# Muzyka, sztuka i kultura po esperancku: słownictwo

Source: https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/muzyka-i-sztuka/
Language: pl
Updated: 2026-10-08

> Muzyka to muziko, obraz pentraĵo, film filmo. Instrumenty, malarstwo, teatr, kino i książki po esperancku z wymową i przydatnymi zwrotami.

**Muzyka** to po esperancku ***muziko***, **piosenka** – ***kanto***, **obraz** – ***pentraĵo***, **film** – ***filmo***, a **książka** – ***libro***. Na instrumencie gra się czasownikiem ***ludi***, muzyki słucha się z ***aŭskulti***, a sztukę teatralną lub film ogląda się z ***spekti***. Słowa na osoby, miejsca i dzieła wyrastają z jednego rdzenia: *pentri* – „malować” daje *pentristo* – „malarz” i *pentraĵo* – „obraz”. Zapis wymowy dzieli słowa na sylaby, a sylaba akcentowana jest zapisana wielkimi literami; dźwięki są zapisane po polsku (ĉ = cz, ĝ = dż, ĥ = ch, ĵ = ż, ŝ = sz, ŭ = ł, v = w, c = jak w „cena”). Podstawy hobby, takie jak *ŝati* i *ludi*, są na stronie [hobby i sport](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/hobby-i-sport/); ta strona dodaje szersze słownictwo.

## Muzyka i śpiew

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| muzyka | *muziko* | mu-ZI-ko | przymiotnik *muzika* |
| muzykować | *muziki* | mu-ZI-ki | głosem lub na instrumencie (ReVo) |
| piosenka | *kanto* | KAN-to | |
| śpiewać | *kanti* | KAN-ti | *kantado* – „śpiewanie” |
| śpiewak, piosenkarz | *kantisto* | kan-TIS-to | |
| autor piosenek | *kantverkisto* | kant-wer-KIS-to | *kanto* + *verkisto* |
| utwór muzyczny | *muzikaĵo* | mu-zi-KA-żo | |
| komponować | *komponi* | kom-PO-ni | ReVo: także o wierszach i powieściach |
| kompozytor | *komponisto* | kom-po-NIS-to | |
| koncert | *koncerto* | kon-CER-to | |
| orkiestra | *orkestro* | or-KES-tro | |
| dyrygent | *dirigento* | di-ri-GEN-to | |
| chór | *ĥoro*, *koruso* | CHO-ro, ko-RU-so | ReVo definiuje *koruso* jako *ĥoro* |
| zespół muzyczny | *muzikgrupo* | mu-zik-GRU-po | |
| opera | *opero* | o-PE-ro | *operejo* – „gmach opery” |
| symfonia | *simfonio* | sim-fo-NI-o | |
| jazz | *ĵazo* | ŻA-zo | zob. wymowa niżej |
| muzyka rockowa | *rokmuziko* | rok-mu-ZI-ko | samo *roko* to duża skała (ReVo) |
| rap | *repo* | RE-po | |
| pieśń ludowa | *popolkanto* | po-pol-KAN-to | |
| kołysanka | *lulkanto* | lul-KAN-to | |

## Instrumenty muzyczne

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| instrument muzyczny | *muzikilo*, *muzikinstrumento* | mu-zi-KI-lo, mu-zi-kin-stru-MEN-to | samo *instrumento* znaczy też „narzędzie” |
| pianino, fortepian | *piano* | pi-A-no | wykonawca: *pianisto* |
| organy | *orgeno* | or-GE-no | *organo* to narząd ciała |
| syntezator | *sintezilo* | sin-te-ZI-lo | |
| gitara | *gitaro* | gi-TA-ro | wykonawca: *gitaristo* |
| skrzypce | *violono* | wi-o-LO-no | wykonawca: *violonisto* |
| wiolonczela | *violonĉelo* | wi-o-lon-CZE-lo | |
| kontrabas | *kontrabaso* | kon-tra-BA-so | |
| harfa | *harpo* | HAR-po | |
| flet | *fluto* | FLU-to | |
| klarnet | *klarneto* | klar-NE-to | |
| obój | *hobojo* | ho-BO-jo | |
| fagot | *fagoto* | fa-GO-to | |
| trąbka | *trumpeto* | trum-PE-to | wykonawca: *trumpetisto* |
| puzon | *trombono* | trom-BO-no | |
| saksofon | *saksofono* | sak-so-FO-no | |
| akordeon | *akordiono* | a-kor-di-O-no | |
| bęben | *tamburo* | tam-BU-ro | perkusista: *tamburisto* |

