# School in het Esperanto – vakken, spullen, lerni vs studi

Source: https://esperantopedia.org/nl/zinnen/school-onderwijs/
Language: nl
Updated: 2026-10-11

> School is lernejo, leerling lernanto, leraar instruisto: 60 Esperantowoorden voor school met uitspraak, plus wanneer je lerni, studi en instrui gebruikt.

School is in het Esperanto ***lernejo***, opgebouwd als *lern·ej·o*, „leren” plus „plaats”: een plek die bedoeld is om te leren. Een leerling is een ***lernanto***, een leraar een ***instruisto*** en de drie belangrijkste werkwoorden zijn ***lerni*** „leren”, ***instrui*** „onderwijzen” en ***studi*** „studeren”. Drie valkuilen zijn de moeite waard: *studento* betekent universiteitsstudent, *profesoro* betekent hoogleraar en *lerni* is niet het werkwoord voor „te weten komen”. De uitspraakhulp verdeelt woorden in lettergrepen en zet de beklemtoonde lettergreep in hoofdletters.

## Soorten scholen

Namen en leeftijden van onderwijsniveaus verschillen per land, dus het naslagwerk ReVo definieert ze naar hun plaats in de reeks en geeft leeftijdsgrenzen die van het land afhangen.

| Nederlands | Esperanto | Uitspraak | Toelichting |
|---|---|---|---|
| school | *lernejo* | ler-NE-jo | elke plaats om te leren |
| kleuterschool | *infanĝardeno* | in-fan-ĝar-DE-no | kinderen tot ongeveer 5 jaar, vóór de basisschool |
| basisschool | *bazlernejo* | baz-ler-NE-jo | ook *elementa lernejo*; van ongeveer 6 tot 10 of 15 jaar |
| middelbare school | *mezlernejo* | mez-ler-NE-jo | van 11 jaar of ouder tot 18 |
| gymnasium, lyceum | *gimnazio*, *liceo* | gim-na-ZI-o, li-CE-o | middelbare school, in elk land anders georganiseerd |
| hogeschool, hoger onderwijs | *supera lernejo* | su-PE-ra ler-NE-jo | ReVo gebruikt het voor universiteiten en academies |
| universiteit | *universitato* | u-ni-ver-si-TA-to | verdeeld in faculteiten, *fakultatoj* |
| klas (leerlingen van één leerjaar) | *klaso* | KLA-so | *en la kvina klaso* „in de vijfde klas” |
| klaslokaal | *klasĉambro* | klas-ĈAM-bro | |
| gymzaal, sporthal | *gimnastikejo* | gim-nas-ti-KE-jo | |

Het Engelse „college” heeft geen eenduidige tegenhanger. ReVo definieert *kolegio* als instituut of faculteit en noemt het naast *gimnazio* en *liceo* als mogelijke middelbare school, dus zeg voor de duidelijkheid *universitato*, *fakultato* of *mezlernejo*. Het Nederlandse „college” in de zin van hoorcollege is in het Esperanto geen *kolegio* maar een *lekcio* (ook *prelego*). De namen „gymnasium” en „lyceum” bestaan ook in Nederland en Vlaanderen, maar duiden daar bepaalde schoolsoorten aan; *gimnazio* en *liceo* zijn algemener.

## Mensen op school

| Nederlands | Esperanto | Uitspraak | Toelichting |
|---|---|---|---|
| leerling | *lernanto* | ler-NAN-to | iedereen die leert; vrouwelijk *lernantino* |
| student (universiteit) | *studento* | stu-DEN-to | ReVo: iemand die op een hogere school leert |
| klasgenoot | *samklasano* | sam-kla-SA-no | |
| leraar | *instruisto* | in-stru-IS-to | geeft les als beroep; vrouwelijk *instruistino* |
| hoogleraar, professor | *profesoro* | pro-fe-SO-ro | universitair docent van hoge rang |
| schoolhoofd, directeur | *lernejestro* | ler-ne-JES-tro | *lern·ej·estr·o*, „school + leider” |
| rector | *rektoro* | rek-TO-ro | hoofd van een universiteit; ReVo gebruikt het ook voor een *gimnazio* |

