# Jak napisać list lub e-mail po esperancku: zwroty i wzory

Source: https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/listy-i-e-mail/
Language: pl
Updated: 2026-10-11

> Datuj list ĵaŭdon la 8-an de Oktobro 2026, zacznij od Kara lub Estimata, zakończ Amike. Gotowe zwroty, słowa do e-maila i trzy wzory listów.

List po esperancku ma zwykłe części: nagłówek z datą, powitanie, treść, zakończenie i podpis. Przyjacielowi zaczynasz ***Kara…*** (KA-ra) „drogi”, w liście oficjalnym ***Estimata…*** (es-ti-MA-ta) „szanowny”, a kończysz ***Amike*** (a-MI-ke) albo ***Kun amikaj salutoj*** (kun a-MI-kaj sa-LU-toj). Data wygląda tak: *la 8-an de Oktobro 2026*, z wielką literą w nazwie miesiąca. E-mail ma ten sam układ i kilka dodatkowych słów. W zapisie wymowy sylaba akcentowana jest wielkimi literami; zawsze jest to przedostatnia.

## Części listu

| Część | Esperanto | Po polsku |
|---|---|---|
| Miejsce i data | *Parizo, ĵaŭdon la 8-an de Oktobro 2026* | Paryż, czwartek 8 października 2026 |
| Powitanie | *Kara Maria,* | Droga Mario, |
| Pierwsze zdanie | *Dankon pro via letero.* | Dziękuję za list. |
| Zakończenie | *Amike,* | Pozdrawiam, (dosłownie „przyjaźnie”) |
| Podpis | *Petro* | Piotr |

Jeśli chodzi o datę, PMEG podaje zwykły wzór listowy: dzień tygodnia i dzień miesiąca, oba z [biernikiem](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/biernik/) *-n*: *merkredon la 26-an de Novembro 1997*. Dzień tygodnia można pominąć (*la 8-an de Oktobro 2026*), a miasto wpisać na początku, jak we wzorach poniżej. Nazwy miesięcy to nazwy własne, więc PMEG zaleca wielką literę (*Oktobro*) i nigdy *la* przed nimi. Odradza też daty zapisane samymi cyframi, takie jak 9.3.01, które w różnych krajach czyta się inaczej, i woli miesiąc słowem lub skrótem (*8 Okt. 2026*); forma ISO 2026-10-08 jest zalecana zasadniczo, choć nie wszyscy ją znają. Więcej w [dniach i miesiącach](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/dni-i-miesiace/).

## Powitania: od oficjalnych do serdecznych

| Esperanto | Po polsku | Zastosowanie |
|---|---|---|
| *Estimataj gesinjoroj,* | Szanowni Państwo, | Firma, komisja, nieznany czytelnik |
| *Estimata sinjoro Novak,* | Szanowny Panie Novak, | Oficjalnie, mężczyzna z nazwiskiem |
| *Estimata sinjorino Novak,* | Szanowna Pani Novak, | Oficjalnie, kobieta z nazwiskiem |
| *Estimataj samideanoj!* | Drodzy esperantyści! | Grupa esperantystów |
| *Kara Maria,* | Droga Mario, | Przyjaciel lub krewny |
| *Kara amiko,* / *Kara amikino,* | Drogi przyjacielu, / Droga przyjaciółko, | Przyjaciel / przyjaciółka |
| *Karaj geamikoj!* | Drodzy przyjaciele! | Grupa mieszana |
| *Saluton, Maria!* | Cześć, Mario! | Nieformalnie, zwłaszcza w e-mailu |

ReVo zauważa, że *kara* często służy do zwracania się do kogoś, przede wszystkim na początku listu. *Estimata* to imiesłów od *estimi* „darzyć wielkim szacunkiem”. Według PMEG zwrot do adresata oddziela się przecinkiem albo stanowi osobne zdanie, a przed nim nigdy nie stawia się *la*: *Estimata prezidanto…* David Jordan dodaje, że częstszym zakończeniem zwrotu jest wykrzyknik, a przecinek zdarza się rzadziej.

