# Slang esperancki: krokodili, kabei, mojosa i inne słowa

Source: https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/slang-esperancki/
Language: pl
Updated: 2026-10-11

> Slang esperantystów: krokodili (mówić innym językiem), kabei (odejść z ruchu, od Kabego 1911), mojosa (fajny, 2003), gufujo i więcej, z wymową.

Slang esperancki to nieformalne słownictwo, które mówiący stworzyli dla siebie: ***krokodili*** – „mówić innym językiem wśród esperantystów”, ***kabei*** – „odejść z ruchu”, ***samideano*** – „współesperantysta” i ***mojosa*** – „fajny”. Kursy rzadko uczą tych słów, ale spotkasz je na kongresach, w grupach i na czacie. Większość powstała ze zwykłych cząstek słowotwórczych, takich jak *-ul-*, *-ism-* i *-aĵ-* (zob. [przyrostki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przyrostki/)), więc często da się je odgadnąć. Zapis wymowy dzieli słowa na sylaby, a sylaba akcentowana jest zapisana wielkimi literami; dźwięki są zapisane po polsku (ĉ = cz, ĝ = dż, ĵ = ż, ŝ = sz, ŭ = ł, v = w; zob. [alfabet i wymowa](https://esperantopedia.org/pl/nauka/alfabet/)).

## Słowa o społeczności

| Esperanto | Znaczenie | Pochodzenie / uwaga |
|---|---|---|
| *Esperantujo* (es-pe-ran-TU-jo) | „kraj” esperanta: społeczność i wszystkie miejsca jej spotkań, od kongresów po grupy w internecie | *Esperanto* + *-ujo*, jak w nazwach krajów (*Francujo*). Pisze się też *Esperantio*. Nie ma terytorium. |
| *samideano* (sa-mi-de-A-no) | współesperantysta (dosłownie „człowiek tej samej idei”); przyjazny sposób zwrócenia się do niego | *sama* „taki sam” + *ideo* „idea” + *-ano* „członek”. Zamenhof używał go w przemówieniach na kongresach. |
| *esperantisto* (es-pe-ran-TIS-to) | ktoś, kto zna i używa esperanta | Niektórzy wolą *esperantoparolanto* „mówiący po esperancku”, bo *-isto* może sugerować zawód albo ideologię. |
| *verdulo* (wer-DU-lo) | zapalony esperantysta | *verda* „zielony” + *-ulo* „osoba”; zielony to kolor ruchu. Znaczy też członka partii zielonych. |
| *denaskulo* (de-nas-KU-lo) | rodzimy użytkownik: ktoś, kto nauczył się esperanta jako dziecko w domu | *denaska* „od urodzenia” + *-ulo*. Zob. [rodzimi użytkownicy](https://esperantopedia.org/pl/o-esperanto/rodzimi-uzytkownicy/). |
| *interna ideo* (in-TER-na i-DE-o) | „idea wewnętrzna”: nadzieja, że esperanto zbliży ludy jak braci | Wyrażenie Zamenhofa z jego przemówień, m.in. na kongresie w Krakowie w 1912 roku. |

## Słowa o używaniu języka

| Esperanto | Znaczenie | Pochodzenie / uwaga |
|---|---|---|
| *krokodili* (kro-ko-DI-li) | mówić innym językiem niż esperanto wśród esperantystów, zwykle wspólnym językiem ojczystym | *krokodilo* „krokodyl” + *-i*. Pochodzenie jest niepewne; jedna z opowieści mówi o drewnianym krokodylu na zajęciach Andreo Cseha. |
| *aligatori*, *kajmani*, *gaviali* | rzadsi krewni. *Aligatori*: język, którym część obecnych mówi od urodzenia. *Kajmani*: język, którym nikt z obecnych nie mówi od urodzenia. *Gaviali*: używanie esperanta tam, gdzie lepiej pasowałby inny język | Więcej gadów, na wzór *krokodili*. Dokładne definicje bywają różne. |
| *kabei* (ka-BE-i) | opuścić ruch esperancki po wcześniejszej aktywności | Od pseudonimu *Kabe* Kazimierza Beina; zob. niżej. |
| *volapukaĵo* (wo-la-pu-KA-żo) | bełkot; coś, czego nie sposób zrozumieć | *Volapuko* + *-aĵo* „rzecz”. Żart o wolapüku, wcześniejszym języku planowym (1879), który konkurował z esperantem. |
| *bonantagulo* (bo-nan-ta-GU-lo) | żartobliwe określenie kogoś, kto zna esperanto tylko na tyle, by się przywitać | *bonan tagon* „dzień dobry” + *-ulo*. Może zabrzmieć nieuprzejmie, więc używaj ostrożnie. |
| *mojosa* (mo-JO-sa) | fajny, świetny, stylowy; słyszany głównie od młodszych mówiących | Wymyślone w 2003 roku na młodzieżowym seminarium na Węgrzech z pierwszych liter *modern-jun-stil* „nowoczesny-młody-styl”: M, J, S, czytane *mo-jo-so*. Jest też *mojosega* „bardzo fajny”. |

