# Jedzenie i picie po esperancku: słownictwo i zwroty

Source: https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/jedzenie-i-picie/
Language: pl
Updated: 2026-10-11

> Słownictwo o jedzeniu po esperancku z wymową: matenmanĝo, owoce, warzywa, mięso, napoje i smaki oraz Bonan apetiton!, Mi estas sata i słowo da.

Jedzenie to ***manĝaĵo***, a napój to ***trinkaĵo***; oba słowa powstają od czasowników *manĝi* – „jeść” i *trinki* – „pić” z przyrostkiem *-aĵ-* – „konkretna rzecz”. Codzienne posiłki to ***matenmanĝo*** – „śniadanie”, ***tagmanĝo*** – „obiad” i ***vespermanĝo*** – „kolacja”. Większość nazw owoców, warzyw i napojów to międzynarodowe rdzenie z rzeczownikową końcówką *-o*, więc wiele z nich wygląda znajomo. Zapis wymowy dzieli słowa na sylaby, a sylaba akcentowana jest zapisana wielkimi literami; dźwięki są zapisane po polsku (ĉ = cz, ĝ = dż, ĵ = ż, ŝ = sz, ŭ = ł, v = w, c = jak w „cena”, także przed *i*: *ci* to „tsi”, a nie polskie „ć”).

## Posiłki i jedzenie

| Po polsku | Esperanto | Wymowa |
|---|---|---|
| posiłek | *manĝo* | MAN-dżo |
| śniadanie | *matenmanĝo* | ma-ten-MAN-dżo |
| obiad, lunch | *tagmanĝo* | tag-MAN-dżo |
| kolacja | *vespermanĝo* | wes-per-MAN-dżo |
| przekąska między posiłkami | *intermanĝeto* | in-ter-man-DŻE-to |
| jedzenie / napój | *manĝaĵo / trinkaĵo* | man-DŻA-żo / trin-KA-żo |
| jeść / pić | *manĝi / trinki* | MAN-dżi / TRIN-ki |
| gotować | *kuiri* | ku-I-ri |

Nazwy posiłków to złożenia: *mateno* – „rano” + *manĝo* – „posiłek”. Zmień końcówkę na *-i*, a powstają czasowniki: *Mi matenmanĝas je la sepa* – „Jem śniadanie o siódmej.” Polskie „śniadanie” to więc *matenmanĝo*, „obiad” zwykle odpowiada *tagmanĝo*, a „kolacja” – *vespermanĝo*. Około dwudziestu z tych słów uczy lekcja 5 [darmowego kursu](https://esperantopedia.org/pl/nauka/kurs/lekcja-5/).

## Owoce

| Po polsku | Esperanto | Wymowa |
|---|---|---|
| owoc | *frukto* | FRUK-to |
| jabłko | *pomo* | PO-mo |
| gruszka | *piro* | PI-ro |
| pomarańcza | *oranĝo* | o-RAN-dżo |
| cytryna | *citrono* | ci-TRO-no |
| banan | *banano* | ba-NA-no |
| winogrono | *vinbero* | win-BE-ro |
| brzoskwinia | *persiko* | per-SI-ko |
| truskawka | *frago* | FRA-go |
| arbuz | *akvomelono* | ak-wo-me-LO-no |

Złożenia są częste: *vinbero* to dosłownie „winna jagoda” (*vino* + *bero*), a *akvomelono* – „wodny melon”. Po polsku „winogrono” też składa się z „wina” i „grona”. Drzewo owocowe to *arbo*, a „jabłoń” – *pomarbo*.

## Warzywa

| Po polsku | Esperanto | Wymowa |
|---|---|---|
| warzywo | *legomo* | le-GO-mo |
| ziemniak | *terpomo* | ter-PO-mo |
| marchewka | *karoto* | ka-RO-to |
| pomidor | *tomato* | to-MA-to |
| cebula | *cepo* | CE-po |
| czosnek | *ajlo* | AJ-lo |
| ogórek | *kukumo* | ku-KU-mo |
| kapusta | *brasiko* | bra-SI-ko |
| sałatka | *salato* | sa-LA-to |
| grzyb | *fungo* | FUN-go |

*Terpomo* to dosłownie „ziemne jabłko” (*tero* + *pomo*), tak jak francuskie *pomme de terre*; polski „ziemniak” opiera się na podobnym pomyśle, bo wywodzi się od „ziemi”. Uważaj na „sałatę”: *salato* ReVo definiuje jako potrawę z warzyw lub ziół z solą, octem i olejem, czyli polską „sałatkę”. Roślina „sałata” to *laktuko*.

