# 100 najczęstszych czasowników esperanto (z przykładami)

Source: https://esperantopedia.org/pl/nauka/100-czasownikow/
Language: pl
Updated: 2026-10-08

> 100 najczęstszych czasowników esperanto z 822 296 zdań Tatoeba: polskie znaczenie, przechodniość i przykład. Czasowniki to 17,6% wszystkich słów.

Najczęstsze czasowniki esperanto to *esti* – „być”, *povi* – „móc”, *havi* – „mieć”, *fari* – „robić”, *diri* – „powiedzieć” i *voli* – „chcieć”. 100 najczęstszych czasowników z naszej [listy 1000 najczęstszych słów](https://esperantopedia.org/pl/nauka/1000-slow/) stanowi **14,2% wszystkich słów** w korpusie 5,8 miliona słów z codziennych zdań po esperancku, a samo dziesięć najczęstszych – 8,1%. Każdy czasownik ma te same końcówki dla wszystkich osób, więc jedna krótka lekcja o [końcówkach czasowników](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/czasowniki/) otwiera całą tabelę.

## Sześć końcówek, jedna forma dla każdej osoby

Każdy czasownik poniżej jest podany w bezokoliczniku na *-i*. Aby go użyć, zamień *-i* na końcówkę; jest taka sama dla „ja”, „ty”, „on”, „my” i „oni”.

| Końcówka | Użycie | Przykład | Po polsku |
|---|---|---|---|
| *-i* | bezokolicznik | *iri* | „iść, jechać” |
| *-as* | czas teraźniejszy | *Mi iras. Ili iras.* | „Idę. Oni idą.” |
| *-is* | czas przeszły | *Mi iris.* | „Szedłem” albo „poszedłem”. |
| *-os* | czas przyszły | *Ni iros.* | „Pójdziemy.” |
| *-us* | tryb warunkowy | *Ŝi irus.* | „Poszłaby.” |
| *-u* | rozkaz, życzenie | *Iru!* | „Idź!” |

Nie ma czasowników nieregularnych, nawet *esti*: *mi estas, vi estas, ili estas*. Czasy złożone i imiesłowy opisuje strona [czasowniki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/czasowniki/).

## 10 czasowników na początek

To nasz własny wybór, nie oficjalna lista. Osiem z dziesięciu należy do dziesięciu najczęstszych czasowników w tabeli. Pozostałe dwa z tej dziesiątki, *devi* i *ŝati*, są zaraz za nimi: *devi* działa jak *povi* i *voli*, a *ŝati* używa się tak samo (*Mi ŝatas legi.* – „Lubię czytać.”). *Kompreni* i *paroli* dodaliśmy, bo początkujący potrzebuje ich już w pierwszej rozmowie.

| Czasownik | Po polsku | Dlaczego najpierw | Przykład |
|---|---|---|---|
| *esti* | być | Tożsamość, miejsce i stan; zdecydowanie najczęstszy czasownik (4,1% wszystkich słów) | *Mi estas studento.* – „Jestem studentem.” |
| *havi* | mieć | Posiadanie i rodzina | *Mi havas fraton.* – „Mam brata.” |
| *voli* | chcieć | Życzenia i zamówienia w sklepach i kawiarniach | *Mi volas manĝi.* – „Chcę jeść.” |
| *povi* | móc | Zdolność, pozwolenie i uprzejme pytania | *Ĉu mi povas sidi ĉi tie?* – „Czy mogę tu usiąść?” |
| *iri* | iść, jechać | Ruch i wskazywanie drogi | *Ni iras al la parko.* – „Idziemy do parku.” |
| *fari* | robić | Tworzy pytanie *Kion vi faras?* | *Ŝi faras kukon.* – „Ona robi ciasto.” |
| *diri* | mówić, powiedzieć | Pozwala zapytać, jak się coś mówi | *Kiel oni diras „dankon“ angle?* – „Jak się mówi «dankon» po angielsku?” |
| *scii* | wiedzieć | Odpowiadanie na pytania i przyznanie się do niewiedzy | *Ĉu vi scias, kie estas la banko?* – „Czy wiesz, gdzie jest bank?” |
| *kompreni* | rozumieć | Powiedzenie, czy nadążasz | *Ĉu vi komprenas min?* – „Czy mnie rozumiesz?” |
| *paroli* | mówić | Pytanie, kto jakim językiem mówi | *Ĉu vi parolas Esperanton?* – „Czy mówisz po esperancku?” |