Aby powiedzieć, że grasz na instrumencie, użyj *ludi* z dopełnieniem na *-n*: *Dick ludis pianon kaj Lucy kantis* – „Dick grał na pianinie, a Lucy śpiewała.” Życzenie działa tak samo: *Mi ĉiam volis lerni ludi tamburon* – „Zawsze chciałem nauczyć się grać na bębnach.” ReVo cytuje też *ludi sur la gitaro*; zob. [biernik](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/biernik/). Wykonawca dostaje *-ist-*, ale ReVo definiuje *violonisto* jako zawodowca, więc w odniesieniu do hobby bezpieczniejszy jest czasownik: *Mi ludas gitaron.*

## Sztuka, malarstwo i muzea

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| sztuka | *arto* | AR-to | *belarto* – „sztuka piękna” |
| artysta | *artisto* | ar-TIS-to | |
| malować (obraz) | *pentri* | PEN-tri | przedstawia coś liniami i kolorami |
| obraz | *pentraĵo* | pen-TRA-żo | |
| malarz | *pentristo* | pen-TRIS-to | |
| farba | *farbo* | FAR-bo | *farbi* – „pokrywać farbą” |
| pędzel | *peniko* | pe-NI-ko | |
| rysować | *desegni* | de-SEG-ni | |
| rysunek | *desegnaĵo* | de-seg-NA-żo | |
| rzeźbić | *skulpti* | SKULP-ti | |
| rzeźba | *skulptaĵo* | skulp-TA-żo | sztuka rzeźbiarska: *skulptarto* |
| rzeźbiarz | *skulptisto* | skulp-TIS-to | |
| posąg | *statuo* | sta-TU-o | |
| obraz, wizerunek | *bildo* | BIL-do | |
| portret | *portreto* | por-TRE-to | |
| pejzaż | *pejzaĝo* | pej-ZA-dżo | |
| zdjęcie | *foto* | FO-to | ReVo: dziś używane częściej niż *fotaĵo* |
| fotografować | *fotografi* | fo-to-GRA-fi | aparat: *fotilo* |
| muzeum | *muzeo* | mu-ZE-o | |
| galeria | *galerio* | ga-le-RI-o | galeria sztuki (ReVo) |
| wystawa | *ekspozicio* | eks-po-zi-CI-o | |

*Desegni* rysuje kształty liniami, *pentri* używa kolorów, a *farbi* pokrywa powierzchnię, jak w przykładzie z ReVo *blankfarba muro* – „pomalowana na biało ściana”.

## Teatr, film i telewizja

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| teatr | *teatro* | te-A-tro | |
| sztuka teatralna | *teatraĵo* | te-a-TRA-żo | |
| aktor, aktorka | *aktoro*, *aktorino* | ak-TO-ro, ak-to-RI-no | *-in-* tworzy rodzaj żeński |
| rola | *rolo* | RO-lo | *ludi la rolon de Hamleto* (ReVo) |
| scena | *scenejo* | sce-NE-jo | |
| scenariusz | *scenaro* | sce-NA-ro | ReVo: zarys sztuki lub filmu |
| reżyser | *reĝisoro* | re-dżi-SO-ro | zob. wymowa niżej |
| przedstawienie, spektakl | *spektaklo* | spek-TA-klo | |
| widz | *spektanto* | spek-TAN-to | |
| dramat, komedia, tragedia | *dramo*, *komedio*, *tragedio* | DRA-mo, ko-me-DI-o, tra-ge-DI-o | |
| bilet | *bileto* | bi-LE-to | |
| oklaskiwać | *aplaŭdi* | a-PLAŁ-di | *aplaŭdo* – „oklaski” |
| film | *filmo* | FIL-mo | *filmi* – „filmować” |
| kino (sztuka) | *kino* | KI-no | „film jako dziedzina” |
| kino (budynek) | *kinejo* | ki-NE-jo | ReVo podaje też *kinoteatro* |
| filmowiec | *filmisto* | fil-MIS-to | |
| film animowany | *desegnofilmo* | de-seg-no-FIL-mo | |
| telewizja | *televido* | te-le-WI-do | |

