# Zakupy i pieniądze po esperancku: ceny, płacenie, bank

Source: https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/zakupy-i-pieniadze/
Language: pl
Updated: 2026-10-11

> Zakupy po esperancku: aĉeti, vendi, pagi, kosti. Cena dostaje -n (kostas dek eŭrojn). Do tego banki, waluty (eŭro, zloto) i rozmowa na targu.

Kupować po esperancku to ***aĉeti***, sprzedawać – ***vendi***, płacić – ***pagi***, a kosztować – ***kosti***. Sklep to ***vendejo*** lub ***butiko***, cena – ***prezo***, a pieniądze – ***mono***. Cena po *kosti* dostaje końcówkę *-n*: *Ĝi kostas dek du eŭrojn* – „Kosztuje dwanaście euro”. Zapis wymowy dzieli słowa na sylaby, a sylaba akcentowana jest zapisana wielkimi literami; dźwięki są zapisane po polsku (ĉ = cz, ĝ = dż, ĥ = ch, ĵ = ż, ŝ = sz, ŭ = ł, v = w, c = jak w „cena”).

## Sklepy i targi

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| sklep | *vendejo* | wen-DE-jo | ReVo: miejsce sprzedaży i kupna; dziś kojarzy się z budynkiem lub stroną internetową |
| sklep (przy ulicy) | *butiko* | bu-TI-ko | ReVo: zwykle na parterze, sprzedaje detalicznie |
| supermarket | *superbazaro*, *supervendejo* | su-per-ba-ZA-ro, su-per-wen-DE-jo | duży sklep z szerokim wyborem towarów |
| dom towarowy | *ĉiovendejo* | czi-o-wen-DE-jo | „sklep ze wszystkim”. *Magazeno* to skład lub duży sklep, nie czasopismo |
| targ, bazar | *bazaro* | ba-ZA-ro | hala lub miejsce pod gołym niebem z wieloma straganami |
| apteka | *apoteko* | a-po-TE-ko | gdzie przygotowuje się i sprzedaje leki |
| piekarnia | *bakejo* | ba-KE-jo | gdzie wypieka się i sprzedaje pieczywo |
| sklep internetowy | *retbutiko* | ret-bu-TI-ko | *reto* „sieć” + *butiko* |
| robić zakupy | *butikumi* | bu-ti-KU-mi | ReVo: chodzić po sklepach, by robić różne zakupy |

Nazwy sklepów mają jeden wzór: co się sprzedaje + *-vendejo*, jak w *libr·o·vend·ej·o*. Przyrostek *-ej-* oznacza „miejsce”, a *-ist-* – osobę wykonującą zajęcie, więc *vendisto* to sprzedawca, a *butikisto* – sklepikarz. Zob. [słowotwórstwo](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/slowotworstwo/), [przyrostki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przyrostki/) i [zawody i praca](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/zawody-i-praca/). Ubrania, rozmiary i zwroty z przymierzalni są na stronie [ubrania](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/ubrania/), a krótkie zwroty na wyjazd na stronie [podróże](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/w-podrozy/).

## Kupowanie, sprzedawanie i płacenie

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| kupować | *aĉeti* | a-CZE-ti | *aĉeti de iu* – „kupić od kogoś” |
| sprzedawać | *vendi* | WEN-di | *vendi al iu* – „sprzedać komuś” |
| płacić | *pagi* | PA-gi | *pagi por la libro* – „zapłacić za książkę” |
| kosztować | *kosti* | KOS-ti | cena dostaje *-n*, zob. niżej |
| być wartym | *valori* | wa-LO-ri | *valori dek eŭrojn* – „być wartym dziesięć euro” |
| cena | *prezo* | PRE-zo | |
| zniżka, rabat | *rabato* | ra-BA-to | *fari rabaton* – „dać zniżkę” (ReVo) |
| paragon, pokwitowanie | *kvitanco* | kwi-TAN-co | ReVo: pisemny dowód zapłaty |
| kasa | *kaso* | KA-so | *ĉe la kaso* – „przy kasie” |
| kasjer | *kasisto* | ka-SIS-to | *kaso* + *-isto* |
| klient | *kliento* | kli-EN-to | stały nabywca sklepu lub firmy |
| torba na zakupy | *aĉetsako* | a-czet-SA-ko | |
| wózek sklepowy | *aĉetĉareto* | a-czet-cza-RE-to | *ĉareto* – „mały wózek” |
| portfel | *monujo* | mo-NU-jo | *mono* + *-uj-* „pojemnik” |
| reszta | *restmono* | rest-MO-no | „reszta pieniędzy”, jak polska „reszta” |
| napiwek | *trinkmono* | trink-MO-no | „pieniądze na napój” |
| drogi | *multekosta* | mul-te-KOS-ta | „wiele kosztujący” |
| tani | *malmultekosta*, *malkara* | mal-mul-te-KOS-ta, mal-KA-ra | *mal-* daje przeciwieństwo |

