” + *-il-* |
| koppeling | *kluĉilo* | klu-ĈI-lo | |
| versnelling | *rapidumo* | ra-pi-DU-mo | De versnellingspook is *rapidumstango* |
| claxon | *hupo* | HU-po | |
| dimlicht | *duonlumo* | du-on-LU-mo | Grootlicht is *plenlumo* |
| richtingaanwijzer | *turnindikilo* | tur-nin-di-KI-lo | ReVo markeert het kortere *ĝirlumo* als een woord dat je beter vermijdt |
| remlicht | *bremsolumo* | brem-so-LU-mo | |
| benzine | *benzino* | ben-ZI-no | Tank: *benzinujo* |
| kentekenplaat (BE: nummerplaat) | *numerplato* | nu-mer-PLA-to | ReVo geeft ook *licencplato* |

Verschillende autowoorden komen uit de Officiële Aanvullingen van de Academie: *aŭto*, *ŝoforo*, *garaĝo*, *panei*, *stiri*. In Tatoeba (export van 7 oktober 2026) komt *sekurzono* voor in 44 zinnen en *sekurrimeno* in 2.

## Rijwerkwoorden

| Nederlands | Esperanto | Uitspraak | Voorbeeld |
|---|---|---|---|
| besturen | *stiri* | STI-ri | *Mia patro stiras la aŭton.* – Mijn vader bestuurt de auto. |
| rijden, reizen met een voertuig | *veturi* | ve-TU-ri | *Ni veturas per aŭto.* – We reizen met de auto. |
| starten (een motor) | *startigi* | star-TI-gi | *Startigu la motoron.* – Start de motor. |
| stoppen | *halti*, *haltigi* | HAL-ti, hal-TI-gi | *La aŭto haltas.* – De auto stopt. *Haltigu la aŭton.* – Stop de auto. |
| versnellen, remmen | *akceli*, *bremsi* | ak-CE-li, BREM-si | *Ne akcelu, bremsu!* – Niet versnellen, remmen! |
| inhalen | *preterpasi* | pre-ter-PA-si | *Mi preterpasas la kamionon.* – Ik haal de vrachtwagen in. |
| parkeren | *parki*, *parkumi* | PAR-ki, par-KU-mi | *Ne parku ĉi tie.* – Parkeer hier niet. |
| afslaan, draaien | *turniĝi* | tur-NI-ĝi | *Ŝaltu la turnindikilon antaŭ ol turniĝi.* – Zet de richtingaanwijzer aan voordat je afslaat. |
| tanken | *benzinumi* | ben-zi-NU-mi | *Ni devas benzinumi.* – We moeten tanken. |
| de autogordel omdoen | *kroĉi la sekurzonon* | KRO-ĉi la se-kur-ZO-non | *Kroĉu la sekurzonon!* – Doe je autogordel om! |

ReVo definieert *preterpasi* als „voorbijgaan”; het Engelstalige Wiktionary voegt „inhalen” toe, en Tatoeba gebruikt het ook zo (zin 3149109).

## Stiri, veturi, konduki en ŝofori vergeleken

*Stiri* is de gebruikelijke keuze en heeft het voertuig als lijdend voorwerp: *stiri aŭton*. *Veturi* heeft nooit een lijdend voorwerp; je reist *per aŭto* of *aŭte*, allebei „met de auto”. Ons werkwoord „rijden” dekt beide: *veturi* beschrijft de rit (*Ni veturas al Berlino* „We rijden naar Berlijn”), *stiri* de handeling van het besturen (*Mi stiras la aŭton* „Ik bestuur de auto”). De persoon achter het stuur is een *ŝoforo*: ReVo definieert het als beroepschauffeur (*busŝoforo*), maar Tatoeba gebruikt het voor elke bestuurder, in 199 zinnen. ReVo kent ook *veturigisto* voor iedereen die een voertuig bestuurt, en *aŭtisto* „automobilist”.

| Werkwoord | Betekenis volgens ReVo | Tatoeba-zinnen met een voertuig als lijdend voorwerp |
|---|---|---|
| *stiri* | een voertuig, schip of vliegtuig besturen | 258 |
| *konduki* | leiden, meenemen; *kondukisto* is een beroepschauffeur | 83 |
| *veturigi* | vervoeren; een voertuig besturen | 23 |
| *ŝofori* | als beroep chauffeur zijn | 9 |

