# Dom i mieszkanie po esperancku: pokoje, meble, zwroty

Source: https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/dom-i-mieszkanie/
Language: pl
Updated: 2026-10-11

> Dom to domo, dom rodzinny hejmo, pokój ĉambro: słownictwo o pokojach, meblach i częściach domu z wymową oraz zwroty o mieszkaniu i wynajmie.

Po esperancku dom jako budynek to ***domo***, dom jako miejsce zamieszkania – ***hejmo***, pokój – ***ĉambro***, a mieszkanie – ***loĝejo*** albo ***apartamento***. Wiele słów o domu składa się z kilku części: *kuir-* „gotować” plus *-ej-* „miejsce” daje *kuirejo* – „kuchnia”, a *dormi* „spać” plus *ĉambro* daje *dormoĉambro* – „sypialnia”. Zapis wymowy dzieli słowa na sylaby, a sylaba akcentowana jest zapisana wielkimi literami; dźwięki są zapisane po polsku (ĉ = cz, ĝ = dż, ŝ = sz, ŭ = ł, v = w).

## Rodzaje domów i mieszkań

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| dom | *domo* | DO-mo | budynek, w którym ludzie mieszkają lub pracują |
| domek | *dometo* | do-ME-to | *-et-* „mały” |
| gmach, duży dom | *domego* | do-ME-go | *-eg-* „duży”; ReVo: często z wieloma mieszkaniami lub biurami |
| dom mieszkalny, blok | *loĝdomo* | lodż-DO-mo | *loĝi* „mieszkać” + *domo* |
| mieszkanie (w domu wielorodzinnym) | *apartamento* | a-par-ta-MEN-to | jedno z kilku mieszkań w domu |
| mieszkanie, lokal | *loĝejo* | lo-DŻE-jo | każde miejsce do mieszkania: mieszkanie, pokój lub dom |
| chata, chałupa | *kabano* | ka-BA-no | mała i prosto zbudowana |
| willa | *vilao* | wi-LA-o | elegancki dom na wsi lub letni |
| dom rodzinny, ognisko domowe | *hejmo* | HEJ-mo | zob. następną sekcję |

*Apartamento* nie ma na pierwotnej liście słów z *Fundamento*: ReVo oznacza je jako jedno ze słów z Oficjalnych Dodatków Akademii.

## Domo czy hejmo: budynek czy dom rodzinny

*Domo* to budynek. *Hejmo* to miejsce, w którym ktoś mieszka na stałe, przede wszystkim dom rodzinny. Polskie słowo „dom” obejmuje oba znaczenia, a esperanto je rozdziela: *Ni aĉetis novan domon.* – „Kupiliśmy nowy dom.” (budynek) *Mi ŝatas mian hejmon.* – „Lubię swój dom.” (miejsce, w którym mieszkam)

| Po polsku | Esperanto | Wymowa |
|---|---|---|
| domowy | *hejma* | HEJ-ma |
| tęsknota za domem | *hejmsopiro* | hejm-so-PI-ro |
| w domu | *hejme* | HEJ-me |
| do domu | *hejmen* | HEJ-men |

*Hejme* mówi, gdzie jesteś, *hejmen* – dokąd idziesz: *Mi estas hejme.* – „Jestem w domu.” *Mi iras hejmen.* – „Idę do domu.” Końcówka *-n* sama pokazuje kierunek (zobacz [przysłówki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przyslowki/) i [biernik](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/biernik/)). Starsze teksty używają *dome* i *domen* w tym samym znaczeniu, co ReVo oznacza jako archaizm. Żeby powiedzieć „u kogoś”, użyj *ĉe*: PMEG zauważa, że *ĉe* często wskazuje czyjś dom. *Mi loĝas ĉe miaj gepatroj.* – „Mieszkam u rodziców.”

