# 120 najczęstszych przymiotników esperanto z przeciwieństwami

Source: https://esperantopedia.org/pl/nauka/120-przymiotnikow/
Language: pl
Updated: 2026-10-11

> 120 przymiotników z 1000 najczęstszych słów esperanta: polskie znaczenia, przeciwieństwa i przykłady. Przymiotniki to 3,2% wszystkich słów.

Najczęstsze przymiotniki esperanto to *bona* – „dobry”, *alia* – „inny”, *granda* – „duży”, *multa* – „liczny, dużo”, *bela* – „piękny” i *nova* – „nowy”. Nasza [lista 1000 najczęstszych słów](https://esperantopedia.org/pl/nauka/1000-slow/) zawiera **120 przymiotników**, wszystkie pokazane niżej. Razem stanowią **3,2% wszystkich słów** w korpusie 5,8 miliona słów z codziennych zdań po esperancku, a dziesięć najczęstszych – 1,2%. Przymiotnik kończy się na *-a* i przejmuje *-j* oraz *-n* swojego rzeczownika, więc jedna krótka lekcja o [rzeczownikach i przymiotnikach](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/rzeczowniki-i-przymiotniki/) obejmuje wszystkie 120.

## Jedna końcówka, dwie końcówki zgody

Każdy przymiotnik z listy kończy się na *-a*, z wyjątkiem *ambaŭ* – „obaj, obie, oba”. Dodaj *-j* w liczbie mnogiej i *-n* w dopełnieniu, zawsze w tej kolejności.

| | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| **Podmiot** | *nova libro* | *novaj libroj* |
| **Dopełnienie (-n)** | *novan libron* | *novajn librojn* |

- **Po *esti* nie ma -n:** *La libro estas nova.* – „Książka jest nowa.” *La libroj estas novaj.* – „Książki są nowe.”
- **Szyk jest dowolny.** *Nova libro* i *libro nova* są poprawne; PMEG zauważa, że przymiotnik po rzeczowniku jest często wyróżniony.
- **Bez rzeczownika.** Nazwy języków tracą słowo *lingvo*: *Ŝi parolas la francan.* – „Ona mówi po francusku.” Przymiotniki ilościowe często stoją samodzielnie: *Multaj scias tion.* – „Wielu to wie.”
- ***Ambaŭ* to wyjątek.** Nie przyjmuje ani *-j*, ani *-n* i nie łączy się z *la*: *ambaŭ knabinoj* – „obie dziewczynki”, *Mi vidis ambaŭ knabinojn.* – „Widziałem obie dziewczynki.”

## 10 przymiotników na początek

To nasz własny wybór, nie oficjalna lista. Sześć z dziesięciu to sześć najczęstszych przymiotników w ogóle: *bona*, *alia*, *granda*, *multa*, *bela* i *nova*. Kolejne cztery pod względem częstości, *tuta* – „cały”, *kelka* – „kilka”, *sola* – „sam” i *unua* – „pierwszy”, działają jak małe słowa oznaczające ilość i kolejność i warto je poznać zaraz potem. Zamiast nich bierzemy przeciwieństwa *malbona* i *malgranda* oraz *feliĉa* i *malfacila*, bo początkujący potrzebuje ich już w pierwszych rozmowach.

| Przymiotnik | Po polsku | Przeciwieństwo | Dlaczego najpierw |
|---|---|---|---|
| *bona* | dobry | *malbona* | Najczęstszy przymiotnik, mniej więcej co 500. słowo: *Bonan tagon!* – „Dzień dobry!” |
| *malbona* | zły | *bona* | Pierwsze słowo z *mal-*, jakie spotkasz |
| *granda* | duży, wielki | *malgranda* | Rozmiar; na liście jest też *grandega* – „ogromny” |
| *malgranda* | mały | *granda* | Dopełnia parę rozmiarów |
| *nova* | nowy | *malnova* | Rzeczy i wiadomości; *malnova* znaczy „stary” |
| *bela* | piękny, ładny | *malbela* | Komplementy |
| *multa* | dużo, liczny | *malmulta* | Ilość: *multan dankon* – „wielkie dzięki” |
| *alia* | inny, drugi | *sama* | Prośba o coś innego |
| *feliĉa* | szczęśliwy | *malfeliĉa* | Życzenia: *Feliĉan naskiĝtagon!* – „Wszystkiego najlepszego z okazji urodzin!” |
| *malfacila* | trudny | *facila* | Rozmowy o nauce; *facila* – „łatwy” nie kosztuje dodatkowego rdzenia |

## 120 najczęstszych przymiotników esperanto

*Pozycja* to miejsce przymiotnika wśród wszystkich 1000 słów listy, więc *bona* na 57. miejscu to pierwszy przymiotnik, który się pojawia. Kolumna *Przeciwieństwo* podaje słowo na odwrotne znaczenie: słowo z *mal-*, jeśli [ReVo](https://reta-vortaro.de/), czyli Reta Vortaro, ma je w czystym znaczeniu przeciwnym, a w przeciwnym razie osobne słowo, które ReVo definiuje wobec niego albo podaje jako antonim, oraz **–** tam, gdzie nie znaleźliśmy naturalnej pary. Rzadkie słowa o wąskim znaczeniu, takie jak *malpropra* czy *malpreta*, pominęliśmy. Przykłady są nasze; każdy przymiotnik sprawdzisz w [słowniku](https://esperantopedia.org/pl/slownik/).

