# 100 najczęstszych rzeczowników esperanto z rodzinami słów

Source: https://esperantopedia.org/pl/nauka/100-rzeczownikow/
Language: pl
Updated: 2026-10-08

> 100 najczęstszych rzeczowników esperanto z 822 296 zdań Tatoeba: polskie znaczenia, rodziny słów i przykłady. Rzeczowniki to 8,7% wszystkich słów.

Najczęstsze rzeczowniki esperanto to *homo* – „człowiek”, *tempo* – „czas”, *libro* – „książka”, *infano* – „dziecko”, *jaro* – „rok” i *lingvo* – „język”. 100 najczęstszych rzeczowników z naszej [listy 1000 najczęstszych słów](https://esperantopedia.org/pl/nauka/1000-slow/) stanowi **5,2% wszystkich słów** w korpusie 5,8 miliona słów z codziennych zdań po esperancku, a samo dziesięć najczęstszych – 1,3%. Każdy rzeczownik kończy się na *-o*, więc rozpoznasz go na pierwszy rzut oka, a tabela niżej pokazuje do tego dwa lub trzy słowa utworzone od tego samego rdzenia.

## Każdy rzeczownik kończy się na -o, z -j w liczbie mnogiej i -n w dopełnieniu

Dodaj *-j*, gdy jest więcej niż jeden, i *-n* dla dopełnienia bliższego. Jeśli rzeczownik potrzebuje obu, kolejność jest zawsze taka: najpierw *-j*, potem *-n*. Wyjątków nie ma; zob. [rzeczowniki i przymiotniki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/rzeczowniki-i-przymiotniki/) oraz [biernik](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/biernik/).

| Forma | Końcówka | Przykład | Po polsku |
|---|---|---|---|
| jeden | *-o* | *La libro estas sur la tablo.* | „Książka leży na stole.” |
| kilka | *-oj* | *La libroj estas sur la tablo.* | „Książki leżą na stole.” |
| jeden, jako dopełnienie | *-on* | *Mi legas la libron.* | „Czytam książkę.” |
| kilka, jako dopełnienie | *-ojn* | *Mi legas la librojn.* | „Czytam książki.” |

Esperanto ma tylko [rodzajnik określony *la*](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/rodzajnik/), który nigdy się nie zmienia: *la libro*, *la libroj*, *la librojn*. Rodzajnika nieokreślonego nie ma: *libro* znaczy po prostu „książka” albo „jakaś książka”.

## Rzeczowniki o ludziach: -in- tworzy formę żeńską

Esperanto nie ma rodzaju gramatycznego. Większość słów o ludziach, takich jak *homo*, *infano*, *amiko*, *persono*, *instruisto*, *kuracisto* i *studento*, nic nie mówi o płci. Kilka rdzeni jest z natury męskich, a przyrostek *-in-* tworzy formę żeńską. Sześć takich par jest wśród 100 najczęstszych rzeczowników; liczby to pozycje na liście.

| Męski z natury | Żeński z *-in-* |
|---|---|
| *patro* „ojciec” (133) | *patrino* „matka” (173) |
| *frato* „brat” (221) | *fratino* „siostra” (261) |
| *filo* „syn” (237) | *filino* „córka” (342) |
| *knabo* „chłopiec” (218) | *knabino* „dziewczynka” (228) |
| *edzo* „mąż” (402) | *edzino* „żona” (230) |
| *viro* „mężczyzna” (156) | *virino* „kobieta” (174) |

Przedrostek *ge-* nazywa obie płcie razem: *gepatroj* „rodzice”, *gefratoj* „rodzeństwo”, *gefiloj* „synowie i córki”, *geedzoj* „mąż i żona”. Zob. [przyrostki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przyrostki/) i [przedrostki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przedrostki/).

## 10 rzeczowników na początek

To nasz własny wybór, nie oficjalna lista. Sześć z dziesięciu należy do 20 najczęstszych rzeczowników w tabeli. *Nomo*, *akvo*, *demando* i *familio* są dalej, ale początkujący potrzebuje ich już w pierwszej rozmowie.

| Rzeczownik | Po polsku | Dlaczego najpierw | Przykład |
|---|---|---|---|
| *nomo* | imię, nazwa | Przedstawianie się | *Mia nomo estas Anna.* – „Mam na imię Anna.” |
| *amiko* | przyjaciel | Mówienie o znajomych | *Mi havas bonan amikon.* – „Mam dobrego przyjaciela.” |
| *familio* | rodzina | Mówienie o domu | *Ĉu vi havas grandan familion?* – „Czy masz dużą rodzinę?” |
| *lingvo* | język | Powiedzenie, jakim językiem mówisz i się uczysz | *Kiun lingvon vi parolas?* – „Jakim językiem mówisz?” |
| *tago* | dzień | Powitania, daty i plany | *Kiu tago estas hodiaŭ?* – „Jaki jest dziś dzień?” |
| *tempo* | czas | Plany, zaproszenia i grzeczne pytania | *Ĉu vi havas tempon?* – „Czy masz czas?” |
| *akvo* | woda | Jedzenie, picie i pierwsza rzecz, o którą prosisz | *Unu glason da akvo, bonvolu.* – „Szklankę wody, proszę.” |
| *mono* | pieniądze | Zakupy i ceny | *Kiom da mono vi bezonas?* – „Ile pieniędzy potrzebujesz?” |
| *demando* | pytanie | Pytanie i sprawdzanie | *Ĉu vi komprenas la demandon?* – „Czy rozumiesz pytanie?” |
| *vorto* | słowo | Uczenie się nowych słów | *Kion signifas tiu vorto?* – „Co znaczy to słowo?” |