## Pokoje

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Jak powstało |
|---|---|---|---|
| pokój | *ĉambro* | CZAM-bro | każde pomieszczenie oddzielone ścianami |
| kuchnia | *kuirejo* | ku-i-RE-jo | *kuiri* „gotować” + *-ej-* |
| sypialnia | *dormoĉambro* | dor-mo-CZAM-bro | *dormi* „spać” + *ĉambro* |
| łazienka | *banĉambro* | ban-CZAM-bro | pokój do kąpieli lub prysznica |
| toaleta | *necesejo* | ne-ce-SE-jo | *necesa* „konieczny” + *-ej-* |
| pokój dzienny | *vivoĉambro* | wi-wo-CZAM-bro | ReVo: tam, gdzie zbiera się rodzina |
| salon (elegancki pokój dla gości) | *salono* | sa-LO-no | ReVo: elegancki pokój do przyjmowania gości |
| jadalnia | *manĝoĉambro* | man-dżo-CZAM-bro | *manĝi* „jeść” + *ĉambro* |
| przedpokój | *antaŭĉambro* | an-tał-CZAM-bro | tam zostawia się płaszcze |
| korytarz | *koridoro* | ko-ri-DO-ro | łączy pokoje na jednym piętrze |
| piwnica | *kelo* | KE-lo | pod ziemią, często na zapasy |
| strych, poddasze | *subtegmento* | sub-teg-MEN-to | *sub* „pod” + *tegmento* „dach” |
| balkon | *balkono* | bal-KO-no | |
| taras | *teraso* | te-RA-so | |
| ogród | *ĝardeno* | dżar-DE-no | |
| garaż | *garaĝo* | ga-RA-dżo | |

*Necesejo* to słowo grzeczne: PMEG tłumaczy je jako miejsce na konieczną czynność, której wolimy nie nazywać wprost. ReVo podaje jako inne nazwy *klozeto* i *tualetejo*. *Banejo* to miejsce do kąpieli, na przykład łaźnia publiczna.

## Części domu

| Po polsku | Esperanto | Wymowa |
|---|---|---|
| piętro, kondygnacja | *etaĝo* | e-TA-dżo |
| parter | *teretaĝo* | te-re-TA-dżo |
| schody | *ŝtuparo* | sztu-PA-ro |
| winda | *lifto* | LIF-to |
| drzwi | *pordo* | POR-do |
| okno | *fenestro* | fe-NES-tro |
| ściana | *muro* | MU-ro |
| podłoga | *planko* | PLAN-ko |
| sufit | *plafono* | pla-FO-no |
| dach | *tegmento* | teg-MEN-to |
| wejście | *enirejo* | e-ni-RE-jo |
| klucz | *ŝlosilo* | szlo-SI-lo |

*Etaĝo* to poziom budynku, a *planko* – podłoga pokoju. ReVo ostrzega, że liczenie bywa różne: w wielu krajach europejskich *teretaĝo* liczy się jako zero, a następny poziom to *la unua etaĝo*, gdzie indziej parter jest pierwszym piętrem. Dlatego „trzecie piętro” może oznaczać dwa różne poziomy. Polak liczy po europejsku: „pierwsze piętro” to *la unua etaĝo*. Liczebniki porządkowe, jak *tria*, wyjaśnia strona o [liczebnikach](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/liczebniki/).

Klatka schodowa to po esperancku *ŝtuparejo* (ReVo), a *ŝtuparo* to same schody.

## Meble i sprzęty

| Po polsku | Esperanto | Wymowa |
|---|---|---|
| mebel | *meblo* | ME-blo |
| meble (wszystkie razem), umeblowanie | *meblaro* | me-BLA-ro |
| łóżko | *lito* | LI-to |
| stół | *tablo* | TA-blo |
| krzesło | *seĝo* | SE-dżo |
| fotel | *brakseĝo*, *fotelo* | brak-SE-dżo, fo-TE-lo |
| sofa | *sofo* | SO-fo |
| szafa | *ŝranko* | SZRAN-ko |
| biblioteczka, regał | *libroŝranko* | li-bro-SZRAN-ko |
| półka | *breto* | BRE-to |
| biurko | *skribtablo* | skrib-TA-blo |
| lustro | *spegulo* | spe-GU-lo |
| zasłona, firanka | *kurteno* | kur-TE-no |
| lampa | *lampo* | LAM-po |
| zegar | *horloĝo* | hor-LO-dżo |

| Po polsku | Esperanto | Wymowa |
|---|---|---|
| lodówka | *fridujo* | fri-DU-jo |
| piekarnik | *bakforno* | bak-FOR-no |
| kuchenka | *kuirforno*, *fornelo* | ku-ir-FOR-no, for-NE-lo |
| mikrofalówka | *mikroondilo* | mi-kro-on-DI-lo |
| pralka | *lavmaŝino* | lav-ma-SZI-no |
| odkurzacz | *polvosuĉilo* | pol-wo-su-CZI-lo |
| telewizor | *televidilo* | te-le-wi-DI-lo |
| umywalka, zlew | *lavujo* | la-WU-jo |
| wanna | *banujo* | ba-NU-jo |
| prysznic | *duŝo* | DU-szo |