| Pozycja | Przymiotnik | Po polsku | Przeciwieństwo | Przykład |
|---|---|---|---|---|
| 57 | *bona* | dobry | *malbona* „zły” | *Ŝi estas bona instruistino.* – „Ona jest dobrą nauczycielką.” |
| 63 | *alia* | inny, drugi | *sama* „ten sam” | *Mi volas alian libron.* – „Chcę inną książkę.” |
| 81 | *granda* | duży, wielki | *malgranda* „mały” | *Ili havas grandan domon.* – „Mają duży dom.” |
| 82 | *multa* | dużo, liczny | *malmulta* „mało” | *En la ĉambro estas multaj homoj.* – „W pokoju jest dużo ludzi.” |
| 117 | *bela* | piękny, ładny | *malbela* „brzydki” | *Kia bela tago!* – „Co za piękny dzień!” |
| 118 | *nova* | nowy | *malnova* „stary (o rzeczach)” | *Mi havas novan telefonon.* – „Mam nowy telefon.” |
| 123 | *tuta* | cały | – | *Mi legis la tutan libron.* – „Przeczytałem całą książkę.” |
| 143 | *kelka* | kilka, niektórzy | – | *Kelkaj infanoj ludas ekstere.* – „Niektóre dzieci bawią się na dworze.” |
| 152 | *sola* | sam, jedyny | – | *Li loĝas sola.* – „On mieszka sam.” |
| 180 | *unua* | pierwszy | *lasta* „ostatni” | *Ĉi tio estas mia unua vizito.* – „To moja pierwsza wizyta.” |
| 185 | *franca* | francuski | – | *Ŝi parolas la francan.* – „Ona mówi po francusku.” |
| 193 | *angla* | angielski | – | *Tio estas angla vorto.* – „To angielskie słowo.” |
| 229 | *malbona* | zły | *bona* „dobry” | *Hodiaŭ la vetero estas malbona.* – „Dziś jest zła pogoda.” |
| 247 | *juna* | młody | *maljuna* „stary (o ludziach)” | *Mia fratino estas ankoraŭ juna.* – „Moja siostra jest jeszcze młoda.” |
| 248 | *lasta* | ostatni | *unua* „pierwszy” | *Ĉu tio estas la lasta trajno?* – „Czy to ostatni pociąg?” |
| 251 | *grava* | ważny | *malgrava* „nieważny” | *Ĉi tiu letero estas tre grava.* – „Ten list jest bardzo ważny.” |
| 252 | *longa* | długi | *mallonga* „krótki” | *Ĝi estas longa rivero.* – „To długa rzeka.” |
| 253 | *feliĉa* | szczęśliwy | *malfeliĉa* „nieszczęśliwy” | *La infanoj estas feliĉaj.* – „Dzieci są szczęśliwe.” |
| 268 | *malgranda* | mały | *granda* „duży” | *Mi havas malgrandan hundon.* – „Mam małego psa.” |
| 274 | *propra* | własny | – | *Ŝi havas sian propran ĉambron.* – „Ona ma własny pokój.” |
| 277 | *sama* | ten sam, taki sam | *malsama* „różny” | *Ni havas la saman nomon.* – „Mamy takie samo imię.” |
| 278 | *vera* | prawdziwy | *malvera* „fałszywy” | *Tio estas vera rakonto.* – „To prawdziwa historia.” |
| 286 | *ambaŭ* | obaj, obie, oba | – | *Ambaŭ knabinoj ŝatas muzikon.* – „Obie dziewczynki lubią muzykę.” |
| 290 | *alta* | wysoki | *malalta* „niski” | *La monto estas tre alta.* – „Ta góra jest bardzo wysoka.” |
| 300 | *ruĝa* | czerwony | – | *Ŝi portas ruĝan robon.* – „Ona ma na sobie czerwoną sukienkę.” |
| 306 | *malnova* | stary (o rzeczach) | *nova* „nowy” | *Ni loĝas en malnova domo.* – „Mieszkamy w starym domu.” |
| 318 | *blanka* | biały | *nigra* „czarny” | *La neĝo estas blanka.* – „Śnieg jest biały.” |
| 343 | *verda* | zielony | – | *La herbo estas verda.* – „Trawa jest zielona.” |
| 346 | *dua* | drugi | – | *Mi loĝas en la dua etaĝo.* – „Mieszkam na drugim piętrze.” |
| 375 | *forta* | silny, mocny | *malforta* „słaby” | *Li estas forta viro.* – „On jest silnym mężczyzną.” |
| 379 | *nigra* | czarny | *blanka* „biały” | *Mi havas nigran katon.* – „Mam czarnego kota.” |
| 386 | *plia* | dalszy, dodatkowy | *malplia* „mniejszy” | *Ĉu vi bezonas pliajn informojn?* – „Czy potrzebujesz dalszych informacji?” |
| 388 | *malfacila* | trudny | *facila* „łatwy” | *Tiu demando estas tro malfacila.* – „To pytanie jest zbyt trudne.” |
| 394 | *plena* | pełny | *malplena* „pusty” | *La glaso estas plena.* – „Szklanka jest pełna.” |
| 400 | *germana* | niemiecki | – | *Li havas germanan aŭton.* – „On ma niemiecki samochód.” |
| 403 | *maljuna* | stary (o ludziach) | *juna* „młody” | *Mia avo estas maljuna.* – „Mój dziadek jest stary.” |
| 410 | *japana* | japoński | – | *Ni manĝis japanan manĝaĵon.* – „Jedliśmy japońskie jedzenie.” |
| 415 | *certa* | pewny, pewien | *malcerta* „niepewny” | *Mi estas certa pri tio.* – „Jestem tego pewien.” |
| 436 | *blua* | niebieski | – | *La ĉielo estas blua.* – „Niebo jest niebieskie.” |
| 441 | *riĉa* | bogaty | *malriĉa* „biedny” | *Li estas riĉa, sed ne feliĉa.* – „Jest bogaty, ale nie jest szczęśliwy.” |
| 451 | *interesa* | ciekawy, interesujący | *enuiga* „nudny” | *Tio estas interesa libro.* – „To ciekawa książka.” |
| 453 | *stulta* | głupi | *inteligenta* „inteligentny” | *Tio estis stulta demando.* – „To było głupie pytanie.” |
| 454 | *stranga* | dziwny | *normala* „normalny” | *Mi aŭdis strangan bruon.* – „Usłyszałem dziwny hałas.” |
| 457 | *homa* | ludzki | – | *Tio estas homa eraro.* – „To ludzki błąd.” |
| 483 | *venonta* | następny, przyszły | *pasinta* „miniony” | *Ni vizitos vin la venontan semajnon.* – „Odwiedzimy cię w przyszłym tygodniu.” |
| 490 | *ĝusta* | właściwy, poprawny | *malĝusta* „niewłaściwy” | *Ĉu tio estas la ĝusta vojo?* – „Czy to właściwa droga?” |
| 513 | *malsana* | chory | *sana* „zdrowy” | *Mia filo estas malsana.* – „Mój syn jest chory.” |
| 516 | *plura* | kilka, więcej niż jeden | – | *Li havas plurajn amikojn en Berlino.* – „Ma kilku przyjaciół w Berlinie.” |
| 525 | *pasinta* | miniony, ubiegły | *venonta* „następny” | *La pasinta semajno estis longa.* – „Ubiegły tydzień był długi.” |
| 537 | *laca* | zmęczony | *vigla* „żwawy” | *Mi estas tre laca hodiaŭ.* – „Dziś jestem bardzo zmęczony.” |
| 539 | *eta* | mały, drobny | – | *Ni havas etan kuirejon.* – „Mamy malutką kuchnię.” |
| 541 | *preta* | gotowy | – | *La vespermanĝo estas preta.* – „Kolacja jest gotowa.” |
| 547 | *libera* | wolny | *mallibera* „niewolny” | *Ĉu tiu ĉi loko estas libera?* – „Czy to miejsce jest wolne?” |
| 593 | *simpla* | prosty | *malsimpla* „złożony” | *Mi serĉas simplan solvon.* – „Szukam prostego rozwiązania.” |
| 599 | *varma* | ciepły, gorący | *malvarma* „zimny” | *La kafo estas varma.* – „Kawa jest gorąca.” |
| 612 | *farita* | zrobiony, wykonany | – | *La laboro jam estas farita.* – „Praca jest już zrobiona.” |
| 613 | *okupata* | zajęty | – | *Ŝi estas tre okupata hodiaŭ.* – „Dziś jest bardzo zajęta.” |
| 617 | *ŝatata* | lubiany, ulubiony | – | *Ĉi tio estas mia plej ŝatata kanto.* – „To moja ulubiona piosenka.” |
| 619 | *fama* | sławny, słynny | – | *Ŝi estas fama kantistino.* – „Jest sławną piosenkarką.” |
| 621 | *aĝa* | w wieku…, mający lat | *juna* „młody” | *Kiom aĝa vi estas?* – „Ile masz lat?” |
| 623 | *bonega* | znakomity, wspaniały | *malbonega* „okropny” | *La manĝaĵo estis bonega.* – „Jedzenie było znakomite.” |