## 100 najczęstszych rzeczowników esperanto

*Pozycja* to miejsce rzeczownika wśród wszystkich 1000 słów listy, więc *homo* na 55. miejscu to pierwszy rzeczownik: 54 słowa przed nim to 38 słów gramatycznych, 12 czasowników i 4 przysłówki. Kolumna *Rodzina* pokazuje dwa lub trzy słowa utworzone od tego samego rdzenia (mniej, gdy ReVo, czyli Reta Vortaro, podaje mniej); znaczenia są skrócone z ReVo. Przykłady są nasze. *Esperanto* i *Dio* piszemy wielką literą zgodnie ze zwyczajem. Każdy rzeczownik sprawdzisz w [słowniku](https://esperantopedia.org/pl/slownik/).

| Pozycja | Rzeczownik | Po polsku | Rodzina | Przykład |
|---|---|---|---|---|
| 55 | *homo* | człowiek | *homa* „ludzki”, *homaro* „ludzkość”, *homeco* „człowieczeństwo” | *Ĉiu homo bezonas amikojn.* – „Każdy człowiek potrzebuje przyjaciół.” |
| 78 | *tempo* | czas | *libertempo* „czas wolny”, *nuntempo* „teraźniejszość, dzisiejsze czasy”, *longtempe* „przez długi czas” | *Mi ne havas tempon hodiaŭ.* – „Dziś nie mam czasu.” |
| 88 | *libro* | książka | *librejo* „księgarnia”, *libreto* „broszura”, *taglibro* „dziennik” | *Ŝi legas interesan libron.* – „Czyta ciekawą książkę.” |
| 89 | *infano* | dziecko | *infana* „dziecięcy”, *infaneco* „dzieciństwo”, *infaneto* „małe dziecko” | *La infanoj ludas en la parko.* – „Dzieci bawią się w parku.” |
| 90 | *jaro* | rok | *jardeko* „dziesięciolecie”, *jarcento* „stulecie”, *Novjaro* „Nowy Rok” | *La jaro havas dek du monatojn.* – „Rok ma dwanaście miesięcy.” |
| 91 | *lingvo* | język | *lingva* „językowy”, *lingvisto* „językoznawca”, *gestolingvo* „język migowy” | *Esperanto estas facila lingvo.* – „Esperanto jest łatwym językiem.” |
| 95 | *vivo* | życie | *vivi* „żyć”, *viva* „żywy”, *viveco* „żywotność” | *La vivo estas bela.* – „Życie jest piękne.” |
| 96 | *tago* | dzień | *tage* „w dzień”, *ĉiutaga* „codzienny”, *naskiĝtago* „urodziny” | *Hodiaŭ estas bela tago.* – „Dziś jest piękny dzień.” |
| 103 | *domo* | dom | *dometo* „domek”, *domego* „rezydencja”, *stacidomo* „dworzec” | *Nia domo havas ruĝan pordon.* – „Nasz dom ma czerwone drzwi.” |
| 113 | *mono* | pieniądze | *monujo* „portmonetka”, *monero* „moneta”, *poŝmono* „kieszonkowe” | *Mi ne havas sufiĉe da mono.* – „Nie mam dość pieniędzy.” |
| 114 | *afero* | sprawa, rzecz | *aferisto* „biznesmen”, *amafero* „romans”, *afereca* „rzeczowy” | *Tio ne estas mia afero.* – „To nie moja sprawa.” |
| 116 | *amiko* | przyjaciel | *amika* „przyjazny”, *amikino* „przyjaciółka”, *amikeco* „przyjaźń” | *Mia amiko loĝas en Berlino.* – „Mój przyjaciel mieszka w Berlinie.” |
| 125 | *laboro* | praca | *labori* „pracować”, *laboristo* „robotnik”, *kunlabori* „współpracować” | *Mi serĉas novan laboron.* – „Szukam nowej pracy.” |
| 133 | *patro* | ojciec | *patrino* „matka”, *bopatro* „teść”, *prapatro* „praojciec” | *Mia patro laboras en banko.* – „Mój ojciec pracuje w banku.” |
| 138 | *aŭto* | samochód | *aŭtejo* „garaż”, *aŭtisto* „kierowca”, *ŝarĝaŭto* „ciężarówka” | *Ni veturas per aŭto.* – „Jedziemy samochodem.” |
| 141 | *vorto* | słowo, wyraz | *vortaro* „słownik”, *pasvorto* „hasło”, *vorta* „słowny” | *Kiel oni diras tiun vorton en Esperanto?* – „Jak się mówi to słowo po esperancku?” |
| 147 | *horo* | godzina | *horaro* „rozkład jazdy”, *duonhoro* „pół godziny”, *kvaronhoro* „kwadrans” | *La filmo daŭras du horojn.* – „Film trwa dwie godziny.” |
| 154 | *mondo* | świat | *tutmonda* „ogólnoświatowy”, *mondoparto* „część świata”, *mondmilito* „wojna światowa” | *Esperanto estas parolata en la tuta mondo.* – „Esperanto jest używane na całym świecie.” |
| 155 | *problemo* | problem, kłopot | *problema* „problematyczny” | *Ne estas problemo!* – „Nie ma problemu!” |
| 156 | *viro* | mężczyzna | *vira* „męski”, *vireco* „męskość”, *virkato* „kocur” | *Tiu viro estas kuracisto.* – „Ten mężczyzna jest lekarzem.” |
| 157 | *hundo* | pies | *hundino* „suka”, *hundido* „szczeniak”, *hundejo* „psia buda” | *La hundo dormas sub la tablo.* – „Pies śpi pod stołem.” |
| 165 | *lando* | kraj, ląd | *eksterlando* „zagranica”, *tutlanda* „ogólnokrajowy”, *landnomo* „nazwa kraju” | *Kiu estas la plej granda lando en la mondo?* – „Który kraj jest największy na świecie?” |
