# Weer en seizoenen in het Esperanto: woorden en zinnen

Source: https://esperantopedia.org/nl/zinnen/weer-en-seizoenen/
Language: nl
Updated: 2026-10-08

> Weerwerkwoorden hebben in het Esperanto geen onderwerp: Pluvas is „het regent”, Neĝas „het sneeuwt”. Seizoenen, Estas varme, temperatuur en zinnen.

In het Esperanto hebben weerwerkwoorden geen onderwerp: ***Pluvas*** is „Het regent”, ***Neĝas*** „Het sneeuwt” en ***Tondras*** „Het dondert”. Voor omstandigheden en temperatuur volgt op *estas* een bijwoord: ***Estas varme*** „Het is warm”, ***Estas malvarme*** „Het is koud”. De vier seizoenen zijn ***printempo, somero, aŭtuno, vintro***. De uitspraakkolommen op deze pagina tonen de beklemtoonde lettergreep in hoofdletters; dat is altijd de voorlaatste (zie het [alfabet](https://esperantopedia.org/nl/leren/alfabet/)).

## De vier seizoenen

| Nederlands | Esperanto | Uitspraak |
|---|---|---|
| lente | *printempo* | prin-TEM-po |
| zomer | *somero* | so-ME-ro |
| herfst | *aŭtuno* | aŭ-TU-no |
| winter | *vintro* | VIN-tro |
| seizoen | *sezono* | se-ZO-no |
| regentijd | *pluvsezono* | pluv-se-ZO-no |
| droge tijd | *seka sezono* | SE-ka se-ZO-no |
| weer | *vetero* | ve-TE-ro |

Seizoensnamen zijn gewone zelfstandige naamwoorden met een kleine letter (de [maanden](https://esperantopedia.org/nl/zinnen/dagen-maanden/) worden traditioneel met een hoofdletter geschreven). ReVo behandelt *printempo* als één stam, hoewel het op *tempo* „tijd” eindigt. Het dateert de seizoenen volgens de Gregoriaanse kalender: de lente op het noordelijk halfrond loopt van ongeveer 21 maart tot 21 juni, die op het zuidelijk halfrond van ongeveer 23 september tot 21 december.

## Hoe zeg je „in de zomer”?

| Patroon | Esperanto | Nederlands |
|---|---|---|
| zelfstandig naamwoord + *-e* | *Somere mi naĝas en la maro.* | In de zomer zwem ik in zee. |
| *en la* + zelfstandig naamwoord | *En la somero ni veturis al la maro.* | In de zomer reisden we naar zee. |
| *dum la* + zelfstandig naamwoord | *Dum la vintro la tagoj estas mallongaj.* | Tijdens de winter zijn de dagen kort. |
| *ĉi-* + zelfstandig naamwoord + *-e* | *Ni havis malmulte da neĝo ĉi-vintre.* | We hadden deze winter weinig sneeuw. |
| bijvoeglijk naamwoord + zelfstandig naamwoord + *-n* | *Venontan someron mi vojaĝos.* | Volgende zomer ga ik reizen. |
| *tuta* + zelfstandig naamwoord + *-n* | *Neĝis la tutan vintron.* | Het heeft de hele winter gesneeuwd. |

De uitgang *-e* maakt van een zelfstandig naamwoord een bijwoord van tijd: *somere*, *vintre*, *matene* (zie [bijwoorden](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/bijwoorden/)). Zowel *somere* als *en la somero* is correct. De oefeningen van het *Fundamento* zelf, geciteerd in ReVo, gebruiken zelfs *en somero* en *en vintro* zonder lidwoord.

Een tijdsaanduiding met de [accusatief *-n*](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/accusatief/) en zonder voorzetsel geeft een tijdstip of tijdsduur aan (PMEG): *la sekvan dimanĉon* „de volgende zondag”, dus *pasintan vintron* „afgelopen winter”, *la tutan vintron* „de hele winter”. Het woord *ĉi* betekent „dit, dichtbij de spreker”, en PMEG toont het in samenstellingen als *ĉi-nokte* „vannacht” en *ĉi-jara* „van dit jaar”; *ĉi-vintre* en *ĉi-somere* volgen hetzelfde patroon.