| 626 | *bruna* | brązowy | – | *Li havas brunajn okulojn.* – „On ma brązowe oczy.” |
| 643 | *malvarma* | zimny | *varma* „ciepły, gorący” | *La akvo estas tro malvarma.* – „Woda jest za zimna.” |
| 644 | *usona* | amerykański (z USA) | – | *Mia amiko estas usona.* – „Mój przyjaciel jest Amerykaninem.” |
| 658 | *malmulta* | mało, nieliczny | *multa* „dużo, liczny” | *Malmultaj homoj scias tion.* – „Niewielu ludzi o tym wie.” |
| 667 | *facila* | łatwy, prosty | *malfacila* „trudny” | *Ĉi tiu ekzerco estas facila.* – „To ćwiczenie jest łatwe.” |
| 668 | *ĉina* | chiński | – | *Mi ŝatas ĉinan teon.* – „Lubię chińską herbatę.” |
| 672 | *terura* | straszny, okropny | *bonega* „znakomity” | *La vetero estis terura.* – „Pogoda była okropna.” |
| 675 | *afabla* | uprzejmy, miły | *malafabla* „nieuprzejmy” | *La vendisto estas tre afabla.* – „Sprzedawca jest bardzo uprzejmy.” |
| 680 | *proksima* | bliski, niedaleki | *malproksima* „daleki” | *La stacidomo estas proksima.* – „Dworzec jest blisko.” |
| 681 | *malsama* | różny, inny | *sama* „ten sam” | *Ni havas malsamajn opiniojn.* – „Mamy różne zdania.” |
| 684 | *danĝera* | niebezpieczny | *sekura* „bezpieczny” | *Tiu strato estas danĝera nokte.* – „Ta ulica jest nocą niebezpieczna.” |
| 704 | *malfermita* | otwarty | *fermita* „zamknięty” | *La pordo estas malfermita.* – „Drzwi są otwarte.” |
| 705 | *inteligenta* | inteligentny | *stulta* „głupi” | *Ŝi estas tre inteligenta knabino.* – „Jest bardzo inteligentną dziewczyną.” |
| 728 | *flava* | żółty | – | *Mi ŝatas flavajn florojn.* – „Lubię żółte kwiaty.” |
| 732 | *rusa* | rosyjski | – | *Li legas rusan libron.* – „Czyta rosyjską książkę.” |
| 741 | *mallonga* | krótki | *longa* „długi” | *Mi skribis mallongan leteron.* – „Napisałem krótki list.” |
| 743 | *fremda* | obcy | – | *Ŝi lernas fremdan lingvon.* – „Uczy się obcego języka.” |
| 752 | *tria* | trzeci | – | *Tio estas mia tria taso da teo.* – „To moja trzecia filiżanka herbaty.” |
| 756 | *amuza* | zabawny | – | *Tiu filmo estas tre amuza.* – „Ten film jest bardzo zabawny.” |
| 759 | *diversa* | różny, rozmaity | – | *Ili vendas diversajn fruktojn.* – „Sprzedają różne owoce.” |
| 763 | *saĝa* | mądry | *malsaĝa* „niemądry” | *Mia avino estas saĝa virino.* – „Moja babcia jest mądrą kobietą.” |
| 764 | *dika* | gruby | *maldika* „cienki” | *La libro estas tre dika.* – „Ta książka jest bardzo gruba.” |
| 768 | *agrabla* | przyjemny, miły | *malagrabla* „nieprzyjemny” | *Ĉi tiu ĉambro estas agrabla.* – „Ten pokój jest przyjemny.” |
| 774 | *multekosta* | drogi, kosztowny | *malmultekosta* „tani” | *Tiu robo estas tro multekosta.* – „Ta sukienka jest za droga.” |
| 776 | *pura* | czysty | *malpura* „brudny” | *Mia ĉambro estas pura.* – „Mój pokój jest czysty.” |
| 784 | *mortinta* | martwy, zmarły | *viva* „żywy” | *Mortinta birdo kuŝas en la ĝardeno.* – „W ogrodzie leży martwy ptak.” |
| 796 | *konata* | znany | – | *Tiu kanto estas tre konata.* – „Ta piosenka jest bardzo znana.” |
| 798 | *kioma* | który z kolei | – | *Kioma horo estas?* – „Która jest godzina?” |
| 802 | *hispana* | hiszpański | – | *Mi trinkis hispanan vinon.* – „Piłem hiszpańskie wino.” |
| 806 | *freneza* | szalony | – | *Tio estas freneza ideo.* – „To szalony pomysł.” |
| 812 | *kontenta* | zadowolony | *malkontenta* „niezadowolony” | *Ni estas kontentaj pri la rezulto.* – „Jesteśmy zadowoleni z wyniku.” |
| 823 | *ĉarma* | uroczy, czarujący | – | *Vi havas ĉarman ĝardenon.* – „Masz uroczy ogród.” |
| 835 | *belega* | przepiękny | – | *La vido estas belega.* – „Widok jest przepiękny.” |
| 846 | *griza* | szary | – | *Hodiaŭ la ĉielo estas griza.* – „Dziś niebo jest szare.” |
| 865 | *okupita* | zajęty | – | *Ĉu ĉi tiu seĝo estas okupita?* – „Czy to krzesło jest zajęte?” |
| 869 | *bongusta* | smaczny | – | *La supo estas bongusta.* – „Zupa jest smaczna.” |
| 875 | *mirinda* | cudowny | – | *Ĝi estis mirinda vojaĝo.* – „To była cudowna podróż.” |
| 878 | *ĉefa* | główny | – | *Tio estas la ĉefa problemo.* – „To główny problem.” |
| 879 | *fermita* | zamknięty | *malfermita* „otwarty” | *La vendejo estas fermita hodiaŭ.* – „Sklep jest dziś zamknięty.” |
| 887 | *antikva* | starożytny | *moderna* „nowoczesny” | *Ni vizitis antikvan urbon.* – „Zwiedziliśmy starożytne miasto.” |
| 897 | *malriĉa* | biedny | *riĉa* „bogaty” | *Ili estis malriĉaj, sed feliĉaj.* – „Byli biedni, ale szczęśliwi.” |
| 898 | *rapida* | szybki | *malrapida* „powolny” | *Ŝi estas rapida kuristino.* – „Ona jest szybką biegaczką.” |
| 905 | *sekva* | następny, kolejny | *antaŭa* „poprzedni” | *La sekva trajno foriras je la deka.* – „Następny pociąg odjeżdża o dziesiątej.” |
| 919 | *grandega* | ogromny | – | *Ni vidis grandegan elefanton.* – „Widzieliśmy ogromnego słonia.” |
| 927 | *komuna* | wspólny | – | *Ni havas komunan amikon.* – „Mamy wspólnego przyjaciela.” |
| 930 | *kara* | drogi, kochany | *malkara* „tani” | *Kara amiko, mi skribas al vi el Parizo.* – „Drogi przyjacielu, piszę do ciebie z Paryża.” |
| 942 | *serioza* | poważny | *malserioza* „niepoważny” | *Li estas serioza homo.* – „On jest poważnym człowiekiem.” |
| 952 | *internacia* | międzynarodowy | – | *Esperanto estas internacia lingvo.* – „Esperanto jest językiem międzynarodowym.” |
| 954 | *perfekta* | doskonały | – | *Neniu estas perfekta.* – „Nikt nie jest doskonały.” |
| 959 | *malplena* | pusty | *plena* „pełny” | *La botelo estas malplena.* – „Butelka jest pusta.” |
| 961 | *freŝa* | świeży | *malfreŝa* „nieświeży” | *Mi aĉetis freŝan panon.* – „Kupiłem świeży chleb.” |
| 970 | *sesa* | szósty | – | *Mi leviĝas je la sesa horo.* – „Wstaję o szóstej.” |
| 976 | *utila* | przydatny, użyteczny | *malutila* „szkodliwy” | *Via konsilo estis tre utila.* – „Twoja rada była bardzo przydatna.” |
| 977 | *itala* | włoski | – | *Mi ŝatas italan kafon.* – „Lubię włoską kawę.” |
| 989 | *eŭropa* | europejski | – | *Ŝi vojaĝas tra eŭropaj landoj.* – „Podróżuje po krajach europejskich.” |
| 991 | *antaŭa* | poprzedni | *sekva* „następny” | *Ni parolis pri tio en la antaŭa leciono.* – „Rozmawialiśmy o tym na poprzedniej lekcji.” |
| 996 | *natura* | naturalny | *malnatura* „nienaturalny” | *Tio estas tute natura.* – „To zupełnie naturalne.” |
| 997 | *necesa* | konieczny | – | *La bileto ne estas necesa.* – „Bilet nie jest konieczny.” |
| 998 | *taŭga* | odpowiedni, stosowny | *maltaŭga* „nieodpowiedni” | *Tiu ĉambro estas taŭga por ni.* – „Ten pokój jest dla nas odpowiedni.” |