Samo *forno* jest szersze: ReVo definiuje je jako murowaną komorę ogniową do pieczenia chleba, topienia metali lub ogrzewania. Posiłki, talerze i napoje znajdziesz na stronie [jedzenie i picie](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/jedzenie-i-picie/).

## Jak powstają słowa o domu

| Część słowa | Znaczenie | Przykłady |
|---|---|---|
| *-ej-* | miejsce do czegoś | *kuirejo* kuchnia, *loĝejo* mieszkanie, *manĝejo* stołówka, *lavejo* miejsce do mycia, pralnia |
| *-il-* | narzędzie, urządzenie | *ŝlosilo* klucz, *hejtilo* grzejnik, *televidilo* telewizor |
| *-uj-* | pojemnik | *fridujo* lodówka, *banujo* wanna, *lavujo* umywalka |
| *-ar-* | zbiór | *meblaro* meble, *vazaro* naczynia, *manĝilaro* sztućce |
| *-eg-* | duży | *domego* gmach, *pordego* brama |
| *-et-* | mały | *dometo* domek, *tableto* stolik |

PMEG opisuje *-ej-* jako miejsce, pokój lub budynek przeznaczony do czegoś, *-uj-* jako pojemnik zrobiony, by coś w nim trzymać, a *-il-* jako narzędzie lub urządzenie do jakiejś czynności. Zatem *kuirejo* to miejsce, gdzie się gotuje, a *fridujo* to pudło, które utrzymuje jedzenie w chłodzie. ReVo dodaje, że *frida* „zimny” wciąż liczy się jako neologizm, ale *fridujo* weszło do codziennego życia. Polszczyzna ma podobne końcówki: „pralnia” to miejsce do prania (*lavejo*), a „grzejnik” – urządzenie, które grzeje (*hejtilo*). Więcej wzorców opisują strony o [przyrostkach](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przyrostki/), [przedrostkach](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przedrostki/) i [słowotwórstwie](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/slowotworstwo/).

Pokoje z *ĉambro* mają na pierwszym miejscu przeznaczenie: *atendoĉambro* „poczekalnia”. ReVo zapisuje łączące *-o-* w *dormoĉambro*, ale nie w *banĉambro*.

## Czasowniki o życiu w domu

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| mieszkać | *loĝi* | LO-dżi | *loĝanto* „mieszkaniec” |
| wynajmować od kogoś, najmować | *lui* | LU-i | *luprenanto* „najemca” |
| wynajmować komuś | *luigi* | lu-I-gi | *ludonanto* „wynajmujący” |
| meblować | *mebli* | ME-bli | *meblita* „umeblowany” |
| gotować | *kuiri* | ku-I-ri | |
| myć, prać | *lavi* | LA-wi | *lavmaŝino* |
| czyścić, sprzątać | *purigi* | pu-RI-gi | |
| porządkować | *ordigi* | or-DI-gi | |
| zamykać na klucz | *ŝlosi* | SZLO-si | *ŝlosilo* |

ReVo definiuje *lui* jako otrzymanie czegoś na określony czas za opłatą, a *luigi* jako dawanie tego. Cena to *luprezo* – „czynsz”. *Loĝi* znaczy też być gościem: *loĝi en hotelo* – „zatrzymać się w hotelu”.