Twee valse vrienden vragen aandacht. Voor een kind op school raadt ReVo’s gebruiksnotitie *lernanto* aan, niet *studento*. En ReVo markeert de betekenis die *profesoro* heeft in landen met Romaanse talen, een leraar op de basis- of middelbare school, als internationaal misleidend en in het Esperanto te vermijden. Een schoolleraar is een *instruisto*. Nederlandstaligen hebben hier een voordeel: „leerling” (basis- en middelbare school) en „student” (hogeschool, universiteit) komen overeen met *lernanto* en *studento*, en „professor” is net als *profesoro* voorbehouden aan het hoger onderwijs. Meer werkwoorden en beroepen vind je op de pagina [beroepen en werk](https://esperantopedia.org/nl/zinnen/beroepen-werk/).

## Schoolvakken

Een schoolvak is een *fako* „tak” van kennis, en een ReVo-voorbeeld bij *fako* noemt schoolvakken ***lernofakoj***. Talen worden met een bijvoeglijk naamwoord genoemd: *la angla* „Engels”, *la franca* „Frans”.

| Nederlands | Esperanto | Uitspraak | Toelichting |
|---|---|---|---|
| wiskunde | *matematiko* | ma-te-ma-TI-ko | |
| geschiedenis | *historio* | his-to-RI-o | |
| aardrijkskunde | *geografio* | ge-o-gra-FI-o | |
| natuurkunde | *fiziko* | fi-ZI-ko | |
| scheikunde | *ĥemio*, *kemio* | ĥe-MI-o, ke-MI-o | ReVo noemt beide; PMEG zegt dat woorden met ĥ vaak ook een k-variant hebben; *ĥ* klinkt als de ch in „lachen” |
| biologie | *biologio* | bi-o-lo-GI-o | |
| taal | *lingvo* | LIN-gvo | *fremda lingvo* „vreemde taal” |
| literatuur | *literaturo* | li-te-ra-TU-ro | |
| muziek | *muziko* | mu-ZI-ko | |
| kunst | *arto* | AR-to | *desegni* „tekenen” |
| sport, gym | *sporto* | SPOR-to | ook *gimnastiko* „gymnastiek” |

## Schoolspullen en het achtervoegsel -il-

PMEG beschrijft het achtervoegsel *-il-* als „werktuig, apparaat, middel”: wat ervoor staat toont de handeling. Dus *skribi* „schrijven” geeft ***skribilo***, elk schrijfgerei. Gewone stammen als *libro*, *kajero* en *krajono* krijgen geen *-il-*.

| Nederlands | Esperanto | Uitspraak | Toelichting |
|---|---|---|---|
| boek | *libro* | LI-bro | |
| leerboek | *lernolibro* | ler-no-LI-bro | „boek voor leerlingen” |
| schrift | *kajero* | ka-JE-ro | |
| potlood | *krajono* | kra-JO-no | |
| pen, schrijfgerei | *skribilo* | skri-BI-lo | van *skribi* |
| gum | *gumo*, *skrapgumo* | GU-mo, skrap-GU-mo | ReVo: één betekenis van *gumo* is *skrapgumo* |
| puntenslijper | *pintigilo* | pin-ti-GI-lo | van *pintigi* „scherpen” |
| liniaal | *liniilo* | li-ni-I-lo | gereedschap om lijnen te trekken |
| rekenmachine | *kalkulilo* | kal-ku-LI-lo | van *kalkuli* |
| schoolbord | *skribtabulo*, *tabulo* | skrib-ta-BU-lo, ta-BU-lo | ReVo: met krijt schrijven op het zwarte *tabulo* |
| krijt | *kreto* | KRE-to | |
| schoolbank, lessenaar | *pupitro* | pu-PI-tro | ReVo’s voorbeeld: de lessenaar van een leerling |
| schooltas | *tornistro* | tor-NIS-tro | stevige rugzak; *dorsosako* is een gewone rugzak |