Cztery uwagi do tabeli:

- **Przeciwieństwa.** 71 ze 120 przymiotników ma przeciwieństwo: 52 przez *mal-* i 19 przez osobne słowo. Wśród 49 kresek są kolory, narodowości i liczebniki porządkowe, które nie mają przeciwieństwa, oraz przymiotniki takie jak *amuza* czy *freneza*, dla których żadne pojedyncze słowo nie jest naturalnym odwrotnością. Do zwykłego zaprzeczenia służy *ne*: *nekonata* – „nieznany”, *nenecesa* – „niepotrzebny”. To nie są przeciwieństwa; różnicę objaśnia strona [przeciwieństwa po esperancku](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/przeciwienstwa/).
- **Imiesłowy.** Dziesięć pozycji to imiesłowy użyte jako przymiotniki: *venonta*, *pasinta*, *farita*, *okupata*, *ŝatata*, *mortinta*, *malfermita*, *okupita*, *fermita* i *konata*. Zob. [imiesłowy](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/imieslowy/).
- ***Okupata* i *okupita*.** Oba są imiesłowami biernymi od *okupi* i oba znaczą „zajęty”. Zamenhof pisał, że uzus wymaga *mi estas okupita* (*Lingvaj Respondoj*, cytowane w ReVo). PMEG też uważa *okupita* za częstsze, ale mówi, że przy zajęciu pracą obie formy są dobre, bez praktycznej różnicy. Na naszej liście częstsze jest *okupata* (617). Zajęte miejsce to *okupita*.
- **Kolory.** Osiem kolorów to *ruĝa*, *blanka*, *verda*, *nigra*, *blua*, *bruna*, *flava* i *griza*; więcej odcieni i użycie *hel-* oraz *mal-hel-* opisuje strona [kolory](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/kolory/).