## 100 najczęstszych czasowników esperanto

*Pozycja* to miejsce czasownika wśród wszystkich 1000 słów listy, więc *esti* na 3. miejscu jest tuż za *la* i *mi*. Kolumna *Przechodni?* podaje oznaczenia ReVo, czyli Reta Vortaro: **T** oznacza czasownik przechodni (może mieć dopełnienie bliższe z *-n*), **I** – nieprzechodni, **T/I** – ReVo zaznacza oba użycia, a **–** – ReVo nie podaje oznaczenia. Przykłady są nasze; każdy czasownik sprawdzisz w [słowniku](https://esperantopedia.org/pl/slownik/).

| Pozycja | Czasownik | Po polsku | Przechodni? | Przykład |
|---|---|---|---|---|
| 3 | *esti* | być | I | *La kato estas en la ĝardeno.* – „Kot jest w ogrodzie.” |
| 19 | *povi* | móc, być w stanie | T | *Mi povas veni morgaŭ.* – „Mogę przyjść jutro.” |
| 21 | *havi* | mieć | T | *Ŝi havas tri katojn.* – „Ona ma trzy koty.” |
| 27 | *fari* | robić, zrobić | T | *Kion vi faras?* – „Co robisz?” |
| 30 | *diri* | powiedzieć, mówić (coś) | T | *Li diris nenion.* – „Nic nie powiedział.” |
| 31 | *voli* | chcieć | T | *Mi volas kafon.* – „Chcę kawy.” |
| 35 | *scii* | wiedzieć | T | *Mi ne scias la respondon.* – „Nie znam odpowiedzi.” |
| 39 | *devi* | musieć, powinien | T | *Ni devas iri hejmen.* – „Musimy iść do domu.” |
| 40 | *iri* | iść, jechać | I | *Ŝi iras al la lernejo.* – „Ona chodzi do szkoły.” |
| 47 | *ŝati* | lubić | T | *Mi ŝatas muzikon.* – „Lubię muzykę.” |
| 50 | *paroli* | mówić | T/I | *Ŝi parolas tri lingvojn.* – „Ona mówi w trzech językach.” |
| 52 | *vidi* | widzieć, zobaczyć | T | *Mi vidas hundon en la ĝardeno.* – „Widzę psa w ogrodzie.” |
| 61 | *veni* | przychodzić, przyjść | I | *Mia amiko venos morgaŭ.* – „Mój przyjaciel przyjdzie jutro.” |
| 67 | *kredi* | wierzyć | T/I | *Mi kredas vin.* – „Wierzę ci.” |
| 80 | *pensi* | myśleć | T/I | *Mi pensas pri vi.* – „Myślę o tobie.” |
| 83 | *manĝi* | jeść, zjeść | T | *Ni manĝas pomojn.* – „Jemy jabłka.” |
| 84 | *bezoni* | potrzebować | T | *Mi bezonas helpon.* – „Potrzebuję pomocy.” |
| 97 | *okazi* | zdarzać się, zdarzyć się | I | *Kio okazis?* – „Co się stało?” |
| 99 | *trovi* | znajdować, znaleźć | T | *Mi trovis mian ŝlosilon.* – „Znalazłem swój klucz.” |
| 101 | *doni* | dawać, dać | T | *Li donas floron al ŝi.* – „On daje jej kwiat.” |
| 110 | *helpi* | pomagać, pomóc | T/I | *Ĉu vi povas helpi min?* – „Czy możesz mi pomóc?” |
| 111 | *aĉeti* | kupować, kupić | T | *Ŝi aĉetis novan libron.* – „Kupiła nową książkę.” |
| 112 | *resti* | zostawać, zostać (gdzieś) | I | *Mi restas hejme hodiaŭ.* – „Dziś zostaję w domu.” |
| 120 | *peti* | prosić, poprosić | T/I | *Li petis panon.* – „Poprosił o chleb.” |
| 121 | *kompreni* | rozumieć | T | *Mi ne komprenas la demandon.* – „Nie rozumiem pytania.” |
| 124 | *bonvoli* | raczyć, być tak uprzejmym, by (*bonvolu* – „proszę”) | I | *Bonvolu atendi minuton.* – „Proszę chwilę poczekać.” |
| 126 | *labori* | pracować | I | *Li laboras en banko.* – „On pracuje w banku.” |
| 129 | *vivi* | żyć | I | *La avo ankoraŭ vivas.* – „Dziadek jeszcze żyje.” |
| 131 | *atendi* | czekać (na) | T | *Mi atendas la buson.* – „Czekam na autobus.” |
| 135 | *rigardi* | patrzeć, oglądać | T | *Ni rigardas filmon.* – „Oglądamy film.” |
| 136 | *provi* | próbować, spróbować | T | *Provu denove!* – „Spróbuj jeszcze raz!” |
