# Ubrania po esperancku: koszula, spodnie, buty i zakupy

Source: https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/ubrania/
Language: pl
Updated: 2026-10-11

> Koszula to ĉemizo, spodnie pantalono, but ŝuo: ubrania po esperancku z wymową, porti i surmeti, fałszywi przyjaciele oraz zwroty na zakupy.

Ubrania po esperancku to ***vestoj***, od ***vesto*** – „odzież, ubranie”, a pojedyncza część garderoby to ***vestaĵo***. Nosi się je czasownikiem ***porti*** lub ***surhavi***, wkłada ***surmeti***, a kogoś ubiera ***vesti***. Zapis wymowy dzieli słowa na sylaby, a sylaba akcentowana jest zapisana wielkimi literami; dźwięki są zapisane po polsku (ĉ = cz, ĝ = dż, ĥ = ch, ĵ = ż, ŝ = sz, ŭ = ł, v = w, c = jak w „cena”).

## Ubrania na co dzień

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| ubrania, odzież | *vestoj*, *vesto* | WES-toj, WES-to | *vesto* to także jedna sztuka odzieży |
| koszula | *ĉemizo* | cze-MI-zo | cienka, noszona na wierzchu lub pod spodem |
| koszulka (T-shirt) | *T-ĉemizo* | to-cze-MI-zo | ReVo: nieformalna koszulka z krótkim rękawem |
| bluzka | *bluzo* | BLU-zo | zob. fałszywi przyjaciele poniżej |
| sweter | *pulovero*, *svetero* | pu-lo-WE-ro, swe-TE-ro | *trikjako* to rozpinany sweter (kardigan) |
| kurtka, marynarka, żakiet | *jako* | JA-ko | rozpinana z przodu; *jaketo* to krótka |
| płaszcz | *mantelo*, *palto* | man-TE-lo, PAL-to | *palto* to płaszcz wierzchni; *pluvmantelo* to płaszcz przeciwdeszczowy |
| kamizelka | *veŝto* | WESZ-to | bez rękawów, zwykle pod marynarką |
| spodnie | *pantalono* | pan-ta-LO-no | jedna sztuka, więc liczba pojedyncza |
| dżinsy | *ĝinzo* | DŻIN-zo | ReVo zna też zapis *ĵinzo* |
| szorty, krótkie spodenki | *pantaloneto*, *ŝorto* | pan-ta-lo-NE-to, SZOR-to | |
| spódnica | *jupo* | JU-po | |
| sukienka | *robo* | RO-bo | zob. fałszywi przyjaciele poniżej |
| garnitur, kostium | *kostumo*, *vestokompleto* | kos-TU-mo, wes-to-kom-PLE-to | |

Polak rozpozna od razu kilka z tych słów: *sandalo* – „sandał”, *svetero* – „sweter”, *pulovero* – „pulower”, *palto* – „palto”, *kravato* – „krawat”, *ŝorto* – „szorty”, *piĵamo* – „piżama”. Uwaga na litery: polskie „dż” zapisuje się po esperancku jako *ĝ* (*ĝinzo* – „dżinsy”), a „ż” jako *ĵ* (*piĵamo* – „piżama”).

## Bielizna, ubrania do spania i do kąpieli

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| bielizna | *subvesto* | sub-WES-to | noszona pod widocznymi ubraniami |
| majtki, bokserki | *kalsono* | kal-SO-no | zob. fałszywi przyjaciele poniżej |
| stanik, biustonosz | *mamzono* | mam-ZO-no | *mamo* „pierś” + *zono* |
| piżama | *piĵamo* | pi-ŻA-mo | *ĵ* brzmi jak polskie „ż” |
| strój kąpielowy | *bankostumo* | ban-kos-TU-mo | *bani* „kąpać”; kąpielówki to *bankalsono* |

## Obuwie, nakrycia głowy i dodatki

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| but | *ŝuo* | SZU-o | jeden but; para to *paro da ŝuoj* |
| kozak, wysoki but | *boto* | BO-to | ReVo: wysoki but sięgający do kolana |
| sandał | *sandalo* | san-DA-lo | |
| skarpetka | *ŝtrumpeto* | sztrum-PE-to | krótka; także *duonŝtrumpo* |
| pończocha | *ŝtrumpo* | SZTRUM-po | ReVo: dziana, mniej więcej do kolana |
| kapelusz | *ĉapelo* | cza-PE-lo | ma rondo |
| czapka | *ĉapo* | CZA-po | bez ronda; *kaskedo* to czapka z daszkiem |
| krawat | *kravato* | kra-WA-to | |
| pasek, pas | *zono* | ZO-no | pas wokół talii |
| rękawiczka | *ganto* | GAN-to | jedna rękawiczka; para to *paro da gantoj* |
| szal | *ŝalo* | SZA-lo | zakładany na ramiona |

*Ganto* ma też przenośne znaczenie, takie samo jak w polszczyźnie: *ĵeti ganton* to „rzucić rękawicę”, czyli wyzwać kogoś (ReVo przytacza to użycie).