## Przeciwieństwa: mal- i osobne słowa

Trzynaście przymiotników z listy zaczyna się od *mal-*, a dwanaście par jest na liście w obu wersjach: *bona* i *malbona*, *granda* i *malgranda*, *multa* i *malmulta*, *nova* i *malnova*, *juna* i *maljuna*, *longa* i *mallonga*, *sama* i *malsama*, *plena* i *malplena*, *riĉa* i *malriĉa*, *varma* i *malvarma*, *facila* i *malfacila*, *fermita* i *malfermita*. Jeden rdzeń daje oba końce skali; zob. [przedrostki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przedrostki/) i 74 pary na stronie [przeciwieństwa](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/przeciwienstwa/).

Inne przeciwieństwa to dwa osobne słowa, więc *mal-* tu nie pomaga. Te pary są w tabeli powyżej:

| Para | Po polsku | Dlaczego je łączymy |
|---|---|---|
| *nigra – blanka* | czarny – biały | ReVo podaje *blanka* jako antonim *nigra* |
| *unua – lasta* | pierwszy – ostatni | Pierwsze i ostatnie miejsce w szeregu |
| *venonta – pasinta* | następny – miniony | ReVo definiuje każde wobec drugiego |
| *sekva – antaŭa* | następny – poprzedni | Kolejność w szeregu lub w czasie |
| *laca – vigla* | zmęczony – żwawy | ReVo definiuje *laca* jako *malvigla* |
| *stulta – inteligenta* | głupi – inteligentny | ReVo definiuje *malinteligenta* jako *stulta* |
| *interesa – enuiga* | ciekawy – nudny | ReVo definiuje *enui* jako odczuwanie niezadowolenia z braku zainteresowania |
| *danĝera – sekura* | niebezpieczny – bezpieczny | *Sekura* znaczy „w sytuacji wolnej od niebezpieczeństwa” |
| *antikva – moderna* | starożytny – nowoczesny | ReVo definiuje *moderna* „w przeciwieństwie do starożytnego” |
| *alia – sama* | inny – ten sam | ReVo definiuje *alia* jako *malsama* |
| *terura – bonega* | straszny – znakomity | ReVo definiuje *terura* w jednym ze znaczeń jako *malbonega* |
| *stranga – normala* | dziwny – normalny | ReVo definiuje *stranga* jako niezwykły; *nenormala* jest wśród słów pokrewnych |

