# Dziękuję, proszę, przepraszam po esperancku – zwroty

Source: https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/dziekuje-prosze-przepraszam/
Language: pl
Updated: 2026-10-07

> „Dziękuję” po esperancku to Dankon!, „proszę” – Bonvolu lub mi petas, „przepraszam” – Pardonu! Wymowa po polsku, odpowiedzi i brak formy Pan/Pani.

„Dziękuję” po esperancku to ***Dankon!*** (DAN-kon). „Proszę” to ***bonvolu*** (bon-WO-lu) przed czasownikiem albo ***mi petas*** (mi PE-tas) po prośbie. „Przepraszam” to ***Pardonu!*** (par-DO-nu), a przy prawdziwym żalu ***Mi bedaŭras*** (mi be-DAŁ-ras). Zapis wymowy na tej stronie pokazuje sylabę akcentowaną wielkimi literami – jest to zawsze przedostatnia (zob. [alfabet i wymowa](https://esperantopedia.org/pl/nauka/alfabet/)) – a dźwięki są zapisane po polsku (ĉ = cz, ŭ = ł, v = w).

## Najważniejsze zwroty

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Typowa odpowiedź |
|---|---|---|---|
| Dziękuję | *Dankon!* | DAN-kon | *Ne dankinde.* |
| Dziękuję bardzo | *Multan dankon!* | MUL-tan DAN-kon | *Ne dankinde.* |
| Nie ma za co | *Ne dankinde.* | ne dan-KIN-de | – |
| Proszę (przed czasownikiem) | *Bonvolu sidiĝi.* | bon-WO-lu si-DI-dżi | *Dankon.* |
| Proszę (prośba o coś) | *Akvon, mi petas.* | A-kwon mi PE-tas | *Jen.* |
| Proszę (podając coś) | *Jen!* | jen | *Dankon!* |
| Przepraszam | *Pardonu (min)!* | par-DO-nu (min) | *Ne gravas.* |
| Przykro mi (żałuję) | *Mi bedaŭras.* | mi be-DAŁ-ras | *Ne gravas.* |
| Przepraszam (oficjalnie) | *Mi pardonpetas.* | mi par-don-PE-tas | *Ne gravas.* |
| Na zdrowie! | *Sanon!* | SA-non | *Dankon.* |
| Smacznego! | *Bonan apetiton!* | BO-nan a-pe-TI-ton | *Dankon, ankaŭ al vi.* |

## Jak podziękować

*Dankon* to [biernik](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/biernik/) słowa *danko* „podziękowanie”; PMEG uważa je za skrót od *Mi donas al vi dankon* – „daję ci podziękowanie”. Ten sam rdzeń daje *danki* „dziękować”, *danka* „wdzięczny” i *dankinda* „wart podziękowania” (zob. [słowotwórstwo](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/slowotworstwo/)).

- ***Multan dankon!*** – „wiele podziękowań”, czyli „dziękuję bardzo”.
- ***Koran dankon!*** (KO-ran DAN-kon) – „serdecznie dziękuję”, od *koro* „serce”.
- ***Dankegon!*** (dan-KE-gon) – „wielkie dzięki”; *-eg-* wzmacnia, a PMEG podaje właśnie to słowo jako przykład.
- ***Mi dankas vin.*** (mi DAN-kas win) – „dziękuję ci”, pełne zdanie.

Powód podaj przez *pro* lub *por* i rzeczownik: *Dankon pro via helpo* (DAN-kon pro WI-a HEL-po) – „dziękuję za pomoc”. PMEG uznaje oba za poprawne; Zamenhof w *Fundamento* użył *por* (*Mi dankas vin por la prunto*), a dziś bardzo częste jest *pro*. Przy czynności użyj *ke*: *Dankon, ke vi venis* – „dziękuję, że przyszedłeś”. Polskiemu „za” odpowiada więc *pro* lub *por*, a polskiemu „że” – *ke*.

Po polsku dziękujemy komuś w celowniku. Po esperancku osobę zwykle podaje się w bierniku (*Mi dankas vin*), ale ReVo dopuszcza też *al*: *danki iun aŭ al iu*.

**Pułapka: samo „dziękuję” w odpowiedzi na propozycję.** Po polsku „Dziękuję” na pytanie „Kawy?” bywa odmową, a bywa zgodą. ReVo ostrzega, że po esperancku samo *Dankon* w takiej sytuacji jest niejasne, a znaczenie odmowy nie jest międzynarodowe. Na pytanie *Ĉu vi deziras kafon?* („Chcesz kawy?”) powiedz więc *Jes, dankon* albo *Ne, dankon*.

## Jak odpowiedzieć na podziękowanie

***Ne dankinde*** (ne dan-KIN-de) to standardowa odpowiedź. Dosłownie znaczy „nie warte podziękowania” (*ne* + *dank-* + *-ind-* „godny” + *-e*), a zapisuje się też razem: *nedankinde*. ReVo cytuje *Ne dankinde, estas mia plezuro* – „Nie ma za co, to dla mnie przyjemność” – oraz żart *Ne dankinde, sed kisinde!* – „nie warte podziękowania, ale warte pocałunku”. W wiadomościach tekstowych skraca się to do *ND*.