## Lessen, huiswerk en examens

| Nederlands | Esperanto | Uitspraak | Toelichting |
|---|---|---|---|
| rooster | *horaro* | ho-RA-ro | *lerneja horaro* „lesrooster” |
| les | *leciono* | le-ci-O-no | deel van een cursus |
| cursus | *kurso* | KUR-so | een reeks lessen |
| huiswerk | *hejmtasko* | hejm-TAS-ko | |
| examen | *ekzameno* | ek-za-ME-no | |
| cijfer (beoordeling) | *noto* | NO-to | ReVo: het teken voor het oordeel van een leraar; het Nederlandse „cijfer” als schoolcijfer is *noto*, niet *cifero* (zie [wiskunde en vormen](https://esperantopedia.org/nl/zinnen/wiskunde-vormen/)) |
| diploma | *diplomo* | di-PLO-mo | |
| pauze | *paŭzo* | PAŬ-zo | |

## Werkwoorden voor leren, lesgeven en examens

| Esperanto | Uitspraak | Betekenis | Voorbeeld |
|---|---|---|---|
| *lerni* | LER-ni | leren | *Mi lernas naĝi.* – „Ik leer zwemmen.” |
| *instrui* | in-STRU-i | onderwijzen, lesgeven | *Mia patrino instruas la francan.* – „Mijn moeder geeft Frans.” |
| *studi* | STU-di | studeren | *Mia fratino studas fizikon.* – „Mijn zus studeert natuurkunde.” |
| *ekzameni* | ek-za-ME-ni | examineren, iemand toetsen | *La instruisto ekzamenas la lernantojn.* – „De leraar examineert de leerlingen.” |
| *ekzameniĝi*, *fari ekzamenon* | ek-za-me-NI-ĝi, FA-ri ek-za-ME-non | examen doen | *Morgaŭ mi ekzameniĝos.* – „Morgen doe ik examen.” |
| *trapasi ekzamenon* | tra-PA-si ek-za-ME-non | slagen voor een examen | *Ŝi trapasis la ekzamenon.* – „Ze is geslaagd voor het examen.” |
| *diplomiĝi* | di-plo-MI-ĝi | afstuderen, een diploma halen | *Mia fratino diplomiĝos en Junio.* – „Mijn zus studeert in juni af.” |

## Leren, studeren of onderwijzen: lerni, studi, instrui

ReVo definieert *lerni* als kennis en vaardigheden opnemen uit wetenschap, kunst, ambacht of sport, en ook als kennis verwerven door ervaring. Het definieert *studi* als ijverig werken, via cursussen, lezen en oefeningen, om diepe kennis van een vakgebied te krijgen. *Instrui* is kennis doorgeven: *instrui ion al iu* of *instrui iun pri io*.

| Nederlands | Esperanto | Opmerking |
|---|---|---|
| Ik leer Esperanto. | *Mi lernas Esperanton.* | *lerni* is een taal of vaardigheid oppikken |
| Ik studeer natuurkunde aan de universiteit. | *Mi studas fizikon en la universitato.* | *studi* een vakgebied, als studie |
| Ik geef Esperanto les. | *Mi instruas Esperanton.* | *instrui* geeft kennis door |
| Ik kwam te weten dat de school gaat sluiten. | *Mi eksciis, ke la lernejo fermiĝos.* | *ekscii* „te weten komen” |

De twee werkwoorden voor de leerling overlappen. Voor een taal zijn zowel *Mi lernas Esperanton* als *Mi studas Esperanton* juist; de tweede benadrukt een bewuste studie. Nederlandstaligen moeten extra opletten: „leren” betekent in het Nederlands zowel „zelf leren” als „iemand iets leren” (onderwijzen). In het Esperanto zijn dat twee werkwoorden, *lerni* en *instrui*. Typische uitglijders:

| Veelgemaakte fout | Beter | Reden |
|---|---|---|
| *Mi instruas Esperanton* (bedoeld: „ik leer Esperanto”) | *Mi lernas Esperanton* | *instrui* is „onderwijzen” |
| *Mi lernas lin Esperanton* (naar „ik leer hem Esperanto”) | *Mi instruas Esperanton al li* | *lerni* is alleen zelf leren; „iemand iets leren” is *instrui* |
| *Mia filino estas studento en la bazlernejo* | *Mia filino estas lernanto en la bazlernejo* | *studento* is universitair niveau |
| *Mi lernis, ke li foriris* („ik leerde dat hij vertrokken was”) | *Mi eksciis, ke li foriris* | ReVo zegt *lerni* niet te gebruiken als vervanging van „te weten komen” |
| *Mi ekzamenas hodiaŭ* (bedoeld: „ik heb vandaag examen”) | *Mi ekzameniĝas hodiaŭ* of *Mi faras ekzamenon hodiaŭ* | *ekzameni* betekent iemand examineren |