*Kara* znaczy też „drogi, ukochany”, a ReVo oznacza jego sens „kosztowny” jako archaiczny. ReVo odradza też *pagi la manĝon* („zapłacić posiłek”) i proponuje *pripagi la manĝon*; zwykła forma to *pagi por la manĝo*.

## Jak działają ceny w zdaniu

Cena to miara, jak długość czy ciężar, a miara po czasowniku dostaje *-n*. Gramatyka PMEG wyjaśnia to na zdaniu z *Fundamento*: *Kvar metroj da tiu ĉi ŝtofo kostas naŭ frankojn* – „Cztery metry tej tkaniny kosztują dziewięć franków”. Słowa *naŭ frankojn* są dopełnieniem miary, które pokazuje koszt, a nie dopełnieniem bliższym. ReVo się zgadza i oznacza *kosti* jako nieprzechodni. Liczebniki się nie zmieniają; rzeczownik po nich dostaje *-j* od *du* wzwyż, a jako cena – *-n*. Zob. [biernik](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/biernik/), [liczebniki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/liczebniki/) i [konwerter liczb](https://esperantopedia.org/pl/narzedzia/liczebniki/).

| Esperanto | Po polsku | Uwaga |
|---|---|---|
| *Kiom kostas unu kilogramo da pomoj?* | Ile kosztuje kilogram jabłek? | *da* łączy ilość z tym, co mierzy |
| *Ili kostas du eŭrojn kaj kvindek cendojn.* | Kosztują 2,50 euro. | oba rzeczowniki mają *-n* |
| *La libro valoras dek eŭrojn.* | Ta książka jest warta dziesięć euro. | PMEG: *valori* też przyjmuje miarę |
| *Mi pagis dek eŭrojn por la libro.* | Zapłaciłem dziesięć euro za książkę. | pieniądze są dopełnieniem, towar idzie po *por* |
| *Mi aĉetis ĝin por dek eŭroj.* | Kupiłem to za dziesięć euro. | po *por* cena nie ma *-n* |
| *Mi pagis per kreditkarto.* | Zapłaciłem kartą kredytową. | *per* – „za pomocą” |
| *Mi pagos kontante.* | Zapłacę gotówką. | *kontante* – „gotówką” |
| *Tiu ŝtofo kostas po dek eŭrojn por metro.* | Ta tkanina kosztuje dziesięć euro za metr. | *po* stoi przed kwotą |

PMEG ostrzega przed zdaniem *kostas dek eŭrojn po metro*: *po* należy do kwoty, która się powtarza. PMEG sugeruje też *por* przy wyraźnym kupnie i sprzedaży oraz *kontraŭ* przy innych wymianach, ale zaznacza, że granica jest często płynna; ReVo przy sprzedaży używa obu.

## Banki i pieniądze

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| bank | *banko* | BAN-ko | oddział to *bankejo* |
| rachunek bankowy | *bankkonto* | bank-KON-to | konto oszczędnościowe: *ŝparkonto* |
| bankomat | *bankaŭtomato*, *monaŭtomato* | ban-kał-to-MA-to, mo-nał-to-MA-to | ReVo podaje obie formy, a także *elpagaŭtomato* |
| karta kredytowa | *kreditkarto* | kre-dit-KAR-to | karta bankowa: *bankokarto*. Kartę debetową nazywa *debetkarto* tekst cytowany w ReVo |
| moneta | *monero* | mo-NE-ro | |
| banknot | *monbileto* | mon-bi-LE-to | ReVo oznacza *banknoto* jako formę, której lepiej unikać |
| wpłacać | *deponi* | de-PO-ni | |
| wypłacać | *elpreni* | el-PRE-ni | *elpreni monon el la bankaŭtomato* |
| oszczędzać | *ŝpari* | SZPA-ri | oszczędności: *ŝparaĵoj* |
| pożyczać | *prunti* | PRUN-ti | zob. niżej |
| odsetki | *interezo* | in-te-RE-zo | |
| być winnym, dłużnym | *ŝuldi* | SZUL-di | dług: *ŝuldo* |
| pensja | *salajro* | sa-LAJ-ro | |

