# Werelddelen, oceanen en geografie in het Esperanto

Source: https://esperantopedia.org/nl/zinnen/wereldgeografie/
Language: nl
Updated: 2026-10-11

> Europa is Eŭropo, Azië Azio, Afrika Afriko. Werelddelen, oceanen, zeeën, rivieren, bergen en windstreken in het Esperanto, met uitspraak.

De zes werelddelen heten in het Esperanto ***Eŭropo***, ***Azio***, ***Afriko***, ***Ameriko***, ***Oceanio*** en ***Antarkto***, en de vijf oceanen ***Atlantiko***, ***Pacifiko***, de ***Hinda Oceano***, de ***Arkta Oceano*** en de ***Antarkta Oceano***. Dit zijn de lijsten uit ReVo, het online Esperantowoordenboek. Een aardrijkskundige naam is een zelfstandig naamwoord op *-o* met een hoofdletter; het bijvoeglijk naamwoord (*eŭropa*) en de inwoner (*eŭropano*) volgen met regelmatige uitgangen. Landnamen staan bij [landen en talen](https://esperantopedia.org/nl/zinnen/landen-talen/), en alledaagse landschapswoorden als *rivero* en *monto* bij [natuur](https://esperantopedia.org/nl/zinnen/natuur/). Beklemtoonde lettergrepen staan in hoofdletters.

## De werelddelen

| Nederlands | Esperanto | Uitspraak | Toelichting |
|---|---|---|---|
| Europa | *Eŭropo* | eŭ-RO-po | *eŭropa*, *eŭropano* |
| Azië | *Azio* | a-ZI-o | *azia*, *aziano* |
| Afrika | *Afriko* | a-FRI-ko | *afrika*, *afrikano* |
| Amerika, de beide Amerika’s | *Ameriko* | a-me-RI-ko | *amerika*, *amerikano*; beide continenten samen |
| Noord-Amerika | *Nordameriko*, *Nord-Ameriko* | nor-da-me-RI-ko | beide schrijfwijzen komen voor in ReVo |
| Zuid-Amerika | *Sudameriko*, *Sud-Ameriko* | su-da-me-RI-ko | PMEG verkiest het ene woord *Sud-Ameriko* boven *Suda Ameriko* |
| Oceanië | *Oceanio* | o-ce-a-NI-o | Australië en de eilanden eromheen |
| Australië (continent) | *Aŭstralio* | aŭs-tra-LI-o | het kleinste continent; ook het land |
| Antarctica | *Antarkto* | an-TARK-to | bijvoeglijk naamwoord *antarkta* |
| Eurazië | *Eŭrazio* | eŭ-ra-ZI-o | Europa en Azië samen; het grootste continent |

Voeg [*-an-*](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/achtervoegsels/) toe voor een persoon en *-in-* voor een vrouw: *aziano*, *azianino*. Samengestelde namen geven samengestelde bijvoeglijke naamwoorden: *nordamerika*, *sudamerikano*. *Ameriko* omvat beide continenten, dus een inwoner van de Verenigde Staten is een *usonano*, van *Usono*. Het Nederlandse „Amerikaan” voor iemand uit de VS vertaal je dus niet met *amerikano*.

Nog een uitspraakval: *eŭ* in *Eŭropo* is geen Nederlandse „eu” zoals in „deur”, maar een korte *e* gevolgd door *ŭ*, ongeveer zoals in „eeuw”. Meer in [alfabet en uitspraak](https://esperantopedia.org/nl/leren/alfabet/).

## Continent of werelddeel?

ReVo definieert ***mondoparto*** als een van de zes grote delen van het aardoppervlak en merkt op dat mensen vaak alleen de vijf bewoonde tellen, zonder *Antarkto*. Het Nederlandse „werelddeel” is hetzelfde samengestelde woord: wereld + deel. ReVo definieert ***kontinento*** als een grote landmassa omgeven door oceaan, waar je overheen kunt reizen zonder een zee over te steken, zoals *Eŭrazio*, en markeert het gebruik van *kontinento* voor *mondoparto* als „evitinde” („te vermijden”). De oudere namen *Antarktido* en *Antarktio* raakten in onbruik toen de Academie van Esperanto *Antarkto* officieel maakte in haar Negende Officiële Aanvulling (*Naŭa Oficiala Aldono*, 2007).

