# Dni tygodnia i miesiące po esperancku

Source: https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/dni-i-miesiace/
Language: pl
Updated: 2026-10-07

> Dni (lundo, mardo…), miesiące (Januaro…Decembro) i pory roku po esperancku z polską wymową oraz sposób podawania daty i godziny.

Esperanckie dni tygodnia to ***lundo, mardo, merkredo, ĵaŭdo, vendredo, sabato, dimanĉo*** – od poniedziałku do niedzieli. Miesiące to ***Januaro, Februaro, Marto, Aprilo, Majo, Junio, Julio, Aŭgusto, Septembro, Oktobro, Novembro, Decembro***. Wszystkie są rzeczownikami na *-o*, a większość będzie znajoma osobom mówiącym językami europejskimi. Zapis wymowy dzieli słowa na sylaby, a sylaba akcentowana jest zapisana wielkimi literami; dźwięki są zapisane po polsku (ĉ = cz, ĵ = ż, ŭ = ł).

## Dni tygodnia

| Po polsku | Esperanto | Wymowa |
|---|---|---|
| poniedziałek | *lundo* | LUN-do |
| wtorek | *mardo* | MAR-do |
| środa | *merkredo* | mer-KRE-do |
| czwartek | *ĵaŭdo* | ŻAŁ-do |
| piątek | *vendredo* | wen-DRE-do |
| sobota | *sabato* | sa-BA-to |
| niedziela | *dimanĉo* | di-MAN-czo |

Nazwy ściśle naśladują francuskie (*lundi, mardi, mercredi, jeudi, vendredi, dimanche*); *sabato* jest bliższe włoskiemu *sabato* (i ma to samo pochodzenie co polska „sobota”). Dni pisze się małą literą, bo nie są nazwami własnymi, tak samo jak po polsku. *Semajnfino* to „weekend”. Polskie nazwy dni (poniedziałek, wtorek, środa) są rodzime, więc nie pomagają w nauce – esperanckie trzeba zapamiętać.

**„W poniedziałek”** to *lundon* (z *-n*) albo *en lundo*: *Mi venos lundon* – „Przyjdę w poniedziałek”. Przysłówek *lunde* znaczy co innego: „w poniedziałki”, czyli co poniedziałek lub w jakiś poniedziałek.

## Miesiące

| Po polsku | Esperanto | Wymowa |
|---|---|---|
| styczeń | *Januaro* | ja-nu-A-ro |
| luty | *Februaro* | fe-bru-A-ro |
| marzec | *Marto* | MAR-to |
| kwiecień | *Aprilo* | a-PRI-lo |
| maj | *Majo* | MA-jo |
| czerwiec | *Junio* | ju-NI-o |
| lipiec | *Julio* | ju-LI-o |
| sierpień | *Aŭgusto* | ał-GUS-to |
| wrzesień | *Septembro* | sep-TEM-bro |
| październik | *Oktobro* | ok-TO-bro |
| listopad | *Novembro* | no-WEM-bro |
| grudzień | *Decembro* | de-CEM-bro |

Pamiętaj, że [*j* czyta się jak polskie „j”](https://esperantopedia.org/pl/nauka/alfabet/): *Januaro* zaczyna się jak „ja”, a *Junio* jak „ju”. Ponieważ akcent pada na przedostatnią samogłoskę, *Junio* i *Julio* akcentujemy na *i*: ju-NI-o, ju-LI-o.

**Wielką czy małą literą?** *Fundamento* i Zamenhof pisali nazwy miesięcy wielką literą i PMEG to zaleca, bo miesiące to nazwy własne. Wiele osób pisze je dziś małą literą (*januaro*), co PMEG opisuje jako bardzo częste, ale niezalecane. Inaczej niż po polsku, gdzie miesiące pisze się małą literą, w esperanto tradycyjnie stosuje się wielką. Niezależnie od zapisu, miesięcy nigdy nie poprzedza rodzajnik *la*.

## Pory roku i słowa o czasie

| Po polsku | Esperanto | Wymowa |
|---|---|---|
| wiosna | *printempo* | prin-TEM-po |
| lato | *somero* | so-ME-ro |
| jesień | *aŭtuno* | ał-TU-no |
| zima | *vintro* | WIN-tro |
| dzień / noc | *tago / nokto* | TA-go / NOK-to |
| rano / wieczór | *mateno / vespero* | ma-TE-no / wes-PE-ro |
| południe / północ | *tagmezo / noktomezo* | tag-ME-zo / nok-to-ME-zo |
| popołudnie | *posttagmezo* | post-tag-ME-zo |
| tydzień / miesiąc / rok | *semajno / monato / jaro* | se-MAJ-no / mo-NA-to / JA-ro |
| dzisiaj | *hodiaŭ* | ho-DI-ał |
| wczoraj / jutro | *hieraŭ / morgaŭ* | hi-E-rał / MOR-gał |
| przedwczoraj | *antaŭhieraŭ* | an-tał-hi-E-rał |
| pojutrze | *postmorgaŭ* | post-MOR-gał |

Dodaj *-e*, by utworzyć przysłówki „w…”: *somere* – „latem”, *vintre* – „zimą”, *matene* – „rano”. Z [biernikiem *-n*](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/biernik/) rzeczownik czasu oznacza „w tym czasie”: *la pasintan semajnon* – „w zeszłym tygodniu”, *la venontan monaton* – „w przyszłym miesiącu”.

