# Media i wiadomości po esperancku: gazeta, telewizja, radio

Source: https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/media-i-wiadomosci/
Language: pl
Updated: 2026-10-11

> Gazeta to gazeto, wiadomości to novaĵoj, telewizja to televido: ok. 90 słów esperanckich o prasie, TV, radiu i wiadomościach online, z wymową.

Gazeta to ***gazeto***, telewizja – ***televido***, audycja – ***elsendo***, a wiadomość – ***novaĵo***. Większość słów o mediach powstaje z kilku cząstek: *-ist-* dla zawodu, *-il-* dla urządzenia, *-ej-* dla miejsca i *-ar-* dla zbioru. Strona grupuje około 90 słów tematycznie, wskazuje pary, które mylą uczących się, i kończy się zdaniami, które możesz wykorzystać. Zapis wymowy dzieli słowa na sylaby, a sylaba akcentowana jest zapisana wielkimi literami; dźwięki są zapisane po polsku (ĉ = cz, ĝ = dż, ĵ = ż, ŝ = sz, ŭ = ł, v = w, c = jak w „cena”; zob. [alfabet i wymowa](https://esperantopedia.org/pl/nauka/alfabet/)).

## Gazety i czasopisma

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| gazeta | *gazeto* | ga-ZE-to | ReVo: periodyk podający aktualne sprawy |
| dziennik, gazeta codzienna | *taggazeto*, *ĉiutaga gazeto* | tag-ga-ZE-to, czi-u-TA-ga ga-ZE-to | ReVo: *taggazeto* to *ĉiutaga gazeto*; jako synonim podaje *ĵurnalo* |
| prasa | *gazetaro* | ga-ze-TA-ro | wszystkie gazety jednego miejsca lub kraju |
| magazyn, czasopismo ilustrowane | *magazino* | ma-ga-ZI-no | ReVo: popularny periodyk, często z ilustracjami i różnymi działami |
| czasopismo (specjalistyczne), przegląd | *revuo* | re-WU-o | ReVo, znaczenie 3: periodyk niecodzienny, poświęcony jednej dziedzinie |
| periodyk (słowo ogólne) | *periodaĵo* | pe-ri-o-DA-żo | ReVo: słowo nadrzędne dla *gazeto*, *magazino*, *revuo*, *bulteno* |
| biuletyn | *bulteno* | bul-TE-no | regularny arkusz informacyjny stowarzyszenia lub instytucji |
| numer | *numero* | nu-ME-ro | ReVo wymienia go jako część periodyku |
| artykuł | *artikolo* | ar-ti-KO-lo | ReVo, znaczenie 2: tekst w gazecie, czasopiśmie lub broszurze |
| tytuł, nagłówek | *titolo* | ti-TO-lo | ReVo: tytuł książki, gazety, artykułu lub rozdziału |
| artykuł wstępny, wstępniak | *ĉefartikolo* | czef-ar-ti-KO-lo | PMEG: główny artykuł gazety, zwykle wyrażający opinię wydawcy lub redaktora naczelnego |
| dział, rubryka | *rubriko* | ru-BRI-ko | grupa artykułów pod jednym tytułem tematycznym |
| kolumna (stała rubryka autorska) | *kolumno* | ko-LUM-no | ReVo, znaczenie 2: stałe miejsce w kolejnych numerach dla jednego autora lub tematu |
| wywiad, przeprowadzić wywiad | *intervjuo*, *intervjui* | in-ter-WJU-o, in-ter-WJU-i | ReVo: pytania i odpowiedzi o czyimś życiu lub poglądach; rozmówca jest dopełnieniem bliższym: *intervjui la ministron* |
| reklama | *reklamo* | rek-LA-mo | zachwalanie i sprzedawanie produktu lub firmy |
| ogłoszenie, anons | *anonco* | a-NON-co | ReVo: *gazetanonco* to ogłoszenie opublikowane w gazecie |