## Stopniowanie: pli, plej, ol

Przymiotniki nie mają końcówki stopnia wyższego. *Pli* znaczy „bardziej”, *plej* – „najbardziej”, *ol* – „niż”, a *tiel … kiel* – „tak … jak”. Nie ma form nieregularnych: „lepszy” to *pli bona*, a „gorszy” to *pli malbona*. Pełne zasady opisuje strona [stopniowanie](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/stopniowanie/).

| Znaczenie | Wzór | Przykład |
|---|---|---|
| bardziej … niż | *pli … ol* | *Tiu libro estas pli interesa ol ĉi tiu.* – „Tamta książka jest ciekawsza niż ta.” |
| najbardziej | *la plej … el* | *Ŝi estas la plej juna el la infanoj.* – „Ona jest najmłodsza z dzieci.” |
| mniej … niż | *malpli … ol* | *Ĉi tiu ekzerco estas malpli malfacila ol la alia.* – „To ćwiczenie jest mniej trudne niż tamto.” |
| tak … jak | *tiel … kiel* | *La libro estas tiel dika kiel la vortaro.* – „Książka jest tak gruba jak słownik.” |
| bardzo, zbyt | *tre*, *tro* | *tre bela*, *tro multekosta* – „bardzo piękny”, „zbyt drogi” |

Przymiotniki takie jak *unua* – „pierwszy” czy *franca* – „francuski” nazywają stałe miejsce lub pochodzenie, więc rzadko się je stopniuje. Aby zmienić siłę znaczenia wewnątrz słowa, użyj przyrostka *-eg-*: *bona* → *bonega* „znakomity”, *bela* → *belega* „przepiękny” i *granda* → *grandega* „ogromny” są na liście.

## Przymiotniki utworzone od innych słów

Końcówka *-a* dodaje myśl „mający lub związany z tym, co mówi rdzeń” (PMEG): *homa* to „związany z człowiekiem”, *longa* – „mający długość”. Dokładne znaczenie zależy od rdzenia i kontekstu, więc nieznane słowa sprawdzaj w [słowniku](https://esperantopedia.org/pl/slownik/). Większość przymiotników, które spotkasz, powstaje od innych słów przez [słowotwórstwo](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/slowotworstwo/).

| Źródło | Wzór | Przykład | Znaczenie |
|---|---|---|---|
| rzeczownik | rdzeń + *-a* | *danĝero* → *danĝera* (684) | „niebezpieczeństwo” → „niebezpieczny” |
| rzeczownik | rdzeń + *-a* | *homo* → *homa* (457) | „człowiek” → „ludzki” |
| rzeczownik | rdzeń + *-a* | *domo* → *doma* | „dom” → „domowy” |
| rzeczownik | rdzeń + *-a* | *somero* → *somera* | „lato” → „letni” |
| czasownik | imiesłów | *fermi* → *fermita* (879) | „zamykać” → „zamknięty” |
| czasownik | imiesłów | *morti* → *mortinta* (784) | „umierać” → „martwy, zmarły” |
| czasownik | przyrostek *-em-*, *-ebl-*, *-ind-* | *lerni* → *lernema*, *manĝi* → *manĝebla*, *legi* → *leginda* | „chętny do nauki”, „jadalny”, „godny czytania” |
| przymiotnik | przedrostek *mal-* | *bona* → *malbona* (229) | „dobry” → „zły” |
| przymiotnik | przyrostek *-eg-* | *bela* → *belega* (835) | „piękny” → „przepiękny” |
| wyrażenie | *inter nacioj* | → *internacia* (952) | „między narodami” → „międzynarodowy” |

## Przymiotniki esperanta a polskie: na co uważać

Dla Polaka największą zaletą jest oszczędność: zamiast jedenastu form (*dobry, dobra, dobre, dobrego, dobremu, dobrym, dobrej, dobrą, dobrzy, dobrych, dobrymi*) są cztery: *bona*, *bonaj*, *bonan*, *bonajn*. Pułapki kryją się gdzie indziej, głównie w przypadkach, ilościach i słowach, które po polsku mają jedno znaczenie, a po esperancku kilka.