## Wegen, verkeer en plaatsen

| Nederlands | Esperanto | Uitspraak | Toelichting |
|---|---|---|---|
| weg | *vojo* | VO-jo | Een straat in een stad is *strato* |
| hoofdweg, verharde weg | *ŝoseo* | ŝo-SE-o | ReVo: een verharde weg voor voertuigen, meestal buiten de bebouwde kom |
| snelweg | *aŭtovojo* | aŭ-to-VO-jo | Ook *aŭtoŝoseo*; Tatoeba heeft 72 en 31 zinnen |
| rotonde (BE: rond punt) | *trafikcirklo* | tra-fik-CIR-klo | ReVo geeft ook *trafikrondo* |
| verkeerslicht, stoplicht | *trafiklumo*, *semaforo* | tra-fik-LU-mo, se-ma-FO-ro | ReVo heeft *semaforo* en merkt op dat *trafiklumo* ook kan; Vikipedio noemt zijn artikel *Trafiklumoj* |
| verkeersbord | *trafikŝildo* | tra-fik-ŜIL-do | |
| file | *trafikŝtopiĝo* | tra-fik-ŝto-PI-ĝo | *ŝtopiĝi* „verstopt raken” |
| voetganger | *piediranto* | pi-e-di-RAN-to | *pied-* + *ir-* + *-ant-* |
| maximumsnelheid | *rapidlimo* | ra-pid-LI-mo | Niet in ReVo: *rapido* + *limo* |
| tankstation, benzinestation | *benzinejo* | ben-zi-NE-jo | *Benzinstacio* staat in 23 Tatoeba-zinnen, *benzinejo* in 18 |
| parkeerplaats | *parkejo*, *parkumejo* | par-KE-jo, par-ku-ME-jo | |
| garage, reparatiewerkplaats | *garaĝo*, *riparejo* | ga-RA-ĝo, ri-pa-RE-jo | |

Voor „verkeerslicht” heeft Tatoeba *trafiklumo* in 75 zinnen en *semaforo* in 44. Kleuren werken zoals op de pagina [kleuren](https://esperantopedia.org/nl/zinnen/kleuren/): *Ĉe ruĝa lumo oni haltas, ĉe verda oni veturas.* – „Bij rood licht stopt men, bij groen rijdt men.” Snelheid gebruikt *hore* „per uur”: *La rapidlimo estas kvindek kilometroj hore.* – „De maximumsnelheid is vijftig kilometer per uur.”

## Rijbewijs, verzekering en politie

| Nederlands | Esperanto | Uitspraak | Toelichting |
|---|---|---|---|
| rijbewijs | *kondukpermesilo*, *stirpermesilo* | kon-duk-per-me-SI-lo, stir-per-me-SI-lo | *permesi* „toestaan” + *-il-*; ReVo geeft ook *stirrajtigilo* |
| verzekering | *asekuro* | a-se-KU-ro | Werkwoord: *asekuri* „verzekeren” |
| boete | *monpuno* | mon-PU-no | *mono* „geld” + *puno* „straf” |
| politie | *polico* | po-LI-co | Een politieagent is *policisto* |

*Ĉu vi havas stirpermesilon?* – „Heb je een rijbewijs?” *La policisto petas mian kondukpermesilon kaj la asekuron.* – „De politieagent vraagt om mijn rijbewijs en verzekering.” *Oni ne rajtas superi la rapidlimon.* – „Je mag de maximumsnelheid niet overschrijden.” Tatoeba heeft *stirpermesilo* in 70 zinnen en *kondukpermesilo* in 33.

## Pech en ongelukken

| Nederlands | Esperanto | Uitspraak |
|---|---|---|
| Mijn auto heeft pech. | *Mia aŭto paneis.* | MI-a AŬ-to pa-NE-is |
| De motor start niet. | *La motoro ne startas.* | la mo-TO-ro ne STAR-tas |
| Ik ben zonder benzine komen te zitten. | *Mi restis sen benzino.* | mi RES-tis sen ben-ZI-no |
| Er is een band gesprongen. | *Unu pneŭo krevis.* | U-nu PNEŬ-o KRE-vis |
| Kun je mijn auto naar een garage slepen? | *Ĉu vi povas remorki mian aŭton al garaĝo?* | ĉu vi PO-vas re-MOR-ki MI-an AŬ-ton al ga-RA-ĝo |
| Er is een ongeluk gebeurd. | *Okazis akcidento.* | o-KA-zis ak-ci-DEN-to |
| Is er iemand gewond? | *Ĉu iu estas vundita?* | ĉu I-u ES-tas vun-DI-ta |
| Ik heb hulp nodig. | *Mi bezonas helpon.* | mi be-ZO-nas HEL-pon |
| Ik heb een monteur nodig. | *Mi bezonas ripariston.* | mi be-ZO-nas ri-pa-RIS-ton |

*Panei* betekent plotseling niet meer werken, en ReVo's eigen voorbeeld is *mia aŭto paneas*. Een verkeersongeluk is een *trafikakcidento*, en een aanrijding of botsing tussen voertuigen is een *kolizio*, van *kolizii* „botsen”. Voor *Voku ambulancon!* en *Voku la policon!* zie de noodtabel in [reiszinnen](https://esperantopedia.org/nl/zinnen/reizen/). *Vundita* „gewond” is een deelwoord van *vundi*; zie [deelwoorden](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/deelwoorden/).