## Over school praten

| Esperanto | Nederlands |
|---|---|
| *En kiu klaso vi estas?* | In welke klas zit je? |
| *Kion vi studas?* | Wat studeer je? |
| *Kion vi lernas en la lernejo?* | Wat leer je op school? |
| *Kiu estas via plej ŝatata lernofako?* | Wat is je favoriete vak? |
| *Mi havas ekzamenon morgaŭ.* | Ik heb morgen een examen. |
| *Mi devas lerni por la ekzameno.* | Ik moet leren voor het examen. |
| *Mi ricevis bonan noton pri historio.* | Ik heb een goed cijfer voor geschiedenis gekregen. |
| *Ĉu vi jam faris la hejmtaskon?* | Heb je je huiswerk al gemaakt? |
| *La leciono komenciĝas je la oka.* | De les begint om acht uur. |
| *Dum la paŭzo ni ludas en la korto.* | Tijdens de pauze spelen we op het schoolplein. |
| *Mi iras al la lernejo per buso.* | Ik ga met de bus naar school. |

## Schoolwoorden uit woorddelen

| Achtervoegsel | Betekenis (PMEG) | Schoolvoorbeelden |
|---|---|---|
| *-ej-* | een plaats die ergens voor bedoeld is | *lernejo* „school”, *gimnastikejo* „gymzaal” |
| *-ant-* | de persoon die de handeling verricht | *lernanto* „leerling”, *ekzamenanto* „examinator” |
| *-ist-* | iemand die er vaak mee bezig is, misschien als beroep | *instruisto* „leraar”, *ekzamenisto* „officieel examinator” |
| *-il-* | werktuig, middel | *skribilo* „pen”, *lernilo* „leermiddel” |

*Instruanto* is iedereen die nu lesgeeft, een *instruisto* geeft les als beroep; vergelijk [achtervoegsels](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/achtervoegsels/), [woordvorming](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/woordvorming/) en [deelwoorden](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/deelwoorden/). Het achtervoegsel *-iĝ-* „worden” geeft *diplom·iĝ·i*, letterlijk „een diploma gaan bezitten”. Om Esperanto zelf te leren begin je bij de [leergids](https://esperantopedia.org/nl/leren/); de [pagina over examens](https://esperantopedia.org/nl/leren/examens/) behandelt de KER-certificaatexamens.

## Veelgestelde vragen

### Hoe zeg je „school” in het Esperanto?

*Lernejo*. Gebruik *en la lernejo* voor „op school” en *al la lernejo* voor „naar school”: *Mi estas en la lernejo*, *Mi iras al la lernejo*.

### Wat is het verschil tussen lerni en studi?

*Lerni* is kennis of een vaardigheid opnemen: *lerni naĝi*. *Studi* is een vakgebied grondig doorwerken, zoals in een universitaire studie: *studi fizikon*. Voor een taal worden beide gebruikt, dus *Mi lernas Esperanton* en *Mi studas Esperanton* zijn allebei juist; *instrui* is „onderwijzen”.

### Wat is het verschil tussen lernanto en studento?

*Lernanto* is iedereen die leert en het juiste woord voor een kind op school. *Studento* is iemand die op een universiteit of academie leert.

### Hoe zeg je „ik heb morgen een examen”?

*Mi havas ekzamenon morgaŭ.* Om het examen af te leggen zeg je *ekzameniĝi* of *fari ekzamenon*; om te slagen *trapasi ekzamenon*.

### Hoe zeg je „middelbare school” en „college”?

Voor de middelbare school gebruik je *mezlernejo*, *gimnazio* of *liceo*. Voor „college” kies je *universitato*, *fakultato* of *supera lernejo*, al naargelang de betekenis.