## Przydatne zwroty w domu

### Gdzie mieszkasz

| Esperanto | Po polsku |
|---|---|
| *Kie vi loĝas?* | Gdzie mieszkasz? |
| *Mi loĝas en apartamento en la tria etaĝo.* | Mieszkam w mieszkaniu na trzecim piętrze. |
| *Ĉu vi loĝas en domo aŭ en apartamento?* | Mieszkasz w domu czy w mieszkaniu? |
| *Mi loĝas en dometo apud la maro.* | Mieszkam w domku nad morzem. |
| *Kiom da ĉambroj havas via loĝejo?* | Ile pokoi ma twoje mieszkanie? |
| *Nia loĝejo havas tri ĉambrojn kaj malgrandan kuirejon.* | Nasze mieszkanie ma trzy pokoje i małą kuchnię. |

Używa się zarówno *en la tria etaĝo*, jak i *sur la tria etaĝo*; wybór przyimka opisują [przyimki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przyimki/). Polskie „na trzecim piętrze” przypomina *sur*, ale oba warianty są w użyciu.

### Powitanie i prośby

| Esperanto | Po polsku |
|---|---|
| *Bonvenon al mia hejmo!* | Witaj w moim domu! |
| *Envenu kaj sidiĝu, bonvolu.* | Wejdź i usiądź, proszę. |
| *Sentu vin hejme!* | Czuj się jak u siebie w domu! |
| *Kie estas la necesejo?* | Gdzie jest toaleta? |
| *Ĉu mi rajtas uzi vian banĉambron?* | Czy mogę skorzystać z twojej łazienki? |
| *Bonvolu ŝalti la lumon.* | Proszę włączyć światło. |

### Opis domu

| Esperanto | Po polsku |
|---|---|
| *La kuirejo estas malgranda, sed hela.* | Kuchnia jest mała, ale jasna. |
| *La dormoĉambro estas apud la banĉambro.* | Sypialnia jest obok łazienki. |
| *La ĝardeno estas malantaŭ la domo.* | Ogród jest za domem. |

### Wynajem i obowiązki

| Esperanto | Po polsku |
|---|---|
| *Mi serĉas apartamenton por lui.* | Szukam mieszkania do wynajęcia. |
| *Ni luas malgrandan loĝejon en la centro.* | Wynajmujemy małe mieszkanie w centrum. |
| *Kiom kostas lui ĉi tiun loĝejon?* | Ile kosztuje wynajęcie tego mieszkania? |
| *Ĉu la apartamento estas meblita?* | Czy mieszkanie jest umeblowane? |
| *Hodiaŭ mi purigas la kuirejon kaj ordigas la ĉambron.* | Dziś sprzątam kuchnię i porządkuję pokój. |

Słowa o krewnych znajdziesz na stronie [rodzina](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/rodzina/).

## Pułapki dla mówiących po polsku

| Po polsku | Po esperancku | Co zapamiętać |
|---|---|---|
| „jestem w domu”, „idę do domu” | *Mi estas hejme.*, *Mi iras hejmen.* | *En la domo* znaczy „w budynku”, *al la domo* – „do budynku”. Dom jako miejsce zamieszkania to *hejmo*. |
| „pokój” (w mieszkaniu) | *ĉambro* | „Pokój” w znaczeniu „brak wojny” to *paco*. |
| „salon” (w mieszkaniu) | *vivoĉambro* | *Salono* to elegancka sala do przyjmowania gości. |
| „apartament” | *apartamento*, *loĝejo* | Po polsku „apartament” brzmi luksusowo; ReVo podaje dwa znaczenia: zwykłe mieszkanie w domu i komfortowy zestaw pokoi w hotelu. Neutralne „mieszkanie” to *loĝejo*. |
| „drzwi”, „schody” | *pordo*, *ŝtuparo* | Po polsku te słowa mają tylko liczbę mnogą, po esperancku są w pojedynczej: *La pordo estas malfermita.* – „Drzwi są otwarte.” |
| „plafon” | *plafono* | Po polsku „plafon” to w słowniku ozdobny sufit, a w sklepach z oświetleniem lampa sufitowa; *plafono* to każdy sufit. |
| „pralka”, „zmywarka” | *lavmaŝino*, *vazlavilo* | Dwa urządzenia i dwa słowa; zmywarka to maszyna do naczyń po posiłku. |
| „wynajmować” | *lui*, *luigi* | Po polsku jedno słowo, po esperancku dwa: od kogoś i komuś. |
| „sprzątać” | *purigi*, *ordigi* | Czyścić i porządkować to dwie czynności. |
| „zasłona”, „firanka”, „kurtyna” | *kurteno* | Jedno słowo na wszystkie trzy, także na kurtynę w teatrze. |

## Częste pytania

### Jak powiedzieć „dom” po esperancku?

*Domo*. Mały dom to *dometo*, duży *domego*, a blok mieszkalny – *loĝdomo*. Liczba mnoga to *domoj*.