*Prunti* działa w obie strony, a ReVo podaje oba znaczenia: *Mi pruntis al li monon* to „Pożyczyłem mu pieniądze”, a *Mi pruntis monon de amiko* – „Pożyczyłem pieniądze od przyjaciela”. Polskie „pożyczać” ma tę samą dwuznaczność. Dla jasności użyj *pruntedoni* – „pożyczyć komuś” i *pruntepreni* – „pożyczyć od kogoś”; ReVo podaje oba i uznaje zapis dwuwyrazowy (*prunte doni*) za bardziej regularny. Sama pożyczka to *prunto*.

## Waluty

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| euro | *eŭro* | EŁ-ro | ReVo: *Ĝi kostas dek eŭrojn kaj kvindek cendojn* |
| dolar | *dolaro* | do-LA-ro | USA, Kanada, Australia, Singapur i inne |
| funt szterling | *pundo* | PUN-do | *funto* to miara masy, około pół kilograma |
| jen | *eno* | E-no | nie *jeno*, które znaczy „następujące” |
| rubel | *rublo* | RU-blo | Rosja i Białoruś |
| złoty | *zloto* | ZLO-to | Polska; liczba mnoga *zlotoj*; 100 *groŝoj* – „groszy” (ReVo) |
| frank | *franko* | FRAN-ko | Szwajcaria, kilka państw afrykańskich i dawniej Belgia, Francja oraz Luksemburg |
| juan | *juano* | ju-A-no | Chiny |

Pieniądze danego kraju to jego *valuto* – „waluta”; jednostka pieniężna to *monunuo*. Nazwy są zwykłymi rzeczownikami pisanymi małą literą: *unu dolaro*, *dek dolaroj*, a jako cena *dek dolarojn*. Mniejsze jednostki to *cendo* – „cent”, *penco* – „pens” i *kopeko* – „kopiejka” (setna część rubla). Jen pisze się tak samo jak *eno* – „wnętrze”, więc odróżnia je tylko kontekst.

**Spesmilo.** Esperanto miało kiedyś własną walutę. *Spesmilo* (₷) zaproponował w 1907 roku René de Saussure, a używano jej przed pierwszą wojną światową, głównie przez Ĉekbanko Esperantista, esperancki bank czekowy. Jedno *spesmilo* to 1000 *spesoj*, czyli 0,733 g czystego złota, mniej więcej pół dolara amerykańskiego. Angielska Wikipedia nazywa ją przestarzałą. PMEG cytuje zdanie *Mia ringo valoras tri kaj duonon da spesmiloj* – „Mój pierścionek jest wart trzy i pół spesmila”.

## Rozmowa na targu

| Kto | Esperanto | Po polsku |
|---|---|---|
| sprzedawca | *Bonan tagon! Kion vi deziras?* | Dzień dobry! Co podać? |
| kupujący | *Bonan tagon. Kiom kostas unu kilogramo da pomoj?* | Dzień dobry. Ile kosztuje kilogram jabłek? |
| sprzedawca | *Du eŭrojn kaj kvindek cendojn.* | Dwa euro pięćdziesiąt. |
| kupujący | *Bone, mi aĉetos du kilogramojn. Ĉu vi havas ankaŭ pirojn?* | Dobrze, wezmę dwa kilogramy. Są też gruszki? |
| sprzedawca | *Jes, ili estas pli malmultekostaj: ili kostas unu eŭron kaj kvindek cendojn.* | Tak, są tańsze: euro pięćdziesiąt. |
| kupujący | *Mi prenos unu kilogramon.* | Wezmę kilogram. |
| sprzedawca | *Ĉio kune kostas ses eŭrojn kaj kvindek cendojn.* | Razem to sześć euro pięćdziesiąt. |
| kupujący | *Jen dudek eŭroj.* | Proszę, oto dwadzieścia euro. |
| sprzedawca | *Dankon. Jen via restmono: dek tri eŭroj kaj kvindek cendoj.* | Dziękuję. Oto reszta: trzynaście euro pięćdziesiąt. |
| kupujący | *Dankon. Ĉu mi povas ricevi kvitancon?* | Dziękuję. Czy mogę dostać paragon? |
| sprzedawca | *Certe. Ĝis revido!* | Oczywiście. Do widzenia! |