## Rijden naar een plaats: de -n van richting

| Esperanto | Nederlands | Waarom |
|---|---|---|
| *Mi veturas al Berlino.* | Ik rijd naar Berlijn. | *al* geeft richting aan, dus geen *-n*; de gebruikelijke manier |
| *Mi veturas Berlinon.* | Ik rijd naar Berlijn. | Plaatsnaam plus *-n*, zoals in het Fundamento; PMEG noemt het tegenwoordig zeer zeldzaam |
| *Ni veturas norden.* | We rijden naar het noorden. | Bijwoord plus *-n* |
| *Ni veturas en la tunelon.* | We rijden de tunnel in. | *en* plus *-n*: beweging naar binnen |
| *Ni veturas en la tunelo.* | We rijden in de tunnel. | Geen *-n*: de hele beweging vindt binnen plaats |
| *Ni veturas sur la aŭtovojon.* | We rijden de snelweg op. | *sur* plus *-n*: aankomen op |
| *Ni veturas tra la tunelo.* | We rijden door de tunnel. | *tra* heeft geen *-n* nodig |

PMEG laat de regel zien met een vogel die *flugas en la ĉambro* „in de kamer rondvliegt” of *en la ĉambron* „de kamer in vliegt”. Hetzelfde paar werkt met *veturi*. Het Nederlands kent hetzelfde onderscheid met een achterzetsel: „in de tunnel rijden” (binnen blijven) tegenover „de tunnel in rijden” (naar binnen gaan). Waar wij „in” achter het zelfstandig naamwoord zetten, zet het Esperanto een *-n* achter dat zelfstandig naamwoord (*en la tunelon*). Meer hierover op de pagina over de [accusatief](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/accusatief/); de stadsversie staat bij [stad, richtingen en vervoer](https://esperantopedia.org/nl/zinnen/stad-vervoer/).

## Hoe de woorden zijn opgebouwd

| Delen | Betekenis | Toelichting |
|---|---|---|
| *stir·il·o* | stuurmechanisme | *-il-* „gereedschap” |
| *stir·ej·o* | plaats om vanaf te besturen | *-ej-* „plaats” |
| *stir·ist·o* | beroepschauffeur | *-ist-* „beroepsbeoefenaar” |
| *benzin·uj·o* | brandstoftank | *-uj-* „houder” |
| *aŭt·o·voj·o* | snelweg | de verbindende *-o-* blijft staan, merkt ReVo op |
| *brems·o·lum·o* | remlicht | *bremso* + *lumo* „licht” |

Een stam met achtervoegsels geeft een woordfamilie: *stiri*, *stirilo*, *stirejo*, *stiristo*, *stirlernejo* „rijschool”. Zie [woordvorming](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/woordvorming/) en [achtervoegsels](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/achtervoegsels/).

## Veelgestelde vragen

### Hoe zeg je „auto” in het Esperanto?

*Aŭto*, kort voor *aŭtomobilo*. Een vrachtwagen is *kamiono*, een bus is *buso* of *aŭtobuso* en een taxi is *taksio*.

### Hoe zeg je „autorijden” in het Esperanto?

*Stiri*: *stiri aŭton* „een auto besturen”. *Veturi* betekent „zich in een voertuig verplaatsen” en heeft geen lijdend voorwerp.

### Hoe zeg je „rijbewijs” in het Esperanto?

*Kondukpermesilo* of *stirpermesilo*. ReVo geeft ook *stirrajtigilo*.

### Hoe zeg je „verkeerslicht” in het Esperanto?

*Semaforo* is een trefwoord van ReVo, en ReVo merkt op dat *trafiklumo* ook mogelijk is; *trafiklumo* (meervoud *trafiklumoj*) is de samenstelling die Vikipedio en Tatoeba gebruiken.

### Wat zeg je als je auto pech heeft?

*Mia aŭto paneis. Mi bezonas helpon.* – „Mijn auto heeft pech. Ik heb hulp nodig.” Voeg toe: *Ĉu vi povas remorki ĝin?* – „Kun je hem slepen?”