## Części ubrań i materiały

| Po polsku | Esperanto | Wymowa |
|---|---|---|
| guzik | *butono* | bu-TO-no |
| kieszeń | *poŝo* | PO-szo |
| rękaw | *maniko* | ma-NI-ko |
| kołnierz | *kolumo* | ko-LU-mo |
| zamek błyskawiczny | *zipo* | ZI-po |
| materiał, tkanina | *ŝtofo* | SZTO-fo |
| wełna | *lano* | LA-no |
| bawełna | *kotono* | ko-TO-no |
| jedwab | *silko* | SIL-ko |
| skóra (wyprawiona) | *ledo* | LE-do |

Materiał zamienia się w przymiotnik przez *-a*: *lana ŝalo* – „wełniany szal”, *kotona ĉemizo* – „bawełniana koszula”, *leda jako* – „skórzana kurtka”. Większość tych słów pochodzi z *Fundamento* z 1905 roku. *Robo*, *palto*, *bluzo*, *sandalo*, *piĵamo*, *zipo* i *kaskedo* to późniejsze Oficjalne Dodatki, a *pulovero*, *svetero*, *ŝorto* i *ĝinzo* są w ReVo, ale nie mają oznaczenia „oficjalne”.

## Fałszywi przyjaciele dla Polaków

| Polskie słowo | Esperanto | Co znaczy |
|---|---|---|
| kapelusz | *ĉapelo* | *Kapelo* to nie kapelusz: ReVo podaje „kaplica”, a także zespół muzyków, jak polska „kapela”. Kapelusz z rondem to *ĉapelo*, czapka – *ĉapo* |
| bluza | *pulovero*, *kapuĉpulovero* | *Bluzo* to w ReVo luźna odzież z rękawami do pasa lub kolan, więc polska „bluzka” pasuje. Dla „bluzy z kapturem” ReVo podaje *kapuĉpulovero* – „sweter z kapturem” |
| sukienka | *robo* | ReVo: długa szata, jaką noszą np. zakonnicy, oraz jednoczęściowa suknia, najczęściej damska. Szlafrok lub podomka to *ĉambra robo* |
| garnitur, kostium | *kostumo* | ReVo: strój typowy dla narodu, klasy, epoki lub zawodu, np. *popolkostumo* – „strój ludowy”; kostium kąpielowy to *bankostumo*. Garnitur jako komplet to *vestokompleto* |
| majtki, kalesony | *kalsono* | ReVo definiuje *kalsono* jako krótkie spodenki noszone pod spodniami lub spódnicą, więc to bokserki lub majtki, nie długie męskie kalesony |
| pasek, pas | *zono* | Nie „żona”: żona to *edzino*, a *zono* wymawia się ze zwykłym „z” |
| kamizelka | *veŝto* | Nie *vesto*: *vesto* to „odzież, ubranie” |
| spodnie | *pantalono* | Po polsku tylko liczba mnoga, po esperancku pojedyncza: *unu pantalono* – „jedne spodnie” |

## Czasowniki o ubraniach

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| ubierać (kogoś) | *vesti* | WES-ti | potrzebuje dopełnienia |
| ubierać się | *vestiĝi*, *vesti sin* | wes-TI-dżi | |
| rozbierać się | *senvestiĝi* | sen-wes-TI-dżi | |
| wkładać, zakładać | *surmeti* | sur-ME-ti | sam moment wkładania |
| zdejmować | *demeti* | de-ME-ti | przeciwieństwo *surmeti* |
| nosić, mieć na sobie | *porti*, *surhavi* | POR-ti, sur-HA-wi | stan |
| przymierzać | *surprovi*, *provi* | sur-PRO-wi, PRO-wi | |
| zapinać na guziki, rozpinać | *butonumi*, *malbutonumi* | bu-to-NU-mi, mal-bu-to-NU-mi | *butoni* to krótszy wariant |