| 137 | *lerni* | uczyć się | T | *Mi lernas Esperanton.* – „Uczę się esperanta.” |
| 140 | *legi* | czytać | T | *Ŝi legas gazeton.* – „Ona czyta gazetę.” |
| 144 | *aŭdi* | słyszeć | T | *Mi aŭdas muzikon.* – „Słyszę muzykę.” |
| 145 | *ami* | kochać | T | *Li amas sian familion.* – „On kocha swoją rodzinę.” |
| 146 | *loĝi* | mieszkać | T/I | *Ni loĝas en malgranda urbo.* – „Mieszkamy w małym mieście.” |
| 148 | *deziri* | pragnąć, życzyć | T | *Mi deziras al vi feliĉon.* – „Życzę ci szczęścia.” |
| 151 | *senti* | czuć, odczuwać | T | *Li sentis doloron en la piedo.* – „Poczuł ból w stopie.” |
| 160 | *lasi* | pozwalać, zostawiać | T | *Lasu min paroli!* – „Pozwól mi mówić!” |
| 161 | *koni* | znać (osobę, miejsce) | T | *Ĉu vi konas tiun viron?* – „Czy znasz tego mężczyznę?” |
| 163 | *ŝajni* | wydawać się | I | *Ŝajnas, ke pluvos.* – „Wydaje się, że będzie padać.” |
| 166 | *uzi* | używać | T | *Mi uzas komputilon.* – „Używam komputera.” |
| 169 | *preni* | brać, wziąć | T | *Li prenis sian ĉapelon.* – „Wziął swój kapelusz.” |
| 170 | *opinii* | sądzić, uważać | T | *Kion vi opinias pri tio?* – „Co o tym sądzisz?” |
| 172 | *ludi* | grać, bawić się | T/I | *La infanoj ludas en la ĝardeno.* – „Dzieci bawią się w ogrodzie.” |
| 177 | *alveni* | przybywać, przybyć | I | *La trajno alvenis je la tria.* – „Pociąg przyjechał o trzeciej.” |
| 179 | *ekzisti* | istnieć | I | *Tiu vorto ne ekzistas.* – „To słowo nie istnieje.” |
| 182 | *morti* | umierać, umrzeć | I | *La floroj mortis.* – „Kwiaty obumarły.” |
| 183 | *skribi* | pisać, napisać | T | *Mi skribas leteron.* – „Piszę list.” |
| 186 | *sukcesi* | udawać się, odnosić sukces | I | *Mi sukcesis trovi la hotelon.* – „Udało mi się znaleźć hotel.” |
| 188 | *demandi* | pytać, zapytać | T | *Li demandis, kie estas la stacidomo.* – „Zapytał, gdzie jest dworzec.” |
| 190 | *foriri* | odchodzić, odejść | I | *Ŝi foriris sen vorto.* – „Odeszła bez słowa.” |
| 191 | *forgesi* | zapominać, zapomnieć | T/I | *Mi forgesis lian nomon.* – „Zapomniałem jego imienia.” |
| 192 | *trinki* | pić | T | *Li trinkas akvon.* – „On pije wodę.” |
| 194 | *rajti* | mieć prawo, wolno | I | *Ĉu mi rajtas eniri?* – „Czy wolno mi wejść?” |
| 200 | *aspekti* | wyglądać | I | *Ŝi aspektas feliĉa.* – „Ona wygląda na szczęśliwą.” |
| 203 | *iĝi* | stawać się, zostać (kimś) | I | *Li iĝis kuracisto.* – „Został lekarzem.” |
| 204 | *viziti* | odwiedzać, zwiedzać | T | *Ni vizitos la avinon dimanĉe.* – „Odwiedzimy babcię w niedzielę.” |
| 205 | *kapabli* | być zdolnym, potrafić | T | *Ŝi kapablas solvi tiun problemon.* – „Ona potrafi rozwiązać ten problem.” |
| 206 | *perdi* | tracić, gubić | T | *Mi perdis mian ombrelon.* – „Zgubiłem swój parasol.” |
| 207 | *ricevi* | otrzymywać, dostawać | T | *Ŝi ricevis leteron de amiko.* – „Dostała list od przyjaciela.” |
| 209 | *reveni* | wracać, wrócić | I | *Li revenos je la sesa.* – „Wróci o szóstej.” |
| 212 | *timi* | bać się | T | *La infano timas la hundon.* – „Dziecko boi się psa.” |
| 215 | *dormi* | spać | I | *La bebo dormas.* – „Niemowlę śpi.” |
| 219 | *ĉesi* | przestawać, ustawać | I | *La pluvo ĉesis.* – „Deszcz przestał padać.” |
| 220 | *plaĉi* | podobać się | I | *Tiu libro plaĉas al mi.* – „Ta książka mi się podoba.” |