## Oceanen en zeeën

| Nederlands | Esperanto | Uitspraak | Toelichting |
|---|---|---|---|
| Atlantische Oceaan | *Atlantiko*, *Atlantika Oceano* | at-lan-TI-ko | tussen Amerika, Europa en Afrika |
| Stille Oceaan | *Pacifiko*, *Pacifika Oceano* | pa-ci-FI-ko | ReVo noemt ook *Silenta Oceano*, letterlijk „stille oceaan” |
| Indische Oceaan | *Hinda Oceano* | HIN-da o-ce-A-no | |
| Noordelijke IJszee | *Arkta Oceano* | ARK-ta o-ce-A-no | *Arkto* is het gebied rond de noordpool |
| Zuidelijke Oceaan | *Antarkta Oceano* | an-TARK-ta o-ce-A-no | Vikipedio geeft ook *Suda Oceano* |
| Middellandse Zee | *Mediteraneo*, *Mediteranea Maro* | me-di-te-ra-NE-o | de kusten horen bij Europa, Azië en Afrika |
| Oostzee | *Balta Maro* | BAL-ta MA-ro | *Baltio* is het gebied, niet de zee (PMEG) |
| Noordzee | *Norda Maro* | NOR-da MA-ro | |
| Zwarte Zee | *Nigra Maro* | NI-gra MA-ro | |
| Rode Zee | *Ruĝa Maro* | RU-ĝa MA-ro | |
| Kaspische Zee | *Kaspia Maro*, *Kaspio* | kas-PI-a MA-ro | een zoutmeer, het grootste meer ter wereld (ReVo) |
| Dode Zee | *Morta Maro*, *Malviva Maro* | MOR-ta MA-ro | *Malviva* is de vorm van Zamenhof |

ReVo beschrijft een *maro* als een deel van de oceaan dat op de een of andere manier is afgescheiden en, vooral in namen, als een groot zoutmeer. Lange en korte vormen betekenen hetzelfde: PMEG schrijft *la Atlantika oceano* = *la oceano Atlantiko* = *Atlantiko*, en merkt op dat *Afriko*, *Pacifiko* en *Gango* geen echt alternatief voor hun Esperantovorm hebben.

## Rivieren

| Nederlands | Esperanto | Uitspraak | Toelichting |
|---|---|---|---|
| Nijl | *Nilo* | NI-lo | mondt in Egypte uit in de Middellandse Zee |
| Niger | *Niĝero* | ni-ĜE-ro | West-Afrika; ook een land |
| Amazone | *Amazono* | a-ma-ZO-no | de rivier met het meeste water ter wereld (ReVo) |
| Mississippi | *Misisipo* | mi-si-SI-po | stroomt door de Verenigde Staten naar het zuiden |
| Ganges | *Gango* | GAN-go | ongeveer 2.500 km; stroomt ten zuiden van de Himalaya |
| Jangtsekiang | *Jangzio* | jang-ZI-o | de langste rivier van Eurazië, 6.300 km (ReVo) |
| Tigris, Eufraat | *Tigriso*, *Eŭfrato* | ti-GRI-so, eŭ-FRA-to | van Turkije door Irak |
| Donau | *Danubo* | da-NU-bo | uitmondend in de Zwarte Zee |
| Rijn | *Rejno* | REJ-no | van Zwitserland naar de Noordzee |
| Wolga | *Volgo* | VOL-go | de langste rivier van Europa |

ReVo noemt de Nijl, naast de Amazone, de langste rivier ter wereld; welke van de twee langer is, is omstreden (Vikipedio).

## Bergen, woestijnen en eilanden

| Nederlands | Esperanto | Uitspraak | Toelichting |
|---|---|---|---|
| de Alpen | *Alpoj* | AL-poj | meervoud; omvat Zwitserland en de buurlanden |
| de Pyreneeën | *Pireneoj* | pi-re-NE-oj | 430 km langs de Frans-Spaanse grens |
| de Oeral | *Uralo* | u-RA-lo | tussen Europa en Siberië |
| de Himalaya | *Himalajo* | hi-ma-LA-jo | enkelvoud; het hoogste gebergte op aarde (ReVo) |
| Mount Everest | *Everesto* | e-ve-RES-to | de hoogste berg ter wereld; 8.848,86 m (meting van Nepal en China, 2020) |
| de Andes | *Andoj* | AN-doj | meervoud; langs de westkust van Zuid-Amerika |
| Kilimanjaro | *Kilimanĝaro* | ki-li-man-ĜA-ro | de hoogste berg van Afrika, 5.895 m (ReVo) |
| Sahara | *Saharo* | sa-HA-ro | een zeer hete, zandige en stenige woestijn in Noord-Afrika |
| Groenland | *Gronlando* | gron-LAN-do | het grootste eiland ter wereld, de continenten niet meegerekend |
| Borneo | *Borneo* | bor-NE-o | het op twee na grootste eiland ter wereld (ReVo) |
| Madagaskar | *Madagaskaro* | ma-da-gas-KA-ro | in de Indische Oceaan, ten oosten van Afrika |