### Gazeto czy ĵurnalo?

Oba słowa mogą znaczyć „gazeta”, a bezpieczniejsze jest *gazeto* – brzmi też najbliżej polskiego słowa „gazeta”. ReVo definiuje *ĵurnalo* jako *gazeto* i dodaje drugie znaczenie, biuletyn informacyjny, jak w *la televida ĵurnalo* – „dziennik telewizyjny”. Zauważa też, że Fundamento nie definiuje *ĵurnalo*, a Akademia oficjalnie przyjęła je później, w Pierwszym Oficjalnym Dodatku. *Gazeto* jest mocniej zakorzenione, a lista *Vortoj de la Bona Lingvo* zaleca zamiast *ĵurnalo* słowa *gazeto*, *taggazeto* lub *revuo*. *Ĵurnalo* nie jest pamiętnikiem: ten to *taglibro*.

Dla mówiących po polsku pułapką jest „dziennik”. Znaczy zarówno gazetę codzienną, jak i pamiętnik, a po esperancku to dwa osobne słowa: *taggazeto* i *taglibro*. ReVo zauważa, że w Pierwszym Oficjalnym Dodatku polskie objaśnienie *ĵurnalo* odpowiadało właśnie znaczeniom *taggazeto* i *taglibro*.

Zawód nazywa się zwykle *ĵurnalisto* – „dziennikarz”; *gazetisto* to konkretnie dziennikarz gazety. *Revuo* ma też inne znaczenia, przegląd wojskowy i rewię teatralną, więc *magazino* lub *gazeto* bywa jaśniejsze. Polskie „rewia” to więc nie wszystko, co kryje się za *revuo*: ReVo oddaje je po polsku także jako „czasopismo” i „przegląd”.

## Ludzie, którzy tworzą i czytają wiadomości

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| dziennikarz | *ĵurnalisto* | żur-na-LIS-to | ReVo: zawodowiec zbierający wiadomości lub przedstawiający je w mediach |
| dziennikarz gazety | *gazetisto* | ga-ze-TIS-to | ReVo: dziennikarz gazety |
| reporter | *raportisto* | ra-por-TIS-to | ReVo: dziennikarz relacjonujący wydarzenia; *reportero* jest rzadkie, a ReVo radzi *raportisto* |
| korespondent | *korespondanto* | ko-res-pon-DAN-to | *korespondi* „wymieniać listy” + *-ant-*; przykłady ReVo obejmują autorów *Monato* |
| redaktor | *redaktisto*, *redaktoro* | re-dak-TIS-to, re-dak-TO-ro | ReVo: *redaktisto* redaguje zawodowo; *redaktoro* to synonim |
| redaktor naczelny | *ĉefredaktisto* | czef-re-dak-TIS-to | PMEG: redaktor odpowiedzialny za treść gazety lub czasopisma |
| redakcja | *redaktejo* | re-dak-TE-jo | PMEG: miejsce, gdzie redaguje się gazetę; ReVo ma też *redakcio* |
| wydawca (osoba) | *eldonisto* | el-do-NIS-to | ReVo: zamawia lub przyjmuje rękopisy, poprawia je, planuje druk i sprzedaż |
| spiker, prezenter | *anoncisto*, *parolisto* | a-non-CIS-to, pa-ro-LIS-to | ReVo: profesjonalny głos zapowiadający; *parolisto* przedstawia wiadomości z medium (znaczy też „rzecznik”) |
| prenumerator, abonent | *abonanto* | a-bo-NAN-to | *aboni* „prenumerować, abonować” |
| czytelnik | *leganto* | le-GAN-to | *legi* „czytać” + *-ant-*; ogół czytelników to *legantaro* |

## Telewizja i radio

*Televido* ma w ReVo dwa główne znaczenia: technikę wysyłania i odbierania ruchomych obrazów i dźwięku oraz programy w ten sposób tworzone. Odbiornik to *televidilo*. ReVo oznacza trzecie znaczenie *televido* („odbiornik”) jako rzadkie i niewskazane, więc o przedmiocie mów *televidilo*. Polak ma tu łatwiej: „telewizja” to *televido*, a „telewizor” – *televidilo*, czyli ten sam podział co po polsku.

