# Cześć i do widzenia po esperancku – powitania

Source: https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/powitania/
Language: pl
Updated: 2026-10-11

> „Cześć” po esperancku to Saluton!, a „do widzenia” – Ĝis revido! lub Ĝis! Wszystkie powitania wg pory dnia, odpowiedzi na „jak się masz?” i zwyczaje.

„Cześć” po esperancku to ***Saluton!*** (sa-LU-ton), a „do widzenia” to ***Ĝis revido!*** (dżis re-WI-do) albo po prostu ***Ĝis!*** (dżis). Oba pasują o każdej porze dnia i do każdego, od przyjaciela po nieznajomego. Zapis wymowy na tej stronie dzieli słowa na sylaby i pokazuje sylabę akcentowaną wielkimi literami; dźwięki są zapisane po polsku (ĉ = cz, ĝ = dż, ĵ = ż, ŝ = sz, ŭ = ł, v = w).

## Jak się wita

| Esperanto | Wymowa | Po polsku | Kiedy |
|---|---|---|---|
| *Saluton!* | sa-LU-ton | Cześć! | Zawsze i w każdej sytuacji |
| *Sal!* | sal | Hej! | Bardzo nieformalnie, skrót od *Saluton* |
| *Bonan matenon!* | BO-nan ma-TE-non | Dzień dobry! (rano) | Rano |
| *Bonan tagon!* | BO-nan TA-gon | Dzień dobry! | W ciągu dnia |
| *Bonan vesperon!* | BO-nan wes-PE-ron | Dobry wieczór! | Wieczorem |
| *Bonvenon!* | bon-WE-non | Witaj! / Witamy! | Przyjmowanie gości |
| *Saluton al ĉiuj!* | sa-LU-ton al CZI-uj | Witajcie wszyscy! | Powitanie grupy |
| *Karaj geamikoj!* | KA-raj ge-a-MI-koj | Drodzy przyjaciele! | Początek przemówienia lub listu |

Powitania takie jak *Bonan matenon!* kończą się [biernikiem *-n*](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/biernik/), bo są skrótami pełnych zdań: *Bonan matenon!* znaczy *(Mi deziras al vi) bonan matenon!* – „(Życzę ci) dobrego ranka”. Gramatyka PMEG wyjaśnia, że to *-n* stało się zwyczajową formą takich tradycyjnych wyrażeń. *Bonan matenon* i podobne życzenia pojawiają się już w *Fundamento* z 1905 roku.

Polskie „dzień dobry” z grubsza odpowiada *Bonan tagon!*, ale po esperancku masz osobne życzenia na ranek (*Bonan matenon!*) i wieczór (*Bonan vesperon!*). Polskie „cześć” obejmuje i powitanie, i pożegnanie; esperanckie *Saluton!* to tylko powitanie.

## Jak się żegna

| Esperanto | Wymowa | Po polsku | Kiedy |
|---|---|---|---|
| *Ĝis!* | dżis | Pa! | Codziennie, bardzo często |
| *Ĝis revido!* / *Ĝis la revido!* | dżis (la) re-WI-do | Do widzenia! (dosłownie „do ponownego zobaczenia”) | Neutralnie |
| *Ĝis baldaŭ!* | dżis BAL-dał | Do zobaczenia wkrótce! | Gdy spotkacie się niedługo |
| *Ĝis poste!* | dżis POS-te | Do zobaczenia później! | Później tego samego dnia |
| *Ĝis morgaŭ!* | dżis MOR-gał | Do jutra! | Następnego dnia |
| *Ĝis la venonta fojo!* | dżis la we-NON-ta FO-jo | Do następnego razu! | Następne spotkanie |
| *Bonan nokton!* | BO-nan NOK-ton | Dobranoc! | Przed snem lub przy późnym wyjściu |
| *Fartu bone!* | FAR-tu BO-ne | Trzymaj się! (dosłownie „miej się dobrze”) | Ciepłe pożegnanie |
| *Bonan vojaĝon!* | BO-nan wo-JA-dżon | Szerokiej drogi! | Ktoś wyjeżdża |
| *Adiaŭ!* | a-DI-ał | Żegnaj! | Rozstanie na długo lub na zawsze |

*Ĝis* to przyimek oznaczający „do (jakiegoś momentu)”, więc *Ĝis!* to dosłownie „Do…!” – reszta zdania jest domyślna. PMEG zauważa, że *Adiaŭ!* w codziennej mowie bardzo rzadko się używa; woli się *Ĝis revido!* lub *Ĝis!*, które sugerują, że jeszcze się spotkacie. Mów *Adiaŭ!* tylko wtedy, gdy naprawdę nie spodziewasz się zobaczyć kogoś przez długi czas.

## „Jak się masz?” i odpowiedzi

| Esperanto | Wymowa | Po polsku |
|---|---|---|
| *Kiel vi fartas?* | KI-el wi FAR-tas | Jak się masz? |
| *Kiel vi?* | KI-el wi | Jak tam? (nieformalnie) |
| *Kio nova?* | KI-o NO-wa | Co nowego? |
| *Bone, dankon. Kaj vi?* | BO-ne, DAN-kon. kaj wi | Dobrze, dziękuję. A ty? |
| *Tre bone!* | tre BO-ne | Bardzo dobrze! |
| *Bonege!* | bo-NE-ge | Świetnie! |
| *Ne malbone.* | ne mal-BO-ne | Nieźle. |
| *Tiel-tiel.* | TI-el TI-el | Tak sobie. (potocznie) |
| *Malbone.* | mal-BO-ne | Źle. / Niedobrze. |
| *Nenio speciala.* | ne-NI-o spe-ci-A-la | Nic specjalnego. |

*Farti* znaczy „mieć się w określony sposób pod względem zdrowia i samopoczucia”: *Mi fartas bone* – „Mam się dobrze”. Odpowiedź ma przysłówek na *-e* (*bone*, nie *bona*), bo opisuje, jak ci się wiedzie.