### Porti, surhavi czy surmeti?

*Surmeti* to moment wkładania. *Porti* i *surhavi* opisują noszenie. *Porti* znaczy też „nieść”, więc *Li portas la mantelon* może znaczyć, że ma płaszcz na sobie albo że go niesie; *surhavi* (w ReVo „mieć na sobie”) znaczy tylko „nosić na sobie”. Polszczyzna jest tu bardzo podobna: „nosić” też znaczy i „mieć na sobie”, i „dźwigać”, a „mieć na sobie” to dosłownie *surhavi*.

| Czasownik | Przykład | Po polsku |
|---|---|---|
| *surmeti* | *Mi surmetas la mantelon.* | Wkładam płaszcz. |
| *porti* | *Ŝi ofte portas verdan ĉapelon.* | Często nosi zielony kapelusz. |
| *surhavi* | *Li surhavas novan jakon.* | Ma na sobie nową kurtkę. |
| *demeti* | *Mi demetas la ŝuojn ĉe la pordo.* | Zdejmuję buty przy drzwiach. |

*Vesti* potrzebuje dopełnienia, tak jak polskie „ubierać”: *Ŝi vestas la infanon.* – „Ubiera dziecko.” O sobie powiedz *vestiĝi* lub *vesti sin*: *La infano vestiĝas mem.* – „Dziecko ubiera się samo.” Różnicę wyjaśnia strona o [-ig- i -iĝ-](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/czasowniki-przechodnie/), a *sin* – strona o [zaimkach](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/zaimki/).

Esperanto rozdziela to, co w polszczyźnie bywa mylone. W mowie często słychać „ubrać kurtkę”, ale według poradni językowej PWN to regionalizm: w polszczyźnie standardowej ubiera się osobę (*vesti*), a część garderoby się wkłada (*surmeti*).

## Jak tworzy się nazwy ubrań

Słowo główne stoi na końcu: *kap·vest·o* to „głowa-ubranie”. Więcej w artykułach o [słowotwórstwie](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/slowotworstwo/), [przedrostkach](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przedrostki/) i [przyrostkach](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przyrostki/).

| Wzór | Przykłady | Po polsku |
|---|---|---|
| *X·vesto* | *kapvesto*, *piedvesto*, *noktovesto*, *survesto* | nakrycie głowy, obuwie, odzież nocna, odzież wierzchnia |
| *-aĵ-* | *vestaĵo*, *trikaĵo* | sztuka odzieży, wyrób dziany |
| *-ar-* | *vestaro* | cała garderoba, zestaw ubrań |
| *-ej-* | *vestejo*, *vestvendejo*, *kudrejo* | szatnia, sklep z odzieżą, szwalnia |
| *ŝranko* | *vestoŝranko* | szafa na ubrania |
| *-ist-* | *kudristo*, *botisto*, *gantisto* | krawiec, szewc, rękawicznik |
| *-uj-* | *monujo* | portfel, dosłownie „pojemnik na pieniądze” |
| *mal-* | *malvesti*, *malbutonumi*, *mallonga* | rozebrać, rozpiąć, krótki |

PMEG podaje dla *-aĵ-* przykład *tolo* → *tolaĵo* „coś zrobionego z płótna”, a dla *-ej-* – *ĉapelejo* „sklep z kapeluszami albo miejsce, gdzie się je przechowuje”.

## Rozmiary i kolory

| Po polsku | Esperanto | Wymowa |
|---|---|---|
| duży | *granda* | GRAN-da |
| mały | *malgranda* | mal-GRAN-da |
| długi | *longa* | LON-ga |
| krótki | *mallonga* | mal-LON-ga |
| szeroki | *larĝa* | LAR-dża |
| wąski | *mallarĝa* | mal-LAR-dża |
| nowy | *nova* | NO-wa |
| stary | *malnova* | mal-NO-wa |

Przymiotniki zgadzają się z rzeczownikiem: *Ĉi tiuj ŝuoj estas tro malgrandaj.* – „Te buty są za małe.” Dla „dłuższy” użyj *pli*: *Mi serĉas pli longan jupon.* – „Szukam dłuższej spódnicy.” Zwróć uwagę na dopełnienie: polskie „szukam” wymaga dopełniacza („spódnicy”), a po esperancku zawsze stoi biernik z *-n*. Zobacz [stopniowanie](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/stopniowanie/) i [biernik](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/biernik/). Kolory to też przymiotniki: *ruĝa jupo*, *helblua ĉemizo*. [Strona o kolorach](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/kolory/) podaje je z odcieniami.