| 173 | *patrino* | matka | *bopatrino* „teściowa”, *prapatrino* „praprzodkini”, *duonpatrino* „macocha” | *Mia patrino kuiras vespermanĝon.* – „Moja matka gotuje kolację.” |
| 174 | *virino* | kobieta | *virina* „żeński”, *virineco* „kobiecość”, *virinismo* „feminizm” | *Tiu virino parolas kvar lingvojn.* – „Ta kobieta mówi czterema językami.” |
| 175 | *ĉambro* | pokój | *dormoĉambro* „sypialnia”, *banĉambro* „łazienka”, *klasĉambro* „klasa” | *Mia ĉambro estas malgranda, sed bela.* – „Mój pokój jest mały, ale ładny.” |
| 181 | *akvo* | woda | *akva* „wodnisty”, *akvumi* „podlewać”, *marakvo* „woda morska” | *Mi trinkas glason da akvo.* – „Wypijam szklankę wody.” |
| 184 | *lernejo* | szkoła | *lerni* „uczyć się”, *lernanto* „uczeń”, *mezlernejo* „szkoła średnia” | *Mia filino iras al la lernejo.* – „Moja córka chodzi do szkoły.” |
| 189 | *urbo* | miasto | *urbano* „mieszkaniec miasta”, *urbestro* „burmistrz”, *ĉefurbo* „stolica” | *Parizo estas bela urbo.* – „Paryż to piękne miasto.” |
| 196 | *frazo* | zdanie, fraza | *frazaro* „zbiór zdań”, *frapfrazo* „hasło, slogan”, *frazlibro* „rozmówki” | *Ĉi tiu frazo estas tro longa.* – „To zdanie jest za długie.” |
| 199 | *nomo* | imię, nazwa | *nomi* „nazywać”, *nomiĝi* „nazywać się”, *familinomo* „nazwisko” | *Kio estas via nomo?* – „Jak masz na imię?” |
| 201 | *demando* | pytanie | *demandi* „pytać”, *demandaro* „kwestionariusz”, *demandosigno* „znak zapytania” | *Mi havas demandon pri la leciono.* – „Mam pytanie do lekcji.” |
| 202 | *kato* | kot | *katino* „kotka”, *katido* „kociak”, *virkato* „kocur” | *Nia kato ŝatas dormi sur la lito.* – „Nasz kot lubi spać na łóżku.” |
| 208 | *Dio* | Bóg, bóg | *dia* „boski”, *diino* „bogini”, *sendia* „bezbożny” | *Ŝi preĝas al Dio.* – „Modli się do Boga.” |
| 217 | *pordo* | drzwi, brama | *pordego* „brama”, *pordisto* „portier”, *dompordo* „drzwi wejściowe” | *Bonvolu fermi la pordon.* – „Proszę zamknąć drzwi.” |
| 218 | *knabo* | chłopiec | *knabino* „dziewczynka”, *ŝipknabo* „chłopiec okrętowy” | *La knabo havas ruĝan pilkon.* – „Chłopiec ma czerwoną piłkę.” |
| 221 | *frato* | brat | *fratino* „siostra”, *gefratoj* „rodzeństwo”, *frateco* „braterstwo” | *Mia frato estas pli aĝa ol mi.* – „Mój brat jest starszy ode mnie.” |
| 223 | *okulo* | oko | *okula* „oczny”, *okulisto* „okulista”, *okulvitroj* „okulary” | *Ŝi havas bluajn okulojn.* – „Ma niebieskie oczy.” |
| 225 | *mano* | ręka, dłoń | *dekstramana* „praworęczny”, *maldekstramana* „leworęczny”, *manpleno* „garść” | *Li tenas libron en la mano.* – „Trzyma książkę w ręku.” |
| 226 | *vero* | prawda | *vera* „prawdziwy”, *vere* „naprawdę”, *malvera* „fałszywy” | *Ĉu tio estas la vero?* – „Czy to prawda?” |
| 228 | *knabino* | dziewczynka, dziewczyna | *knabo* „chłopiec” | *La knabino legas fabelon.* – „Dziewczynka czyta bajkę.” |
| 230 | *edzino* | żona | *edzo* „mąż”, *geedzoj* „małżeństwo”, *edziniĝi* „wyjść za mąż” | *Lia edzino laboras en hospitalo.* – „Jego żona pracuje w szpitalu.” |
| 232 | *ideo* | idea, pomysł | *idearo* „zbiór idei”, *samideano* „człowiek tej samej idei” | *Tio estas bona ideo!* – „To dobry pomysł!” |
| 233 | *instruisto* | nauczyciel | *instrui* „uczyć”, *instruado* „nauczanie”, *instruejo* „szkoła” | *Nia instruisto parolas tre klare.* – „Nasz nauczyciel mówi bardzo wyraźnie.” |
| 234 | *loko* | miejsce | *loka* „miejscowy”, *loki* „kłaść, umieszczać”, *translokiĝi* „przenieść się w inne miejsce” | *Ĉi tiu loko estas tre trankvila.* – „To miejsce jest bardzo spokojne.” |
| 237 | *filo* | syn | *bofilo* „zięć”, *gefiloj* „synowie i córki”, *duonfilo* „pasierb” | *Mia filo studas en la universitato.* – „Mój syn studiuje na uniwersytecie.” |
| 238 | *persono* | osoba | *persona* „osobisty”, *personaro* „personel”, *personeco* „osobowość” | *En la ĉambro estas dek personoj.* – „W pokoju jest dziesięć osób.” |
| 241 | *gepatro* | rodzic | *patro* „ojciec”, *patrino* „matka”, *bogepatroj* „teściowie” | *Miaj gepatroj loĝas en vilaĝo.* – „Moi rodzice mieszkają na wsi.” |
| 242 | *vojo* | droga, szlak | *vojeto* „ścieżka”, *fervojo* „kolej”, *aŭtovojo* „autostrada” | *Ĉu vi konas la vojon al la stacidomo?* – „Czy znasz drogę na dworzec?” |
| 254 | *eraro* | błąd, pomyłka | *erari* „mylić się”, *erara* „błędny”, *senerara* „bezbłędny” | *En ĉi tiu frazo estas eraro.* – „W tym zdaniu jest błąd.” |
