# Lekcja esperanto 2: rodzina, rzeczowniki i liczba mnoga

Source: https://esperantopedia.org/pl/nauka/kurs/lekcja-2/
Language: pl
Updated: 2026-10-07

> Rzeczowniki w esperanto kończą się na -o, liczbę mnogą tworzy -j, a rodzajnik la jest tylko jeden. Poznaj nazwy członków rodziny, mia, via i jen.

W tej lekcji poznasz budowę rzeczowników. Każdy rzeczownik w esperanto kończy się na *-o*, liczbę mnogą tworzy końcówka *-j*, a jeden rodzajnik, *la*, oznacza „ten, ta, to” przy każdym rzeczowniku. Opiszesz rodzinę za pomocą *mia* – „mój”, wskażesz coś słowem *jen* – „oto” i dodasz osoby słowami *kaj* – „i” oraz *ankaŭ* – „też”.

## Dialog

Tydzień później Ana i Tomo rozmawiają przez wideo. Ana pokazuje zdjęcie swojej rodziny.

| Esperanto | Polski |
|---|---|
| **Ana:** Saluton, Tomo! Jen foto de mia familio. | Cześć, Tomo! Oto zdjęcie mojej rodziny. |
| **Tomo:** Saluton! Ho, granda familio! | Cześć! O, duża rodzina! |
| **Ana:** Jes! Jen miaj gepatroj, Paulo kaj Rita. | Tak! Oto moi rodzice, Paulo i Rita. |
| **Tomo:** Kaj la knabo? | A ten chłopak? |
| **Ana:** La knabo estas mia frato, Pedro. Li estas studento, kiel mi. | Ten chłopak to mój brat, Pedro. Jest studentem, tak jak ja. |
| **Tomo:** Kaj la du knabinoj? | A te dwie dziewczyny? |
| **Ana:** Ili estas miaj fratinoj, Bia kaj Lara. Ili estas ĝemeloj. | To moje siostry, Bia i Lara. Są bliźniaczkami. |
| **Tomo:** Kaj la kato? | A ten kot? |
| **Ana:** La kato estas Kafo. Ĝi estas la ĉefo de la familio! | Ten kot to Kafo („Kawa”). To szef całej rodziny! |
| **Tomo:** Ha ha! Jen ankaŭ mia familio: miaj gepatroj, mia fratino Marta kaj mi. | Ha ha! Oto i moja rodzina: moi rodzice, moja siostra Marta i ja. |
| **Ana:** Kaj la sinjorino? | A ta pani? |
| **Tomo:** Ŝi estas mia avino, Zofia. Ŝi estas la ĉefo de nia familio! | To moja babcia, Zofia. To ona rządzi naszą rodziną! |
| **Ana:** Ha ha! Kafo kaj Zofia – du ĉefoj! | Ha ha! Kafo i Zofia – dwoje szefów! |

## Nowe słowa

| Esperanto | Polski | Uwagi |
|---|---|---|
| *familio* | rodzina | rzeczownik |
| *foto* | zdjęcie, fotografia | |
| *patro* | ojciec | *patrino* „matka” |
| *gepatroj* | rodzice | *ge-* = obie płcie |
| *frato* | brat | *fratino* „siostra” |
| *avo* | dziadek | *avino* „babcia”, *geavoj* „dziadkowie” |
| *knabo* | chłopiec | *knabino* „dziewczynka, dziewczyna” |
| *studento* | student, studentka | dla każdej osoby |
| *ĝemeloj* | bliźnięta | liczba pojedyncza *ĝemelo* |
| *kato* | kot | |
| *ĉefo* | szef, głowa (rodziny) | podobne do polskiego „szef”, ale czytaj „czefo” |
| *sinjorino* | pani | *sinjoro* „pan” |
| *la* | ten, ta, to (rodzajnik określony) | jedyny rodzajnik |
| *jen* | oto | do wskazywania |
| *de* | od; z (przynależność) | *foto de mia familio* „zdjęcie mojej rodziny” |
| *mia* | mój, moja, moje | *miaj* przed liczbą mnogą |
| *via* | twój, wasz | |
| *nia* | nasz | |
| *du* | dwa | liczebniki w lekcji 8 |
| *granda* | duży, wielki | przymiotnik (lekcja 3) |
| *kiel* | jak, tak jak | *kiel mi* „tak jak ja” |
| *ho* | o, och | wykrzyknik |

## Gramatyka

### Rzeczowniki kończą się na *-o*

Każdy rzeczownik w esperanto kończy się na *-o*: *familio, patro, kato, foto*. Rzeczownik rozpoznasz na pierwszy rzut oka, nawet jeśli nie znasz słowa. Rzeczowniki nie mają rodzaju gramatycznego: *la familio* i *la kato* mają to samo *la*. Więcej znajdziesz na stronie o [rzeczownikach i przymiotnikach](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/rzeczowniki-i-przymiotniki/).