## Weerwoorden

| Nederlands | Esperanto | Uitspraak |
|---|---|---|
| hemel | *ĉielo* | ĉi-E-lo |
| zon | *suno* | SU-no |
| zonneschijn | *sunbrilo* | sun-BRI-lo |
| wolk | *nubo* | NU-bo |
| mist | *nebulo* | ne-BU-lo |
| regen | *pluvo* | PLU-vo |
| sneeuw | *neĝo* | NE-ĝo |
| hagel | *hajlo* | HAJ-lo |
| ijs | *glacio* | gla-CI-o |
| vorst | *frosto* | FROS-to |
| regenboog | *ĉielarko* | ĉi-e-LAR-ko |
| wind | *vento* | VEN-to |
| briesje | *venteto* | ven-TE-to |
| zeer harde wind | *ventego* | ven-TE-go |
| storm | *ŝtormo* | ŜTOR-mo |
| orkaan | *uragano* | u-ra-GA-no |
| bliksem | *fulmo* | FUL-mo |
| donder | *tondro* | TON-dro |
| onweer | *fulmotondro* | ful-mo-TON-dro |

De bijbehorende bijvoeglijke naamwoorden eindigen op *-a*: *suna tago* „een zonnige dag”, *nuba* „bewolkt”, *sennuba* „onbewolkt”, *pluva* „regenachtig”, *neĝa* „besneeuwd”, *venta* „winderig”, *glacia* „ijzig”, *seka* „droog”, *malseka* „nat”, *kota* „modderig”. Bij *vetero* gebruik je een gewoon bijvoeglijk naamwoord: *bela vetero* „mooi weer”.

## Weerwerkwoorden: geen onderwerp, geen „het”

Het Nederlands heeft een leeg „het” nodig („het regent”), het Esperanto niet. PMEG zegt duidelijk dat je bij zulke werkwoorden geen *ĝi* gebruikt: *Hodiaŭ pluvas*, niet *Ĝi pluvas hodiaŭ*. Het voegt eraan toe dat het overbodige *ĝi* in Zamenhofs *Ĝi estis varmega posttagmezo* is verdwenen en tegenwoordig als fout geldt. Zie [persoonlijke voornaamwoorden](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/voornaamwoorden/).

| Esperanto | Nederlands | Infinitief | Uitspraak |
|---|---|---|---|
| *Pluvas.* | Het regent. | *pluvi* | PLU-vas |
| *Neĝas.* | Het sneeuwt. | *neĝi* | NE-ĝas |
| *Tondras.* | Het dondert. | *tondri* | TON-dras |
| *Fulmas.* | Het bliksemt. | *fulmi* | FUL-mas |
| *Hajlas.* | Het hagelt. | *hajli* | HAJ-las |
| *Ventas.* | Het waait. | *venti* | VEN-tas |
| *Frostas.* | Het vriest. | *frosti* | FROS-tas |
| *Ŝtormas.* | Het stormt. | *ŝtormi* | ŜTOR-mas |
| *Sunas.* | De zon schijnt. | *suni* | SU-nas |
| *Tagiĝas.* | Het wordt dag. | *tagiĝi* | ta-GI-ĝas |

De gewone uitgangen geven de tijden (zie [werkwoorden](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/werkwoorden/)): *Hieraŭ pluvis* „Gisteren regende het”, *Morgaŭ pluvos* „Morgen gaat het regenen”. Bijwoorden geven kracht: *Pluvas forte* „Het regent hard”, *Neĝas multe* „Het sneeuwt veel”.

Valt er iets anders dan regen als regen neer, dan wordt dat het onderwerp en krijgt het dus geen *-n*: *Pluvis ŝtonoj sur la tegmenton* „Er regende stenen op het dak”. PMEG waarschuwt hier tegen *ŝtonojn*.

## „Het is warm”: Estas varme

Heeft *estas* geen echt onderwerp, dan is het woord dat de situatie beschrijft een bijwoord op *-e*, geen bijvoeglijk naamwoord (PMEG): *Estas varme*, niet *Estas varma*. Het Nederlands gebruikt hier wel een bijvoeglijk naamwoord („Het is warm”), dus vertaal niet letterlijk met *Ĝi estas varma*. Onder PMEG’s eigen voorbeelden staat *Estas mallume* „Het is donker”.

| Esperanto | Nederlands |
|---|---|
| *Estas varme.* | Het is warm. |
| *Estas malvarme.* | Het is koud. |
| *Estas sune.* | Het is zonnig. |
| *Estas nube, sed ne pluvas.* | Het is bewolkt, maar het regent niet. |
| *Estas nebule.* | Het is mistig. |
| *Estas malseke.* | Het is nat. |
| *Estas tro malvarme por naĝi.* | Het is te koud om te zwemmen. |

Met een onderwerp keert het bijvoeglijk naamwoord terug en congrueert ermee: *La vetero estas varma* „Het weer is warm” (onderwerp *vetero*), *Estas bela vetero* „Het is mooi weer” (het bijvoeglijk naamwoord hoort bij *vetero*).

Om te zeggen hoe je je voelt, gebruik je de werkwoorden *varmi* en *malvarmi*, die ReVo definieert als warm of koud zijn of voelen: *Mi malvarmas* „Ik heb het koud”, *Al mi varmas* „Ik heb het warm”, *Ĉu tro varmas?* „Is het te warm?”. *Mi frostas* betekent „ik vries”; ReVo definieert *frosti* als een ijzige kou voelen.