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| telewizja | *televido* | te-le-WI-do | system i jego programy |
| telewizor | *televidilo* | te-le-wi-DI-lo | *televidi* + *-il-*: urządzenie do oglądania telewizji |
| oglądać telewizję | *spekti televidon*, *rigardi televidon* | SPEK-ti te-le-WI-don, ri-GAR-di te-le-WI-don | PMEG używa *rigardi televidon*; ReVo podaje też *televidi* |
| telewizja kablowa | *kablotelevido* | ka-blo-te-le-WI-do | ReVo: system, w którym programy docierają do klientów kablem |
| kanał telewizyjny, radiowy | *kanalo* | ka-NA-lo | ReVo, znaczenie 4: droga łączności, np. częstotliwość stacji radiowej lub telewizyjnej |
| stacja telewizyjna | *televidstacio* | te-le-wid-sta-CI-o | ReVo: stacja nadająca programy telewizyjne |
| radio (nadawanie) | *radio*, *radiofonio* | ra-DI-o, ra-di-o-fo-NI-o | ReVo: system publicznego nadawania falami radiowymi |
| radio (odbiornik) | *radio*, *radioaparato* | ra-DI-o, ra-di-o-a-pa-RA-to | ReVo: urządzenie do słuchania audycji |
| stacja radiowa | *radistacio*, *radiostacio* | ra-di-sta-CI-o, ra-di-o-sta-CI-o | ReVo podaje obie |
| program (lista pozycji) | *programo* | pro-GRA-mo | ReVo, znaczenie b: lista pozycji do przedstawienia na scenie, w radiu lub telewizji |
| program telewizyjny, audycja telewizyjna | *televidprogramo*, *televidaĵo* | te-le-wid-pro-GRA-mo, te-le-wi-DA-żo | ReVo: *televidaĵo* to osobny film lub audycja |
| audycja, emisja | *elsendo* | el-SEN-do | od *elsendi*; ReVo używa go dla programów radiowych i telewizyjnych |
| nadawać | *elsendi*, *dissendi* | el-SEN-di, dis-SEN-di | ReVo: *elsendi* „wysyłać dźwięki, obrazy, informacje”; *dissendi* to synonim w tym znaczeniu |
| widz | *spektanto* | spek-TAN-to | ReVo: osoba oglądająca przedstawienie teatralne, telewizyjne lub podobne; unikaj archaicznego *spektatoro* |
| słuchacz | *aŭskultanto* | ał-skul-TAN-to | ReVo: ktoś, kto słucha audycji stacji radiowej |

*Radio* oznacza i nadawanie, i urządzenie, więc o znaczeniu decyduje kontekst: *Mi aŭskultas la radion* – „Słucham radia”. Przymiotnik *televida* znaczy „telewizyjny”. Uwaga w ReVo podkreśla, że *publika* stoi w kontraście nie tylko do *privata* – „prywatny”, lecz także do *ŝtata* – „państwowy”: *publika televido* – „telewizja publiczna” to nie to samo co *ŝtata televido* – „telewizja państwowa”.

## Wiadomości, fakty i źródła

*Novaĵo* to *nov-* „nowy” + *-aĵ-* „rzecz”. ReVo podaje trzy znaczenia: coś, co właśnie się wydarzyło; coś świeżo ogłoszonego; coś pojawiającego się po raz pierwszy. Po polsku oddaje je m.in. jako „wiadomość” i „nowina”. Dla „wiadomości” w sensie ogólnym przykłady ReVo używają liczby mnogiej *novaĵoj*, a jedna wiadomość to *novaĵo*.