| 222 | *esperi* | mieć nadzieję | T/I | *Mi esperas, ke vi venos.* – „Mam nadzieję, że przyjdziesz.” |
| 224 | *komenci* | zaczynać, rozpoczynać | T | *Ni komencas la lecionon.* – „Zaczynamy lekcję.” |
| 231 | *renkonti* | spotykać, spotkać | T | *Mi renkontis ŝin en la urbo.* – „Spotkałem ją w mieście.” |
| 236 | *necesi* | być konieczne, być potrzebne | – | *Ne necesas rapidi.* – „Nie trzeba się spieszyć.” |
| 239 | *serĉi* | szukać | T | *Mi serĉas mian telefonon.* – „Szukam swojego telefonu.” |
| 240 | *studi* | studiować, uczyć się | T | *Ŝi studas medicinon.* – „Ona studiuje medycynę.” |
| 243 | *meti* | kłaść, stawiać | T | *Metu la libron sur la tablon.* – „Połóż książkę na stole.” |
| 244 | *montri* | pokazywać, pokazać | T | *Ŝi montris al ni la vojon.* – „Pokazała nam drogę.” |
| 249 | *memori* | pamiętać | T/I | *Mi memoras tiun tagon.* – „Pamiętam ten dzień.” |
| 250 | *ebli* | być możliwym | – | *Ĉu eblas pagi per karto?* – „Czy można zapłacić kartą?” |
| 258 | *atingi* | osiągać, docierać do | T/I | *Ni atingis la supron de la monto.* – „Dotarliśmy na szczyt góry.” |
| 259 | *troviĝi* | znajdować się | I | *La banko troviĝas apud la stacidomo.* – „Bank znajduje się obok dworca.” |
| 260 | *aŭskulti* | słuchać | T | *Ni aŭskultas radion.* – „Słuchamy radia.” |
| 264 | *scipovi* | umieć, potrafić | T | *Ŝi scipovas naĝi.* – „Ona umie pływać.” |
| 267 | *decidi* | decydować, zdecydować | T | *Ni decidis resti hejme.* – „Postanowiliśmy zostać w domu.” |
| 270 | *eliri* | wychodzić, wyjść | T/I | *Li eliris el la ĉambro.* – „Wyszedł z pokoju.” |
| 271 | *respondi* | odpowiadać, odpowiedzieć | T/I | *Ŝi respondis al mia letero.* – „Odpowiedziała na mój list.” |
| 282 | *fariĝi* | stawać się, robić się | I | *La vetero fariĝis malvarma.* – „Pogoda zrobiła się zimna.” |
| 287 | *sidi* | siedzieć | I | *La kato sidas sur la seĝo.* – „Kot siedzi na krześle.” |
| 288 | *pagi* | płacić, zapłacić | T | *Mi pagis dek eŭrojn.* – „Zapłaciłem dziesięć euro.” |
| 289 | *eniri* | wchodzić, wejść | T/I | *Bonvolu eniri.* – „Proszę wejść.” |
| 291 | *ŝanĝi* | zmieniać, zmienić | T | *Mi ŝanĝis mian opinion.* – „Zmieniłem zdanie.” |
| 302 | *gravi* | mieć znaczenie, być ważnym | I | *Tio ne gravas.* – „To nie ma znaczenia.” |
| 308 | *rakonti* | opowiadać, opowiedzieć | T | *La avino rakontas fabelon.* – „Babcia opowiada bajkę.” |
| 309 | *forlasi* | opuszczać, porzucać | T | *Li forlasis la urbon.* – „Opuścił miasto.” |
| 311 | *akcepti* | przyjmować, akceptować | T | *Ŝi akceptis la donacon.* – „Przyjęła prezent.” |
| 313 | *kanti* | śpiewać | T | *Ŝi kantas belan kanton.* – „Ona śpiewa piękną piosenkę.” |
| 314 | *pasigi* | spędzać (czas) | T | *Ni pasigis la feriojn ĉe la maro.* – „Wakacje spędziliśmy nad morzem.” |
| 316 | *sendi* | wysyłać, wysłać | T | *Mi sendis mesaĝon al li.* – „Wysłałem mu wiadomość.” |
| 319 | *malfermi* | otwierać, otworzyć | T | *Bonvolu malfermi la fenestron.* – „Proszę otworzyć okno.” |
| 320 | *manki* | brakować | I | *Al mi mankas tempo.* – „Brakuje mi czasu.” |
| 321 | *naĝi* | pływać | I | *Ni naĝas en la maro.* – „Pływamy w morzu.” |
| 325 | *igi* | sprawiać, że; powodować | T | *Tio igis ŝin ridi.* – „To ją rozśmieszyło.” |
| 326 | *mortigi* | zabijać, zabić | T | *La malvarmo mortigis la florojn.* – „Zimno zabiło kwiaty.” |