## Aardrijkskundewoorden

| Nederlands | Esperanto | Uitspraak | Toelichting |
|---|---|---|---|
| eiland | *insulo* | in-SU-lo | *insulano* „eilandbewoner” |
| archipel, eilandengroep | *insularo*, *arkipelago* | in-su-LA-ro, ar-ki-pe-LA-go | *-ar-* „groep” |
| schiereiland | *duoninsulo* | du-on-in-SU-lo | *duon-* „half” |
| kaap | *kabo* | KA-bo | ReVo: *terkapo* |
| golf | *golfo* | GOL-fo | |
| zeestraat | *markolo* | mar-KO-lo | *mar-* + *kolo* „hals” |
| kust | *marbordo* | mar-BOR-do | |
| evenaar | *ekvatoro* | ek-va-TO-ro | |
| pool | *poluso* | po-LU-so | *norda poluso*, *suda poluso* |
| halfrond | *duonglobo*, *hemisfero* | du-on-GLO-bo, he-mis-FE-ro | |
| klimaat | *klimato* | kli-MA-to | |
| landsgrens | *landlimo* | land-LI-mo | grens tussen twee landen |
| hoofdstad | *ĉefurbo* | ĉe-FUR-bo | |
| bevolking | *loĝantaro* | lo-ĝan-TA-ro | alle mensen die ergens wonen |
| wereld | *mondo* | MON-do | *tutmonda* „wereldwijd” |

De meeste zijn samenstellingen: *duon·insul·o* „half-eiland”, *land·lim·o* „land-grens”, *mar·bord·o* „zee-oever”, *ĉef·urb·o* „hoofd-stad”. Zie [woordvorming](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/woordvorming/), [voorvoegsels](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/voorvoegsels/) en [achtervoegsels](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/achtervoegsels/).

## Windstreken en regio’s

De vier hoofdwindstreken, *nordo*, *sudo*, *oriento* en *okcidento*, en de vormen *norde* en *norden* staan bij [stad en vervoer](https://esperantopedia.org/nl/zinnen/stad-vervoer/). Aan elkaar geschreven geven ze de tussenwindstreken en benoemen ze regio’s.

| Nederlands | Esperanto | Uitspraak | Toelichting |
|---|---|---|---|
| noordoosten | *nordoriento* | nor-do-ri-EN-to | bijvoeglijk naamwoord *nordorienta* |
| noordwesten | *nordokcidento* | nor-dok-ci-DEN-to | |
| zuidoosten | *sudoriento* | su-do-ri-EN-to | |
| zuidwesten | *sudokcidento* | su-dok-ci-DEN-to | |
| Oost-Europa | *orienta Eŭropo* | o-ri-EN-ta eŭ-RO-po | het oostelijke deel van Europa |
| Midden-Oosten | *Mezoriento*, *Mez-Oriento* | me-zo-ri-EN-to | ReVo heeft ook *Meza Oriento* |
| het Westen (cultureel) | *la Okcidento* | la ok-ci-DEN-to | ReVo: in deze betekenis meestal met hoofdletter |

## Krijgen aardrijkskundige namen la?

PMEG verdeelt namen in twee groepen. Een gewone eigennaam krijgt geen *la*, een naam die uit gewone woorden is opgebouwd wel.

| Soort naam | *la*? | Voorbeelden |
|---|---|---|
| gewone eigennaam | nee | *Atlantiko*, *Mediteraneo*, *Nilo*, *Himalajo*, *Norda Ameriko* |
| meervoudsnaam op *-j* | facultatief | *(la) Alpoj*, *(la) Andoj*, *(la) Filipinoj* |
| naam uit gewone woorden | ja | *la Ruĝa Maro*, *la Persa Golfo*, *la Bonespera Kabo* |
| beschrijvend woord voor een naam | ja | *la rivero Nilo*, *la Atlantika oceano* |

PMEG zegt dat *la Himalajo*, *la Atlantiko* en *la Mediteraneo* niet correct zijn, hoewel soms te tolereren. Wanneer een bijvoeglijk naamwoord slechts een deel van een plek aanwijst, schrijft PMEG geen *la* en een kleine letter: *en orienta Azio* „in Oost-Azië”. Meer over [*la*](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/lidwoord/).