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| wiadomość, wiadomości | *novaĵo*, *novaĵoj* | no-WA-żo, no-WA-żoj | |
| temat dnia, aktualna sprawa | *aktualaĵo* | ak-tu-a-LA-żo | ReVo: sprawa będąca przedmiotem bieżącego zainteresowania publicznego |
| informacja | *informo* | in-FOR-mo | *informi* „informować” |
| raport, sprawozdanie | *raporto* | ra-POR-to | *raporti* „zdawać relację, przynosić informacje” |
| fakt | *fakto* | FAK-to | ReVo: rzeczywiste, niefikcyjne zdarzenie, na którym można polegać w rozumowaniu |
| źródło | *fonto* | FON-to | ReVo, znaczenie 3: dokument lub wypowiedź, z której pochodzi cytat albo wiedza |
| aktualny, na bieżąco | *ĝisdata* | dżis-DA-ta | *ĝisdatigi* „aktualizować” |
| fałszerstwo, podróbka | *falsaĵo* | fal-SA-żo | ReVo: wynik fałszowania; nieautentyczny przedmiot lub nieprawdziwa informacja |
| fake news | *falsa novaĵo* | FAL-sa no-WA-żo | ReVo: niepoprawna, wprowadzająca w błąd informacja o wiadomościach; hasło w Vikipedio to *Falsaj novaĵoj* |
| celowo zmyślona wiadomość | *trompnovaĵo* | tromp-no-WA-żo | ReVo: intencjonalnie niepoprawna informacja, wiadomość wprowadzająca w błąd |
| błędna informacja | *misinformo* | mi-sin-FOR-mo | ReVo: niepoprawna, nieprawdziwa lub wprowadzająca w błąd informacja; *mis-* „błędnie” |
| propaganda | *propagando* | pro-pa-GAN-do | ReVo: starania o rozpowszechnienie idei |

**Uwaga na słowo *aktuala*.** ReVo nazywa je wybitnym fałszywym przyjacielem: w każdym języku pojawia się z innym znaczeniem. Jedyne pożyteczne znaczenie to „ważny i interesujący w tej chwili, na czasie” (*aktualaĵo*), i tylko w nim użył go Zamenhof; pozostałe znaczenia lepiej wyrażać dokładniejszymi słowami. Dla Polaka to słowo znajome, bo ReVo oddaje je po polsku jako „aktualny”, więc nie jest to typowy fałszywy przyjaciel. Kłopot jest odwrotny: polskie „aktualny” bywa szersze. Na „obecny, teraźniejszy” mów *nuna* (ReVo: *aktuala* w tym znaczeniu należy omijać), na „bieżący, uaktualniony” – *ĝisdata*. Na „rzeczywisty” użyj *reala*, *efektiva* lub *vera*, a na „naprawdę” – *efektive* lub *fakte*. Zwróć uwagę, że *efektiva* nie znaczy „efektywny” (to *efika*); zob. [fałszywi przyjaciele](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/falszywi-przyjaciele/). Polskie „aktualności” w menu strony odpowiadają zwykle *novaĵoj*.

Słowa do debaty i wyrażania opinii (*opinio*, *debato*, *argumento*) są na stronie [polityka i społeczeństwo](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/polityka-i-spoleczenstwo/).

## Media internetowe i wpisy

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| blog | *blogo* | BLO-go | ReVo: neologizm, dziennik internetowy; lista słów sugeruje *reta taglibro* |
| blogować | *blogi* | BLO-gi | ReVo: pisać blog, dodając wpisy |
| wpis na blogu | *blogaĵo* | blo-GA-żo | ReVo: pojedynczy dodatek do bloga |
| podcast | *podkasto* | pod-KAS-to | ReVo: nagranie dźwiękowe dostarczane przez *podkastado* |
| afisz, plakat; wpis na forum | *afiŝo* | a-FI-szo | ReVo: wydrukowane ogłoszenie na ścianie; także wiadomość wysłana na forum lub listę mailingową |
| wysłać wpis | *afiŝi* | a-FI-szi | ReVo, znaczenie 3: wysłać wiadomość na forum sieciowe |
| subskrybować | *aboni* | a-BO-ni | ReVo: także obserwować forum, listę mailingową lub kanał RSS |

Nazwy sieci społecznościowych, linki, e-mail i aplikacje są na stronie [komputer i internet](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/komputer-i-internet/).