## Dla Polaków: znane słowa i pułapki

Wiele słów znasz już z polskiego: *banko* – „bank”, *kaso* – „kasa”, *kliento* – „klient”, *rabato* – „rabat”, *bazaro* – „bazar”, *apoteko* – „apteka”, *dolaro* – „dolar”, *valuto* – „waluta”. *Kvitanco* przypomina potoczny „kwit”. *Bankaŭtomato* to dosłownie „bank-automat”, czyli polski bankomat.

**Liczba przy cenie.** Po polsku rzeczownik zmienia się razem z liczebnikiem: „1 złoty, 2 złote, 5 złotych”. Po esperancku jest jedna reguła: *unu zloto*, *du zlotoj*, *kvin zlotoj*, a cena po *kosti* dostaje jeszcze *-n*. *Kiom kostas la bileto?* – *Ĝi kostas dek du zlotojn kaj kvindek groŝojn.* – „Ile kosztuje bilet?” – „Dwanaście złotych pięćdziesiąt groszy.”

**Za i kartą.** Polskie „zapłacić za coś” to *pagi por*, a „zapłacić kartą” – *pagi per karto*: polski narzędnik odpowiada przyimkowi *per*.

| Polskie słowo | Esperanto | Co znaczy |
|---|---|---|
| butik | *butiko* | Zwykły sklep, najczęściej na parterze (ReVo), nie ekskluzywny „butik” |
| kara | *kara* | „Drogi, ukochany”. Kara jako sankcja to *puno* |
| interes | *interezo* | „Odsetki” od pożyczki. Zainteresowanie to *intereso* |
| funt | *pundo*, *funto* | Waluta to *pundo*, miara masy – *funto*; polski „funt” oznacza jedno i drugie |
| market | *superbazaro*, *supervendejo* | *Merkato* to tylko „rynek” w sensie ekonomicznym, nigdy sklep ani targ (ReVo) |
| magazyn | *magazeno* | Skład albo duży sklep; „magazyn” w sensie czasopisma to nie *magazeno* |

## Częste pytania

### Jak powiedzieć po esperancku „Ile to kosztuje?”?

*Kiom kostas ĝi?* (KI-om KOS-tas dżi). Aby nazwać rzecz, postaw ją po czasowniku: *Kiom kostas la pomoj?* – „Ile kosztują jabłka?” Odpowiedź ma *-n*: *Ili kostas du eŭrojn.*

### Czy cena po kosti dostaje -n?

Tak: *Ĝi kostas dek eŭrojn*. PMEG nazywa to *-n* dopełnieniem miary, a nie bliższym, a ReVo oznacza *kosti* jako nieprzechodni. Po *esti* i *por* cena nie ma *-n*: *La prezo estas dek eŭroj*, *por dek eŭroj*.

### Jaka jest różnica między butiko a vendejo?

Oba znaczą „sklep”. ReVo definiuje *butiko* jako sklep przy ulicy, sprzedający detalicznie, a *vendejo* jako każde miejsce sprzedaży i kupna. Targ ze straganami to *bazaro*; ReVo zaznacza, że *merkato* nigdy nie jest miejscem, tylko rynkiem w sensie ekonomicznym.

### Jak po esperancku nazywa się jen?

*Eno*, jak w *Ĝi kostas cent enojn* – „Kosztuje sto jenów” (ReVo; Vikipedio). *Jeno* to inne słowo, znaczące „następujące”.

### Jak po esperancku nazywa się polski złoty?

*Zloto*, w liczbie mnogiej *zlotoj*; setna część złotego to *groŝo*: 1 *zloto* = 100 *groŝoj* (ReVo; Vikipedio). Cena: *Ĝi kostas dudek zlotojn.* – „Kosztuje dwadzieścia złotych.”

### Czy istnieje waluta esperancka?

Historycznie tak: *spesmilo*, zaproponowane w 1907 roku i używane przed pierwszą wojną światową. Angielska Wikipedia opisuje je jako przestarzałe.