Dla Polaka to ulga: nie trzeba się uczyć, że „stół” jest „on”, „lampa” „ona”, a „okno” „ono”. W esperanto każda rzecz to po prostu *ĝi*.

### Liczba mnoga: dodaj *-j*

Aby utworzyć liczbę mnogą, dodaj *-j*. Końcówka *-oj* brzmi jak polskie „oj”.

| Liczba pojedyncza | Liczba mnoga | Polski |
|---|---|---|
| *frato* | *fratoj* | bracia |
| *familio* | *familioj* | rodziny |
| *knabino* | *knabinoj* | dziewczynki |
| *ĉefo* | *ĉefoj* | szefowie |

Nie ma nieregularnych liczb mnogich: *infano* „dziecko” → *infanoj* „dzieci”, *homo* „człowiek” → *homoj* „ludzie”. Żadnych „dziecko – dzieci”, „oko – oczy” ani „rok – lata”.

### Jeden rodzajnik: *la*

*La* oznacza rodzajnik określony i nigdy się nie zmienia: *la knabo, la knaboj, la knabino*. Polszczyzna rodzajników nie ma, więc *la* odpowiada mniej więcej polskiemu „ten, ta, to”. Prosty test: jeśli w polskim zdaniu pasowałoby „ten”, postaw *la*; jeśli pasowałoby „jakiś”, nie stawiaj nic. Dlatego *kato* to „kot” albo „jakiś kot”, a *la kato* to „ten kot”. Szczegóły znajdziesz na stronie o [rodzajniku](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/rodzajnik/).

### Formy żeńskie z *-in-*

Kilka słów o osobach jest domyślnie męskich: słowa rodzinne, jak *patro, frato, avo*, a także *knabo* „chłopiec” i *sinjoro* „pan”. Przyrostek *-in-* tworzy formę żeńską: *patrino* „matka”, *fratino* „siostra”. Przedrostek *ge-* oznacza „obie płcie razem”: *gepatroj* „rodzice”, *gefratoj* „rodzeństwo”. Większość pozostałych nazw osób, jak *studento* i *amiko*, może dotyczyć każdej osoby.

| Męski | Żeński | Obie płcie |
|---|---|---|
| *patro* – ojciec | *patrino* – matka | *gepatroj* – rodzice |
| *frato* – brat | *fratino* – siostra | *gefratoj* – rodzeństwo |
| *avo* – dziadek | *avino* – babcia | *geavoj* – dziadkowie |
| *knabo* – chłopiec | *knabino* – dziewczynka | *geknaboj* – chłopcy i dziewczynki |

patrino = matka | patr = ojciec
gepatroj = rodzice | patr = ojciec

Polskie „rodzice”, „rodzeństwo” i „dziadkowie” to osobne słowa, a w esperanto wystarczy *ge-*.

:::match Słowa o rodzinie
patrino = matka
frato = brat
fratino = siostra
gepatroj = rodzice
avino = babcia
knabo = chłopiec
:::

### „Mój”, „twój”, „nasz”: dodaj *-a* do zaimka

Zaimki dzierżawcze to zaimki z końcówką przymiotnika *-a*. Przed rzeczownikiem w liczbie mnogiej dostają *-j*, tak jak rzeczownik: *mia frato* „mój brat”, *miaj fratoj* „moi bracia”. Wszystkie formy znajdziesz na stronie o [zaimkach](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/zaimki/).

| Zaimek | Dzierżawczy | Przykład |
|---|---|---|
| *mi* | *mia* – mój | *mia familio* |
| *vi* | *via* – twój, wasz | *via frato* |
| *li* | *lia* – jego | *lia patrino* |
| *ŝi* | *ŝia* – jej | *ŝiaj gepatroj* |
| *ĝi* | *ĝia* – jego (rzeczy, zwierzęcia) | *ĝia nomo* |
| *ni* | *nia* – nasz | *nia avino* |
| *ili* | *ilia* – ich | *ilia kato* |

Polak zna zgodność zaimka dzierżawczego z rzeczownikiem („mój brat, moja siostra, moi bracia”). W esperanto zostaje tylko *mia* i *miaj*.

:::write Liczba mnoga
? *knabino* „dziewczyna”
= knabinoj
? *la kato* „kot”
= la katoj
? *mia amiko* „mój przyjaciel”
= miaj amikoj
! mia amikoj → *Mia* działa jak przymiotnik, więc też dostaje -j: *miaj amikoj*.
? *nia avo* „nasz dziadek”
= niaj avoj
! nia avoj → *Nia* też dostaje -j: *niaj avoj*.
:::

### *Jen*, *kaj*, *ankaŭ*

*Jen* coś wskazuje: *Jen mia frato* – „Oto mój brat”, *Jen la fotoj* – „Oto zdjęcia”. *Kaj* łączy słowa i zdania: *Paulo kaj Rita*. *Ankaŭ* znaczy „też, także” i zwykle stoi tuż przed słowem, którego dotyczy: *Ankaŭ Marta estas studento* – „Marta też jest studentką”. Po imieniu lub zaimku usłyszysz je też w odwrotnej kolejności, z tym samym znaczeniem: *Marta ankaŭ estas studento*.