## Zwroty na zakupach

### Oglądanie i przymierzanie

| Esperanto | Po polsku |
|---|---|
| *Mi serĉas nigran jakon.* | Szukam czarnej kurtki. |
| *Ĉu mi povas provi ĝin?* | Czy mogę to przymierzyć? |
| *Kie estas la provbudo?* | Gdzie jest przymierzalnia? |
| *Ĉu vi havas ĝin en alia koloro?* | Czy macie to w innym kolorze? |
| *Ĉu vi havas ĝin en pli granda mezuro?* | Czy macie to w większym rozmiarze? |

ReVo definiuje *provbudo* jako kabinę w sklepie z ubraniami, w której przymierza się ubrania. *Surprovi* to dokładny czasownik, ale zwykłe *provi* też jest częste.

### Rozmiar i dopasowanie

| Esperanto | Po polsku |
|---|---|
| *Kiu estas via mezuro?* | Jaki masz rozmiar? |
| *Ĝi estas tro granda.* | To jest za duże. |
| *Ili estas tro mallongaj.* | Są za krótkie. |
| *Tiu jako bone sidas al vi.* | Ta kurtka dobrze na tobie leży. |

Tu *sidi* znaczy „pasować, dobrze leżeć” (ReVo: odpowiadać pod względem wyglądu); polskie „ubranie dobrze na kimś siedzi” działa tak samo. *Mezuro*, dosłownie „miara”, oznacza rozmiar ubrania.

### Cena i płatność

| Esperanto | Po polsku |
|---|---|
| *Kiom ĝi kostas?* | Ile to kosztuje? |
| *Ĝi estas tro multekosta.* | To jest za drogie. |
| *Ĉu vi povas doni rabaton?* | Czy może pan(i) dać zniżkę? |
| *Mi prenos ĝin.* | Biorę to. |
| *Ĉu mi povas pagi per karto?* | Czy mogę zapłacić kartą? |
| *Ĉu mi povas interŝanĝi ĝin?* | Czy mogę to wymienić? |

Sklep to *butiko* lub *vendejo*, a sprzedawca – *butikisto*. Sklep z odzieżą to *vestvendejo* (słowo z ReVo) lub *vestobutiko*. Gdy bierzesz kilka rzeczy, użyj *ilin*: *Mi prenos ilin.* – „Biorę je.”

## Co masz na sobie?

| Esperanto | Po polsku |
|---|---|
| *Hodiaŭ mi portas bluan ĉemizon kaj grizan pantalonon.* | Dziś mam na sobie niebieską koszulę i szare spodnie. |
| *Kion vi surmetos hodiaŭ?* | Co dziś włożysz? |
| *Ekstere estas malvarme, surmetu vian mantelon!* | Na dworze jest zimno, włóż płaszcz! |

Co nosić w jakiej porze roku, wyjaśnia strona [pogoda i pory roku](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/pogoda-i-pory-roku/).

## Częste pytania

### Jak powiedzieć „ubrania” po esperancku?

*Vestoj*. Pojedyncza sztuka to *vestaĵo*. „Nosić” to *porti* albo *surhavi*: *Mi portas ruĝan robon.* – „Mam na sobie czerwoną sukienkę.”

### Jak powiedzieć „sukienka” po esperancku?

*Robo*: *Ŝi surhavas ruĝan robon.* – „Ma na sobie czerwoną sukienkę.” Czasownik „ubierać” to *vesti*.

### Jak powiedzieć „założyć” i „zdjąć” ubranie po esperancku?

„Założyć” lub „włożyć” to *surmeti*, a „zdjąć” – *demeti*: *Mi surmetas la mantelon.* – „Zakładam płaszcz.” *Mi demetas la ŝuojn.* – „Zdejmuję buty.”

### Jaka jest różnica między porti a surmeti?

*Surmeti* znaczy włożyć ubranie, a *porti* i *surhavi* – nosić je, mieć je na sobie. *Demeti* je zdejmuje.

### Jak zapytać „Czy mogę to przymierzyć?” po esperancku?

*Ĉu mi povas provi ĝin?* albo dokładniej *Ĉu mi povas surprovi ĝin?*

### Czy pantalono jest w liczbie pojedynczej czy mnogiej?

W pojedynczej. Spodnie to jedna część garderoby, *unu pantalono*, a dwie pary to *du pantalonoj*. To samo dotyczy słów *kalsono*, *ŝorto* i *ĝinzo*. Buty, rękawiczki i skarpetki działają odwrotnie: *ŝuo*, *ganto* i *ŝtrumpo* oznaczają po jednej sztuce, więc para to *paro da ŝuoj*.