Nederlandstaligen zijn gewend aan een lidwoord voor rivieren, zeeën en gebergten: „de Nijl”, „de Rijn”, „de Himalaya”, „de Middellandse Zee”. In het Esperanto zeg je bij een gewone eigennaam juist *Nilo*, *Rejno*, *Himalajo* en *Mediteraneo*, zonder *la*. Een naam als „de Rode Zee” bestaat uit gewone woorden en krijgt wel *la*: *la Ruĝa Maro*.

## Wereldgeografie in zinnen

| Esperanto | Nederlands |
|---|---|
| *Eŭropo kaj Azio kune formas Eŭrazion.* | Europa en Azië vormen samen Eurazië. |
| *Kanado kaj Usono estas en Nordameriko.* | Canada en de Verenigde Staten liggen in Noord-Amerika. |
| *Kiom da oceanoj estas en la mondo? – Kvin: Atlantiko, Pacifiko, la Hinda, la Arkta kaj la Antarkta Oceano.* | Hoeveel oceanen zijn er op de wereld? – Vijf: de Atlantische en de Stille Oceaan, de Indische Oceaan, de Noordelijke IJszee en de Zuidelijke Oceaan. |
| *Nilo fluas norden kaj enfluas en Mediteraneon.* | De Nijl stroomt naar het noorden en mondt uit in de Middellandse Zee. |
| *Volgo estas la plej longa rivero en Eŭropo.* | De Wolga is de langste rivier van Europa. |
| *Kiu estas la plej alta monto en la mondo? – Everesto, en Himalajo.* | Wat is de hoogste berg ter wereld? – De Everest, in de Himalaya. |
| *Francujo kaj Hispanujo havas komunan landlimon ĉe la Pireneoj.* | Frankrijk en Spanje hebben een gemeenschappelijke grens bij de Pyreneeën. |
| *Kiu estas la ĉefurbo de Pollando? – Varsovio.* | Wat is de hoofdstad van Polen? – Warschau. |
| *La ekvatoro apartigas la nordan duonglobon de la suda.* | De evenaar scheidt het noordelijke halfrond van het zuidelijke. |

Let op *norden* „naar het noorden” en *enfluas en Mediteraneon*: het [accusatief](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/accusatief/) *-n* geeft een beweging aan. Voor *plej* „het meest” zie [vergelijking](https://esperantopedia.org/nl/grammatica/vergelijking/).

## Veelgestelde vragen

### Hoe zeg je „continent” in het Esperanto?

*Kontinento* is een groot stuk land omgeven door oceaan, zoals *Eŭrazio*. Voor een van de zes grote delen van de aarde gebruikt ReVo *mondoparto* „werelddeel”.

### Hoeveel werelddelen zijn er in het Esperanto?

ReVo noemt zes werelddelen: *Afriko*, *Ameriko*, *Antarkto*, *Azio*, *Eŭropo* en *Oceanio*. Tel je alleen de bewoonde, dan zijn het er vijf; splits je *Ameriko* in tweeën en gebruik je *Aŭstralio*, dan zijn het er zeven.

### Hoe heten Noord-Amerika en Zuid-Amerika in het Esperanto?

*Nordameriko* of *Nord-Ameriko*, en *Sudameriko* of *Sud-Ameriko*. PMEG raadt het ene woord *Sud-Ameriko* aan boven *Suda Ameriko*.

### Gebruik je „la” voor de naam van een zee of een gebergte?

Bij namen uit gewone woorden wel: *la Ruĝa Maro*, *la Balta Maro*. Bij gewone eigennamen niet: *Mediteraneo*, *Himalajo*. Meervoudsnamen als *Alpoj* en *Andoj* kunnen het krijgen.

