# Zwierzęta po esperancku: kot, pies, koń i inne

Source: https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/zwierzeta/
Language: pl
Updated: 2026-10-08

> Kot to kato, pies hundo, koń ĉevalo. Nazwy zwierząt po esperancku z wymową oraz -id- dla młodych, -in- dla samic i odgłosy zwierząt.

Po esperancku „zwierzę” to ***besto***. „Kot” to ***kato***, „pies” to ***hundo***, „koń” – ***ĉevalo***, „ptak” – ***birdo***, a „ryba” – ***fiŝo***. Nazwy zwierząt to zwykłe rzeczowniki na *-o*, więc przyjmują *-j* w liczbie mnogiej (*katoj* – „koty”) i *-n* jako dopełnienie (*Mi havas katon* – „Mam kota”). Cząstki słowotwórcze dają potem młode (*-id-*), samicę (*-in-*) i samca (*vir-*). Zapis wymowy dzieli słowa na sylaby, a sylaba akcentowana jest zapisana wielkimi literami; [akcent](https://esperantopedia.org/pl/nauka/alfabet/) pada zawsze na przedostatnią sylabę; dźwięki są zapisane po polsku (ĉ = cz, ĝ = dż, ŝ = sz, ŭ = ł, v = w).

## Słowa ogólne

| Po polsku | Esperanto | Wymowa |
|---|---|---|
| zwierzę | *besto* | BES-to |
| zwierzę domowe, ulubieniec | *dorlotbesto*, *hejmbesto* | dor-lot-BES-to, hejm-BES-to |
| zwierzę gospodarskie | *dombesto* | dom-BES-to |
| zwierzę dzikie | *sovaĝa besto* | so-WA-dża BES-to |
| ssak | *mamulo* | ma-MU-lo |
| ptak, ryba, owad | *birdo, fiŝo, insekto* | BIR-do, FI-szo, in-SEK-to |

*Besto* zwykle oznacza zwierzę inne niż człowiek; słownik ReVo podaje drugie znaczenie, obejmujące także ludzi, i takie jest też znaczenie słowa *animalo*. Zwierzę zastępuje zwykle zaimek *ĝi* – „ono” (zob. [zaimki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/zaimki/)): *Mia hundo estas malgranda, sed ĝi bojas laŭte.* – „Mój pies jest mały, ale głośno szczeka.” W polszczyźnie zwierzę dostaje rodzaj z nazwy („pies – on”, „krowa – ona”); po esperancku *ĝi* pasuje do wszystkich.

## Zwierzęta domowe i gospodarskie

| Po polsku | Esperanto | Wymowa |
|---|---|---|
| pies | *hundo* | HUN-do |
| kot | *kato* | KA-to |
| królik | *kuniklo* | ku-NI-klo |
| chomik | *hamstro* | HAMS-tro |
| papuga | *papago* | pa-PA-go |
| mysz, szczur | *muso, rato* | MU-so, RA-to |
| koń | *ĉevalo* | cze-WA-lo |
| osioł | *azeno* | a-ZE-no |
| krowa | *bovino* | bo-WI-no |
| owca | *ŝafo* | SZA-fo |
| koza | *kapro* | KA-pro |
| świnia | *porko* | POR-ko |
| kura | *koko* | KO-ko |
| kaczka | *anaso* | a-NA-so |
| gęś | *ansero* | an-SE-ro |
| indyk | *meleagro* | me-le-A-gro |

Słowo *dombesto* obejmuje też zwierzęta gospodarskie; ReVo podaje jako przykłady krowy, osły, świnie i kury. Dlaczego krowa to *bovino*, wyjaśnia sekcja o bydle niżej.

## Zwierzęta dzikie

| Po polsku | Esperanto | Wymowa |
|---|---|---|
| lew | *leono* | le-O-no |
| tygrys | *tigro* | TI-gro |
| słoń | *elefanto* | e-le-FAN-to |
| niedźwiedź | *urso* | UR-so |
| wilk | *lupo* | LU-po |
| lis | *vulpo* | WUL-po |
| jeleń | *cervo* | CER-wo |
| zając | *leporo* | le-PO-ro |
| dzik | *apro* | A-pro |
| małpa | *simio* | si-MI-o |
| żyrafa | *ĝirafo* | dżi-RA-fo |
| kangur | *kanguruo* | kan-gu-RU-o |
| nietoperz | *vesperto* | wes-PER-to |
| wąż | *serpento* | ser-PEN-to |
| żaba | *rano* | RA-no |
| krokodyl | *krokodilo* | kro-ko-DI-lo |
| żółw | *testudo* | tes-TU-do |

Tam, gdzie angielski ma dwa słowa, esperanto ma czasem jedno: *simio* obejmuje małpy i małpy człekokształtne, a *testudo* żółwie lądowe i wodne. Polszczyzna jest tu bliska esperantu, bo „małpa” i „żółw” też mają jedno słowo. Królik i zając pozostają osobne: *kuniklo* i *leporo*. *Apro* to dzik, a samiec świni hodowlanej to *virporko* (knur).

## Ptaki

| Po polsku | Esperanto | Wymowa |
|---|---|---|
| orzeł | *aglo* | A-glo |
| sowa | *strigo* | STRI-go |
| wrona, kruk | *korvo* | KOR-wo |
| wróbel | *pasero* | pa-SE-ro |
| gołąb | *kolombo* | ko-LOM-bo |
| łabędź | *cigno* | CIG-no |
| pingwin | *pingveno* | ping-WE-no |
| kukułka | *kukolo* | ku-KO-lo |
| sroka | *pigo* | PI-go |

Uważaj na podobne słowa: *pigo* to sroka, nie świnia (*porko*), a kukułka to *kukolo*, nie *kuko* – „ciasto”. *Korvo* obejmuje wrony i kruki (ReVo: rodzaj *Corvus*); wrona siwa to *korniko*.