Polskie „proszę” jako odpowiedź na „dziękuję” to po esperancku właśnie *Ne dankinde*, a nie *bonvolu*.

***Volonte*** (wo-LON-te) znaczy „chętnie” i odpowiada na prośbę lub propozycję, jak w ćwiczeniach *Fundamento*: *Tre volonte, mia bona* – „Bardzo chętnie, moja dobra”. Nie jest to zwykła odpowiedź na *Dankon*.

## Jak powiedzieć „proszę”

Polskie „proszę” ma wiele zastosowań, a esperanto nie ma jednego odpowiednika: używa kilku konstrukcji.

| Sytuacja | Po polsku | Po esperancku |
|---|---|---|
| Prośba o rzecz | „Wodę, proszę.” | *Akvon, mi petas.* |
| Prośba o czynność | „Proszę usiąść.” | *Bonvolu sidiĝi.* lub *Sidiĝu, mi petas.* |
| Podanie czegoś | „Proszę!” | *Jen!* |
| Odpowiedź na „dziękuję” | „Proszę.” | *Ne dankinde.* |
| Prośba o powtórzenie | „Proszę?” | *Ĉu vi povus ripeti?* (czu wi PO-wus ri-PE-ti) |

- ***Bonvolu*** + bezokolicznik – od *bonvoli* „być tak dobrym, by” (*bon-* „dobry” + *vol-* „chcieć”): *Bonvolu sidiĝi* – „Proszę usiąść”. Szyk jest ten sam co po polsku: „proszę” + bezokolicznik. PMEG przestrzega przed drugim trybem rozkazującym (*Bonvolu sidu*), zauważa, że Zamenhof pisał prościej *volu sidiĝi*, i dopuszcza logiczną wersję *Bonvole sidu*.
- ***…, mi petas*** – „proszę cię”, dodane po prośbie: *Akvon, mi petas* – „Wodę, proszę”; *Sidiĝu, mi petas* – „Usiądź, proszę”.
- ***Jen!*** – „oto”, mówione przy podawaniu czegoś; ReVo określa to słowo jako zwracające uwagę, jak w *jen prenu seĝon* – „proszę, weź krzesło”.

## Jak przeprosić

***Pardonu!*** lub ***Pardonu min!*** (par-DO-nu min) to dosłownie „wybacz (mi)”. ReVo definiuje to jako prośbę o znoszenie uciążliwości bez gniewu. Użyj tego, gdy kogoś potrącisz, przerwiesz albo zaczynasz pytanie: *Pardonu, ĉu la sidloko estas okupita?* – „Przepraszam, czy to miejsce jest zajęte?” Poprawne są zarówno *Pardonu min*, jak i *Pardonu al mi*; *Fundamento* używa obu.

Polskie „przepraszam” obejmuje prośbę o ustąpienie miejsca, drobną pomyłkę i prawdziwy żal. Esperanto je rozdziela. ***Mi bedaŭras*** znaczy „żałuję” i pasuje do odmowy lub złej wiadomości: *Mi bedaŭras, sed tio ne eblas* – „Przykro mi, ale to niemożliwe”. ***Mi pardonpetas*** to bardziej oficjalne „przepraszam”; PMEG uważa *Mi sincere pardonpetas pro la malfruiĝo* za bliskie znaczeniowo *Pardonu min pro la malfruiĝo!* – „Szczerze przepraszam za spóźnienie”.

Na przeprosiny odpowiedz ***Ne gravas*** (ne GRA-was) – „nic nie szkodzi” – albo *Ne zorgu* „nie martw się”.

## Inne zwroty grzecznościowe

- ***Sanon!*** (SA-non) – dosłownie „zdrowie”; mówi się po kichnięciu albo przy toaście, czyli tam, gdzie po polsku „Na zdrowie!”.
- ***Bonan apetiton!*** (BO-nan a-pe-TI-ton) – ReVo nazywa to życzeniem wypowiadanym przed posiłkiem, czyli „Smacznego!”.
- ***Ĝis!*** i ***Ĝis revido!*** – zob. [powitania i pożegnania](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/powitania/).

Więcej codziennych zwrotów znajdziesz w [podstawowych zwrotach po esperancku](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/podstawowe/); [pierwsza lekcja kursu](https://esperantopedia.org/pl/nauka/kurs/lekcja-1/) osadza powitania w dialogu, a [słownik](https://esperantopedia.org/pl/slownik/) pokazuje budowę każdego słowa.

## Czy po esperancku jest forma „Pan/Pani”?

Nie. Esperanto nie ma osobnych formalnych i nieformalnych form „dziękuję”: *Dankon!* pasuje do każdego, a ton nadajesz dodatkowymi słowami, takimi jak *multan*, *koran* albo *Mi tre dankas vin pro…*. Prośby i przeprosiny działają tak samo.

