# Lekcja esperanto 8: liczby, godziny, daty i ceny

Source: https://esperantopedia.org/pl/nauka/kurs/lekcja-8/
Language: pl
Updated: 2026-10-07

> Esperanto liczy od 0 do 999 999 za pomocą 13 słów: 1887 to mil okcent okdek sep. Naucz się podawać godzinę i datę oraz płacić w sklepie.

W tej lekcji nauczysz się liczyć, podawać godzinę i datę oraz płacić w sklepie. Liczebniki esperanta są zbudowane jak klocki: poznaj słowa od *nul* do *dek* oraz *cent* „sto” i *mil* „tysiąc” – razem trzynaście – a powiesz każdą liczbę do 999 999. Nauczysz się też liczebników porządkowych z końcówką *-a* – *unua* „pierwszy”, *dua* „drugi” – które są potrzebne do godzin i dat.

## Dialog

Drugi dzień kongresu, poranek uroczystego otwarcia. Ana i Tomo patrzą na program.

| Esperanto | Polski |
|---|---|
| **Ana:** Tomo, kioma horo estas? | Tomo, która godzina? |
| **Tomo:** Estas la naŭa kaj kvarono. | Jest kwadrans po dziewiątej. |
| **Ana:** Ho, la Inaŭguro komenciĝos je la deka! | O, Inauguracja zacznie się o dziesiątej! |
| **Tomo:** Ni havas ankoraŭ kvardek kvin minutojn – sufiĉe por la libroservo! | Mamy jeszcze czterdzieści pięć minut – akurat na stoisko z książkami! |
| **Ana:** Bonan matenon! Kiom kostas ĉi tiu romano? | Dzień dobry! Ile kosztuje ta powieść? |
| **Vendisto:** Dek ok eŭrojn. | Osiemnaście euro. |
| **Ana:** Kaj la kantaro? | A śpiewnik? |
| **Vendisto:** La kantaro kostas sep eŭrojn kaj kvindek cendojn. | Śpiewnik kosztuje siedem euro pięćdziesiąt centów. |
| **Ana:** Do mi prenas ambaŭ. Tio estas… dudek kvin eŭroj kaj kvindek cendoj. | No to biorę oba. To będzie… dwadzieścia pięć euro i pięćdziesiąt centów. |
| **Vendisto:** Ĝuste. Ĉu vi pagas per karto? | Zgadza się. Płaci pani kartą? |
| **Ana:** Jes. Tomo, kiu dato estas hodiaŭ? Mi volas skribi ĝin en la kantaro. | Tak. Tomo, jaka jest dziś data? Chcę ją wpisać do śpiewnika. |
| **Tomo:** Hodiaŭ estas dimanĉo, la dudek-kvina de Julio. | Dziś jest niedziela, dwudziesty piąty lipca. |
| **Ana:** Dankon. "Por Tomo – memoraĵo de nia unua kongreso." | Dziękuję. „Dla Tomo – pamiątka po naszym pierwszym kongresie.” |
| **Tomo:** Kantaro por mi? Sed mi ne kantas bone! | Śpiewnik dla mnie? Ale ja nie śpiewam dobrze! |
| **Ana:** Ĝuste tial! Kaj nun rapide – estas jam la naŭa kaj kvindek! | Właśnie dlatego! A teraz szybko – jest już dziewiąta pięćdziesiąt! |

*Inaŭguro* to uroczyste otwarcie Światowego Kongresu Esperanto. *Libroservo* to kongresowe stoisko z książkami.

## Nowe słowa

| Esperanto | Polski | Uwagi |
|---|---|---|
| *horo* | godzina | *Kioma horo estas?* „Która jest godzina?” |
| *minuto* | minuta | |
| *kvarono* | ćwierć, kwadrans | od *kvar* „cztery” + *-on-* „ułamek” |
| *duono* | połowa | od *du* „dwa” + *-on-* |
| *je* | o, w (o godzinie) | *je la deka* „o dziesiątej” |
| *dato* | data | |
| *komenciĝi* | zaczynać się | *La kongreso komenciĝas.* |
| *kosti* | kosztować | *Kiom kostas…?* |
| *pagi* | płacić | *pagi per karto* „płacić kartą” |
| *preni* | brać | |
| *eŭro* | euro | *cendo* „cent” |
| *romano* | powieść | |
| *kantaro* | śpiewnik | *kanto* „piosenka” + *-ar-* „zbiór” |
| *libroservo* | stoisko z książkami (na wydarzeniu) | *libro* „książka” + *servo* „obsługa” |
| *vendisto* | sprzedawca | *vendi* „sprzedawać” |
| *memoraĵo* | pamiątka | *memori* „pamiętać” |
| *ambaŭ* | oba, obie | |
| *sufiĉe* | dość, wystarczająco | |
| *ĝuste* | dokładnie, zgadza się | |
| *tial* | dlatego | *ĝuste tial* „właśnie dlatego” |
| *rapide* | szybko | |
| *per* | za pomocą, przy użyciu | |
| *ĉi tiu* | ten (tutaj) | *ĉi*: lekcja 11 |

## Gramatyka

### Liczby 0–10

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| *nul* | *unu* | *du* | *tri* | *kvar* | *kvin* | *ses* | *sep* | *ok* | *naŭ* | *dek* |

Wiele z tych słów znasz z polskich wyrazów obcych: *du* – duet, *tri* – trio, *kvar* – kwartet, *kvin* – kwintet, *ses* – sekstet, *sep* – septet, *ok* – oktet, *dek* – dekada, *cent* – procent, *mil* – milion.