| 255 | *amo* | miłość | *ami* „kochać”, *amanto* „kochanek”, *malamo* „nienawiść” | *Amo estas pli forta ol timo.* – „Miłość jest silniejsza niż strach.” |
| 257 | *letero* | list | *retletero* „e-mail”, *novaĵletero* „biuletyn, newsletter”, *leteri* „pisać list do” | *Mi skribas leteron al mia avino.* – „Piszę list do babci.” |
| 261 | *fratino* | siostra | *frato* „brat”, *fratina* „siostrzany”, *fratineco* „siostrzeństwo” | *Mia fratino ludas pianon.* – „Moja siostra gra na pianinie.” |
| 262 | *arbo* | drzewo | *arba* „drzewny”, *arbeto* „krzew”, *arbaro* „las” | *Sur la arbo sidas birdo.* – „Na drzewie siedzi ptak.” |
| 269 | *nokto* | noc | *nokte* „w nocy”, *noktiĝi* „zmierzchać się”, *tranokti* „przenocować” | *Dum la nokto la urbo estas silenta.* – „W nocy miasto jest ciche.” |
| 273 | *semajno* | tydzień | *semajna* „tygodniowy”, *semajnfino* „weekend” | *La semajno havas sep tagojn.* – „Tydzień ma siedem dni.” |
| 276 | *fojo* | raz | *foje* „czasami”, *unuafoje* „po raz pierwszy”, *ĉiufoje* „za każdym razem” | *Mi vidis tiun filmon du fojojn.* – „Widziałem ten film dwa razy.” |
| 281 | *familio* | rodzina | *familia* „rodzinny”, *familiano* „członek rodziny”, *familiestro* „głowa rodziny” | *Nia familio estas malgranda.* – „Nasza rodzina jest mała.” |
| 284 | *Esperanto* | esperanto (język) | *esperanta* „esperancki”, *esperantisto* „esperantysta”, *esperante* „po esperancku” | *Mi parolas Esperanton ĉiutage.* – „Mówię po esperancku codziennie.” |
| 292 | *kafo* | kawa | *kafejo* „kawiarnia”, *kafumi* „pić kawę w towarzystwie”, *kafkruĉo* „dzbanek do kawy” | *Ĉu vi volas kafon aŭ teon?* – „Chcesz kawy czy herbaty?” |
| 294 | *kuracisto* | lekarz | *kuraci* „leczyć (pacjenta)”, *bestkuracisto* „weterynarz”, *infankuracisto* „pediatra” | *Li iris al la kuracisto, ĉar li estis malsana.* – „Poszedł do lekarza, bo był chory.” |
| 298 | *helpo* | pomoc | *helpi* „pomagać”, *helpanto* „pomocnik”, *malhelpi* „przeszkadzać” | *Mi bezonas vian helpon.* – „Potrzebuję twojej pomocy.” |
| 299 | *tablo* | stół | *tableto* „stoliczek”, *skribtablo* „biurko”, *labortablo* „stół roboczy” | *La libro estas sur la tablo.* – „Książka leży na stole.” |
| 301 | *fenestro* | okno | *fenestreto* „okienko”, *montrofenestro* „witryna” | *El mia fenestro mi vidas la maron.* – „Z mojego okna widzę morze.” |
| 305 | *filmo* | film | *filmi* „filmować”, *filmeto* „krótki film”, *desegnofilmo* „film animowany” | *Ni rigardas interesan filmon.* – „Oglądamy ciekawy film.” |
| 307 | *trajno* | pociąg | *trajni* „jechać pociągiem”, *rapidtrajno* „pociąg ekspresowy”, *eltrajniĝi* „wysiąść z pociągu” | *La trajno al Varsovio foriras je la kvina.* – „Pociąg do Warszawy odjeżdża o piątej.” |
| 310 | *koro* | serce | *kora* „serdeczny”, *bonkora* „dobroduszny”, *senkora* „bez serca” | *Mia koro batas rapide.* – „Serce bije mi szybko.” |
| 312 | *tero* | ziemia, grunt | *tera* „ziemski”, *terpomo* „ziemniak”, *alteriĝi* „lądować” | *La infanoj sidas sur la tero.* – „Dzieci siedzą na ziemi.” |
| 317 | *sinjoro* | pan | *sinjorino* „pani”, *gesinjoroj* „panie i panowie” | *Pardonu, sinjoro, kie estas la stacidomo?* – „Przepraszam pana, gdzie jest dworzec?” |
| 323 | *opinio* | opinia, zdanie | *opinii* „sądzić, mieć zdanie”, *miaopinie* „moim zdaniem”, *samopinii* „mieć takie samo zdanie” | *Kia estas via opinio pri tiu libro?* – „Jakie jest twoje zdanie o tej książce?” |
| 328 | *morto* | śmierć | *morti* „umierać”, *morta* „śmiertelny”, *mortinto* „zmarły” | *Li ne timas la morton.* – „Nie boi się śmierci.” |
| 331 | *minuto* | minuta | *minute* „przez minutę”, *ĉiuminute* „co minutę”, *lumminuto* „minuta świetlna” | *Atendu minuton, bonvolu.* – „Proszę chwilę poczekać.” |
| 332 | *strato* | ulica | *ĉefstrato* „ulica główna”, *sakstrato* „ślepa uliczka”, *stratangulo* „róg ulicy” | *Mi loĝas en trankvila strato.* – „Mieszkam przy cichej ulicy.” |
| 335 | *floro* | kwiat | *flori* „kwitnąć”, *florejo* „rabata”, *sunfloro* „słonecznik” | *Ŝi donis al mi ruĝan floron.* – „Dała mi czerwony kwiat.” |
| 342 | *filino* | córka | *filo* „syn”, *bofilino* „synowa”, *duonfilino* „pasierbica” | *Nia filino lernas naĝi.* – „Nasza córka uczy się pływać.” |
| 344 | *monato* | miesiąc | *monata* „miesięczny”, *mielmonato* „miesiąc miodowy” | *Septembro estas la naŭa monato.* – „Wrzesień to dziewiąty miesiąc.” |