### Jaka jest różnica między domo a hejmo?

*Domo* to budynek, *hejmo* – miejsce, w którym mieszka osoba lub rodzina. „Witaj w moim domu” to *Bonvenon al mia hejmo*, a „nowy dom” (budynek) – *nova domo*.

### Jak powiedzieć „pokoje” i „łazienka” po esperancku?

„Pokój” to *ĉambro*, liczba mnoga *ĉambroj*. Łazienka to *banĉambro*, a toaleta – *necesejo*, zwana też *klozeto* albo *tualetejo*.

### Jak powiedzieć „idę do domu” po esperancku?

*Mi iras hejmen.* Końcówka *-n* przy *hejme* „w domu” pokazuje kierunek.

## Źródła

- [ReVo: domo, dometo, domego, loĝdomo](https://reta-vortaro.de/revo/art/dom.html), [hejmo, hejme, hejmen, hejmeca, hejmsopiro](https://reta-vortaro.de/revo/art/hejm.html)
- [ReVo: loĝi, loĝejo, loĝanto](https://reta-vortaro.de/revo/art/logx.html), [apartamento](https://reta-vortaro.de/revo/art/aparta.html), [vilao](https://reta-vortaro.de/revo/art/vila.html), [kabano](https://reta-vortaro.de/revo/art/kaban.html)
- [ReVo: ĉambro i złożenia](https://reta-vortaro.de/revo/art/cxambr.html), [kuirejo, kuiri, kuirilo, kuirforno](https://reta-vortaro.de/revo/art/kuir.html), [necesejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/neces.html), [salono](https://reta-vortaro.de/revo/art/salon.html), [koridoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/korido.html), [kelo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kel.html)
- [ReVo: subtegmento, tegmento](https://reta-vortaro.de/revo/art/tegmen.html), [balkono](https://reta-vortaro.de/revo/art/balkon.html), [teraso](https://reta-vortaro.de/revo/art/teras.html), [ĝardeno](https://reta-vortaro.de/revo/art/gxarde.html), [garaĝo](https://reta-vortaro.de/revo/art/garagx.html), [etaĝo, teretaĝo](https://reta-vortaro.de/revo/art/etagx.html)
- [ReVo: ŝtuparo, ŝtuparejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxtup.html), [pordo](https://reta-vortaro.de/revo/art/pord.html), [fenestro](https://reta-vortaro.de/revo/art/fenest.html), [muro](https://reta-vortaro.de/revo/art/mur.html), [planko](https://reta-vortaro.de/revo/art/plank.html), [plafono](https://reta-vortaro.de/revo/art/plafon.html), [ŝlosilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxlos.html)
- [ReVo: meblo, meblaro, mebli](https://reta-vortaro.de/revo/art/mebl.html), [brakseĝo](https://reta-vortaro.de/revo/art/segx.html), [fotelo](https://reta-vortaro.de/revo/art/fotel.html), [fridujo](https://reta-vortaro.de/revo/art/frid.html), [forno](https://reta-vortaro.de/revo/art/forn.html), [lavmaŝino](https://reta-vortaro.de/revo/art/masxin.html), [vazlavilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/vaz.html), [televidilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/televid.html), [lui, luigi, luprezo](https://reta-vortaro.de/revo/art/lu.html), [kurteno](https://reta-vortaro.de/revo/art/kurten.html), [paco](https://reta-vortaro.de/revo/art/pac.html)
- [PMEG: EJ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ej.html), [IL](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/il.html), [UJ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/uj.html), [AR](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ar.html), [EG](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/eg.html), [ET](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/et.html)
- [Wikisłownik: plafon](https://pl.wiktionary.org/wiki/plafon)
- [Tatoeba](https://tatoeba.org/en/sentences/show/1146615) (CC BY 2.0 FR), użyta tylko do sprawdzenia użycia przy piętrach: #1146615 *sur la kvina etaĝo*, [#636888](https://tatoeba.org/en/sentences/show/636888) *en la kvina etaĝo*
- [PMEG: N por direkto](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/direkto.html), [Ĉe](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/lokaj_rolvortetoj/che.html)