## Publikowanie, druk i wolność prasy

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| publikować | *publikigi* | pu-bli-KI-gi | ReVo: udostępnić coś publicznie, drukiem lub w mediach |
| wydać (dzieło) | *eldoni* | el-DO-ni | ReVo, znaczenie 2: wydać i sprzedawać dzieło |
| wydawnictwo | *eldonejo* | el-do-NE-jo | ReVo: firma wydająca dzieła |
| ukazać się (o książce, gazecie) | *aperi* | a-PE-ri | ReVo, znaczenie 3; *aperigi* „wydać, wypuścić”, które ReVo łączy z *publikigi* |
| drukować | *presi* | PRE-si | ReVo: powielać tekst w nakładzie, zwykle tuszem na papierze; drukarnia: *presejo* |
| media masowe | *amasinformilo*, *amaskomunikilo* | a-ma-sin-for-MI-lo, a-mas-ko-mu-ni-KI-lo | ReVo: słowa nadrzędne dla gazety, telewizji i radia |
| cenzura | *cenzuro* | cen-ZU-ro | ReVo: kontrolowanie publikowania informacji, np. z powodów politycznych lub moralnych |
| cenzurować | *cenzuri* | cen-ZU-ri | |
| wolność | *libereco* | li-be-RE-co | |
| wolność prasy | *gazetara libereco* | ga-ze-TA-ra li-be-RE-co | hasło w Vikipedio nosi tytuł *Gazetarlibereco* |

Dwie przestrogi z ReVo. *Cenzuro* nie może znaczyć oceny szkolnej, co ReVo nazywa germanizmem, którego należy unikać; polskiej „cenzurki” (świadectwa szkolnego) nie oddawaj więc przez *cenzuro*. Druga uwaga w ReVo sugeruje, że *amaskomunikilo* pasuje lepiej do internetu, w którym ludzie komunikują się w obu kierunkach, a jednokierunkowe gazety i telewizja pasują do *informilo*.

## Jak tworzy się słowa o mediach

| Cząstka | Znaczenie | Przykłady |
|---|---|---|
| *-ist-* | zawód | *gazetisto*, *ĵurnalisto*, *raportisto*, *redaktisto*, *eldonisto* |
| *-ant-* | osoba wykonująca czynność | *abonanto*, *spektanto*, *aŭskultanto*, *leganto* |
| *-ej-* | miejsce | *redaktejo*, *eldonejo*, *presejo* |
| *-il-* | urządzenie | *televidilo*, *informilo*, *amasinformilo* |
| *-ar-* | grupa, zbiór | *gazetaro*, *spektantaro*, *legantaro* |
| *-aĵ-* | rzecz | *novaĵo*, *aktualaĵo*, *televidaĵo*, *periodaĵo*, *blogaĵo*, *falsaĵo* |
| *ĉef-* | główny | *ĉefartikolo*, *ĉefredaktisto* |
| *mis-* | błędnie | *misinformo*, *misraporto* |

PMEG podaje *redaktejo* jako przykład dla *-ej-*, *gazetaro* dla *-ar-* („wszystkie gazety w jednym regionie”) i *ĉefartikolo* dla *ĉef-*. Więcej o tych cząstkach: [przyrostki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przyrostki/) i [słowotwórstwo](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/slowotworstwo/).