## Mięso, ryby, nabiał i pieczywo

| Po polsku | Esperanto | Wymowa |
|---|---|---|
| mięso | *viando* | wi-AN-do |
| wołowina / wieprzowina | *bovaĵo / porkaĵo* | bo-WA-żo / por-KA-żo |
| kurczak (mięso) | *kokina viando* | ko-KI-na wi-AN-do |
| ryba | *fiŝo* | FI-szo |
| jajko | *ovo* | O-wo |
| mleko | *lakto* | LAK-to |
| ser | *fromaĝo* | fro-MA-dżo |
| masło | *butero* | bu-TE-ro |
| chleb | *pano* | PA-no |
| zupa | *supo* | SU-po |
| czekolada | *ĉokolado* | czo-ko-LA-do |

*Bovaĵo* to *bovo* – „bydło” + *-aĵ-*, a *porkaĵo* pochodzi od *porko* – „świnia”. ReVo definiuje *viando* jako mięsną część ciała zwierzęcia, bez ryb, które zostają przy *fiŝo*. Polskie „chleb” to *pano*; z polskim „panem” (mężczyzną) nie ma ono nic wspólnego.

## Napoje

| Po polsku | Esperanto | Wymowa |
|---|---|---|
| woda | *akvo* | AK-wo |
| kawa | *kafo* | KA-fo |
| herbata | *teo* | TE-o |
| sok | *suko* | SU-ko |
| lemoniada | *limonado* | li-mo-NA-do |
| wino | *vino* | WI-no |
| piwo | *biero* | bi-E-ro |

## Smaki i przyprawy

| Po polsku | Esperanto | Wymowa |
|---|---|---|
| słodki | *dolĉa* | DOL-cza |
| słony | *sala* | SA-la |
| kwaśny | *acida* | a-CI-da |
| gorzki | *amara* | a-MA-ra |
| ostry (pikantny) | *spica* | SPI-ca |
| smaczny | *bongusta* | bon-GUS-ta |
| niesmaczny | *malbongusta* | mal-bon-GUS-ta |
| świeży / surowy / dojrzały | *freŝa / kruda / matura* | FRE-sza / KRU-da / ma-TU-ra |
| sól / pieprz | *salo / pipro* | SA-lo / PIP-ro |
| cukier / ocet | *sukero / vinagro* | su-KE-ro / wi-NA-gro |
| przyprawa / cynamon | *spico / cinamo* | SPI-co / ci-NA-mo |
| musztarda / wanilia | *mustardo / vanilo* | mus-TAR-do / wa-NI-lo |

Rzeczownik to *gusto* – „smak”, a czasownik *gusti* – „smakować (czymś), mieć jakiś smak”: *La kafo gustas amare* – „Kawa smakuje gorzko.” ReVo opisuje *acida* jako ostre jak ocet lub cytryna. Polskie „smakuje mi” oddaj raczej przez *plaĉi* – „podobać się” albo *ŝati* – „lubić”: *Ĉi tiu supo plaĉas al mi* – „Ta zupa mi smakuje.”

## Słowotwórstwo od nazw jedzenia

Kilka przyrostków zamienia jeden rdzeń w całą rodzinę słów. Zobacz [słowotwórstwo](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/slowotworstwo/), [przyrostki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przyrostki/) i [przedrostki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przedrostki/).

| Cząstka | Znaczenie | Przykłady |
|---|---|---|
| *-aĵ-* | konkretna rzecz zrobiona z czegoś lub z tym związana | *bakaĵo* wypieki, *dolĉaĵo* słodycz, *ovaĵo* danie z jajek |
| *-ej-* | miejsce | *manĝejo* miejsce do jedzenia, *kafejo* kawiarnia, *bakejo* piekarnia, *viandejo* sklep mięsny |
| *-ist-* | osoba, która to robi | *kuiristo* kucharz, *bakisto* piekarz, *buĉisto* rzeźnik |
| *-uj-* | pojemnik | *sukerujo* cukiernica, *salujo* solniczka |
| *mal-* | przeciwieństwo | *sata* syty, *malsata* głodny |

Polakowi te cząstki są bliskie: *-ej-* odpowiada polskiemu „-nia” (*bakejo* – „piekarnia”, *kafejo* – „kawiarnia”), a *-uj-* – „-nica” (*sukerujo* – „cukiernica”). PMEG dodaje, że *-uj-* może też nazywać roślinę rodzącą owoc (*pomujo* – „jabłoń”), ale dziś wielu woli *pomarbo*. Jak zamówić posiłek w *restoracio* – „restauracji”, zobacz w [zwrotach podróżnych](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/w-podrozy/).

## Zwroty przy stole

To, co jesz lub pijesz, jest dopełnieniem, więc dostaje *-n*: *Mi manĝas pomon*, *Mi trinkas teon*. Zobacz [biernik](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/biernik/). Po polsku przy „pić” często pojawia się dopełniacz („napić się wody”); po esperancku zawsze jest *-n*.