## Słowa o celach ruchu

| Esperanto | Znaczenie | Pochodzenie / uwaga |
|---|---|---|
| *fina venko* (FI-na WEN-ko) | „ostateczne zwycięstwo”: nadzieja, że kiedyś większość ludzi będzie mówić po esperancku jako drugim językiem | Często pisane *Fina Venko*. |
| *finvenkismo*, *finvenkisto* (fin-wen-KIS-mo, fin-wen-KIS-to) | dążenie do tego celu; osoba, która go wyznaje | *fina venko* + *-ismo* „doktryna” albo *-isto*. |
| *raŭmismo* (rał-MIS-mo) | pogląd, że esperanto ma wartość już dziś, jako żywy język i wspólnota kulturowa, a nie tylko jako przyszły język świata | Od Manifestu z Rauma, napisanego w 1980 roku w Rauma w Finlandii. Często przeciwstawiany *finvenkismo*; zob. [krytyka](https://esperantopedia.org/pl/o-esperanto/krytyka/). |
| *zamenhofa* (za-men-HO-fa) | zamenhofowski; zgodny z jego własnym użyciem i przykładami | PMEG nazywa *zamenhofaj* przykłady, które bierze z jego tekstów. |

## Wydarzenia i miejsca

| Esperanto | Znaczenie | Pochodzenie / uwaga |
|---|---|---|
| *gufujo* (gu-FU-jo) | spokojna nocna kawiarnia na imprezach esperanckich: świece, herbata zamiast alkoholu, zakaz palenia, muzyka lub czytanie | *gufo* „sowa” (też puchacz), symbol nocnych marków, + *-ujo*. Pierwsza odbyła się pod koniec 1995 roku na niemieckim młodzieżowym seminarium noworocznym. |
| *UK* (u-KO) | Światowy Kongres Esperanto, *Universala Kongreso* | Zob. [Światowy Kongres Esperanto](https://esperantopedia.org/pl/o-esperanto/swiatowy-kongres/). |
| *IJK* | Międzynarodowy Kongres Młodzieży, *Internacia Junulara Kongreso* | Organizuje go TEJO; pierwszy odbył się w 1938 roku w Groet w Holandii. |
| *Pasporta Servo* (pas-POR-ta SER-wo) | „Służba paszportowa”: lista gospodarzy, którzy oferują bezpłatny nocleg podróżującym esperantystom | Od 1974 roku, z początkowo 40 gospodarzami. Zob. [Pasporta Servo](https://esperantopedia.org/pl/o-esperanto/pasporta-servo/). |

## Skróty w piśmie i na czacie

| Esperanto | Znaczenie | Pochodzenie / uwaga |
|---|---|---|
| *ktp*, *k.t.p.* | „i tak dalej” | *kaj tiel plu*. PMEG pisze je z kropkami. |
| *ekz.* | „na przykład” | *ekzemple*. |
| *k.a.*, *k.s.* | „i inni”, „i podobne” | *kaj aliaj*, *kaj similaj*. |
| *t.e.* | „to jest” | *tio estas*. |
| *bv*, *bv.* | „proszę” | *bonvolu*, w wiadomościach i na czacie. |
| *s-ro*, *s-ino*, *d-ro* | „pan”, „pani”, „dr” | *sinjoro*, *sinjorino*, *doktoro*. |

Potoczne powitania, jak *Sal!*, *Ĉaŭ!* i *Ĝis!*, są na stronie [powitania](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/powitania/). Klawiatury bez liter *ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ* są powodem, dla którego na czatach często pisze się *cx*, *gx* itd.; zob. [system x](https://esperantopedia.org/pl/nauka/alfabet/).