## Temperatuur

| Esperanto | Nederlands |
|---|---|
| *Kiom da gradoj estas ekstere?* | Hoeveel graden is het buiten? |
| *Estas dudek gradoj.* | Het is twintig graden. |
| *Estas dudek du gradoj celsiaj.* | Het is 22 graden Celsius. |
| *Estas dek gradoj super nulo.* | Het is tien graden boven nul. |
| *Estis dek gradoj sub nulo ĉi-matene.* | Het was vanochtend tien graden onder nul. |
| *La temperaturo nun estas minus dek gradoj.* | De temperatuur is nu min tien graden. |
| *Morgaŭ estos pli varme.* | Morgen wordt het warmer. |

Zeg eerst het getal, dan *gradoj* („één graad” is *unu grado*); zie [getallen](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/getallen/). PMEG geeft beide manieren om een temperatuurteken te lezen: +10° is *plus dek gradoj* of *dek gradoj super nulo*, en −10° is *minus dek gradoj* of *dek gradoj sub nulo*.

De achtervoegsels *-eg-* „sterker” en *-et-* „zwakker” vormen een schaal: *malvarmega* „ijskoud”, *malvarma* „koud”, *malvarmeta* „fris”, *varma* „warm”, *varmega* „heet”. Verander *-a* in *-e* voor een zin over het weer: *Estas varmege* „Het is erg heet”.

ReVo zegt dat *varma* van oudsher een gematigde, aangename warmte is, terwijl *varmega* onaangenaam heet betekent, zelfs brandend. Het voegt toe dat de woordenboeken PV en PIV dit nuanceverschil kwijtraakten, terwijl Russisch- en Duitstalige esperantisten het wel behouden. Nederlandstaligen kennen het onderscheid al: „warm” en „heet”.

## Woordvorming met weerstammen

| Woord | Delen | Nederlands |
|---|---|---|
| *pluvego* | pluv·eg·o | stortregen |
| *pluveto* | pluv·et·o | motregen |
| *pluvero* | pluv·er·o | regendruppel |
| *neĝero* | neĝ·er·o | sneeuwvlok |
| *neĝulo*, *neĝhomo* | neĝ·ul·o, neĝ·hom·o | sneeuwpop |
| *pluvneĝo* | pluv·neĝ·o | natte sneeuw (sneeuw die tijdens het vallen smelt) |
| *senpluveco* | sen·pluv·ec·o | droogte |
| *pluvombrelo*, *sunombrelo* | pluv·ombrel·o, sun·ombrel·o | paraplu, parasol |
| *pluvmantelo* | pluv·mantel·o | regenjas |
| *fulmotondro* | fulm·o·tondr·o | onweer |
| *ĉielarko* | ĉiel·ark·o | regenboog |
| *malvarmumo* | mal·varm·um·o | verkoudheid |

Het achtervoegsel *-er-* noemt één stukje van een massa, dus *neĝero* is één vlok *neĝo*. De werkwoordsvormen volgen: *pluveti* „motregenen”, *pluvegi* „stortregenen”. ReVo definieert *ombrelo* zelf als een draagbaar schild tegen regen of zon, en *pluvombrelo* en *sunombrelo* zeggen welke van de twee. Pas op met „kou”: *malvarmo* is een lage temperatuur, terwijl *malvarmumo* de ziekte is. Meer in [woordvorming](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/woordvorming/).

Werkwoorden met *-iĝ-* „worden” kunnen ook alleen staan: *Aŭtune pli kaj pli malvarmiĝas* „In de herfst wordt het steeds kouder”, *Vesperiĝas* „Het wordt avond”.

## Over het weer praten

| Esperanto | Nederlands |
|---|---|
| *Kia estas la vetero en via urbo?* | Hoe is het weer in jouw stad? |
| *Kia bela tago!* | Wat een mooie dag! |
| *Pluvas, prenu ombrelon.* | Het regent, neem een paraplu mee. |
| *Surmetu mantelon, ĉar estas malvarme.* | Trek een jas aan, want het is koud. |
| *Ĉu morgaŭ pluvos?* | Gaat het morgen regenen? |
| *Laŭ la veterprognozo morgaŭ neĝos.* | Volgens de weersverwachting sneeuwt het morgen. |
| *Kiun sezonon vi plej ŝatas?* | Welk seizoen vind je het fijnst? |
| *Mi plej ŝatas la printempon.* | Ik hou het meest van de lente. |

De laatste twee zinnen gebruiken de accusatief: het seizoen is het lijdend voorwerp van *ŝatas*, dus het eindigt op *-n*, ook al kent het Nederlands geen accusatief.