## Źródła

- [ReVo: vesto, vesti, vestaĵo, vestaro, vestejo, subvesto, kapvesto, piedvesto, noktovesto, laborvesto, senvestiĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/vest.html)
- [ReVo: ĉemizo, T-ĉemizo](https://reta-vortaro.de/revo/art/cxemiz.html), [pantalono](https://reta-vortaro.de/revo/art/pantal.html), [jupo](https://reta-vortaro.de/revo/art/jup.html), [robo](https://reta-vortaro.de/revo/art/rob.html), [jako](https://reta-vortaro.de/revo/art/jak.html), [mantelo](https://reta-vortaro.de/revo/art/mantel.html), [palto](https://reta-vortaro.de/revo/art/palt.html), [bluzo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bluz.html), [pulovero](https://reta-vortaro.de/revo/art/pulover.html), [svetero](https://reta-vortaro.de/revo/art/sveter.html), [veŝto](https://reta-vortaro.de/revo/art/vesxt.html), [ĝinzo](https://reta-vortaro.de/revo/art/gxinz.html), [ŝorto](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxort.html), [kostumo, bankostumo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kostum.html), [kalsono, mamzono](https://reta-vortaro.de/revo/art/kalson.html)
- [ReVo: ŝuo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxu.html), [boto](https://reta-vortaro.de/revo/art/bot.html), [sandalo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sandal.html), [ŝtrumpo, ŝtrumpeto](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxtrum.html), [ĉapelo](https://reta-vortaro.de/revo/art/cxapel.html), [ĉapo](https://reta-vortaro.de/revo/art/cxap.html), [kaskedo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kasked.html), [kapelo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kapel.html), [kravato](https://reta-vortaro.de/revo/art/kravat.html), [zono](https://reta-vortaro.de/revo/art/zon.html), [ganto](https://reta-vortaro.de/revo/art/gant.html), [ŝalo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxal.html), [monujo](https://reta-vortaro.de/revo/art/mon.html)
- [ReVo: butono, butonumi](https://reta-vortaro.de/revo/art/buton.html), [poŝo](https://reta-vortaro.de/revo/art/posx.html), [maniko](https://reta-vortaro.de/revo/art/manik.html), [zipo](https://reta-vortaro.de/revo/art/zip.html), [ŝtofo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxtof.html), [lano](https://reta-vortaro.de/revo/art/lan.html), [kotono](https://reta-vortaro.de/revo/art/koton.html), [silko](https://reta-vortaro.de/revo/art/silk.html), [ledo](https://reta-vortaro.de/revo/art/led.html), [trikaĵo](https://reta-vortaro.de/revo/art/trik.html), [kudri, kudristo, kudrejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kudr.html)
- [ReVo: meti (surmeti, demeti)](https://reta-vortaro.de/revo/art/met.html), [porti](https://reta-vortaro.de/revo/art/port.html), [havi (surhavi)](https://reta-vortaro.de/revo/art/hav.html), [provi, surprovi](https://reta-vortaro.de/revo/art/prov.html), [provbudo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bud.html), [sidi](https://reta-vortaro.de/revo/art/sid.html), [vestoŝranko](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxrank.html), [rabato](https://reta-vortaro.de/revo/art/rabat.html), [butiko](https://reta-vortaro.de/revo/art/butik.html)
- [PMEG: AĴ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ajh.html), [EJ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ej.html), [IĜ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/igh.html)
- [PWN Poradnia Językowa: Buty ubrać, włożyć czy założyć?](https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/buty-ubrac-wlozyc-czy-zalozyc;6822.html) (odpowiedź prof. Mirosława Bańki, 2006)
- [Tatoeba](https://tatoeba.org/en/sentences/show/464632) (CC BY 2.0 FR), użyta tylko do sprawdzenia użycia: #464632 *pantalonon aŭ jupon*, [#555050](https://tatoeba.org/en/sentences/show/555050) *surprovi*, [#1687098](https://tatoeba.org/en/sentences/show/1687098) *bone sidas*, [#570339](https://tatoeba.org/en/sentences/show/570339) *sin vestas*, [#1461552](https://tatoeba.org/en/sentences/show/1461552) *mezuro*