| 345 | *kapo* | głowa | *kapdoloro* „ból głowy”, *kapkuseno* „poduszka”, *kapjesi* „kiwać głową” | *Mi havas doloron en la kapo.* – „Boli mnie głowa.” |
| 351 | *muziko* | muzyka | *muzika* „muzyczny”, *muzikisto* „muzyk”, *muzikilo* „instrument muzyczny” | *Ŝi aŭskultas muzikon ĉiuvespere.* – „Co wieczór słucha muzyki.” |
| 352 | *ĝardeno* | ogród | *ĝardenisto* „ogrodnik”, *infanĝardeno* „przedszkole”, *bestoĝardeno* „zoo” | *En nia ĝardeno kreskas pomarbo.* – „W naszym ogrodzie rośnie jabłoń.” |
| 354 | *besto* | zwierzę | *bestaro* „fauna”, *dombesto* „zwierzę domowe”, *rabobesto* „drapieżnik” | *Kiun beston vi plej ŝatas?* – „Które zwierzę lubisz najbardziej?” |
| 355 | *festo* | święto, impreza | *festi* „świętować”, *festa* „świąteczny” | *Ĉiuj amikoj venis al la festo.* – „Wszyscy przyjaciele przyszli na imprezę.” |
| 357 | *historio* | historia | *historia* „historyczny”, *historiisto* „historyk”, *prahistorio* „prehistoria” | *Mi ŝatas legi pri la historio de Eŭropo.* – „Lubię czytać o historii Europy.” |
| 358 | *ĉielo* | niebo | *ĉielarko* „tęcza”, *ĉielblua* „błękitny”, *ĉielskrapanto* „drapacz chmur” | *La ĉielo estas hodiaŭ tre blua.* – „Dziś niebo jest bardzo niebieskie.” |
| 363 | *manĝaĵo* | jedzenie | *manĝi* „jeść”, *manĝo* „posiłek”, *matenmanĝo* „śniadanie” | *Ĉi tiu manĝaĵo estas tre bongusta.* – „To jedzenie jest bardzo smaczne.” |
| 367 | *rivero* | rzeka | *rivereto* „strumień”, *riverego* „wielka rzeka” | *La rivero fluas tra la urbo.* – „Rzeka płynie przez miasto.” |
| 368 | *respondo* | odpowiedź | *respondi* „odpowiadać”, *respondeci* „być odpowiedzialnym”, *respondeco* „odpowiedzialność” | *Via respondo estas ĝusta.* – „Twoja odpowiedź jest poprawna.” |
| 371 | *maniero* | sposób | *sammaniere* „w ten sam sposób”, *alimaniere* „w inny sposób”, *vivmaniero* „styl życia” | *Ĉiu havas sian manieron lerni.* – „Każdy ma własny sposób uczenia się.” |
| 374 | *studento* | student (uczelni) | *studi* „studiować”, *studado* „studiowanie”, *kunstudento* „kolega ze studiów” | *Mi estas studento en Vieno.* – „Jestem studentem w Wiedniu.” |
| 376 | *milito* | wojna | *militi* „prowadzić wojnę”, *milita* „wojenny”, *militisto* „żołnierz” | *Nenio estas pli malbona ol milito.* – „Nic nie jest gorsze od wojny.” |
| 378 | *birdo* | ptak | *birdido* „pisklę”, *birdaro* „stado ptaków”, *kortobirdo* „drób” | *La birdoj kantas en la arbo.* – „Ptaki śpiewają na drzewie.” |
| 380 | *situacio* | sytuacja | *situacia* „sytuacyjny” | *La situacio estas tre malfacila.* – „Sytuacja jest bardzo trudna.” |
| 381 | *vetero* | pogoda | *misvetero* „zła pogoda”, *veterprognozo* „prognoza pogody” | *Kia estas la vetero hodiaŭ?* – „Jaka jest dziś pogoda?” |
| 383 | *suno* | słońce | *sunsubiro* „zachód słońca”, *sunleviĝo* „wschód słońca”, *sunumi* „opalać się” | *La suno brilas, kaj ni iras al la maro.* – „Słońce świeci i jedziemy nad morze.” |
| 389 | *arbaro* | las | *arbo* „drzewo”, *pluvarbaro* „las deszczowy”, *praarbaro* „puszcza” | *Ni promenas tra la arbaro.* – „Spacerujemy po lesie.” |
| 391 | *momento* | chwila | *momenta* „chwilowy”, *momente* „za chwilę”, *lastmomente* „w ostatniej chwili” | *Atendu momenton, mi tuj revenos.* – „Poczekaj chwilę, zaraz wrócę.” |
| 392 | *danko* | podziękowanie | *danki* „dziękować”, *dankema* „wdzięczny”, *sendanka* „niewdzięczny” | *Mil dankojn por via helpo!* – „Tysiąc podziękowań za pomoc!” |
| 396 | *parto* | część | *parte* „częściowo”, *partopreni* „brać udział”, *plejparte* „w większości” | *Ĉi tiu parto de la urbo estas tre malnova.* – „Ta część miasta jest bardzo stara.” |
| 398 | *plano* | plan | *plani* „planować”, *laborplano* „plan pracy” | *Kio estas via plano por morgaŭ?* – „Jaki masz plan na jutro?” |
| 402 | *edzo* | mąż | *edzino* „żona”, *geedzoj* „małżeństwo”, *edziĝi* „ożenić się” | *Ŝia edzo estas inĝeniero.* – „Jej mąż jest inżynierem.” |
| 405 | *celo* | cel | *celi* „dążyć, mierzyć”, *sencela* „bezcelowy”, *vivcelo* „cel życia” | *Mia celo estas lerni Esperanton.* – „Moim celem jest nauczyć się esperanta.” |
| 411 | *vizaĝo* | twarz | *vizaĝesprimo* „wyraz twarzy”, *vizaĝalvizaĝe* „twarzą w twarz” | *Li lavis sian vizaĝon.* – „Umył sobie twarz.” |