| Po polsku | Po esperancku | Przykład |
|---|---|---|
| Rodzaj: dobry, dobra, dobre | Jedna forma dla wszystkich rodzajów; *-j* tylko w liczbie mnogiej | *bona knabo*, *bona knabino*, *bona domo* – „dobry chłopiec, dobra dziewczynka, dobry dom” |
| Przypadki: o dobrym filmie, dobremu uczniowi | Przymiotnik zgadza się z rzeczownikiem; przypadki zastępują przyimki, a *-n* oznacza biernik (zob. [biernik](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/biernik/)) | *Ni parolas pri bona filmo.* – „Mówimy o dobrym filmie.” |
| Dopełniacz po przeczeniu: „nie mam nowego telefonu” | Przeczenie nie zmienia przypadku: biernik zostaje | *Mi ne havas novan telefonon.* – „Nie mam nowego telefonu.” |
| Narzędnik po „być”: „jest dobrą nauczycielką” | Po *esti* mianownik, bez *-n* | *Ŝi estas bona instruistino.* – „Ona jest dobrą nauczycielką.” |
| Ilość z dopełniaczem: „dużo ludzi”, „kilka domów” | Przymiotnik ilościowy zgadza się z rzeczownikiem: bez dopełniacza, za to z *-j* | *multaj homoj*, *kelkaj domoj* – „dużo ludzi, kilka domów” |
| Obaj, obie, oba | Jedno słowo *ambaŭ*, bez rodzaju | *ambaŭ knabinoj* – „obie dziewczynki”, *ambaŭ knaboj* – „obaj chłopcy” |
| Dobry – lepszy – najlepszy; zły – gorszy; duży – większy | Zawsze *pli* i *plej*; nic nie jest nieregularne | *pli bona*, *la plej bona*, *pli malbona*, *pli granda* |
| Większy niż / od niego | Zawsze *ol* | *Li estas pli granda ol mi.* – „On jest większy ode mnie.” |
| Stary: stary dom, stary dziadek, starożytne miasto | Trzy słowa: *malnova* (rzecz), *maljuna* (człowiek), *antikva* (starożytny); wiek podaje *aĝa* | *Mia avo estas maljuna.* – „Mój dziadek jest stary.” |
| Wolny: wolne miejsce, wolny pociąg | *libera* – „nieobsadzony, swobodny”, *malrapida* – „powolny” | *Tiu trajno estas malrapida.* – „Ten pociąg jest wolny (jedzie powoli).” |
| Drogi: droga książka, drogi przyjacielu | *multekosta* albo *kara* – „kosztowny”; *kara* znaczy też „ukochany”, „tani” to *malkara* albo *malmultekosta* | *Kara amiko!* – „Drogi przyjacielu!” (zob. [fałszywi przyjaciele](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/falszywi-przyjaciele/)) |
| Zajęty człowiek i zajęte miejsce | Oba: *okupata*, *okupita*; dla miejsca zwykle *okupita* | *Ĉu ĉi tiu seĝo estas okupita?* – „Czy to krzesło jest zajęte?” |
| Przymiotnik jako rzeczownik: chory, bogaty, zmarły | Osoba z cechą: *-ul-* lub imiesłów | *malsanulo* – „chory”, *riĉulo* – „bogacz”, *mortinto* – „zmarły” |

Cztery dodatkowe uwagi:

- **Polskie „sam” to trzy esperanckie słowa.** *Sama* znaczy „ten sam, taki sam”, *sola* – „sam, bez nikogo” i *mem* – „sam, osobiście”: *Li loĝas sola.* – „On mieszka sam.” *Mi faris tion mem.* – „Zrobiłem to sam.” *Ni havas la saman nomon.* – „Mamy takie samo imię.”
- **Kilka znajomo brzmiących przymiotników.** *Kara* to „drogi”, a nie „kara” (karę nazwiesz *puno*); *komuna* to „wspólny”, nie „komunistyczny” ani „komunalny”; *fama* to „sławny”, a polska „fama” to pogłoska. *Ĉarma* – „uroczy” łatwo pomylić z „czarną”, ale „czarny” to *nigra*. Pełne zestawienie jest na stronie [fałszywi przyjaciele](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/falszywi-przyjaciele/).
- **Akcent i wymowa.** Jak po polsku, akcent pada na przedostatnią sylabę: *BE-la*, *fe-LI-cza*, *in-te-RE-sa*, *RU-dża*. Litery ĉ, ĝ, ŝ, ĵ czytasz jak „cz”, „dż”, „sz”, „ż”, a nie jak „ć”, „dź”, „ś”, „ź”; zob. [alfabet i wymowa](https://esperantopedia.org/pl/nauka/alfabet/).
- **Narodowości małą literą.** Przymiotniki *franca*, *angla*, *germana*, *japana* piszemy małą literą, jak po polsku. „Po francusku” to przysłówek *france*, a sam język – *la franca*. „Polski” to *pola*; tej formy nie ma w tabeli, bo nie wchodzi do 1000 najczęstszych słów (zob. [kraje i języki](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/kraje-i-jezyki/)).

## Jak liczyliśmy

Liczyliśmy 8 października 2026 roku w naszym pliku [esperanto-1000-common-words-pl.csv](/downloads/esperanto-1000-common-words-pl.csv). Pochodzi z 822 296 zdań Tatoeba, zawierających 5 831 657 słów. Każda forma przymiotnika liczy się pod swoją formą na *-a*, bez *-j* liczby mnogiej i *-n* biernika. Metoda jest opisana na stronie [najczęstsze słowa](https://esperantopedia.org/pl/nauka/1000-slow/).

- **120 z 1000 pozycji to przymiotniki** (12,0%). Ich wartości `per_million` dają razem 31 786 na milion, więc przymiotniki to **3,2% wszystkich słów** korpusu, czyli 4,1% słów, które obejmuje lista 1000 słów.
- **Czasowniki, rzeczowniki i przysłówki** z tej samej listy to odpowiednio 17,6% (313 pozycji), 8,7% (359) i 4,6% (89). Przymiotników jest dużo, ale każdy jest rzadki: najczęstsze *bona* występuje 1958 razy na milion słów, a *esti* – 40 934 razy. Zob. [najczęstsze czasowniki](https://esperantopedia.org/pl/nauka/100-czasownikow/).
- **Tylko 4 spośród 100 najczęstszych słów to przymiotniki** (*bona* 57, *alia* 63, *granda* 81, *multa* 82). W pierwszych 300 słowach jest ich 25, a w pierwszych 500 – 46.
- **10, 20, 50 i 100 najczęstszych przymiotników** stanowi 1,2%, 1,6%, 2,4% i 3,0% wszystkich słów, czyli 37%, 51%, 74% i 94% wszystkich wystąpień przymiotników z listy.