## Kim był Kabe i dlaczego jego imię stało się czasownikiem?

*Kabe* to pseudonim Kazimierza Beina (1872–1959), polskiego okulisty i jednego z czołowych wczesnych tłumaczy i stylistów esperanta. Pseudonim to polskie czytanie jego inicjałów K.B.: litery „ka” i „be” składają się na *Kabe*. Esperanto poznał w 1903 roku, w 1904 zyskał sławę przekładem powieści Sieroszewskiego *La fundo de l' mizero*, a od 1906 był wiceprezesem Akademii Esperanta. W 1907 ukazał się jego przekład *Faraona* Prusa (*La Faraono*).

W 1911 roku nagle porzucił ruch, nie wyjaśniając dlaczego. W wywiadzie z 1931 roku powiedział, że brak postępów języka sprawił, iż nie widzi już w nim rozwiązania. Esperantyści utworzyli od jego nazwiska czasownik *kabei*, a w 1935 roku poeta Kálmán Kalocsay napisał w *Enciklopedio de Esperanto*, że stał się on symbolem odstępstwa.

## Slang w zdaniach

| Esperanto | Po polsku |
|---|---|
| *Ni krokodilis la tutan vesperon.* | Cały wieczór mówiliśmy w swoim języku, nie po esperancku. |
| *La koncerto estis mojosega!* | Koncert był naprawdę fajny! |
| *Tiu instrukcio estas por mi volapukaĵo.* | Ta instrukcja to dla mnie bełkot. |
| *Ni renkontiĝu en la gufujo post la koncerto.* | Spotkajmy się w gufujo po koncercie. |
| *Ĝis, samideanoj!* | Do zobaczenia, współesperantyści! |

## Kiedy używać tego slangu?

- **Wśród przyjaciół, na imprezach i na czacie.** W tekstach formalnych używaj standardowych słów i [podstawowych zwrotów](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/podstawowe/).
- **Objaśnij słowo, gdy nie masz pewności.** Wielu starszych mówiących nigdy nie spotkało *mojosa*.
- **Nie pouczaj innych.** Vikipedio zauważa, że strofowanie początkujących okrzykiem *Ne krokodilu!* może ich odstraszyć. Krótkie przejście na inny język, by wyjaśnić początkującemu zagadnienie gramatyczne, jest bardziej akceptowane.

## Częste pytania

### Co znaczy krokodili w esperanto?

To mówienie innym językiem niż esperanto wśród esperantystów, zwykle wspólnym językiem ojczystym. Mówiący tego nie pochwalają, bo spotkania to rzadka okazja do ćwiczeń, a poza tym może to wykluczać innych i robić złe wrażenie na osobach z zewnątrz.

### Co znaczy kabei?

*Kabei* znaczy opuścić ruch esperancki po tym, jak było się jego aktywnym członkiem. Pochodzi od *Kabe*, pseudonimu Kazimierza Beina, czołowego tłumacza, który odszedł w 1911 roku.

### Co znaczy mojosa?

*Mojosa* znaczy „fajny”. Powstało w 2003 roku z pierwszych liter *modernjunstila* „nowoczesny-młody-stylowy” i znajduje się dziś w internetowym słowniku ReVo.

### Czym jest gufujo?

*Gufujo* to spokojna, rozświetlona świecami nocna kawiarnia na imprezach esperanckich, z herbatą zamiast alkoholu. Pierwsza odbyła się pod koniec 1995 roku; *gufo* znaczy „sowa”.

### Czym jest Esperantujo?

*Esperantujo* to nieformalna nazwa świata esperanckiego, jego społeczności i miejsc spotkań, traktowanych tak, jakby były krajem. Mówi się też *Esperantio*.