## Tytuły i „ty”

| Esperanto | Po polsku | Uwaga |
|---|---|---|
| *sinjoro*, *s-ro* | pan | ReVo podaje *s-ro* jako skrót |
| *sinjorino*, *s-ino* | pani | ReVo podaje *s-ino* |
| *gesinjoroj* | państwo; panie i panowie | Obie płcie razem |
| *doktoro*, *d-ro* | doktor | Stopień naukowy (ReVo) |
| *vi* | ty, wy; Pan, Pani, Państwo | Jedna osoba lub wiele, przyjaciel lub obcy |

Tytuły stoją przed nazwiskiem bez *la*: *sinjoro Novak*. Formy grzecznościowej nie ma ([zaimki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/zaimki/)), więc szacunek okazuje się powitaniem, zakończeniem i uprzejmymi prośbami ([zwroty grzecznościowe](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/dziekuje-prosze-przepraszam/)).

## List po polsku a list po esperancku

Polak piszący po esperancku musi pamiętać o kilku różnicach w stosunku do polskiej korespondencji:

| Element | W polskim liście | W liście po esperancku |
|---|---|---|
| Forma grzecznościowa | „Pan”, „Pani”, „Państwo” albo „ty” | tylko *vi*; szacunek wyrażają powitanie, zakończenie i prośby |
| Zaimki do adresata | wielką literą: „Ty”, „Twój”, „Pan”, „Państwa” | małą literą: *vi*, *via*, *vian* |
| Zwrot do adresata | wołacz: „Droga Mario”, „Drogi Piotrze” | imię bez zmian: *Kara Maria*, *Kara Petro* |
| Oficjalne powitanie | „Szanowny Panie”, „Szanowni Państwo” | *Estimata sinjoro*, *Estimataj gesinjoroj* |
| Data | „Warszawa, 8 października 2026 r.” (miesiąc małą literą) | *Varsovio, la 8-an de Oktobro 2026* (miesiąc wielką literą) |
| Zakończenie | „Z poważaniem”, „Pozdrawiam”, „Serdecznie pozdrawiam”, „Ściskam” | *Kun afablaj salutoj*, *Amike*, *Kun koraj salutoj*, *Kun amo* |
| Znak @ | „małpa” | *ĉe*, też *heliko* „ślimak” |
| Kopia w e-mailu | „DW” i „UDW” | *kopio* i *nevidebla kopio* |

Polskie reguły nie przenoszą się wprost. W polskich listach zaimki odnoszące się do adresata pisze się wielką literą, a po esperancku zawsze małą: *Dankon pro via letero*, nie *Dankon pro Via letero*. Polski wołacz zastępuje podstawowa forma imienia: *Kara Petro*, nie „Kara Petrze”. PMEG zaznacza, że zwrot do adresata nie ma znacznika roli, więc nie dodaje się do niego końcówki. Dla „Szanownego Pana” i „Szanownych Państwa” esperanto ma odpowiedniki *Estimata sinjoro* i *Estimataj gesinjoroj*, ale rozróżnienia „ty” i „Pan/Pani” w ogóle nie ma.

Data zapisana cyframi też bywa pułapką. Polski zapis 8.10.2026 to dzień, miesiąc, rok, ale ktoś, kto pisze miesiąc przed dniem, odczyta go jako 10 sierpnia. Dlatego w korespondencji międzynarodowej bezpieczniej napisać *la 8-an de Oktobro 2026* albo 2026-10-08.

## Prośby i pierwsze zdania

| Esperanto | Po polsku | Uwaga |
|---|---|---|
| *Dankon pro via letero.* | Dziękuję za list. | Odpowiedź |
| *Via letero ĝojigis min.* | Twój list mnie ucieszył. | Przyjaźnie, z *-n* przy dopełnieniu |
| *Mi skribas al vi por demandi pri la kurso.* | Piszę, aby zapytać o kurs. | *por* + bezokolicznik = cel (PMEG) |
| *Mi esperas, ke vi fartas bone.* | Mam nadzieję, że masz się dobrze. | Zdanie z *ke* |
| *Pardonu pro la malfrua respondo.* | Przepraszam za spóźnioną odpowiedź. | Przeprosiny |
| *Ĉu vi povus sendi al mi la horaron?* | Czy mógłby Pan przesłać mi harmonogram? | Uprzejma prośba (PMEG) |
| *Bonvolu respondi antaŭ la 20-a de Oktobro.* | Proszę o odpowiedź do 20 października. | *bonvolu* + bezokolicznik |
| *Mi atendas vian respondon.* | Czekam na odpowiedź. | Dosłownie „czekam na waszą odpowiedź” |
| *Antaŭdankon pro via helpo.* | Z góry dziękuję za pomoc. | Przed zakończeniem |
| *Mi pardonpetas pro la eraro.* | Przepraszam za błąd. | Oficjalnie |
| *Mi bedaŭras, ke mi ne povos veni.* | Żałuję, że nie będę mógł przyjść. | Odmowa |