## Książki i literatura

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| książka | *libro* | LI-bro | |
| powieść | *romano* | ro-MA-no | także „Rzymianin” (ReVo) |
| nowela, krótkie opowiadanie | *novelo* | no-WE-lo | ReVo: zwykle poniżej 50 stron |
| opowieść, opowiadanie | *rakonto* | ra-KON-to | |
| baśń, bajka | *fabelo* | fa-BE-lo | |
| poemat, utwór poetycki | *poemo* | po-E-mo | |
| poezja | *poezio* | po-e-ZI-o | |
| poeta | *poeto* | po-E-to | |
| wers, rym | *verso*, *rimo* | WER-so, RI-mo | |
| tworzyć, pisać (dzieło) | *verki* | WER-ki | *verko* – „dzieło” |
| pisarz, autor | *verkisto*, *aŭtoro* | wer-KIS-to, ał-TO-ro | |
| rozdział | *ĉapitro* | cza-PI-tro | |
| czytać | *legi* | LE-gi | *legado* – „czytanie” |
| biblioteka | *biblioteko* | bi-bli-o-TE-ko | |
| księgarnia | *librejo* | li-BRE-jo | |
| wydawnictwo | *eldonejo* | el-do-NE-jo | *eldoni* – „wydawać” |

## Czasowniki do słuchania, oglądania i tworzenia

| Czasownik | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| *kanti* | śpiewać | *Ĉu vi povas kanti tiun kanton?* – Czy potrafisz zaśpiewać tę piosenkę? |
| *aŭskulti* | słuchać | *Mi aŭskultas muzikon en la aŭto.* – Słucham muzyki w samochodzie. |
| *aŭdi* | słyszeć | *Mi aŭskultis sed mi aŭdis nenion.* – Słuchałem, ale nic nie słyszałem. |
| *spekti* | oglądać przedstawienie | *Ni spektis novan elsendon en televido.* – Oglądaliśmy nową audycję w telewizji. |
| *pentri* | malować | *Mia ŝatokupo estas pentri sovaĝajn florojn.* – Moje hobby to malowanie dzikich kwiatów. |
| *komponi* | komponować | *Kiom da simfonioj komponis Betoveno?* – Ile symfonii skomponował Beethoven? |
| *verki* | tworzyć dzieło, pisać | *Ĉu tiun ĉi libron verkis vi?* – Czy tę książkę napisałeś ty? |
| *legi* | czytać | *Dum la manĝo mi legis libron.* – Podczas posiłku czytałem książkę. |

ReVo definiuje *aŭskulti* jako zwracanie uwagi po to, by usłyszeć, a *aŭdi* jako odbieranie dźwięków uszami. *Spekti* dotyczy czegoś wystawianego lub pokazywanego: ReVo opisuje je jako oglądanie i słuchanie tego, co jest prezentowane w teatrze, kinie lub cyrku. *Rigardi* to kierowanie oczu na coś.

## Od rdzenia do osoby, miejsca i dzieła

| Przyrostek | Znaczenie (PMEG) | Przykłady |
|---|---|---|
| *-ist-* | osoba często zajęta czymś, być może zawodowo | *pentristo*, *skulptisto*, *kantisto*, *verkisto* |
| *-aĵ-* | rzecz konkretna | *pentraĵo*, *desegnaĵo*, *teatraĵo*, *muzikaĵo* |
| *-ej-* | miejsce przeznaczone do czegoś | *koncertejo*, *kinejo*, *scenejo*, *librejo* |
| *-il-* | narzędzie lub instrument | *muzikilo*, *fotilo*, *sintezilo* |
| *-ar-* | całość z wielu części | *verkaro* – „wszystkie dzieła jednego autora”, *kantaro* – „śpiewnik” |
| *-ad-* | trwająca czynność | *kantado*, *legado*, *pentrado* |
| *-ind-* | zasługuje na wykonanie | *vidinda* – „wart zobaczenia”, *leginda* – „wart przeczytania” |

Znasz jeden rdzeń, a dostajesz całą rodzinę: z *kanti* wynikają *kanto*, *kantisto* i *kantado*. Zob. [przyrostki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przyrostki/) i [słowotwórstwo](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/slowotworstwo/).

## Dla Polaków: pułapki i ułatwienia

**Grać na gitarze, grać w tenisa.** Polszczyzna wymaga „na” przy instrumentach i „w” przy grach. Po esperancku jest jedna konstrukcja: *ludi gitaron*, *ludi tenison*, bez przyimka, z *-n*. Forma z *sur* (*ludi sur la gitaro*), najbliższa polskiemu „na”, też jest poprawna.

**Romano to każda powieść.** Polski „romans” oznacza historię miłosną lub powieść o miłości, a *romano* to po prostu „powieść” dowolnego rodzaju; ReVo podaje też znaczenie „Rzymianin”.