### Przybliżona skala

Ten podział jest nasz, nie oficjalny.

| Poziom | Podziękowanie | Prośba |
|---|---|---|
| Codzienny | *Dankon!* | *Salon, mi petas.* („Sól, proszę.”) |
| Uprzejmy | *Multan dankon!*, *Dankegon!* | *Bonvolu doni al mi la salon.* („Proszę podać mi sól.”) |
| Oficjalny | *Koran dankon!*, *Mi tre dankas vin pro…* | *Ĉu vi bonvolus doni al mi la salon?* („Czy zechciałbyś podać mi sól?”) |

Według PMEG uprzejmą prośbę tworzy także *Ĉu vi povus…?* – „Czy mógłbyś…?”.

### Vi, ci i tytuły

Esperanto nie ma formy grzecznościowej „Pan/Pani/Państwo”: ***vi*** oznacza jedną osobę lub wiele, przyjaciela lub obcego (zob. [zaimki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/zaimki/)). Polskie „Czy Pan chce kawy?” brzmi więc po prostu *Ĉu vi volas kafon?* – także do osoby, do której po polsku powiedziałbyś „Pan” lub „Pani”. Pojedyncze *ci* występuje na liście słów *Fundamento*, ale PMEG twierdzi, że nigdy go naprawdę nie używano i nie ma ustalonego odcienia, więc je pomiń.

Szacunek okazuje się za to tytułami: *sinjoro* „pan” (sin-JO-ro), *sinjorino* „pani” (sin-jo-RI-no) i *gesinjoroj* „państwo” (ge-sin-JO-roj). Na przykład *Pardonu, sinjoro…* – „Przepraszam pana…”. Nigdy nie stawiaj *la* przed formą zwrotu: *Estimata prezidanto…* „Szanowny Panie Przewodniczący…” (przykład z PMEG). Do przyjaciela napisz *Kara Maria* – „Droga Mario”.

## Częste pytania

### Jak powiedzieć „dziękuję” po esperancku?

*Dankon!* (DAN-kon). „Dziękuję bardzo” to *Multan dankon!*, a „dziękuję za pomoc” – *Dankon pro via helpo*.

### Jak odpowiedzieć na „dankon”?

*Ne dankinde* (ne dan-KIN-de), dosłownie „nie warte podziękowania”. Poprawne jest też zapisane razem *nedankinde*.

### Jak powiedzieć „proszę” po esperancku?

*Bonvolu* przed bezokolicznikiem (*Bonvolu atendi* – „Proszę zaczekać”) albo *mi petas* po prośbie (*Kafon, mi petas* – „Kawę, proszę”). Podając coś, powiedz *Jen!*.

### Jak powiedzieć „przepraszam” po esperancku?

*Pardonu!* przy zagadnięciu kogoś lub drobnym potrąceniu, *Mi bedaŭras* przy prawdziwym żalu, *Mi pardonpetas* przy oficjalnych przeprosinach.

### Czy w esperanto jest forma „Pan/Pani”?

Nie. *Vi* służy do wszystkich. Grzeczność budują słowa takie jak *bonvolu*, *sinjoro* i *estimata*.

## Źródła

- [PMEG: Mallongigitaj frazoj – Dankon! jako skrót](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/frazospecoj/mallongigitaj_frazoj.html)
- [PMEG: Ĝentila peto – bonvolu, mi petas, volu](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj/vola.html)
- [PMEG: Pro i Por – dziękowanie z pro lub por](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/aliaj_rolvortetoj/pro.html), [por](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/aliaj_rolvortetoj/por.html)
- [PMEG: Dua persono – vi i ci](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/dua.html)
- [PMEG: Alvoko – zwracanie się do kogoś (sinjoro, estimata)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/sen/alvoko.html)
- [PMEG: Al – Pardonu al mi / Pardonu min](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/direktaj_rolvortetoj/al.html)
- [PMEG: Fraztipoj kaj frazfunkcioj – Mi pardonpetas, Ĉu vi povus…?](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/frazospecoj/fraztipoj_frazfunkcioj.html)
- [PMEG: Sufikso EG – dankegon](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/eg.html)
- [Fundamento: Ekzercaro (Mi dankas vin por la prunto; Tre volonte; Pardonu al mi)](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/ekzercaro.html) i [Universala Vortaro (ci, bedaŭr', volont', sinjor')](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/universala_vortaro.html)
- ReVo: [danki](https://reta-vortaro.de/revo/art/dank.html) (konstrukcja *danki iun aŭ al iu*, uwaga o samym *dankon*), [pardoni](https://reta-vortaro.de/revo/art/pardon.html), [bedaŭri](https://reta-vortaro.de/revo/art/bedaux.html), [volonte](https://reta-vortaro.de/revo/art/volont.html), [jen](https://reta-vortaro.de/revo/art/jen.html), [apetito](https://reta-vortaro.de/revo/art/apetit.html), [sinjoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/sinjor.html)
- Wiktionary: [ne dankinde](https://en.wiktionary.org/wiki/ne_dankinde), [bonvoli](https://en.wiktionary.org/wiki/bonvoli), [sanon](https://en.wiktionary.org/wiki/sanon), [ne gravas](https://en.wiktionary.org/wiki/ne_gravas)
- [Omniglot: Useful Esperanto phrases (Dankon / Dankegon)](https://www.omniglot.com/language/phrases/esperanto.php)