## Zakończenia

| Esperanto | Po polsku | Zastosowanie |
|---|---|---|
| *Sincere via,* | Z poważaniem, (dosłownie „szczerze twój”) | Oficjalnie |
| *Salutas,* + imię | Pozdrawiam (dosłownie „[imię] pozdrawia”) | Oficjalnie (Jordan) |
| *Kun afablaj salutoj,* | Z życzliwymi pozdrowieniami, | Uprzejmie, oficjalnie lub półoficjalnie |
| *Kun amikaj salutoj,* | Z przyjacielskimi pozdrowieniami, | Przyjaźnie |
| *Kun koraj salutoj,* | Z serdecznymi pozdrowieniami, | Serdecznie |
| *Elkore salutas,* | Serdecznie pozdrawiam, | Nieformalnie (Jordan) |
| *Amike,* | Pozdrawiam, | Przyjaciel; dosłownie „przyjaźnie” |
| *Kore,* | Serdecznie, | Przyjaciel; od *koro* „serce” |
| *Ĝis baldaŭ!* / *Ĉion bonan!* | Do zobaczenia wkrótce! / Wszystkiego dobrego! | Przyjacielskie pożegnania |
| *Kun amo,* | Z miłością, | Rodzina i partnerzy |

Jordan wyjaśnia, że zakończenie jest właściwie zdaniem, w którym podmiotem jest podpisujący: *Elkore salutas* z twoim imieniem znaczy „(imię) pozdrawia serdecznie”. Lista zakończeń w Vikipedio zawiera też *Brakume* „z uściskiem” i *Ame* „z miłością” dla bliskich osób.

## Dlaczego *Bonan tagon!* ma -n, a *Kara Maria* nie

Pozdrowienia i życzenia to skrócone zdania. PMEG pokazuje, że *Bonan matenon!* zastępuje *Mi deziras al vi bonan matenon!*; [biernik](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/biernik/) *-n* został po zniknięciu czasownika.

| Esperanto | Po polsku | Możliwe pełne zdanie |
|---|---|---|
| *Bonan tagon!* | Dzień dobry! | *(Mi deziras al vi)* bonan tagon |
| *Koran dankon!* | Serdeczne podziękowania! | *(Mi donas al vi)* koran dankon |
| *Multajn salutojn!* | Wiele pozdrowień! | *(Mi sendas)* multajn salutojn |
| *Salutojn al via familio!* | Pozdrowienia dla Twojej rodziny! | *(Mi sendas)* salutojn al via familio |
| *Ĉion bonan al vi kaj via familio!* | Wszystkiego dobrego dla Ciebie i Twojej rodziny! | *(Mi deziras)* ĉion bonan al vi kaj via familio (PMEG) |

Po *kun* i *ĝis* nie ma *-n* (*kun koraj salutoj*, *ĝis baldaŭ*), a w samym zwrocie do adresata też go nie ma: PMEG pisze, że zwrot do adresata zawsze jest bez znacznika roli, więc pisz *Kara Maria*, nigdy *Karan Marian*. Tę samą regułę w mowie opisuje strona o [powitaniach](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/powitania/).

## Pisanie e-maila

E-mail to *retpoŝto*, też *retletero*, *retmesaĝo* lub *e-poŝto* (Vikipedio). Więcej słów jest na stronie o [technice i internecie](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/komputer-i-internet/).

| Esperanto | Po polsku | Uwaga |
|---|---|---|
| *retpoŝta adreso* | adres e-mail | *maria@ekzemplo.org* czyta się *maria ĉe ekzemplo punkto org*, po polsku „maria małpa ekzemplo kropka org” |
| *ĉe* | @ | Znak nazywa się też *heliko* „ślimak” |
| *sendinto* / *adresato* | nadawca / adresat | |
| *Temo:* | Temat: | Vikipedio nazywa to pole także *afero* |
| *kopio* | kopia (DW) | Ukryta kopia (UDW) to *nevidebla kopio* |
| *aldonaĵo*, *kunsendaĵo* | załącznik | ReVo definiuje *kunsendaĵo* jako plik wysyłany z e-mailem |
| *Re:* | Re: | W esperanckich tematach też się go używa |
| *respondi*, *respondi al ĉiuj* | odpowiedzieć, odpowiedzieć wszystkim | |
| *plusendi* | przesłać dalej | Przesłana wiadomość to *plusendita mesaĝo* |

Jeśli program odbiorcy nie pokaże liter ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ i ŭ, zapisz je [systemem iksowym](https://esperantopedia.org/pl/nauka/alfabet/) (*cx*, *gx*). Na kopercie potrzebne są *adreso*, *strato* „ulica”, *poŝtkodo* „kod pocztowy”, *urbo* „miasto” i *lando* „kraj”, a na *koverto* „kopercie” leży *poŝtmarko* „znaczek”.