## Formalnie czy nieformalnie?

Esperanto używa ***vi*** dla wszystkich – jednej osoby lub wielu, dziecka i ministra (zobacz [zaimki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/zaimki/)). Zaimek „ty” w liczbie pojedynczej, *ci*, istnieje teoretycznie, ale PMEG zauważa, że zwykle się go nie używa. Po polsku wybierasz między „ty”, „wy”, „pan/pani” i „państwo”; po esperancku załatwia to jedno *vi*, a oficjalność wyrażają inne słowa:

- **Tytuły:** *sinjoro* – „pan”, *sinjorino* – „pani”, *gesinjoroj* – „państwo” (panie i panowie).
- **Listy:** *Estimata sinjoro Novak* – „Szanowny Panie Novak”, dosłownie „ceniony” (oficjalnie); *Kara Maria* – „Droga Mario” (przyjaźnie).
- **Zakończenie:** *Amike* – „przyjacielsko” lub *Kore* – „serdecznie” w listach do znajomych; *Ĝis!* w krótkiej wiadomości.

## Zwyczaje powitalne esperantystów

- **„Ĝis!” wszędzie.** PMEG zauważa, że *ĝis* i *ĝis revido* to zwykłe pożegnania; *Ĝis!* zobaczysz w rozmowie, na czacie i w e-mailu.
- **Samideano.** Niektórzy esperantyści zwracają się do siebie *samideano* – dosłownie „człowiek tej samej idei”, czyli współesperantysta.
- **Nie „krokodyluj”.** Na wydarzeniach esperanckich przechodzenie na język ojczysty z rodakami nazywa się *krokodili* – „krokodylić” – i zwykle jest niemile widziane.
- **Krótkie nieformalne formy.** W internecie zobaczysz *Sal!* zamiast *Saluton!* oraz *Ĉaŭ!* (od włoskiego *ciao*).

Więcej codziennych zwrotów znajdziesz w artykule [Podstawowe zwroty po esperancku](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/podstawowe/). O porach dnia i godzinach przeczytasz w artykule [dni, miesiące i czas](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/dni-i-miesiace/).

## Częste pytania

### Jak powiedzieć „cześć” po esperancku?

*Saluton!* (sa-LU-ton). Pasuje o każdej porze i w każdej sytuacji. Rano możesz też powiedzieć *Bonan matenon!*, a w ciągu dnia *Bonan tagon!*

### Jak powiedzieć „do widzenia” po esperancku?

*Ĝis revido!* albo po prostu *Ĝis!* – dosłownie „do ponownego zobaczenia” i „do”. *Ĝis morgaŭ!* znaczy „Do jutra!”, a *Ĝis baldaŭ!* – „Do zobaczenia wkrótce!”

### Dlaczego esperanckie powitania kończą się na -n?

To skrócone zdania: *Bonan tagon!* oznacza „Życzę ci dobrego dnia”, gdzie *tagon* jest dopełnieniem słowa „życzę”. Końcówka biernika *-n* została po opuszczeniu czasownika.

### Jaka jest różnica między Ĝis a Adiaŭ?

*Ĝis* zakłada kolejne spotkanie; *Adiaŭ* jest na długie lub ostateczne rozstanie. W życiu codziennym prawie wszyscy mówią *Ĝis!*

### Jak odpowiedzieć na „Kiel vi fartas?”

*Bone, dankon. Kaj vi?* – „Dobrze, dziękuję. A ty?” Inne odpowiedzi to *Tre bone!* – „Bardzo dobrze!”, *Ne malbone* – „Nieźle” i *Tiel-tiel* – „Tak sobie”.

## Źródła

- [PMEG: Mallongigitaj frazoj – Bonan matenon!, Saluton!](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/frazospecoj/mallongigitaj_frazoj.html)
- [PMEG: Oficialaj ekkrioj – Adiaŭ i Ĝis revido](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/ekkrioj_sonimitoj/oficialaj_ekkrioj.html)
- [PMEG: Personaj pronomoj – vi i ci](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/personaj.html)
- [ReVo: adiaŭ](https://reta-vortaro.de/revo/art/adiaux.html)
- [Wiktionary: saluton](https://en.wiktionary.org/wiki/saluton), [sal](https://en.wiktionary.org/wiki/sal), [ĝis](https://en.wiktionary.org/wiki/%C4%9Dis), [kiel vi fartas](https://en.wiktionary.org/wiki/kiel_vi_fartas), [amike](https://en.wiktionary.org/wiki/amike), [kore](https://en.wiktionary.org/wiki/kore), [ĉaŭ](https://en.wiktionary.org/wiki/%C4%89a%C5%AD)
- [Vikipedio: Samideano](https://eo.wikipedia.org/wiki/Samideano)
- [Vikipedio: Krokodili](https://eo.wikipedia.org/wiki/Krokodili)