## Pułapki dla mówiących po polsku

Wiele słów o mediach jest w polskim prawie takich samych i znaczy to samo: *artikolo* – „artykuł”, *kolumno* – „kolumna”, *redaktoro* – „redaktor”, *programo* – „program”, *kanalo* – „kanał”, *propagando* – „propaganda”, *bulteno* – „biuletyn”, *periodaĵo* – „periodyk”. Kilka polskich słów ma jednak więcej znaczeń niż jedno esperanckie albo odwrotnie.

| Po polsku | Po esperancku | Uwaga |
|---|---|---|
| dziennik (gazeta codzienna) | *taggazeto* | także po prostu *gazeto*; *ĵurnalo* jest mniej zalecane |
| dziennik (pamiętnik) | *taglibro* | nie *ĵurnalo* |
| dziennik telewizyjny | *televida ĵurnalo* | drugie znaczenie *ĵurnalo* w ReVo: biuletyn informacyjny |
| wydanie, numer gazety | *numero* | *la hodiaŭa numero* – „dzisiejsze wydanie” |
| wydanie książki | *eldono* | *eldoni* – „wydawać” |
| magazyn (czasopismo) | *magazino* | |
| magazyn (skład) | *magazeno*, *stokejo* | zob. [fałszywi przyjaciele](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/falszywi-przyjaciele/) |
| rewia | *revuo* | ale *revuo* to najczęściej czasopismo specjalistyczne |
| reklamować (towar, usługę) | *reklami* | rzeczownik: *reklamo* – „reklama” |
| reklamować (zgłosić wadę towaru) | *reklamacii* | rzeczownik: *reklamacio* – „reklamacja”; ReVo wprost każe nie mylić *reklami* z *reklamacii* |
| reporter | *raportisto* | ReVo radzi tę formę zamiast rzadkiego *reportero* |
| prenumerować, abonować | *aboni* | jedno słowo na oba polskie |
| efektywny | *efika* | *efektiva* znaczy „prawdziwy, faktyczny” |

## Zdania o wiadomościach

| Esperanto | Po polsku |
|---|---|
| *Mi legas la gazeton ĉiumatene.* | Codziennie rano czytam gazetę. |
| *Ĉu vi jam legis la hodiaŭan numeron?* | Czy już czytałeś dzisiejszy numer? |
| *Pri kio temas la artikolo?* | O czym jest ten artykuł? |
| *La ĵurnalisto intervjuis la ministron.* | Dziennikarz przeprowadził wywiad z ministrem. |
| *La gazeto aperas ĉiutage.* | Gazeta ukazuje się codziennie. |
| *La televida ĵurnalo komenciĝas je la oka.* | Dziennik telewizyjny zaczyna się o ósmej. |
| *Mi ofte aŭskultas la radion en la aŭto.* | Często słucham radia w samochodzie. |
| *Kiu estas la fonto de tiu informo?* | Jakie jest źródło tej informacji? |
| *Tio ne estas fakto, sed trompnovaĵo.* | To nie fakt, tylko zmyślona wiadomość (fake news). |
| *Mi afiŝis mesaĝon en la forumo.* | Wysłałem wpis na forum. |
| *En kelkaj landoj oni cenzuras la gazetojn.* | W niektórych krajach cenzuruje się gazety. |
| *La eldonejo eldonos la libron en Marto.* | Wydawnictwo wyda książkę w marcu. |
| *Mi skribis leteron al la redaktisto.* | Napisałem list do redaktora. |

Dopełnienie bliższe przyjmuje *-n*: *la gazeton*, *la ministron*, *televidon* – zob. [biernik](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/biernik/). Zwróć uwagę na *intervjuis la ministron*: po polsku „wywiad z ministrem”, po esperancku bez przyimka. Aby napisać do gazety, czasopisma lub stacji, użyj zwrotów ze strony [listy i e-mail](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/listy-i-e-mail/).