| Esperanto | Wymowa | Po polsku |
|---|---|---|
| *Bonan apetiton!* | BO-nan a-pe-TI-ton | Smacznego! |
| *Mi malsatas.* | mi mal-SA-tas | Jestem głodny. |
| *Mi soifas.* | mi so-I-fas | Chce mi się pić. |
| *Kion vi volas manĝi?* | KI-on wi WO-las MAN-dżi | Co chcesz zjeść? |
| *Ĉu vi volas ankoraŭ iom?* | czu wi WO-las an-KO-rał I-om | Chcesz jeszcze trochę? |
| *Ne, dankon, mi estas sata.* | ne DAN-kon mi ES-tas SA-ta | Nie, dziękuję, jestem syty. |
| *Ĝi estas bongusta!* | dżi ES-tas bon-GUS-ta | To jest pyszne! |
| *Mi estas vegetarano.* | mi ES-tas we-ge-ta-RA-no | Jestem wegetarianinem. |
| *Mi ne manĝas viandon.* | mi ne MAN-dżas wi-AN-don | Nie jem mięsa. |
| *Ĉu ĝi enhavas ovojn?* | czu dżi en-HA-was O-wojn | Czy to zawiera jajka? |
| *Teon kun citrono, sen sukero, mi petas.* | TE-on kun ci-TRO-no sen su-KE-ro mi PE-tas | Poproszę herbatę z cytryną, bez cukru. |

Weganin to *vegano*. Po *kun* – „z” i *sen* – „bez” nie ma *-n*, bo to [przyimki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przyimki/); polskie „bez” wymaga dopełniacza („bez cukru”), a esperanckie *sen* niczego w rzeczowniku nie zmienia. Toasty takie jak *Je via sano!* – „Na zdrowie!” znajdziesz w [życzeniach i okazjach](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/zyczenia/).

## Ilości ze słowem da

Słowo ***da*** łączy miarę z substancją, którą ta miara określa, tak jak polski dopełniacz po „szklanka”, „kilo” czy „kawałek”.

| Esperanto | Po polsku |
|---|---|
| *glaso da akvo* | szklanka wody |
| *peco da kuko* | kawałek ciasta |
| *kilogramo da pomoj* | kilogram jabłek |
| *litro da lakto* | litr mleka |
| *kulero da mielo* | łyżka miodu |

PMEG podaje takie zasady:

- **Po *da* nie ma *-n*.** Biernik dostaje miara: *Mi trinkas glason da akvo* – „Piję szklankę wody.”
- **Po zwykłych liczebnikach nie ma *da*.** Mów *Mi havas cent pomojn*, ale *Mi havas centon da pomoj* – „mam sto jabłek”, bo *cento* jest rzeczownikiem.
- **Nie używa się *da* przed *la*, *mia* ani *ĝi*.** Użyj *de* albo *el*: *Ni manĝis iom de la pano* – „Zjedliśmy trochę tego chleba.”
- **Pytaj przez *kiom da*:** *Kiom da sukero vi volas?* – „Ile cukru chcesz?”

Polszczyzna używa dopełniacza w obu przypadkach: „szklanka wody” i „trochę tego chleba”. Esperanto je rozdziela: *da* dla miary, *de* albo *el* dla części czegoś określonego. *Glaso da vino* to szklanka pełna wina, a *vinglaso* – szklanka przeznaczona do wina, czyli kieliszek.

## Częste pytania

### Jak powiedzieć „jedzenie” po esperancku?

*Manĝaĵo* to jedzenie, czyli to, co się je; *manĝo* to posiłek.

### Jak powiedzieć „śniadanie”, „obiad” i „kolacja” po esperancku?

*Matenmanĝo*, *tagmanĝo* i *vespermanĝo*; jako czasowniki: *matenmanĝi*, *tagmanĝi* i *vespermanĝi*.

### Jak powiedzieć „jestem głodny” i „chce mi się pić” po esperancku?

*Mi malsatas* albo *Mi estas malsata* – „jestem głodny”, a *Mi soifas* – „chce mi się pić”. Gdy się najesz, powiedz *Mi estas sata*.

### Jak powiedzieć „smacznego” po esperancku?

*Bonan apetiton!* ReVo opisuje to jako życzenie wypowiadane przed posiłkiem.

## Źródła

- ReVo: [manĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/mangx.html) (nazwy posiłków, intermanĝeto), [trinki](https://reta-vortaro.de/revo/art/trink.html), [apetito](https://reta-vortaro.de/revo/art/apetit.html), [sata](https://reta-vortaro.de/revo/art/sat.html), [soifi](https://reta-vortaro.de/revo/art/soif.html), [gusti](https://reta-vortaro.de/revo/art/gust.html), [acida](https://reta-vortaro.de/revo/art/acid.html), [spica](https://reta-vortaro.de/revo/art/spic.html), [viando](https://reta-vortaro.de/revo/art/viand.html), [bovaĵo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bov.html), [porkaĵo](https://reta-vortaro.de/revo/art/pork.html), [kulero](https://reta-vortaro.de/revo/art/kuler.html), [vegetarano](https://reta-vortaro.de/revo/art/vegeta2.html), [salato](https://reta-vortaro.de/revo/art/salat.html), [laktuko](https://reta-vortaro.de/revo/art/laktuk.html)
- PMEG: [AĴ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ajh.html), [EJ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ej.html), [IST](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ist.html), [UJ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/uj.html), [Da – bazaj reguloj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/da/bazaj_reguloj.html), [Da – detalaj reguloj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/da/detalaj_reguloj.html)