Większość rodzin używa przyrostka albo przedrostka przy rdzeniu: *dom·et·o* „domek” to „dom + mały”, a *bo·patr·o* „teść” to „powinowaty + ojciec”. Inne łączą dwa rdzenie: *dormo·ĉambro* „sypialnia”. Ten sam rdzeń daje też słowa innych części mowy, jak czasownik *vivi* i przymiotnik *viva* obok *vivo*. Reguły opisuje strona [słowotwórstwo](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/slowotworstwo/).

## Rzeczowniki od czasowników i przymiotników

Rdzeń nie ma własnej części mowy; decyduje końcówka. Dlatego osiem ze 100 rzeczowników ma wspólny rdzeń z jednym z [100 najczęstszych czasowników](https://esperantopedia.org/pl/nauka/100-czasownikow/):

| Rzeczownik | Czasownik z tym samym rdzeniem |
|---|---|
| *vivo* „życie” (95) | *vivi* „żyć” (129) |
| *laboro* „praca” (125) | *labori* „pracować” (126) |
| *demando* „pytanie” (201) | *demandi* „pytać” (188) |
| *amo* „miłość” (255) | *ami* „kochać” (145) |
| *helpo* „pomoc” (298) | *helpi* „pomagać” (110) |
| *opinio* „opinia” (323) | *opinii* „sądzić, mieć zdanie” (170) |
| *morto* „śmierć” (328) | *morti* „umierać” (182) |
| *respondo* „odpowiedź” (368) | *respondi* „odpowiadać” (271) |

Kilka kolejnych par leży dalej na liście: *nomo* i *nomi* „nazywać” (372), *eraro* i *erari* „mylić się” (633), *danko* i *danki* „dziękować” (635), *celo* i *celi* „mierzyć, dążyć” (706), *plano* i *plani* „planować” (721).