Spośród 100 czasowników 57 ma oznaczenie T, 27 – I i 14 – T/I, a dla *necesi* i *ebli* ReVo nie podaje żadnego. Trzy uwagi o oznaczeniach:

- **Czasowniki modalne liczą się jako przechodnie.** Po *povi*, *voli* i *devi* dopełnieniem bliższym jest bezokolicznik (PMEG), a ReVo mówi to wprost przy *devi*. Z tych trzech tylko *voli* przyjmuje też zwykły rzeczownik: *Mi volas kafon.*
- **Czasowniki z przyrostkiem idą za przyrostkiem.** ReVo nie oznacza *troviĝi* i *fariĝi*; pokazujemy I, bo czasownik z *-iĝ-* nigdy nie ma dopełnienia. *Pasigi*, *igi* i *mortigi* z *-ig-* mają je zawsze.
- **Złożenia mogą się różnić od podstawy.** *Alveni*, *reveni* i *foriri* to *veni* i *iri* z przyimkiem lub przedrostkiem (zob. [przedrostki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przedrostki/)) i pozostają nieprzechodnie. ReVo oznacza *eliri* i *eniri* jako T/I, bo miejsce może być dopełnieniem (*eniri la ĉambron*, przykład z ReVo) albo stać po przyimku (*eniri en la ĉambron*).

## Pary takie jak komenci i komenciĝi

Angielskie „start”, „end” i „change” działają z dopełnieniem i bez niego. Polszczyzna rozdziela je zaimkiem „się” („zaczynam lekcję” – „lekcja się zaczyna”), a esperanto – dwoma czasownikami: *komenci* ma dopełnienie, *komenciĝi* go nie ma. Poniżej sześć par z listy. Pełna zasada, z ponad 30 parami, jest na stronie [-ig- i -iĝ-](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/czasowniki-przechodnie/).