### Większe liczby: buduj je

Całą pracę wykonują dwie reguły. **Mnożenie** to łączenie słów: *du* + *dek* = *dudek* (20), *tri* + *cent* = *tricent* (300). **Dodawanie** to osobne słowa: *dek unu* (11), *dudek kvin* (25). Ułamki i więcej znajdziesz na stronie o [liczebnikach](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/liczebniki/).

Słowa pisane razem się mnożą, pisane osobno się dodają

| Liczba | Esperanto | Zbudowane jako |
|---|---|---|
| 11 | *dek unu* | 10 + 1 |
| 17 | *dek sep* | 10 + 7 |
| 20 | *dudek* | 2 × 10 |
| 45 | *kvardek kvin* | 4 × 10 + 5 |
| 99 | *naŭdek naŭ* | 9 × 10 + 9 |
| 100 | *cent* | |
| 250 | *ducent kvindek* | 2 × 100 + 5 × 10 |
| 1000 | *mil* | |
| 1887 | *mil okcent okdek sep* | 1000 + 8 × 100 + 8 × 10 + 7 |
| 1 000 000 | *miliono* | rzeczownik: *du milionoj* |

Wypróbuj [konwerter liczebników](https://esperantopedia.org/pl/narzedzia/liczebniki/), aby sprawdzić dowolną liczbę.

Po polsku liczby od 11 do 19 mają osobne słowa („jedenaście”, „trzynaście”), a liczebniki odmieniają się przez przypadki i rodzaje („dwóch”, „dwie”, „dwaj”). W esperanto liczebniki są niezmienne i budowane regularnie: 13 to po prostu *dek tri*, czyli „dziesięć trzy”.

:::match Liczby
dek unu = 11
dudek = 20
kvardek kvin = 45
cent = 100
ducent kvindek = 250
mil = 1000
:::

### Liczebniki porządkowe z *-a*

Dodaj *-a*, aby otrzymać „pierwszy, drugi, trzeci”: *unua, dua, tria, kvara, deka*. W liczbach złożonych połącz części łącznikiem albo zapisz je jednym słowem: *la dudek-kvara* „dwudziesty czwarty”. Liczebniki porządkowe są przymiotnikami, więc się zgadzają: *la unuaj tagoj* „pierwsze dni”. Polskie liczebniki porządkowe są częściowo nieregularne („pierwszy, drugi, trzeci, czwarty”), a esperanckie zawsze mają postać liczebnik + *-a*.

:::write Liczby słownie
? 17
= dek sep
! deksep → Słowa napisane osobno dodają się: *dek sep* = 10 + 7. Słowa napisane razem mnożą się.
? 60
= sesdek
! ses dek → Słowa napisane razem mnożą się: *sesdek* = 6 × 10. *Ses dek* znaczyłoby 6 + 10.
? 99
= naŭdek naŭ
? 1905
= mil naŭcent kvin
? „trzeci” (liczebnik porządkowy od *tri*)
= tria | la tria
:::

### Podawanie godziny

Godziny to liczebniki porządkowe z *la*: „dziewiąta (godzina)”. Słowo *horo* zwykle się pomija, tak jak po polsku: „Jest dziewiąta”.

| Esperanto | Polski |
|---|---|
| *Kioma horo estas?* | Która jest godzina? |
| *Estas la naŭa.* | Jest dziewiąta. |
| *Estas la naŭa kaj kvarono.* | Jest kwadrans po dziewiątej. |
| *Estas la naŭa kaj duono.* | Jest wpół do dziesiątej. |
| *Estas kvarono antaŭ la deka.* | Jest za kwadrans dziesiąta. |
| *Estas la naŭa kaj kvindek.* | Jest dziewiąta pięćdziesiąt. |
| *Je kioma horo?* – *Je la deka.* | O której godzinie? – O dziesiątej. |

Zegar 24-godzinny działa tak samo: *je la dudeka* „o 20:00”.

Uwaga na „wpół do dziesiątej”: po polsku to 9:30, ale nazywamy godzinę, która dopiero nadejdzie. W esperanto liczy się godzinę, która już minęła: 9:30 to *la naŭa kaj duono*, czyli dosłownie „dziewiąta i pół”. Nie mów *la deka kaj duono*, bo to 10:30.