## Trzy wzory listów

### List oficjalny do organizacji

| Esperanto | Po polsku |
|---|---|
| *Varsovio, ĵaŭdon la 8-an de Oktobro 2026* | Warszawa, czwartek 8 października 2026 |
| *Al la estraro de la Esperanto-Societo* | Do zarządu Towarzystwa Esperanto |
| *Estimataj gesinjoroj,* | Szanowni Państwo, |
| *Mi skribas al vi por peti vian helpon. Mi instruas lingvojn en mezlernejo kaj ŝatus prezenti Esperanton al miaj lernantoj en Novembro.* | Piszę do Państwa z prośbą o pomoc. Uczę języków w szkole średniej i chciałabym przedstawić esperanto moim uczniom w listopadzie. |
| *Ĉu iu el viaj membroj povus viziti nian klason dum unu horo?* | Czy ktoś spośród Państwa członków mógłby odwiedzić naszą klasę na godzinę? |
| *Mi atendas vian respondon antaŭ la fino de Oktobro. Antaŭdankon pro via helpo.* | Czekam na odpowiedź do końca października. Z góry dziękuję za pomoc. |
| *Kun afablaj salutoj,* | Z życzliwymi pozdrowieniami, |
| *Maria Novak* | Maria Novak |

### List osobisty do przyjaciela

| Esperanto | Po polsku |
|---|---|
| *Parizo, la 8-an de Oktobro 2026* | Paryż, 8 października 2026 |
| *Kara Petro,* | Drogi Piotrze, |
| *Dankon pro via letero! Ĝi ĝojigis min, ĉar mi atendis novaĵojn de vi dum longa tempo. Pardonu pro la malfrua respondo: mi havis multe da laboro. Ĉi tie ĉio iras bone.* | Dziękuję za list! Ucieszył mnie, bo długo czekałam na wiadomości od Ciebie. Przepraszam za spóźnioną odpowiedź: miałam dużo pracy. Tutaj wszystko idzie dobrze. |
| *Bona novaĵo: en Decembro mi vizitos vin! Ĉu vi havos tempon por renkonti min?* | Dobra wiadomość: w grudniu Cię odwiedzę! Czy znajdziesz czas, żeby się ze mną spotkać? |
| *Salutojn al via familio! Ĝis baldaŭ!* | Pozdrowienia dla Twojej rodziny! Do zobaczenia wkrótce! |
| *Amike,* | Pozdrawiam, |
| *Elena* | Elena |

### E-mail z prośbą o informacje

| Esperanto | Po polsku |
|---|---|
| *Temo: Demando pri la renkontiĝo en Marto* | Temat: Pytanie o spotkanie w marcu |
| *Estimata sinjoro Hansen,* | Szanowny Panie Hansen, |
| *Mi ŝatus aliĝi al via renkontiĝo en Marto. Ĉu vi povus sendi al mi informojn pri la prezo kaj la loĝejo? La plenigita aliĝilo estas en la aldonaĵo.* | Chciałabym zapisać się na Pana spotkanie w marcu. Czy mógłby Pan przesłać mi informacje o cenie i zakwaterowaniu? Wypełniony formularz zgłoszeniowy jest w załączniku. |
| *Antaŭdankon pro via respondo.* | Z góry dziękuję za odpowiedź. |
| *Kun amikaj salutoj,* | Z przyjacielskimi pozdrowieniami, |
| *Anna Berg* | Anna Berg |

Pierwsze słowa i krótkie wiadomości znajdziesz w [podstawowych zwrotach](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/podstawowe/).

## Częste pytania

### Jak zakończyć list po esperancku?

Zdaniem na zakończenie i podpisem: *Kun amikaj salutoj* albo *Amike* do przyjaciół, *Sincere via* albo *Kun afablaj salutoj* w listach oficjalnych. Według Jordana najprostsze zakończenie to *Salutas* lub *Elkore salutas* przed podpisem.