| Para (pozycja) | Zmiana | Przykład |
|---|---|---|
| *komenci* (224) → *komenciĝi* (534) | T → I | *Ni komencis la lecionon.* – „Zaczęliśmy lekcję.” / *La leciono komenciĝis.* – „Lekcja się zaczęła.” |
| *fini* (339) → *finiĝi* (467) | T → I | *Ŝi finis la laboron.* – „Skończyła pracę.” / *La laboro finiĝis.* – „Praca się skończyła.” |
| *trovi* (99) → *troviĝi* (259) | T → I | *Mi trovis la libron.* – „Znalazłem książkę.” / *La libro troviĝas sur la breto.* – „Książka znajduje się na półce.” |
| *fari* (27) → *fariĝi* (282) | T → I | *Mi faris teon.* – „Zrobiłem herbatę.” / *La teo fariĝis malvarma.* – „Herbata zrobiła się zimna.” |
| *ŝanĝi* (291) → *ŝanĝiĝi* (637) | T → I | *Mi ŝanĝis la planon.* – „Zmieniłem plan.” / *La plano ŝanĝiĝis.* – „Plan się zmienił.” |
| *morti* (182) → *mortigi* (326) | I → T | *La floroj mortis.* – „Kwiaty obumarły.” / *La malvarmo mortigis la florojn.* – „Zimno zabiło kwiaty.” |

Samo *La leciono komencis* jest błędem; mów *La leciono komenciĝis*. Oba przyrostki są też czasownikami: *iĝi* – „stawać się” i *igi* – „sprawiać, że”, jak w *Tio igis ŝin ridi.* – „To ją rozśmieszyło.”

## Esti, havi, povi, voli i devi z bezokolicznikiem

Gdy dalej stoi drugi czasownik, zostaje w bezokoliczniku, bez przyimka, tak jak po polsku w „chcę spać”.

| Czasownik | Z bezokolicznikiem | Przykład |
|---|---|---|
| *esti* | Bezokolicznik może być podmiotem | *Paroli Esperanton estas agrable.* – „Mówić po esperancku jest przyjemnie.” |
| *havi* | Nie służy do wyrażania obowiązku; „musieć” to *devi* | *Mi devas iri.* – „Muszę iść.” |
| *povi* | Zdolność lub pozwolenie | *Ŝi povas legi.* – „Ona może czytać.” |
| *voli* | Chęć | *Mi volas dormi.* – „Chcę spać.” |
| *devi* | Konieczność | *Ni devas atendi.* – „Musimy czekać.” |

Przy *povi*, *voli* i *devi* ten, kto może, chce lub musi, jest też tym, kto wykonuje czynność (PMEG). Jeśli czynność wykonuje ktoś inny, użyj zdania z *ke*: *Mi volas, ke vi venu.* – „Chcę, żebyś przyszedł.” Bezokolicznik biorą też inne czasowniki z tabeli: *ŝati*, *bezoni*, *deziri*, *provi*, *komenci*, *lerni*, *decidi*, *scipovi* i *sukcesi*.

## Czasowniki esperanta a polskie: na co uważać

Dla Polaka najwięcej pułapek kryje się w dopełnieniach i w zaimku „się”, a mniej w samych znaczeniach. Poniższe różnice dotyczą czasowników z tabeli.