## Media w esperanto

Esperanto miało własną prasę od początku. Pierwsze czasopismo esperanckie, *La Esperantisto*, zaczęło wychodzić 1 września 1889 roku w Norymberdze przy współpracy Zamenhofa i zakończyło działalność w 1895 roku, gdy zakazało go Imperium Rosyjskie. Miesięcznik *Monato* ukazuje się od stycznia 1980 roku, a wydaje go Flandra Esperanto-Ligo w Antwerpii w Belgii. *Libera Folio* to niezależny internetowy biuletyn o ruchu esperanckim. W Polsce ukazuje się czasopismo *Pola Esperantisto* Polskiego Związku Esperantystów. O esperanckim radiu, podcastach i filmie przeczytasz w artykule [muzyka, film i radio](https://esperantopedia.org/pl/o-esperanto/muzyka-i-film/), a o książkach i autorach w artykule [literatura](https://esperantopedia.org/pl/o-esperanto/literatura/).

## Częste pytania

### Jak powiedzieć „gazeta” po esperancku?

*Gazeto*. Słowo *ĵurnalo* też znaczy „gazeta” i „biuletyn informacyjny”, ale ReVo zauważa, że *gazeto* jest lepiej zakorzenione. Gazeta codzienna to *taggazeto* lub *ĉiutaga gazeto*.

### Jak powiedzieć „dziennik” po esperancku?

Zależy od znaczenia. Gazeta codzienna to *taggazeto*, pamiętnik – *taglibro*, a dziennik telewizyjny – *televida ĵurnalo*.

### Czym różni się televido od televidilo?

*Televido* to system i jego programy, a *televidilo* – urządzenie, czyli „telewizor”. ReVo oznacza użycie *televido* dla odbiornika jako rzadkie i niewskazane, więc powiedz *Mi aĉetis novan televidilon* – „Kupiłem nowy telewizor”.

### Jak powiedzieć „wiadomości” po esperancku?

*Novaĵoj* (liczba mnoga) na „wiadomości”, jak w przykładach ReVo, a *novaĵo* na jedną wiadomość. Program informacyjny w telewizji to w ReVo *televida ĵurnalo*.

### Jak powiedzieć „fake news” po esperancku?

*Falsa novaĵo* lub *trompnovaĵo* (celowo wprowadzająca w błąd wiadomość). ReVo podaje obie formy, a hasło w Vikipedio nosi tytuł *Falsaj novaĵoj*. Pojedyncza fałszywka to *falsaĵo*.

### Jak powiedzieć „reklamacja” po esperancku?

*Reklamacio*, a czasownik „reklamować” w tym znaczeniu to *reklamacii*. Reklama to *reklamo*, a „reklamować produkt” – *reklami*. ReVo wyraźnie ostrzega przed mieszaniem tych dwóch czasowników.

### Czy „aktuala” to to samo co polskie „aktualny”?

Tylko częściowo. *Aktuala* znaczy „ważny i na czasie”, a *aktualaĵo* to aktualna sprawa. Na „obecny” mów *nuna*, na „uaktualniony” – *ĝisdata*, a na „rzeczywisty” – *reala*, *efektiva* lub *vera*.