## Bronnen

- [PMEG: N por direkto](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/direkto.html)
- ReVo, auto's en onderdelen: [aŭto](https://reta-vortaro.de/revo/art/auxt.html), [aŭtomobilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/auxtom1.html), [kamiono, kamioneto](https://reta-vortaro.de/revo/art/kamion.html), [ŝarĝaŭto](https://reta-vortaro.de/revo/art/auxt.html), [rado](https://reta-vortaro.de/revo/art/rad.html), [stiri, stirilo, stirejo, stiristo, stirlernejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/stir.html), [pneŭo](https://reta-vortaro.de/revo/art/pneux.html), [motoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/motor.html), [kapoto](https://reta-vortaro.de/revo/art/kapot.html), [kofrujo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kofr.html), [glaco](https://reta-vortaro.de/revo/art/glac.html), [glacoviŝilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/visx.html), [retrospegulo](https://reta-vortaro.de/revo/art/retro.html), [sekurzono](https://reta-vortaro.de/revo/art/zon.html), [sekurrimeno](https://reta-vortaro.de/revo/art/rimen.html), [bremso](https://reta-vortaro.de/revo/art/brems.html), [akcelilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/akcel.html), [kluĉilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/klucx.html), [rapidumo](https://reta-vortaro.de/revo/art/rapid.html), [rapidumstango](https://reta-vortaro.de/revo/art/stang.html), [hupo](https://reta-vortaro.de/revo/art/hup.html), [duonlumo, plenlumo, ĝirlumo, bremsolumo](https://reta-vortaro.de/revo/art/lum.html), [benzino](https://reta-vortaro.de/revo/art/benzin.html), [numerplato](https://reta-vortaro.de/revo/art/plat.html)
- ReVo, rijden: [veturi, veturigi](https://reta-vortaro.de/revo/art/vetur.html), [ŝofori](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxofor.html), [konduki](https://reta-vortaro.de/revo/art/konduk.html), [startigi](https://reta-vortaro.de/revo/art/start.html), [halti](https://reta-vortaro.de/revo/art/halt.html), [akceli](https://reta-vortaro.de/revo/art/akcel.html), [preterpasi](https://reta-vortaro.de/revo/art/pas.html), [parki](https://reta-vortaro.de/revo/art/park2.html), [parkumi](https://reta-vortaro.de/revo/art/park.html), [turni](https://reta-vortaro.de/revo/art/turn.html), [kolizii](https://reta-vortaro.de/revo/art/kolizi.html), [kroĉi](https://reta-vortaro.de/revo/art/krocx.html), [benzinumi](https://reta-vortaro.de/revo/art/benzin.html), [aŭtisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/auxt.html)
- ReVo, wegen en plaatsen: [vojo](https://reta-vortaro.de/revo/art/voj.html), [ŝoseo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxose.html), [aŭtovojo](https://reta-vortaro.de/revo/art/voj.html), [trafikcirklo](https://reta-vortaro.de/revo/art/cirkl.html), [semaforo](https://reta-vortaro.de/revo/art/semafo.html), [trafikŝildo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxild.html), [piediranto](https://reta-vortaro.de/revo/art/ir.html), [tunelo](https://reta-vortaro.de/revo/art/tunel.html), [rapido](https://reta-vortaro.de/revo/art/rapid.html), [benzinejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/benzin.html), [garaĝo](https://reta-vortaro.de/revo/art/garagx.html), [riparejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/ripar.html)
- ReVo, documenten en ongelukken: [kondukpermesilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/permes.html), [asekuro](https://reta-vortaro.de/revo/art/asekur.html), [monpuno](https://reta-vortaro.de/revo/art/pun.html), [polico](https://reta-vortaro.de/revo/art/polic.html), [panei](https://reta-vortaro.de/revo/art/pane.html), [akcidento](https://reta-vortaro.de/revo/art/akcide.html), [krevi](https://reta-vortaro.de/revo/art/krev.html), [remorki](https://reta-vortaro.de/revo/art/remork.html), [vundi](https://reta-vortaro.de/revo/art/vund.html), [helpi](https://reta-vortaro.de/revo/art/help.html), [bezoni](https://reta-vortaro.de/revo/art/bezon.html), [riparisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/ripar.html)
- [Vikipedio: Kondukpermesilo](https://eo.wikipedia.org/wiki/Kondukpermesilo), [Vikipedio: Trafiklumoj](https://eo.wikipedia.org/wiki/Trafiklumoj)
- [Engelstalig Wiktionary: rapidlimo](https://en.wiktionary.org/wiki/rapidlimo), [preterpasi](https://en.wiktionary.org/wiki/preterpasi)
- [Tatoeba](https://tatoeba.org/): aantallen zinnen uit de Esperanto-export van 7 oktober 2026 (CC BY 2.0 FR)