| Po polsku | Po esperancku | Przykład |
|---|---|---|
| Dopełniacz: szukać, słuchać, potrzebować, używać, bać się czegoś | Zawsze zwykły biernik z *-n*: *serĉi*, *aŭskulti*, *bezoni*, *uzi*, *timi* | *Mi bezonas helpon.* – „Potrzebuję pomocy.” |
| Przyimek: czekać na, patrzeć na | Bez przyimka, od razu *-n*: *atendi*, *rigardi* | *Mi atendas la buson.* – „Czekam na autobus.” |
| Prosić o, pytać o | *peti iun pri ...* i *demandi iun pri ...* (ReVo); sam przedmiot prośby dostaje *-n*: *peti panon* | *Li petis panon.* – „Poprosił o chleb.” |
| Celownik: podobać się komuś, brakować komuś, dawać komuś, wysyłać komuś | Zwykle *al*, jak w polskim celowniku: *plaĉi al*, *manki al*, *doni al*, *sendi al*. Przy *helpi* ReVo podaje oba: *helpi iun* i *helpi al iu* | *Al mi mankas tempo.* – „Brakuje mi czasu.” |
| „Się” bez odpowiednika: bać się, uczyć się, wydawać się, zdarzać się, podobać się | Zwykłe czasowniki bez przyrostka: *timi*, *lerni*, *ŝajni*, *okazi*, *plaĉi*. „Uczyć kogoś” to osobny czasownik, *instrui* | *Mi lernas Esperanton.* – „Uczę się esperanta.” |
| „Się” jako zmiana stanu: znajdować się, kończyć się, zaczynać się, zmieniać się, stawać się | Przyrostek *-iĝ-*: *troviĝi*, *finiĝi*, *komenciĝi*, *ŝanĝiĝi*, *iĝi*, *fariĝi* | *La banko troviĝas apud la stacidomo.* – „Bank znajduje się obok dworca.” |
| Para dokonany i niedokonany: kupować i kupić, pisać i napisać, jeść i zjeść | Jeden czasownik na oba: *aĉeti*, *skribi*, *manĝi*; sens wynika z czasu i kontekstu | *Ŝi aĉetis novan libron.* – „Kupiła nową książkę.” |
| Iść, chodzić, jechać, jeździć | Jedno *iri*; „jechać pojazdem” można dopowiedzieć przez *veturi* | *Ŝi iras al la lernejo.* – „Ona chodzi do szkoły.” |
| Zostać w domu i zostać lekarzem | Dwa czasowniki: *resti* – „pozostać w miejscu”, *iĝi* – „stać się kimś” | *Li iĝis kuracisto.* – „Został lekarzem.” |
| Móc, umieć, potrafić, wolno | *povi* – możliwość i pozwolenie, *scipovi* – „umieć”, *kapabli* – „być zdolnym”, *rajti* – „mieć prawo” | *Ĉu mi rajtas eniri?* – „Czy wolno mi wejść?” |
| Wiedzieć i znać | *scii* – fakt, *koni* – osoba lub miejsce. „Znać odpowiedź” to jednak *scii la respondon* | *Ĉu vi konas tiun viron?* – „Czy znasz tego mężczyznę?” |
| „Mam to zrobić” (obowiązek) | *devi*, nie *havi*: *havi* znaczy tylko „posiadać” | *Ni devas atendi.* – „Musimy czekać.” |
| Wejść, wyjść, odejść, wrócić | Przedrostek wskazuje kierunek, jak po polsku: *eniri*, *eliri*, *foriri*, *reveni* | *Li eliris el la ĉambro.* – „Wyszedł z pokoju.” |

Przy „się” warto zapamiętać jedną zasadę: polskie „się” oznacza w esperanto *-iĝ-* tylko wtedy, gdy podmiot sam przechodzi zmianę (*La leciono komenciĝis.* – „Lekcja się zaczęła.”). W czasownikach, które po polsku mają „się” z samego brzmienia, jak „bać się” albo „uczyć się”, przyrostka nie dodajesz.

## Jak liczyliśmy

Liczyliśmy 8 października 2026 roku w naszym pliku [esperanto-1000-common-words-pl.csv](/downloads/esperanto-1000-common-words-pl.csv). Pochodzi z 822 296 zdań Tatoeba, zawierających 5 831 657 słów, a każda forma czasownika liczy się pod swoim bezokolicznikiem; metoda jest opisana na stronie [najczęstsze słowa](https://esperantopedia.org/pl/nauka/1000-slow/).

- **313 spośród 1000 pozycji to czasowniki** (31,3%). Ich wartości `per_million` dają razem 175 641 na milion, więc czasowniki to **17,6% wszystkich słów** korpusu.
- **19 spośród 100 najczęstszych słów to czasowniki**, a spośród pierwszych 300 – 88.
- **100 najczęstszych czasowników** leży na pozycjach od 3 do 326 listy. Ich wartości `per_million` dają razem 141 900, czyli **14,2% wszystkich słów** i 80,8% wszystkich wystąpień czasowników objętych listą.
- **Pierwsze 10, 20 i 50 czasowników** stanowi 8,1%, 9,7% i 12,1% wszystkich słów. Samo *esti* to 4,1%.

Części mowy ustalamy po końcówkach: wyraz na *-i* liczy się jako czasownik, a formę pochodną liczymy osobno, więc *komenci* i *komenciĝi* to dwa czasowniki. Tatoeba zawiera krótkie, pisane, często tłumaczone zdania; powieści albo mowa dałyby inną kolejność, jak pokazuje lista na stronie [słownictwo](https://esperantopedia.org/pl/nauka/100-slow/).