### Jak zacząć list oficjalny po esperancku?

Od *Estimata sinjoro Novak,* lub *Estimata sinjorino Novak,* do znanej osoby oraz *Estimataj gesinjoroj,* gdy nie wiesz, kto będzie czytał. Przed tytułem nie stawia się *la*.

### Jak powiedzieć „Szanowny Panie” po esperancku?

*Estimata sinjoro*, z nazwiskiem albo bez: *Estimata sinjoro Novak,*. „Szanowni Państwo” to *Estimataj gesinjoroj*. Esperanto nie rozróżnia „ty” i „Pan/Pani”, więc w całym liście używasz *vi*.

### Czy w liście po esperancku „Ty” pisze się wielką literą?

Nie. W polskich listach pisze się „Ty”, „Twój” i „Pan” wielką literą, ale po esperancku zaimki zawsze są małe: *vi*, *via*, *sinjoro*.

### Jak zapisać datę w liście po esperancku?

Jako *la 8-an de Oktobro 2026*: dzień jako liczebnik porządkowy, potem *de* i miesiąc wielką literą. Wzór listowy PMEG dodaje dzień tygodnia, oba z *-n*: *ĵaŭdon la 8-an de Oktobro 2026*.

### Jak po esperancku powiedzieć „adres e-mail”, „temat” i „załącznik”?

*Retpoŝta adreso*, *temo* i *aldonaĵo* (też *kunsendaĵo*). Znak @ czyta się *ĉe*, więc *maria@ekzemplo.org* to *maria ĉe ekzemplo punkto org*.

### Czy pisze się Kara Maria czy Karan Marian?

*Kara Maria.* Powitanie to zwrot do adresata, a według PMEG zwrot do adresata nie ma znacznika roli, więc nie ma *-n*. Stałe życzenia, jak *Bonan tagon!*, kończą się na *-n*.

## Źródła

- [PMEG: Datoj – jak pisze się datę na początku listu](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/nombroj/datoj.html)
- [PMEG: Alvoko – zwrot do adresata, bez *la* przed nim](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/sen/alvoko.html)
- [PMEG: Mallongigitaj frazoj – Bonan matenon!, Saluton!, Dankon!, Ĉion bonan al vi kaj via familio!](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/frazospecoj/mallongigitaj_frazoj.html)
- [PMEG: Fraztipoj kaj frazfunkcioj – Ĉu vi povus…?, Mi pardonpetas](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/frazospecoj/fraztipoj_frazfunkcioj.html)
- [PMEG: I-verboj kun rolvortetoj – por + bezokolicznik](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/i-verboj/kun_rolvortetoj.html)
- [PMEG: Majuskloj ĉe propraj nomoj – nazwy miesięcy](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/propraj_nomoj/majuskloj.html)
- ReVo: [kara](https://reta-vortaro.de/revo/art/kar.html), [estimi](https://reta-vortaro.de/revo/art/estim.html), [sinjoro, sinjorino](https://reta-vortaro.de/revo/art/sinjor.html), [doktoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/doktor.html), [letero](https://reta-vortaro.de/revo/art/leter.html), [adreso](https://reta-vortaro.de/revo/art/adres.html), [temo](https://reta-vortaro.de/revo/art/tem.html), [kunsendaĵo](https://reta-vortaro.de/revo/art/send.html)
- Vikipedio: [Retpoŝto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Retpo%C5%9Dto), [Adiaŭo](https://eo.wikipedia.org/wiki/Adia%C5%ADo), [Listo de mallongigoj en retletera temo](https://eo.wikipedia.org/wiki/Listo_de_mallongigoj_en_retletera_temo)
- David K. Jordan, [Being Colloquial in Esperanto: Writing Letters](https://pages.ucsd.edu/~dkjordan/eo/colloq/colloq150.html)
- Wiktionary: [amike](https://en.wiktionary.org/wiki/amike), [kore](https://en.wiktionary.org/wiki/kore)
- Tatoeba (CC BY 2.0 FR), użyta do sprawdzenia, że te zwroty występują w prawdziwych zdaniach: #630293, #1069767, #2503769, #2051593, #9622140, #4827819, #1554154, #554050, #4452080, #507094, #10324050 ([przykład](https://tatoeba.org/en/sentences/show/507094))