## Źródła

- [ReVo: gazeto](https://reta-vortaro.de/revo/art/gazet.html), [ĵurnalo](https://reta-vortaro.de/revo/art/jxurna.html), [magazino](https://reta-vortaro.de/revo/art/magazin.html), [revuo](https://reta-vortaro.de/revo/art/revu.html), [periodaĵo](https://reta-vortaro.de/revo/art/period.html), [bulteno](https://reta-vortaro.de/revo/art/bulten.html)
- [ReVo: artikolo](https://reta-vortaro.de/revo/art/artiko.html), [titolo](https://reta-vortaro.de/revo/art/titol.html), [rubriko](https://reta-vortaro.de/revo/art/rubrik.html), [kolumno](https://reta-vortaro.de/revo/art/kolumn.html), [numero](https://reta-vortaro.de/revo/art/numer.html), [intervjuo](https://reta-vortaro.de/revo/art/interv1.html)
- [ReVo: reklamo, reklami](https://reta-vortaro.de/revo/art/reklam.html), [reklamacii, reklamacio](https://reta-vortaro.de/revo/art/reklamaci.html), [anonci, anoncisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/anonc.html), [aboni, abonanto](https://reta-vortaro.de/revo/art/abon.html)
- [ReVo: raporti, raportisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/raport.html), [reportero](https://reta-vortaro.de/revo/art/reporter.html), [redakti, redaktisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/redakt.html), [redaktoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/redakt1.html), [redakcio](https://reta-vortaro.de/revo/art/redakc.html), [korespondi](https://reta-vortaro.de/revo/art/koresp.html)
- [ReVo: eldoni, eldonejo, eldonisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/don.html), [aperi](https://reta-vortaro.de/revo/art/aper.html), [publiko, publikigi](https://reta-vortaro.de/revo/art/publik.html), [presi, presejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/pres.html)
- [ReVo: televido, televidilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/televid.html), [radio](https://reta-vortaro.de/revo/art/radio1.html), [radiofonio](https://reta-vortaro.de/revo/art/radiof.html), [radioaparato](https://reta-vortaro.de/revo/art/aparat.html), [radiostacio, televidstacio](https://reta-vortaro.de/revo/art/staci.html)
- [ReVo: kanalo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kanal.html), [programo](https://reta-vortaro.de/revo/art/progra.html), [elsendi, dissendi](https://reta-vortaro.de/revo/art/send.html), [spekti, spektanto](https://reta-vortaro.de/revo/art/spekt.html), [spektatoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/spektator.html), [aŭskulti, aŭskultanto](https://reta-vortaro.de/revo/art/auxsku.html), [parolisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/parol.html)
- [ReVo: novaĵo, trompnovaĵo, falsa novaĵo](https://reta-vortaro.de/revo/art/nov.html), [aktuala, aktualaĵo](https://reta-vortaro.de/revo/art/aktual.html), [informo, misinformo](https://reta-vortaro.de/revo/art/inform.html), [fakto](https://reta-vortaro.de/revo/art/fakt.html), [fonto](https://reta-vortaro.de/revo/art/font.html), [falsaĵo](https://reta-vortaro.de/revo/art/fals.html), [ĝisdata](https://reta-vortaro.de/revo/art/dat.html), [propagando](https://reta-vortaro.de/revo/art/propag.html)
- [ReVo: blogo](https://reta-vortaro.de/revo/art/blog.html), [podkasto](https://reta-vortaro.de/revo/art/podkast.html), [afiŝo, afiŝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/afisx.html), [cenzuro](https://reta-vortaro.de/revo/art/cenzur.html), [amasinformilo, amaskomunikilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/amas.html)
- [ReVo: magazeno](https://reta-vortaro.de/revo/art/magaze.html), [stokejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/stok.html)
- [ReVo, bibliografia: Monato, Vortoj de la Bona Lingvo](https://reta-vortaro.de/revo/dok/bibliogr.html)
- PMEG: [ĉef-](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/prefiksoj/chef.html), [-ej-](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ej.html), [-ar-](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ar.html), [-il-](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/il.html), [kaj (przykład z rigardi televidon)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/kunligaj_vortetoj/kaj.html)
- Vikipedio: [Falsaj novaĵoj](https://eo.wikipedia.org/wiki/Falsaj_nova%C4%B5oj), [Gazetarlibereco](https://eo.wikipedia.org/wiki/Gazetarlibereco), [La Esperantisto](https://eo.wikipedia.org/wiki/La_Esperantisto), [Libera Folio](https://eo.wikipedia.org/wiki/Libera_Folio)
- Wikipedia: [La Esperantisto](https://en.wikipedia.org/wiki/La_Esperantisto), [Monato](https://en.wikipedia.org/wiki/Monato)
- [Polski Związek Esperantystów](https://esperanto.pl/) – wydawca czasopisma *Pola Esperantisto*