**Orgeno, nie organo.** Polskie „organy” (instrument) mają tylko liczbę mnogą, a esperancki *orgeno* jest rzeczownikiem w liczbie pojedynczej. *Organo* to narząd ciała. Podobnie *violono* to „skrzypce”: *du violonoj* – „dwoje skrzypiec”.

**Kino ma dwa słowa.** Polskie „kino” to i budynek, i dziedzina sztuki. Po esperancku budynek to *kinejo* (*Mi iras al la kinejo* – „Idę do kina”), a sztuka filmowa – *kino*.

**Malować, pomalować, rysować.** Polskie „malować” obejmuje obraz i ścianę. Po esperancku obraz to *pentri*, pokrycie powierzchni farbą – *farbi*, a rysunek – *desegni*. Malarz-artysta to *pentristo*.

**Słuchać, słyszeć, oglądać.** Pary „słuchać – słyszeć” oddają *aŭskulti – aŭdi*. „Oglądać” przedstawienie lub film to *spekti*, a „patrzeć” – *rigardi*.

**Wymowa.** *Ĵazo* czyta się „ŻA-zo”, nie „dżez”. *Reĝisoro* ma *ĝ*, czyli „dż”: „re-dżi-SO-ro”, choć polski „reżyser” ma „ż”. *Ĥoro* to „CHO-ro”, jak polski „chór”. Litera *ŭ* w *aŭtoro* i *aplaŭdi* to „ł”.

**Podobać się.** Polskie „podobać się” działa jak *plaĉi al*: podmiotem jest rzecz, a osoba stoi w celowniku. *Ĉu la ekspozicio plaĉis al vi?* – „Czy wystawa ci się podobała?”

## Przydatne zwroty

| Esperanto | Po polsku |
|---|---|
| *Kian muzikon vi ŝatas?* | Jaką muzykę lubisz? |
| *Mi ŝatas ĵazon, sed mi ne ŝatas rokmuzikon.* | Lubię jazz, ale nie lubię muzyki rockowej. |
| *Mi ludas gitaron.* | Gram na gitarze. |
| *Kiom kostas bileto por la koncerto?* | Ile kosztuje bilet na koncert? |
| *Kie estas la plej proksima muzeo?* | Gdzie jest najbliższe muzeum? |
| *Mi ŝatas pentri pejzaĝojn.* | Lubię malować pejzaże. |
| *Ĉu la ekspozicio plaĉis al vi?* | Czy wystawa ci się podobała? |
| *Ĉu vi iras al la kinejo?* | Idziesz do kina? |
| *Kiu estas via plej ŝatata aktoro?* | Kto jest twoim ulubionym aktorem? |
| *Kion vi legas nun?* | Co teraz czytasz? |
| *Tiu libro estas leginda.* | Tę książkę warto przeczytać. |

*Kian muzikon?* pyta o rodzaj muzyki, a *Kiun muzikon?* pytałoby o jedną z góry znanych (zob. [korelatywy](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/slowa-tabelowe/)). W zdaniu *Ĉu la ekspozicio plaĉis al vi?* wystawa jest podmiotem, a osoba stoi po *al*; o *plaĉi* i *ŝati* zob. [uczucia](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/uczucia-i-emocje/).

## Własna muzyka, filmy i książki esperanta

Esperanto ma własną kulturę. Wytwórnia Vinilkosmo wydaje albumy esperanckie od 1990 roku, festiwal KEF rozpoczął się w 1986 roku, a *Angoroj* (1964) to pierwszy film fabularny nakręcony w całości po esperancku. Przekład Zamenhofa, *Hamleto*, ukazał się w 1894 roku, a *Gerda malaperis!* (1983) Claude’a Pirona to powieść kryminalna napisana dla uczących się. Więcej na stronach o [muzyce i filmie](https://esperantopedia.org/pl/o-esperanto/muzyka-i-film/) oraz [literaturze esperanckiej](https://esperantopedia.org/pl/o-esperanto/literatura/). Na początek rozmowy: *Ĉu vi konas grupon, kiu kantas en Esperanto?* – „Znasz zespół, który śpiewa po esperancku?”

## Częste pytania

### Jak powiedzieć po esperancku „gram na gitarze”?

*Mi ludas gitaron.* Przy każdym instrumencie użyj *ludi* z *-n*: *ludi pianon*, *ludi violonon*. Istnieje też forma z *sur*: *ludi sur la gitaro*.