Część mowy ustalamy po końcówce: wyraz na *-a* to przymiotnik. Zaimki dzierżawcze (*mia*, *via*) i korelatywy *kia*, *tia*, *ia*, *ĉia* oraz *nenia* liczą się w swoich klasach, natomiast *kioma*, które pyta o numer w szeregu, i *ambaŭ* liczymy jako przymiotniki. Wyróżnia się pięć grup:

| Grupa | Przymiotniki | Na milion słów | Przykłady |
|---|---|---|---|
| Z *mal-* | 13 | 2658 | *malbona*, *malgranda*, *malnova* |
| Narodowość i region | 10 | 2352 | *franca*, *angla*, *germana*, *japana* |
| Kolory | 8 | 1736 | *ruĝa*, *blanka*, *verda*, *nigra* |
| Imiesłowy | 10 | 1370 | *venonta*, *pasinta*, *fermita* |
| Liczebniki porządkowe | 4 | 1121 | *unua*, *dua*, *tria*, *sesa* |

*Malfermita* jest jednocześnie słowem z *mal-* i imiesłowem. Tatoeba zawiera krótkie, pisane, często tłumaczone zdania; powieści albo mowa dałyby inną kolejność, jak pokazuje lista na stronie [słownictwo](https://esperantopedia.org/pl/nauka/100-slow/).

## Częste pytania

### Jakie są najczęstsze przymiotniki w esperanto?

W naszej liście dziesięć najczęstszych to *bona*, *alia*, *granda*, *multa*, *bela*, *nova*, *tuta*, *kelka*, *sola* i *unua*. Razem stanowią 1,2% wszystkich słów korpusu Tatoeba; samo *bona* – „dobry” to mniej więcej co 500. słowo.

### Jak utworzyć przymiotnik w esperanto?

Dodaj *-a* do rdzenia: *danĝer-* daje *danĝera* – „niebezpieczny”. Dodaj *-j* w liczbie mnogiej i *-n* w dopełnieniu: *danĝeraj stratoj*, *danĝerajn stratojn*. Zob. [rzeczowniki i przymiotniki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/rzeczowniki-i-przymiotniki/).

### Czy przymiotnik esperancki zmienia się według rodzaju?

Nie. W esperanto nie ma rodzaju gramatycznego, więc *bona* znaczy „dobry”, „dobra” i „dobre”. Przymiotnik zmienia się tylko przez *-j* (liczba mnoga) i *-n* (dopełnienie).

### Jak powiedzieć przeciwieństwo przymiotnika po esperancku?

Postaw *mal-* z przodu: *granda* – „duży” → *malgranda* – „mały”. Niektóre przeciwieństwa to osobne słowa, jak *nigra – blanka* – „czarny – biały”; zob. [przeciwieństwa](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/przeciwienstwa/).

### Jak powiedzieć „lepszy” i „najlepszy” po esperancku?

Użyj *pli bona* dla „lepszy” i *la plej bona* dla „najlepszy”. Nic nie jest nieregularne; te same *pli* i *plej* działają z każdym przymiotnikiem ([stopniowanie](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/stopniowanie/)).

### Czy przymiotnik stoi przed rzeczownikiem, czy po nim?

Zwykle przed, ale oba szyki są poprawne: *granda domo* i *domo granda* znaczą to samo. Po rzeczowniku przymiotnik jest często wyróżniony (PMEG).

## Źródła

- Esperantopedia: [1000 najczęstszych słów esperanto](/downloads/esperanto-1000-common-words-pl.csv) (CSV: pozycja, część mowy, polskie znaczenie, częstość na milion), policzone 8 października 2026 roku; metoda na [tej stronie](https://esperantopedia.org/pl/nauka/1000-slow/)
- [Tatoeba: downloads](https://tatoeba.org/en/downloads) – zdania po esperancku, pobrane 7 października 2026 roku; licencja [CC BY 2.0 FR](https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/fr/)
- [Reta Vortaro](https://reta-vortaro.de/) (ReVo), czytany 8 października 2026 roku: hasła [bona](https://reta-vortaro.de/revo/art/bon.html), [alia](https://reta-vortaro.de/revo/art/ali.html), [juna](https://reta-vortaro.de/revo/art/jun.html), [nigra](https://reta-vortaro.de/revo/art/nigr.html), [laca](https://reta-vortaro.de/revo/art/lac.html), [vigla](https://reta-vortaro.de/revo/art/vigl.html), [enui](https://reta-vortaro.de/revo/art/enu.html), [sekura](https://reta-vortaro.de/revo/art/sekur.html), [moderna](https://reta-vortaro.de/revo/art/modern.html), [terura](https://reta-vortaro.de/revo/art/terur.html), [kara](https://reta-vortaro.de/revo/art/kar.html), [okupi](https://reta-vortaro.de/revo/art/okup.html), [venonta](https://reta-vortaro.de/revo/art/ven.html), [pasinta](https://reta-vortaro.de/revo/art/pas.html) i [mal-](https://reta-vortaro.de/revo/art/mal.html)
- PMEG: [Bazaj reguloj por A-vortoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/a-vortoj/bazaj_reguloj.html), [Uzo de A-vortoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/a-vortoj/uzo.html), [Ambaŭ](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/oa-vortecaj_vortetoj/ambau.html), [Kvantaj A-vortoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/kvantaj_vortoj/a-vortoj.html), [Specialaj okazoj de participelekto](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pasivo/participelekto/specialaj_okazoj.html), [MAL](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/prefiksoj/mal.html)
- [Wiktionary: Esperanto lemmas](https://en.wiktionary.org/wiki/Category:Esperanto_lemmas) (CC BY-SA 4.0) i [ESPDIC](http://www.denisowski.org/Esperanto/ESPDIC/espdic_readme.html) Paula Denisowskiego (CC BY 3.0), źródła znaczeń w pliku z listą