## Bronnen

- [PMEG: Nomspecoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/propraj_nomoj/nomspecoj.html), [La ĉe propraj nomoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/difiniloj/la/propraj_nomoj.html), [Esperantigitaj nomoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/propraj_nomoj/esperantigitaj.html), [Landoj, popoloj kaj lingvoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/propraj_nomoj/landoj_popoloj_lingvoj.html)
- [Akademio de Esperanto: Naŭa Oficiala Aldono (2007)](https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/9oa.html)
- [ReVo: mondoparto, mondo](https://reta-vortaro.de/revo/art/mond.html), [kontinento](https://reta-vortaro.de/revo/art/kontin.html), [oceano](https://reta-vortaro.de/revo/art/ocean.html), [maro](https://reta-vortaro.de/revo/art/mar.html)
- [ReVo: Eŭropo](https://reta-vortaro.de/revo/art/euxrop1.html), [Azio](https://reta-vortaro.de/revo/art/azi.html), [Afriko](https://reta-vortaro.de/revo/art/afrik.html), [Ameriko](https://reta-vortaro.de/revo/art/amerik.html), [Oceanio](https://reta-vortaro.de/revo/art/oceani.html), [Aŭstralio](https://reta-vortaro.de/revo/art/auxstr1.html), [Antarkto](https://reta-vortaro.de/revo/art/antark.html), [Arkto](https://reta-vortaro.de/revo/art/arkt.html), [Eŭrazio](https://reta-vortaro.de/revo/art/euxraz.html)
- [ReVo: Atlantiko](https://reta-vortaro.de/revo/art/atlant.html), [Pacifiko](https://reta-vortaro.de/revo/art/pacifik.html), [Mediteraneo](https://reta-vortaro.de/revo/art/mediterane.html), [Kaspio](https://reta-vortaro.de/revo/art/kaspi.html)
- [ReVo: Nilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/nil.html), [Niĝero](https://reta-vortaro.de/revo/art/nigxer.html), [Amazono](https://reta-vortaro.de/revo/art/amazon2.html), [Misisipo](https://reta-vortaro.de/revo/art/misisip.html), [Gango](https://reta-vortaro.de/revo/art/gang1.html), [Jangzio](https://reta-vortaro.de/revo/art/jangzi.html), [Tigriso](https://reta-vortaro.de/revo/art/tigris.html), [Eŭfrato](https://reta-vortaro.de/revo/art/euxfrat.html), [Danubo](https://reta-vortaro.de/revo/art/danub.html), [Rejno](https://reta-vortaro.de/revo/art/rejn.html), [Volgo](https://reta-vortaro.de/revo/art/volg.html)
- [ReVo: Alpoj](https://reta-vortaro.de/revo/art/alp.html), [Pireneoj](https://reta-vortaro.de/revo/art/pirene.html), [Uralo](https://reta-vortaro.de/revo/art/ural.html), [Himalajo](https://reta-vortaro.de/revo/art/himalaj.html), [Everesto](https://reta-vortaro.de/revo/art/everest.html), [Andoj](https://reta-vortaro.de/revo/art/and.html), [Kilimanĝaro](https://reta-vortaro.de/revo/art/kilimangxar.html), [Saharo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sahar.html)
- [ReVo: Gronlando](https://reta-vortaro.de/revo/art/gronland.html), [Borneo](https://reta-vortaro.de/revo/art/borne.html), [Madagaskaro](https://reta-vortaro.de/revo/art/madagas.html), [insulo, duoninsulo, insularo](https://reta-vortaro.de/revo/art/insul.html), [kabo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kab.html), [golfo](https://reta-vortaro.de/revo/art/golf.html), [markolo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kol.html), [marbordo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bord.html)
- [ReVo: ekvatoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/ekvato.html), [poluso](https://reta-vortaro.de/revo/art/polus.html), [duonglobo](https://reta-vortaro.de/revo/art/glob.html), [klimato](https://reta-vortaro.de/revo/art/klimat.html), [landlimo](https://reta-vortaro.de/revo/art/lim.html), [ĉefurbo](https://reta-vortaro.de/revo/art/urb.html), [loĝantaro](https://reta-vortaro.de/revo/art/logx.html), [nordo](https://reta-vortaro.de/revo/art/nord.html), [oriento](https://reta-vortaro.de/revo/art/orient.html), [okcidento](https://reta-vortaro.de/revo/art/okcide.html)
- [Vikipedio (Esperanto), CC BY-SA 4.0](https://eo.wikipedia.org/): [Suda Oceano](https://eo.wikipedia.org/wiki/Suda_Oceano), [Morta maro](https://eo.wikipedia.org/wiki/Morta_maro), [Nilo](https://eo.wikipedia.org/wiki/Nilo), [Gronlando](https://eo.wikipedia.org/wiki/Gronlando)
- Wikipedia (Engels): [Mount Everest](https://en.wikipedia.org/wiki/Mount_Everest) (hoogte gemeten door Nepal en China in 2020)