## Źródła

- [ReVo: vendi, vendejo, ĉiovendejo, butikumi](https://reta-vortaro.de/revo/art/vend.html), [butiko, butikisto, retbutiko](https://reta-vortaro.de/revo/art/butik.html), [bazaro, superbazaro](https://reta-vortaro.de/revo/art/bazar.html), [merkato](https://reta-vortaro.de/revo/art/merkat.html), [magazeno](https://reta-vortaro.de/revo/art/magaze.html)
- [ReVo: apoteko](https://reta-vortaro.de/revo/art/apotek.html), [bakejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bak.html), [librovendejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/libr.html), [aĉeti](https://reta-vortaro.de/revo/art/acxet.html), [aĉetsako](https://reta-vortaro.de/revo/art/sak.html), [ĉaro, aĉetĉareto](https://reta-vortaro.de/revo/art/cxar1.html)
- [ReVo: pagi](https://reta-vortaro.de/revo/art/pag.html), [kosti](https://reta-vortaro.de/revo/art/kost.html), [valori](https://reta-vortaro.de/revo/art/valor.html), [prezo](https://reta-vortaro.de/revo/art/prez.html), [rabato](https://reta-vortaro.de/revo/art/rabat.html), [kvitanco](https://reta-vortaro.de/revo/art/kvitan.html), [kaso, kasisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/kas.html), [kliento](https://reta-vortaro.de/revo/art/klient.html), [kara](https://reta-vortaro.de/revo/art/kar.html)
- [ReVo: mono, monero, monujo, restmono, trinkmono](https://reta-vortaro.de/revo/art/mon.html), [monunuo](https://reta-vortaro.de/revo/art/unu.html), [kontante](https://reta-vortaro.de/revo/art/kontan.html), [kreditkarto, bankokarto](https://reta-vortaro.de/revo/art/kart.html), [debetkarto](https://reta-vortaro.de/revo/art/debet.html), [bankkonto, ŝparkonto](https://reta-vortaro.de/revo/art/kont.html), [bankaŭtomato, monaŭtomato](https://reta-vortaro.de/revo/art/auxtom.html), [banknoto](https://reta-vortaro.de/revo/art/not.html)
- [ReVo: banko, bankejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bank.html), [deponi](https://reta-vortaro.de/revo/art/depon.html), [ŝpari](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxpar.html), [prunti](https://reta-vortaro.de/revo/art/prunt.html), [interezo](https://reta-vortaro.de/revo/art/intere1.html), [ŝuldi](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxuld.html), [salajro](https://reta-vortaro.de/revo/art/salajr.html), [valuto](https://reta-vortaro.de/revo/art/valut.html)
- [ReVo: eŭro](https://reta-vortaro.de/revo/art/euxr.html), [dolaro](https://reta-vortaro.de/revo/art/dolar.html), [pundo](https://reta-vortaro.de/revo/art/pund.html), [eno (jen)](https://reta-vortaro.de/revo/art/en1.html), [eno (wnętrze)](https://reta-vortaro.de/revo/art/en.html), [rublo](https://reta-vortaro.de/revo/art/rubl.html), [zloto](https://reta-vortaro.de/revo/art/zlot.html), [groŝo](https://reta-vortaro.de/revo/art/grosx.html), [franko](https://reta-vortaro.de/revo/art/frank.html), [juano](https://reta-vortaro.de/revo/art/juan.html), [cendo](https://reta-vortaro.de/revo/art/cend.html), [penco](https://reta-vortaro.de/revo/art/penc.html), [kopeko](https://reta-vortaro.de/revo/art/kopek.html), [speso, spesmilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/spes.html)
- [PMEG: N-finaĵo por mezuro (kostas naŭ frankojn, valoras … spesmiloj)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/mezuro.html)
- PMEG: [por](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/aliaj_rolvortetoj/por.html), [per](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/aliaj_rolvortetoj/per.html), [po](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/aliaj_rolvortetoj/po.html), [kontraŭ](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/lokaj_rolvortetoj/kontrau.html)
- [Wikipedia: Spesmilo](https://en.wikipedia.org/wiki/Spesmilo), [Vikipedio: Spesmilo](https://eo.wikipedia.org/wiki/Spesmilo), [Wikipédia: Spesmilo](https://fr.wikipedia.org/wiki/Spesmilo)
- [Vikipedio: Japana eno](https://eo.wikipedia.org/wiki/Japana_eno), [Vikipedio: Zloto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Zloto)