## Źródła

- ReVo: [krokodili](https://reta-vortaro.de/revo/art/krokod.html), [Kabe, kabei](https://reta-vortaro.de/revo/art/kabe.html), [mojosa](https://reta-vortaro.de/revo/art/mojos.html), [samideano, interna ideo](https://reta-vortaro.de/revo/art/ide.html), [-uj (Esperantujo)](https://reta-vortaro.de/revo/art/uj.html), [verdulo](https://reta-vortaro.de/revo/art/verd.html), [denaskulo](https://reta-vortaro.de/revo/art/nask.html), [Fina Venko, finvenkismo](https://reta-vortaro.de/revo/art/venk.html), [raŭmismo](https://reta-vortaro.de/revo/art/rauxm.html), [Volapuko](https://reta-vortaro.de/revo/art/volapuk.html), [zamenhofa](https://reta-vortaro.de/revo/art/zamenhof.html), [gufo](https://reta-vortaro.de/revo/art/guf.html), [sinjoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/sinjor.html), [doktoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/doktor.html)
- PMEG: [UJ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/uj.html), [IST, ISM](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ist.html), [AĴ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ajh.html), [UL](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ul.html), [AN](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/an.html), [Simboloj kaj mallongigoj](https://bertilow.com/pmeg/aldonoj/simboloj_mallongigoj.html)
- Vikipedio: [Krokodili](https://eo.wikipedia.org/wiki/Krokodili), [Kabei](https://eo.wikipedia.org/wiki/Kabei), [Kazimierz Bein](https://eo.wikipedia.org/wiki/Kazimierz_Bein), [Samideano](https://eo.wikipedia.org/wiki/Samideano), [Gufujo](https://eo.wikipedia.org/wiki/Gufujo), [Mojosa](https://eo.wikipedia.org/wiki/Mojosa), [Fina Venko](https://eo.wikipedia.org/wiki/Fina_Venko), [Raŭmismo](https://eo.wikipedia.org/wiki/Ra%C5%ADmismo), [Interna ideo](https://eo.wikipedia.org/wiki/Interna_ideo), [Esperantistoj](https://eo.wikipedia.org/wiki/Esperantistoj), [Idiomaĵoj en Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Idiomaĵoj_en_Esperanto), [Esperanta slango](https://eo.wikipedia.org/wiki/Esperanta_slango), [Internacia Seminario](https://eo.wikipedia.org/wiki/Internacia_Seminario), [Internacia Junulara Kongreso](https://eo.wikipedia.org/wiki/Internacia_Junulara_Kongreso), [Bv](https://eo.wikipedia.org/wiki/Bv)
- Wikipedia (po angielsku): [Kazimierz Bein](https://en.wikipedia.org/wiki/Kazimierz_Bein), [Esperanto culture](https://en.wikipedia.org/wiki/Esperanto_culture), [Esperantujo](https://en.wikipedia.org/wiki/Esperantujo)
- Wikisłownik (po angielsku): [krokodili](https://en.wiktionary.org/wiki/krokodili), [kabei](https://en.wiktionary.org/wiki/kabei), [mojosa](https://en.wiktionary.org/wiki/mojosa), [mojosega](https://en.wiktionary.org/wiki/mojosega), [gufujo](https://en.wiktionary.org/wiki/gufujo), [samideano](https://en.wiktionary.org/wiki/samideano), [volapukaĵo](https://en.wiktionary.org/wiki/volapuka%C4%B5o), [bonantagulo](https://en.wiktionary.org/wiki/bonantagulo), [verdulo](https://en.wiktionary.org/wiki/verdulo), [denaskulo](https://en.wiktionary.org/wiki/denaskulo), [fina venko](https://en.wiktionary.org/wiki/fina_venko), [finvenkismo](https://en.wiktionary.org/wiki/finvenkismo), [interna ideo](https://en.wiktionary.org/wiki/interna_ideo), [ktp](https://en.wiktionary.org/wiki/ktp), [bv](https://en.wiktionary.org/wiki/bv), [s-ro](https://en.wiktionary.org/wiki/s-ro), [d-ro](https://en.wiktionary.org/wiki/d-ro)
- Felix Zesch (jeden z twórców słowa): [Mojosa](https://felicx.livejournal.com/79673.html)