## Częste pytania

### Jakie są najczęstsze czasowniki w esperanto?

W naszej liście dziesięć najczęstszych czasowników to *esti*, *povi*, *havi*, *fari*, *diri*, *voli*, *scii*, *devi*, *iri* i *ŝati*. Razem stanowią 8,1% wszystkich słów korpusu Tatoeba, a samo *esti* – 4,1%.

### Ile czasowników esperanto trzeba znać?

20 najczęstszych czasowników pokrywa 9,7% wszystkich słów w naszym korpusie, 50 najczęstszych – 12,1%, a 100 najczęstszych – 14,2%. Wszystkie czasowniki mają te same końcówki, więc nowy czasownik kosztuje cię tylko rdzeń. Pozostałe części mowy znajdziesz na liście [1000 słów](https://esperantopedia.org/pl/nauka/1000-slow/).

### Czy w esperanto są czasowniki nieregularne?

Nie. Wszystkie czasowniki, także *esti* – „być”, mają końcówki *-i*, *-as*, *-is*, *-os*, *-us* i *-u*, a forma nie zmienia się przez osobę ani liczbę: *mi iras, ili iras*.

### Skąd wiadomo, czy czasownik esperanto ma dopełnienie?

Sprawdź go w ReVo, które oznacza czasowniki jako przechodnie, nieprzechodnie albo oba. Możesz też zapytać „kogo?” lub „co?” po czasowniku. Czasownik z *-ig-* zawsze ma dopełnienie, a z *-iĝ-* nigdy; zob. [-ig- i -iĝ-](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/czasowniki-przechodnie/).

### Jak powiedzieć „muszę” po esperancku?

Użyj *devi*: *Mi devas iri.* – „Muszę iść.” Czasownik *havi* znaczy „posiadać” (*Mi havas libron*) i nie służy do wyrażania obowiązku, nawet jeśli po polsku mówimy „mam to zrobić”.

## Źródła

- Esperantopedia: [1000 najczęstszych słów esperanto](/downloads/esperanto-1000-common-words-pl.csv) (CSV: pozycja, część mowy, polskie znaczenie, częstość na milion), policzone 8 października 2026 roku; metoda na [tej stronie](https://esperantopedia.org/pl/nauka/1000-slow/)
- [Tatoeba: downloads](https://tatoeba.org/en/downloads) – zdania po esperancku, pobrane 7 października 2026 roku; licencja [CC BY 2.0 FR](https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/fr/)
- [Reta Vortaro](https://reta-vortaro.de/) (ReVo): [skróty *tr*, *ntr*, *x*](https://reta-vortaro.de/revo/dok/mallongigoj.html); hasła, m.in. [esti](https://reta-vortaro.de/revo/art/est.html), [povi](https://reta-vortaro.de/revo/art/pov.html), [devi](https://reta-vortaro.de/revo/art/dev.html), [paroli](https://reta-vortaro.de/revo/art/parol.html), [komenci](https://reta-vortaro.de/revo/art/komenc.html), [troviĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/trov.html), [helpi](https://reta-vortaro.de/revo/art/help.html), [peti](https://reta-vortaro.de/revo/art/pet.html) i [demandi](https://reta-vortaro.de/revo/art/demand.html), czytane 8 października 2026 roku; ReVo jest też źródłem polskich znaczeń
- PMEG: [I-verboj kune kun povi, devi kaj voli](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/i-verboj/aliaj_frazroloj/kun_povi_devi_voli.html), [I-verboj kiel subjekto](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/i-verboj/subjekto.html), [I-verboj kune kun aliaj verboj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/i-verboj/aliaj_frazroloj/kun_aliaj_verboj.html), [IĜ-verboj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj_frazroloj/igh.html)
- [Wiktionary: Esperanto lemmas](https://en.wiktionary.org/wiki/Category:Esperanto_lemmas) (CC BY-SA 4.0) i [ESPDIC](http://www.denisowski.org/Esperanto/ESPDIC/espdic_readme.html) Paula Denisowskiego (CC BY 3.0), źródła znaczeń w pliku z listą