:::order Ułóż zdanie
? Oto moi rodzice.
= Jen miaj gepatroj.
- mia
? Oto zdjęcie mojej rodziny.
= Jen foto de mia familio.
- la
? Kot jest szefem rodziny.
= La kato estas la ĉefo de la familio.
= La ĉefo de la familio estas la kato.
? Marta też jest studentką (tak jak Pedro).
= Ankaŭ Marta estas studento.
= Marta ankaŭ estas studento.
:::

## Ćwiczenia

:::quiz Ćwiczenia do lekcji 2
? Jaka jest liczba mnoga od *frato*?
= fratoj
? Które słowo oznacza osobę płci żeńskiej?
- *patro*
- *fratino* *
- *knabo*
? Przetłumacz na esperanto: „te koty”
= la katoj
? Co znaczy *Jen miaj gepatroj*?
- „Oto moi rodzice.” *
- „Oto mój ojciec.”
- „Oto moi dziadkowie.”
? Wstaw rodzajnik: *___ familio estas granda.*
= La
? Przetłumacz na esperanto: „moje siostry”
= miaj fratinoj
? Które zdanie znaczy „Marta też jest studentką”?
- *Ankaŭ Marta estas studento.* *
- *Jen Marta, la studento.*
- *Marta estas mia studento.*
? Co znaczy *gepatroj*?
- dziadkowie
- rodzice *
- rodzeństwo
? Przetłumacz na esperanto: „Oto mój brat.”
= Jen mia frato | Jen estas mia frato
:::

## Kącik kulturalny

W niektórych rodzinach mówi się po esperancku na co dzień. Dzieci, które dorastają z tym językiem, nazywa się *denaskuloj* – „ludzie od urodzenia” – a badacze szacują ich liczbę na 1000–2000. Niektórzy z nich pochodzą z par, które poznały się dzięki esperanto i nie mają innego wspólnego języka; częściej jednak rodzice mówiący tym samym językiem wybierają esperanto w rozmowie z dziećmi. Przeczytaj więcej o [rodzimych użytkownikach esperanta](https://esperantopedia.org/pl/o-esperanto/rodzimi-uzytkownicy/).

## Częste pytania

### Czy esperanto ma rodzaj gramatyczny?

Nie. Rzeczowniki nie mają rodzaju, a *la* jest takie samo przy każdym rzeczowniku. Płeć mogą zdradzać tylko nazwy osób i zwierząt, a *-in-* tworzy formę żeńską.

### Czy w esperanto jest rodzajnik nieokreślony?

Nie. Jest tylko jeden rodzajnik, określony: *la*. Rodzajnika nieokreślonego nie ma, tak samo jak w polskim: *kato* znaczy „kot” albo „jakiś kot”, a *la kato* – „ten kot”.

### Dlaczego mówi się *miaj gepatroj*, a nie *mia gepatroj*?

*Mia* działa jak przymiotnik, a przymiotniki dostają *-j*, gdy rzeczownik jest w liczbie mnogiej – tak jak po polsku mówimy „moi rodzice”, a nie „mój rodzice”. Ćwiczyć to będziesz w [lekcji 3](https://esperantopedia.org/pl/nauka/kurs/lekcja-3/).

## Źródła

- [Fundamento de Esperanto – gramatyka po polsku (reguły 1–3)](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/gramatiko_pola.html)
- [PMEG: La – bazaj reguloj (rodzajnik)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/difiniloj/la/bazaj_reguloj.html)
- [PMEG: Nombro – bazaj reguloj (liczba mnoga)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/unu-nombro_multe-nombro/bazaj_reguloj.html)
- [PMEG: Seksa signifo de O-vortoj (rzeczowniki męskie, żeńskie i neutralne)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/o-vortoj/seksa_signifo.html)
- [PMEG: Posedaj pronomoj (zaimki dzierżawcze)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/posedaj.html)
- [PMEG: Ankaŭ (położenie w zdaniu)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/e-vortecaj_vortetoj/ceteraj/ankau.html)
- [Jouko Lindstedt, „Native Esperanto as a test case for natural language”, SKY Journal of Linguistics 19 (2006)](https://journal.fi/finjol/article/view/153130/98645)
- [Wikipedia: Native Esperanto speakers (po angielsku)](https://en.wikipedia.org/wiki/Native_Esperanto_speakers)