### Jaka jest różnica między aŭskulti a aŭdi?

*Aŭskulti* to słuchać celowo, a *aŭdi* – słyszeć. *Mi aŭskultis sed mi aŭdis nenion* znaczy „Słuchałem, ale nic nie słyszałem”.

### Jak po esperancku powiedzieć „malarz”, „obraz” i „rzeźbiarz”?

*Pentristo*, *pentraĵo* i *skulptisto*. Dodaj *-ist-* do rdzenia, by nazwać osobę, a *-aĵ-*, by nazwać wytworzoną rzecz.

### Jak po esperancku jest „kino”?

*Kinejo* to budynek, w którym pokazuje się filmy, a *kino* to sztuka filmowa, jak w *Vi ŝatas kinon, ĉu ne?* – „Lubisz kino, prawda?”

### Jakie jest esperanckie słowo na „powieść”?

*Romano*. Nowela to *novelo*, opowiadanie – *rakonto*, a utwór poetycki – *poemo*. Autor to *verkisto* lub *aŭtoro*.

## Źródła

- ReVo: [muziko, muziki, muzikisto, muzikaĵo, muzikilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/muzik.html), [kanto, kanti, kantisto, kantado](https://reta-vortaro.de/revo/art/kant.html), [komponi, komponisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/kompon.html), [koncerto, koncertejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/koncer1.html), [orkestro](https://reta-vortaro.de/revo/art/orkest.html), [dirigento](https://reta-vortaro.de/revo/art/dirigent.html), [ĥoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/hxor.html), [koruso](https://reta-vortaro.de/revo/art/korus.html), [grupo (muzikgrupo)](https://reta-vortaro.de/revo/art/grup.html), [simfonio](https://reta-vortaro.de/revo/art/simfon.html), [ĵazo](https://reta-vortaro.de/revo/art/jxaz.html), [repo](https://reta-vortaro.de/revo/art/rep.html), [roko](https://reta-vortaro.de/revo/art/rok.html), [lulkanto](https://reta-vortaro.de/revo/art/kant.html)
- ReVo: [instrumento](https://reta-vortaro.de/revo/art/instru2.html), [piano](https://reta-vortaro.de/revo/art/pian.html), [orgeno](https://reta-vortaro.de/revo/art/orgen.html), [organo](https://reta-vortaro.de/revo/art/organ.html), [sintezilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sintez.html), [gitaro](https://reta-vortaro.de/revo/art/gitar.html), [violono](https://reta-vortaro.de/revo/art/violon.html), [violonĉelo](https://reta-vortaro.de/revo/art/violon1.html), [kontrabaso](https://reta-vortaro.de/revo/art/kontra1.html), [harpo](https://reta-vortaro.de/revo/art/harp.html), [fluto](https://reta-vortaro.de/revo/art/flut.html), [klarneto](https://reta-vortaro.de/revo/art/klarne.html), [hobojo](https://reta-vortaro.de/revo/art/hoboj.html), [fagoto](https://reta-vortaro.de/revo/art/fagot.html), [trumpeto](https://reta-vortaro.de/revo/art/trumpe.html), [trombono](https://reta-vortaro.de/revo/art/trombo.html), [saksofono](https://reta-vortaro.de/revo/art/saksof.html), [akordiono](https://reta-vortaro.de/revo/art/akordi.html), [tamburo, tamburisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/tambur.html)
- ReVo: [arto, artisto, belarto, skulptarto](https://reta-vortaro.de/revo/art/art.html), [pentri, pentraĵo, pentristo](https://reta-vortaro.de/revo/art/pentr.html), [farbo, farbi](https://reta-vortaro.de/revo/art/farb.html), [peniko](https://reta-vortaro.de/revo/art/penik.html), [desegni, desegnaĵo](https://reta-vortaro.de/revo/art/desegn.html), [skulpti, skulptaĵo, skulptisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/skulpt.html), [statuo](https://reta-vortaro.de/revo/art/statu.html), [bildo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bild.html), [portreto](https://reta-vortaro.de/revo/art/portre.html), [pejzaĝo](https://reta-vortaro.de/revo/art/pejzag.html), [foto, fotilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/fot.html), [fotografi](https://reta-vortaro.de/revo/art/fotogr.html), [muzeo](https://reta-vortaro.de/revo/art/muze.html), [galerio](https://reta-vortaro.de/revo/art/galeri.html), [ekspozicio](https://reta-vortaro.de/revo/art/ekspoz1.html)