### Daty

Data składa się z liczebnika porządkowego, *de* i miesiąca: *la dudek-kvara de Julio* – „24 lipca”. W piśmie użyj cyfr z *-a*: *la 24-a de Julio*. Aby powiedzieć, że coś dzieje się w danym dniu, dodaj *-n*, jak w *lundon*: *Ni venos la dudek-kvaran de Julio* – „Przyjedziemy 24 lipca”. Więcej na stronie o [dniach i miesiącach](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/dni-i-miesiace/). Po polsku miesiąc stoi w dopełniaczu („dwudziestego czwartego lipca”), a w esperanto po *de* nazwa miesiąca zostaje bez zmian.

### Ceny

Zapytaj *Kiom kostas…?* – „Ile kosztuje…?” Cena dostaje *-n*, bo jest miarą: *Ĝi kostas dek ok eŭrojn*. Po *estas* nie ma *-n*: *Tio estas dudek kvin eŭroj* – „To jest dwadzieścia pięć euro”. Nie szukaj polskiego dopełniacza po liczebniku („pięć euro”): w esperanto zostaje zwykła liczba mnoga, *kvin eŭrojn*.

:::order Godziny i ceny
? Jest kwadrans po dziewiątej.
= Estas la naŭa kaj kvarono.
- naŭ
? Jest za kwadrans dziesiąta.
= Estas kvarono antaŭ la deka.
- dek
? Powieść kosztuje osiemnaście euro.
= La romano kostas dek ok eŭrojn.
- eŭroj
:::

## Ćwiczenia

:::quiz Ćwiczenia do lekcji 8
? Ile to jest *dek sep*?
- 7
- 17 *
- 70
? Zapisz po esperancku liczbę 25.
= dudek kvin
? Zapisz po esperancku liczbę 300.
= tricent
? Ile to jest *mil okcent okdek sep*?
- 1887 *
- 1787
- 1878
? Przetłumacz na esperanto: „Jest wpół do czwartej (3:30).”
= Estas la tria kaj duono | Estas duono post la tria | Estas la tria kaj tridek
? Przetłumacz na esperanto: „Która jest godzina?”
= Kioma horo estas
? Co znaczy *je la oka*?
- „o ósmej” *
- „osiem godzin”
- „ósmy”
? Wybierz: *La libro kostas dek ___.*
- *eŭroj*
- *eŭrojn* *
- *eŭro*
? Przetłumacz na esperanto: „pierwszy dzień”
= la unua tago
? Przetłumacz na esperanto: „Ile kosztuje ta książka?”
= Kiom kostas la libro
:::

## Kącik kulturalny

Pierwszy Światowy Kongres Esperanto odbył się w Boulogne-sur-Mer we Francji w sierpniu 1905 roku i zgromadził 688 uczestników z około 20 krajów. Największy odbył się w Warszawie w 1987 roku, w setną rocznicę powstania języka, i wzięło w nim udział 5946 osób. Ostatnie kongresy przyciągają od około 850 do 1300 osób – w Grazu w 2026 roku było ich 1138 – a pierwszy kongres w Afryce odbył się w Arushy w Tanzanii w 2024 roku. Kongresy odbywały się też w Krakowie (1912, ósmy z kolei) i w Białymstoku (2009, w 150. rocznicę urodzin Zamenhofa). Pełną listę znajdziesz na stronie o [Światowym Kongresie Esperanto](https://esperantopedia.org/pl/o-esperanto/swiatowy-kongres/).

## Częste pytania

### Dlaczego jest *kostas dek ok eŭrojn* z *-n*?

Cena jest miarą, a miary mogą dostawać *-n*. Sam *Fundamento* ma przykład *kostas naŭ frankojn* – „kosztuje dziewięć franków”.

### Jak odróżnić ósmą rano od ósmej wieczorem?

Dodaj *antaŭtagmeze* „przed południem” albo *posttagmeze* „po południu”: *la oka antaŭtagmeze* „8 przed południem”, *la tria posttagmeze* „3 po południu”. W mowie potocznej często używa się też *matene* „rano” i *vespere* „wieczorem”: *la oka vespere* „8 wieczorem”. Możesz też użyć zegara 24-godzinnego: *la dudeka* „20:00”.

### Czy *miliono* to liczebnik, czy rzeczownik?

Rzeczownik. Tak jak *duono* i *kvarono* kończy się na *-o*, a przed innym rzeczownikiem stoi po nim *da*: *miliono da homoj* – „milion ludzi”.

## Źródła

- [Fundamento de Esperanto – gramatyka po polsku (reguła 4, liczebniki)](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/gramatiko_pola.html)
- [PMEG: Nombroj (liczebniki)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/nombroj/index.html)
- [PMEG: A-vortoj (liczebniki porządkowe)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/nombroj/a-vortoj.html)
- [PMEG: Horoj (godziny)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/nombroj/horoj.html)
- [PMEG: Datoj (daty)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/nombroj/datoj.html)
- [PMEG: N-finaĵo por mezuro (kostas naŭ frankojn)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/mezuro.html)
- [Światowy Związek Esperantystów: lista Światowych Kongresów](https://uea.org/kongresoj/listo)
- [Wikipedia (pl): Światowy Kongres Esperanto](https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awiatowy_Kongres_Esperanto)
- [La Ondo de Esperanto: sprawozdanie z Grazu 2026](https://sezonoj.ru/2026/08/graco-38/)