Te końcówki tworzą nowe rzeczowniki od czasowników i przymiotników:

| Końcówka | Co nazywa | Przykłady | Po polsku |
|---|---|---|---|
| *-o* przy rdzeniu czasownika | samą czynność | *labori* → *laboro* | „pracować” → „praca” |
| *-ado* | czynność trwającą lub powtarzającą się | *skribi* → *skribado* | „pisać” → „pisanie (proces)” |
| *-aĵo* | konkretną rzecz związaną z czynnością albo cechą | *skribi* → *skribaĵo*; *manĝi* → *manĝaĵo*; *nova* → *novaĵo* | „tekst, coś napisanego”; „jedzenie”; „wiadomość” |
| *-eco* | cechę lub stan, który opisuje przymiotnik | *bela* → *beleco*; *libera* → *libereco* | „piękny” → „piękno”; „wolny” → „wolność” |
| *-ulo* | osobę o tej cesze | *riĉa* → *riĉulo*; *blinda* → *blindulo* | „bogaty” → „bogacz”; „niewidomy” → „osoba niewidoma” |

PMEG podaje regułę praktyczną: *-eco* zawsze nazywa cechę lub stan, a *-aĵo* zwykle konkretną rzecz. Tak więc *beleco* to „bycie pięknym”, a *belaĵo* – „coś pięknego”. Wszystkie przyrostki są na stronie [przyrostki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przyrostki/).

## Rzeczowniki esperanta a polskie: na co uważać

Dla Polaka największa różnica jest w rodzaju i liczbie. Polskie rzeczowniki mają trzy rodzaje, siedem przypadków i wiele nieregularnych liczb mnogich; esperanckie – jedną końcówkę *-o* i jedno *-j*.

| Po polsku | Po esperancku | Przykład |
|---|---|---|
| Rodzaj męski, żeński, nijaki (ojciec, matka, dziecko) | Rodzaju gramatycznego nie ma. Płeć wyraża przyrostek *-in-* | *patro* – „ojciec”, *patrino* – „matka”, *infano* – „dziecko” |
| Końcówka *-o* kojarzy się z rodzajem nijakim („okno”) | *-o* to tylko znak rzeczownika, w *patro* i *knabo* jest tak samo męskie jak w *libro* | *knabo* – „chłopiec”, *knabino* – „dziewczynka” |
| Zwykle osobne słowa: syn – córka, brat – siostra, mąż – żona | Jeden rdzeń i *-in-* | *filo* – *filino*, *frato* – *fratino*, *edzo* – *edzino* |
| Nieregularne liczby mnogie: człowiek – ludzie, dziecko – dzieci, rok – lata, oko – oczy, ręka – ręce | Zawsze *-j* | *homo* – *homoj*, *infano* – *infanoj*, *jaro* – *jaroj*, *okulo* – *okuloj*, *mano* – *manoj* |
| Tylko liczba mnoga: drzwi, pieniądze | Zwykła liczba pojedyncza | *Bonvolu fermi la pordon.* – „Proszę zamknąć drzwi.” *Mi ne havas sufiĉe da mono.* – „Nie mam dość pieniędzy.” |
| Zawody z formą żeńską: nauczyciel – nauczycielka, aktor – aktorka | Jedna forma podstawowa, *-in-* dla kobiety | *instruisto* – *instruistino*, *kuracisto* – *kuracistino* |
| Siedem przypadków: kot, kota, kotu, kotem, kocie | Tylko *-n* (biernik); resztę robią przyimki | *Mi vidas katon.* – „Widzę kota.” *Mi parolas pri kato.* – „Mówię o kocie.” |
| Brak rodzajnika | Jedno *la* dla rzeczy znanych rozmówcy; „a” nie ma | *Mi havas hundon.* – „Mam psa.” *La hundo estas granda.* – „Pies jest duży.” |

Zaimek wybierasz po osobie, a nie po rodzaju rzeczownika: polska „osoba” jest rodzaju żeńskiego, ale o *persono*, którą jest mężczyzna, powiesz *li*, a o kobiecie – *ŝi*. Zob. [zaimki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/zaimki/). Czasowniki w ogóle nie zmieniają formy według płci: *Li iris* – „Poszedł”, *Ŝi iris* – „Poszła”.

Kilka rzeczowników wygląda znajomo, a znaczy co innego:

- ***Tempo* to przede wszystkim „czas”,** a nie polskie „tempo” w znaczeniu szybkości. Szybkość to *rapideco*, a *Mi ne havas tempon* znaczy „Nie mam czasu”.
- ***Letero* to „list”,** a nie „litera”. Literę alfabetu nazywa *litero*. Różnica jednej samogłoski przesądza o sensie: *Mi skribas leteron* – „Piszę list”, ale *la litero ĉ* – „litera ĉ”.
- ***Kato* to „kot”,** a nie „kat”. Kata nazwiesz *ekzekutisto*. Więcej takich par jest na stronie [fałszywi przyjaciele](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/falszywi-przyjaciele/).
- ***Ĉambro* to „pokój” w domu,** a „pokój” po wojnie to *paco*.

## Jak liczyliśmy

Liczyliśmy 8 października 2026 roku w naszym pliku [esperanto-1000-common-words-pl.csv](/downloads/esperanto-1000-common-words-pl.csv). Pochodzi z 822 296 zdań Tatoeba, zawierających 5 831 657 słów. Liczba mnoga *-j* i biernik *-n* są usuwane, więc *libro*, *libroj* i *libron* liczą się razem pod *libro*; metoda jest opisana na stronie [najczęstsze słowa](https://esperantopedia.org/pl/nauka/1000-slow/).