- ReVo: [teatro, teatraĵo](https://reta-vortaro.de/revo/art/teatr.html), [aktoro, aktorino](https://reta-vortaro.de/revo/art/aktor.html), [rolo](https://reta-vortaro.de/revo/art/rol.html), [scenejo, scenaro](https://reta-vortaro.de/revo/art/scen.html), [reĝisoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/regxis.html), [spekti, spektanto](https://reta-vortaro.de/revo/art/spekt.html), [spektaklo](https://reta-vortaro.de/revo/art/spekta.html), [dramo](https://reta-vortaro.de/revo/art/dram.html), [komedio](https://reta-vortaro.de/revo/art/komedi.html), [tragedio](https://reta-vortaro.de/revo/art/traged.html), [bileto](https://reta-vortaro.de/revo/art/bilet.html), [aplaŭdi](https://reta-vortaro.de/revo/art/aplaux.html), [filmo, filmi, filmisto, desegnofilmo](https://reta-vortaro.de/revo/art/film.html), [kino, kinejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kin.html), [televido](https://reta-vortaro.de/revo/art/televid.html)
- ReVo: [libro, librejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/libr.html), [romano](https://reta-vortaro.de/revo/art/roman.html), [novelo](https://reta-vortaro.de/revo/art/novel.html), [rakonto](https://reta-vortaro.de/revo/art/rakont.html), [fabelo](https://reta-vortaro.de/revo/art/fabel.html), [poemo](https://reta-vortaro.de/revo/art/poem.html), [poezio](https://reta-vortaro.de/revo/art/poezi.html), [poeto](https://reta-vortaro.de/revo/art/poet.html), [verso](https://reta-vortaro.de/revo/art/vers.html), [rimo](https://reta-vortaro.de/revo/art/rim.html), [verki, verko, verkisto, verkaro](https://reta-vortaro.de/revo/art/verk.html), [aŭtoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/auxtor.html), [ĉapitro](https://reta-vortaro.de/revo/art/cxapit.html), [legi](https://reta-vortaro.de/revo/art/leg.html), [biblioteko](https://reta-vortaro.de/revo/art/biblio1.html), [eldoni, eldonejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/don.html), [aŭskulti](https://reta-vortaro.de/revo/art/auxsku.html), [aŭdi](https://reta-vortaro.de/revo/art/auxd.html), [rigardi](https://reta-vortaro.de/revo/art/rigard.html), [ludi](https://reta-vortaro.de/revo/art/lud.html)
- PMEG: [IST](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ist.html), [AĴ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ajh.html), [EJ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ej.html), [IL](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/il.html), [AR](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ar.html), [AD](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ad.html), [IND](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ind.html), [tabelvortoj (kia, kiu)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/tabelvortoj/bazaj_reguloj.html), [similsignifaj verboj (ŝati, plaĉi)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj_frazroloj/similsignifaj.html)
- [Tatoeba](https://tatoeba.org/en/sentences/show/428624) (CC BY 2.0 FR), zdania cytowane lub zaadaptowane: #428624 *Dick ludis pianon kaj Lucy kantis*, #2060708 *Mi ĉiam volis lerni ludi tamburon*, #429962 *Ĉu vi povas kanti tiun kanton?*, #517894 *Mi aŭskultis sed mi aŭdis nenion*, #482125 *Ni spektis novan elsendon en televido*, #704693 *Mia ŝatokupo estas pentri sovaĝajn florojn*, #4507392 *Kiom da simfonioj komponis Betoveno?*, #720003 *Ĉu tiun ĉi libron verkis vi?*, #428583 *Dum la manĝo mi legis libron*, #520223 *Kie estas la plej proksima muzeo?*, #5790666 *Ĉu la ekspozicio plaĉis al vi?*, #453495 *Ĉu vi iras al la kinejo?*, #447166 *Kiu estas via plej ŝatata aktoro?*, #3494231 *Vi ŝatas kinon, ĉu ne?*; zaadaptowane z #451182 *Kiom kostas enirbileto por la koncerto?*
- Wikipedia, [Vinilkosmo](https://en.wikipedia.org/wiki/Vinilkosmo), [Angoroj](https://en.wikipedia.org/wiki/Angoroj); Vikipedio, [Kultura Esperanto-Festivalo](https://eo.wikipedia.org/wiki/Kultura_Esperanto-Festivalo), [Gerda malaperis!](https://eo.wikipedia.org/wiki/Gerda_malaperis!); Project Gutenberg, [Hamleto](https://www.gutenberg.org/ebooks/37279)