## Jak podać datę

Data składa się z liczebnika porządkowego (na *-a*) dla dnia, potem *de* i miesiąc:

| Esperanto | Po polsku |
|---|---|
| *Kiu dato estas hodiaŭ?* | Którego dziś mamy? |
| *Hodiaŭ estas la sepa de Oktobro.* | Dziś jest siódmy października. |
| *Hodiaŭ estas merkredo, la 7-a de Oktobro 2026.* | Dziś jest środa, 7 października 2026. |
| *Mi naskiĝis la 3-an de Majo.* | Urodziłem się 3 maja. |
| *Esperanto aperis en 1887.* | Esperanto pojawiło się w 1887 roku. |

Dwie rzeczy są ważne. *De* zawsze stoi między dniem a miesiącem, bo liczebnik w istocie opisuje niewypowiedziane słowo *tago*: *la unua de Majo* = „pierwszy (dzień) maja”. Polakowi to znajome: po polsku też mówimy „siódmy października”, z dopełniaczem miesiąca. Aby powiedzieć **w** dniu danej daty, dodaj *-n* do liczebnika: *la 3-an de Majo* – „3 maja”. W piśmie PMEG zaleca międzynarodowy format 2026-10-07 albo miesiąc zapisany słowami, bo 7.10 i 10/7 w różnych krajach czyta się inaczej.

## Jak podać godzinę

| Esperanto | Po polsku |
|---|---|
| *Kioma horo estas?* | Która godzina? |
| *Estas la tria (horo).* | Jest trzecia. |
| *Estas la tria kaj dek kvin.* | Jest piętnaście po trzeciej. |
| *Estas la tria kaj duono.* | Jest wpół do czwartej. (3:30) |
| *Estas kvarono antaŭ la kvara.* | Jest za kwadrans czwarta. |
| *Je la oka.* | O ósmej. |
| *Je la dek-kvina kaj tridek.* | O piętnastej trzydzieści. |
| *Je kioma horo komenciĝas la koncerto?* | O której zaczyna się koncert? |

Godziny zapisuje się liczebnikami porządkowymi, tak jak daty: *la tria* to dosłownie „trzecia (godzina)”. Aby powiedzieć, że coś dzieje się **o** danej godzinie, użyj *je*, nie *-n* – PMEG ostrzega, że *la trian* znaczyłoby „trzeciego dnia miesiąca”. Polskie „o trzeciej” odpowiada więc *je la tria*. Uważaj na polskie „wpół do czwartej” (3:30): po esperancku to „trzecia i pół”, czyli *la tria kaj duono*. Używa się zarówno systemu 12-godzinnego, jak i 24-godzinnego; w razie potrzeby dodaj *antaŭtagmeze* (przed południem) lub *posttagmeze* (po południu). Same liczby znajdziesz w artykule [liczebniki esperanto](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/liczebniki/), a bilety i rezerwacje – w artykule [zwroty w podróży](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/w-podrozy/).

## Częste pytania

### Jakie są dni tygodnia po esperancku?

*Lundo, mardo, merkredo, ĵaŭdo, vendredo, sabato, dimanĉo* – od poniedziałku do niedzieli. Pisze się je małą literą.

### Czy nazwy miesięcy w esperanto pisze się wielką literą?

Tradycyjnie tak: *Januaro, Februaro…* *Fundamento* i PMEG używają wielkich liter, ale dziś bardzo często spotyka się też małe (*januaro*).

### Jak powiedzieć „w poniedziałek” po esperancku?

*Lundon* albo *en lundo* o konkretnym poniedziałku. Dla nawyku użyj *lunde* – „w poniedziałki”.

### Jak zapisać datę po esperancku?

*La 7-a de Oktobro 2026* – dzień jako liczebnik porządkowy, potem *de* i miesiąc. W zdaniu o tym, że coś się dzieje tego dnia, dodaj *-n*: *la 7-an de Oktobro*.

## Źródła

- [PMEG: Datoj (daty)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/nombroj/datoj.html)
- [PMEG: Horoj (godziny)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/nombroj/horoj.html)
- [PMEG: Majuskloj ĉe propraj nomoj (miesiące i dni)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/propraj_nomoj/majuskloj.html)
- [PMEG: N-finaĵo por tempopunkto (lundon, la sekvantan dimanĉon)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/tempopunkto.html)
- [PMEG: Uzo de E-vortoj (lunde, matene)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/e-vortoj/uzo.html)
- [PMEG: Bazaj elparolaj reguloj (akcent)](https://bertilow.com/pmeg/skribo_elparolo/elparolo/bazaj_reguloj.html)