## Bronnen

- ReVo: [lernejo, bazlernejo, mezlernejo, lernanto, lerni, lernilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/lern.html), [instrui](https://reta-vortaro.de/revo/art/instru.html), [studi](https://reta-vortaro.de/revo/art/stud.html), [studento](https://reta-vortaro.de/revo/art/studen.html), [ekzameni, ekzameno, ekzameniĝi, ekzamenisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/ekzame.html), [diplomo](https://reta-vortaro.de/revo/art/diplom.html), [klaso](https://reta-vortaro.de/revo/art/klas.html), [leciono](https://reta-vortaro.de/revo/art/lecion.html), [profesoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/profes1.html), [universitato](https://reta-vortaro.de/revo/art/univer2.html)
- ReVo: [gimnazio](https://reta-vortaro.de/revo/art/gimnaz.html), [liceo](https://reta-vortaro.de/revo/art/lice.html), [kolegio](https://reta-vortaro.de/revo/art/kolegi.html), [rektoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/rektor.html), [infanĝardeno](https://reta-vortaro.de/revo/art/gxarde.html), [fako](https://reta-vortaro.de/revo/art/fak.html), [ĥemio, kemio](https://reta-vortaro.de/revo/art/hxemi.html), [matematiko](https://reta-vortaro.de/revo/art/matema.html), [geografio](https://reta-vortaro.de/revo/art/geogra1.html), [historio](https://reta-vortaro.de/revo/art/histor.html), [gimnastiko, gimnastikejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/gimnas1.html), [klasĉambro](https://reta-vortaro.de/revo/art/cxambr.html), [fiziko](https://reta-vortaro.de/revo/art/fizik.html), [biologio](https://reta-vortaro.de/revo/art/biolog1.html), [lingvo](https://reta-vortaro.de/revo/art/lingv.html), [literaturo](https://reta-vortaro.de/revo/art/litera.html), [muziko](https://reta-vortaro.de/revo/art/muzik.html), [sporto](https://reta-vortaro.de/revo/art/sport.html), [arto](https://reta-vortaro.de/revo/art/art.html), [desegni](https://reta-vortaro.de/revo/art/desegn.html)
- ReVo: [kajero](https://reta-vortaro.de/revo/art/kajer.html), [krajono](https://reta-vortaro.de/revo/art/krajon.html), [skribilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/skrib.html), [gumo](https://reta-vortaro.de/revo/art/gum.html), [tabulo](https://reta-vortaro.de/revo/art/tabul.html), [kreto](https://reta-vortaro.de/revo/art/kret.html), [pupitro](https://reta-vortaro.de/revo/art/pupitr.html), [liniilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/lini.html), [kalkulilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kalkul.html), [pintigi](https://reta-vortaro.de/revo/art/pint.html), [tornistro](https://reta-vortaro.de/revo/art/tornis.html), [dorsosako](https://reta-vortaro.de/revo/art/sak.html), [horaro](https://reta-vortaro.de/revo/art/hor.html), [hejmtasko](https://reta-vortaro.de/revo/art/task.html), [noto](https://reta-vortaro.de/revo/art/not.html), [ekscii](https://reta-vortaro.de/revo/art/sci.html), [lekcio, prelego](https://reta-vortaro.de/revo/art/lekci.html)
- PMEG: [EJ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ej.html), [IL](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/il.html), [IST](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ist.html), [ESTR](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/estr.html), [AN](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/an.html), [IĜ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/igh.html), [Participoj kiel O-vortoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/participoj/o-vortoj.html), [Bazaj reguloj de elparolo](https://bertilow.com/pmeg/skribo_elparolo/elparolo/bazaj_reguloj.html)
- Wiktionary, CC BY-SA 4.0: [diplomiĝi](https://en.wiktionary.org/wiki/diplomi%C4%9Di)
- Tatoeba, CC BY 2.0 FR, gebruik gecontroleerd aan de hand van de zinnen [#558938](https://tatoeba.org/en/sentences/show/558938), [#597790](https://tatoeba.org/en/sentences/show/597790), [#552655](https://tatoeba.org/en/sentences/show/552655), [#561521](https://tatoeba.org/en/sentences/show/561521)