## Veelgestelde vragen

### Hoe zeg je „Het regent” in het Esperanto?

*Pluvas.* Er is geen woord voor „het”: weerwerkwoorden hebben geen onderwerp, en PMEG zegt dat je geen *ĝi* toevoegt. Verleden tijd: *Pluvis*; toekomst: *Pluvos*.

### Hoe zeg je „Het is koud” of „Het is heet” in het Esperanto?

*Estas malvarme* en *Estas varme*; voor heel heet, *Estas varmege*. Het woord na *estas* is een bijwoord op *-e*.

### Wat zijn de seizoenen in het Esperanto?

*Printempo* (lente), *somero* (zomer), *aŭtuno* (herfst) en *vintro* (winter), alle met een kleine letter.

### Hoe zeg je „in de winter” in het Esperanto?

*Vintre* of *en la vintro*. Voor „deze winter” zeg je *ĉi-vintre*, en voor „afgelopen winter” *pasintan vintron*.

### Hoe geef je de temperatuur aan in het Esperanto?

Zeg het getal en *gradoj*: *Estas dek gradoj*. Onder nul gebruik je *minus dek gradoj* of *dek gradoj sub nulo*.

## Bronnen

- [PMEG: Sensubjektaj verboj (pluvi, neĝi, hajli, ŝtormi, frosti, fulmi, tondri)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj_frazroloj/sensubjektaj.html)
- [PMEG: Tria persono (geen *ĝi* bij werkwoorden zonder onderwerp)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/tria.html)
- [PMEG: Uzo de E-vortoj (Estas mallume, Kritiki estas facile)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/e-vortoj/uzo.html)
- [PMEG: N por tempopunkto](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/tempopunkto.html) en [N por mezuro](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/mezuro.html)
- [PMEG: Dum](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/aliaj_rolvortetoj/dum.html)
- [PMEG: Ĉi (ĉi-nokte, la ĉi-jara somero)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/e-vortecaj_vortetoj/lokaj/chi.html)
- [PMEG: Plus kaj minus (plus dek gradoj, dek gradoj sub nulo)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/kunligaj_vortetoj/plus_minus.html)
- [ReVo: printempo](https://reta-vortaro.de/revo/art/printe.html), [somero](https://reta-vortaro.de/revo/art/somer.html), [aŭtuno](https://reta-vortaro.de/revo/art/auxtun.html), [vintro](https://reta-vortaro.de/revo/art/vintr.html), [sezono](https://reta-vortaro.de/revo/art/sezon.html)
- [ReVo: pluvo en afgeleide woorden](https://reta-vortaro.de/revo/art/pluv.html), [neĝo](https://reta-vortaro.de/revo/art/negx.html), [vento](https://reta-vortaro.de/revo/art/vent.html), [nebulo](https://reta-vortaro.de/revo/art/nebul.html), [fulmo](https://reta-vortaro.de/revo/art/fulm.html), [tondri](https://reta-vortaro.de/revo/art/tondr.html), [hajlo](https://reta-vortaro.de/revo/art/hajl.html)
- [ReVo: ŝtormo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxtorm.html), [uragano](https://reta-vortaro.de/revo/art/uragan.html), [frosto](https://reta-vortaro.de/revo/art/frost.html), [glacio](https://reta-vortaro.de/revo/art/glaci.html), [nubo](https://reta-vortaro.de/revo/art/nub.html), [vetero](https://reta-vortaro.de/revo/art/veter.html), [suno](https://reta-vortaro.de/revo/art/sun.html)
- [ReVo: varma, malvarma en afgeleide woorden](https://reta-vortaro.de/revo/art/varm.html), [grado](https://reta-vortaro.de/revo/art/grad.html), [ombrelo](https://reta-vortaro.de/revo/art/ombrel.html)
- [Tatoeba](https://tatoeba.org/)-zinnen (CC BY 2.0 FR), ongewijzigd gebruikt: [#2127737](https://tatoeba.org/en/sentences/show/2127737), [#980568](https://tatoeba.org/en/sentences/show/980568), [#557222](https://tatoeba.org/en/sentences/show/557222), [#583328](https://tatoeba.org/en/sentences/show/583328); ingekort of aangepast en gebruikt om het gebruik te controleren: [#13090664](https://tatoeba.org/en/sentences/show/13090664), [#12313539](https://tatoeba.org/en/sentences/show/12313539), [#2652792](https://tatoeba.org/en/sentences/show/2652792), [#639494](https://tatoeba.org/en/sentences/show/639494), [#870840](https://tatoeba.org/en/sentences/show/870840), [#6380476](https://tatoeba.org/en/sentences/show/6380476)