# Piktogramy w kursie esperanto Saluton: jak je czytać

Source: https://esperantopedia.org/pl/nauka/piktogramy/
Language: pl
Updated: 2026-10-11

> Każde słowo w naszym kursie esperanto ma piktogram. Rysunek to rdzeń, ramka to końcówka, a małe znaki pokazują czas, liczbę mnogą i inne części słowa.

Esperanto buduje słowa z części: rdzeń niesie znaczenie, końcówka mówi, jakiego rodzaju jest to słowo, a małe dodatkowe cząstki zmieniają znaczenie według stałych reguł. Nasze piktogramy działają na tej samej zasadzie. Kliknij lub dotknij obrazka poniżej, żeby zobaczyć, jak rysuje się od nowa.

## Rysunek to rdzeń

Każdy rdzeń ma własny rysunek i żadne dwa rdzenie nie dzielą jednego. *kat-* to kot, *hund-* pies, *libr-* książka, *kant-* śpiewanie.

- *kat-* — kot
- *hund-* — pies
- *libr-* — książka
- *kant-* — śpiewać

## Ramka pokazuje rodzaj słowa

O ramce wokół rysunku decyduje końcówka: kwadrat oznacza rzeczy (*-o*), romb – cechy (*-a*), koło – czynności (*-i* i wszystkie formy czasownika), a owal w kształcie pastylki – sposób wykonywania czynności (*-e*).

- *kato* — rzecz (-o)
- *bona* — cecha (-a)
- *kanti* — czynność (-i)
- *bone* — sposób (-e)

## Kropka na kole pokazuje czas

Czasowniki zostają w kole. Zielona kropka na nim pokazuje czas: u góry oznacza teraźniejszość (*-as*), po lewej przeszłość (*-is*), po prawej przyszłość (*-os*). Przerywane koło to tryb przypuszczający (*-us*), a kropka z promieniami – rozkaz lub życzenie (*-u*).

- *kantas* — teraz (-as)
- *kantis* — przeszłość (-is)
- *kantos* — przyszłość (-os)
- *kantus* — tryb przypuszczający (-us)
- *kantu* — polecenie (-u)

## Liczba mnoga i dopełnienie

Stos ramek oznacza liczbę mnogą (*-j*). Mały zielony haczyk przy ramce wskazuje dopełnienie w zdaniu (*-n*), czyli to, czego dotyczy czynność. Oba znaki mogą występować razem.

- *katoj* — wiele (-j)
- *katon* — dopełnienie (-n)
- *katojn* — wiele + dopełnienie (-jn)

## Słowotwórstwo na obrazkach

Najczęstsze cząstki słowotwórcze zmieniają sam rysunek:

- *mal-* (przeciwieństwo) odwraca rysunek do góry nogami;
- *-eg-* powiększa go, a *-et-* pomniejsza;
- *-ar-* (zbiór) pokazuje go trzy razy;
- *-ej-* (miejsce) zakłada nad nim dach.

Pozostałe cząstki pojawiają się jako małe zielone znaczki w rogu, na przykład *-ant-* (ktoś, kto właśnie to robi) w słowie *lernanto*, czyli „uczący się”.

- *malbona* — przeciwieństwo (mal-)
- *domego* — duże (-eg-)
- *dometo* — małe (-et-)
- *arbaro* — zbiór (-ar-)
- *lernejo* — miejsce (-ej-)
- *lernanto* — inna cząstka: znaczek (-ant-)

## Kolory

Zielony zawsze oznacza gramatykę: kropki czasu, haczyk dopełnienia, dachy i znaczki. Samo słowo jest narysowane tuszem. Wyjątkiem są nazwy kolorów: zamiast rysunku pokazują sam kolor.

- *ruĝa* — czerwony
- *blua* — niebieski

## Gdzie je zobaczysz

Na mapie kursu, na kartach słów w każdej lekcji krok po kroku, w albumie piktogramów i w fiszkach – na tej stronie oraz w naszej aplikacji Saluton. Zacznij od [kursu](https://esperantopedia.org/pl/nauka/kurs/).

## Źródła

- Piktogramy i zasady ich czytania to własna praca Esperantopedii (CC BY-SA 4.0); ten sam kod rysuje je na stronie i w aplikacji Saluton.
- Rdzenie z piktogramem to rdzenie oficjalne: [Fundamento de Esperanto](https://esperantopedia.org/pl/o-esperanto/fundamento/) (1905) i Oficjalne Dodatki [Akademii Esperanta](https://www.akademio-de-esperanto.org/).