- **359 z 1000 pozycji to rzeczowniki** (35,9%). Ich wartości `per_million` dają razem 86 593 na milion, więc rzeczowniki to **8,7% wszystkich słów** korpusu. Czasowniki to 17,6%.
- **8 ze 100 najczęstszych słów to rzeczowniki**, a z pierwszych 300 – 62.
- **100 najczęstszych rzeczowników** leży na pozycjach od 55 do 411 listy. Ich wartości `per_million` dają razem 52 217, czyli **5,2% wszystkich słów** i 60,3% wszystkich wystąpień rzeczowników objętych listą.
- **Pierwsze 10, 20 i 50 rzeczowników** stanowi 1,3%, 2,2% i 3,8% wszystkich słów. Samo *homo* to 0,2%.

Części mowy ustalamy po końcówkach: wyraz na *-o* liczy się jako rzeczownik, z wyjątkiem słów gramatycznych, jak *kio* i *tio*, które liczą się jako korelatywy. Pochodny rzeczownik liczymy osobno, więc *patro* i *patrino* to dwa rzeczowniki. Nazwy pisane wielką literą (*Maria*, *Parizo*) pominęliśmy, z wyjątkiem *Esperanto* i *Dio*. Tatoeba zawiera krótkie, pisane, często tłumaczone zdania; powieści albo mowa dałyby inną kolejność, jak pokazuje lista na stronie [słownictwo](https://esperantopedia.org/pl/nauka/100-slow/).

## Częste pytania

### Jakie są najczęstsze rzeczowniki w esperanto?

W naszej liście dziesięć najczęstszych rzeczowników to *homo*, *tempo*, *libro*, *infano*, *jaro*, *lingvo*, *vivo*, *tago*, *domo* i *mono*. Razem stanowią 1,3% wszystkich słów korpusu Tatoeba.

### Ile rzeczowników esperanto trzeba znać?

20 najczęstszych rzeczowników pokrywa 2,2% wszystkich słów w naszym korpusie, 50 najczęstszych – 3,8%, a 100 najczęstszych – 5,2%. Rzeczowniki to w sumie 8,7% wszystkich słów, bo w każdym zdaniu wracają te same nieliczne słowa gramatyczne i czasowniki: same słowa gramatyczne to 44,4%. Pozostałe części mowy znajdziesz na [liście 1000 słów](https://esperantopedia.org/pl/nauka/1000-slow/).

### Jak utworzyć liczbę mnogą rzeczownika w esperanto?

Dodaj *-j* do rzeczownika: *libro* → *libroj*. Dla dopełnienia dodaj po nim *-n*: *librojn*. Wszystkie rzeczowniki podlegają tej regule, a rodzajnik *la* się nie zmienia.

### Czy rzeczowniki esperanckie mają rodzaj?

Nie. W esperanto nie ma rodzaju gramatycznego. Większość słów o ludziach, jak *amiko* – „przyjaciel”, nic nie mówi o płci, a przyrostek *-in-* tworzy formę żeńską rdzeni męskich z natury: *patro* – „ojciec” → *patrino* – „matka”.

### Jak utworzyć rzeczownik od czasownika lub przymiotnika w esperanto?

Zmień końcówkę: *labori* – „pracować” → *laboro* – „praca”. Dla czynności trwającej dodaj *-ad-* (*skribado*), dla konkretnej rzeczy *-aĵ-* (*manĝaĵo*), dla cechy *-ec-* (*beleco*), a dla osoby o danej cesze *-ul-* (*riĉulo*). Zob. [przyrostki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przyrostki/).

## Źródła

- Esperantopedia: [1000 najczęstszych słów esperanto](/downloads/esperanto-1000-common-words-pl.csv) (CSV: pozycja, część mowy, polskie znaczenie, częstość na milion), policzone 8 października 2026 roku; metoda na [tej stronie](https://esperantopedia.org/pl/nauka/1000-slow/)
- [Tatoeba: downloads](https://tatoeba.org/en/downloads) – zdania po esperancku, pobrane 7 października 2026 roku; licencja [CC BY 2.0 FR](https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/fr/)
- [Reta Vortaro](https://reta-vortaro.de/) (ReVo): hasła, m.in. [domo](https://reta-vortaro.de/revo/art/dom.html), [patro](https://reta-vortaro.de/revo/art/patr.html), [knabo](https://reta-vortaro.de/revo/art/knab.html), [studi](https://reta-vortaro.de/revo/art/stud.html) i [skribi](https://reta-vortaro.de/revo/art/skrib.html), czytane 8 października 2026 roku; znaczenia słów z rodzin są skrócone z ReVo
- PMEG: [Bazaj reguloj por O-vortoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/o-vortoj/bazaj_reguloj.html), [Seksa signifo de O-vortoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/o-vortoj/seksa_signifo.html) oraz strony przyrostków [AD](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ad.html), [AĴ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ajh.html) i [EC](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ec.html)
- [Wiktionary: Esperanto lemmas](https://en.wiktionary.org/wiki/Category:Esperanto_lemmas) (CC BY-SA 4.0) i [ESPDIC](http://www.denisowski.org/Esperanto/ESPDIC/espdic_readme.html) Paula Denisowskiego (CC BY 3.0), źródła znaczeń w pliku z listą