## Zwierzęta morskie, ryby i owady

| Po polsku | Esperanto | Wymowa |
|---|---|---|
| rekin | *ŝarko* | SZAR-ko |
| łosoś | *salmo* | SAL-mo |
| wieloryb | *baleno* | ba-LE-no |
| delfin | *delfeno* | del-FE-no |
| foka | *foko* | FO-ko |
| ośmiornica | *polpo* | POL-po |
| krab | *krabo* | KRA-bo |
| rak | *kankro* | KAN-kro |
| pszczoła | *abelo* | a-BE-lo |
| mrówka | *formiko* | for-MI-ko |
| motyl | *papilio* | pa-pi-LI-o |
| mucha | *muŝo* | MU-szo |
| komar | *kulo* | KU-lo |
| pająk | *araneo* | a-ra-NE-o |
| ślimak | *heliko* | he-LI-ko |

*Kankro* to rak (zwierzę), nie krab (*krabo*). Choroba „rak” to po esperancku *kancero* (ReVo). Każde inne zwierzę sprawdzisz w [słowniku](https://esperantopedia.org/pl/slownik/). Przymiotniki oznaczające kolor działają jak zwykle (zob. [kolory](https://esperantopedia.org/pl/rozmowki/kolory/)): *nigraj katoj* – „czarne koty”.

## Fałszywi przyjaciele dla Polaków

Kilka krótkich nazw zwierząt wygląda znajomo, ale znaczy co innego niż w polszczyźnie:

- *kato* to „kot”, nie „kat”;
- *rano* to „żaba”, nie „rano” ani „rana”;
- *kulo* to „komar”, nie „kula”;
- *lupo* to „wilk”, nie „lupa”;
- *rato* to „szczur”, nie „rata”;
- *ŝafo* to „owca” (czytaj SZA-fo), nie „szafa”;
- *pigo* to „sroka”, nie „świnia”.

## Krowa, byk, wół i cielę

*Bovo* to gatunek, czyli bydło, a *bovino* to samica *bovo*: krowa. *Bovino* nie znaczy „bydlęcy”; przymiotnik „bydlęcy” to *bova*. ReVo wskazuje *Universala Vortaro*, słownik z Fundamento, jako źródło zarówno *bovino*, jak i *bovido* – „cielę”.

| Po polsku | Esperanto | Wymowa | Uwaga |
|---|---|---|---|
| bydło (zwierzę) | *bovo* | BO-wo | Liczba mnoga *bovoj* oznacza bydło obu płci |
| krowa | *bovino* | bo-WI-no | *bov-* + *-in-*, „żeńskie” |
| byk | *virbovo* | wir-BO-wo | *vir-* + *bovo*. ReVo oznacza *taŭro* jako rzadkie |
| wół | *okso* | OK-so | Wykastrowany byk |
| cielę | *bovido* | bo-WI-do | *bov-* + *-id-*, „młode” |
| wołowina | *bovaĵo* | bo-WA-żo | Mięso *bovo* |
| obora | *bovejo* | bo-WE-jo | *bov-* + *-ej-*, „miejsce” |

Tradycyjnie dodaje się *-in-* zawsze, gdy ma się na myśli samicę, więc samo *bovo* obok *bovino* może brzmieć jak „byk”. PMEG opisuje ten sam zwyczaj przy *koko* i *kokino*. Liczba mnoga nadal obejmuje obie płcie, a coraz więcej mówiących nie dodaje już *-in-* automatycznie. Obie drogi są poprawne.

## Młode, samice i samce

Rdzenie zwierząt są neutralne płciowo: *kato* może być każdym kotem, a *hundo* każdym psem. Trzy narzędzia mówią więcej.

| Zwierzę | Młode (*-id-*) | Samica (*-in-*) | Samiec (*vir-*) |
|---|---|---|---|
| *hundo* pies | *hundido* szczenię | *hundino* suka | *virhundo* pies (samiec) |
| *kato* kot | *katido* kocię | *katino* kotka | *virkato* kocur |
| *ĉevalo* koń | *ĉevalido* źrebię | *ĉevalino* klacz | *virĉevalo* ogier |
| *ŝafo* owca | *ŝafido* jagnię | *ŝafino* owca (samica) | *virŝafo* baran |
| *kapro* koza | *kaprido* koźlę | *kaprino* koza (samica) | *virkapro* kozioł |
| *porko* świnia | *porkido* prosię | *porkino* locha | *virporko* knur |
| *koko* kura | *kokido* kurczę | *kokino* kura (samica) | *virkoko* kogut |
| *bovo* bydło | *bovido* cielę | *bovino* krowa | *virbovo* byk |

**-id-** oznacza młode zwierzęcia (PMEG). **-in-** tworzy samicę. Oba mogą stać samodzielnie jako rdzenie: *ido* to „młode zwierzę”, a *ino* – „samica”. Akcent przesuwa się razem z nimi: *KA-to* → *ka-TI-do*, *ka-TI-no*, ale *wir-KA-to*.

Polszczyzna ma tu własny system: młode to rzeczowniki na *-ę* (kocię, szczenię, źrebię, jagnię, prosię, cielę, kurczę), a samice i samców często nazywają osobne słowa (suka i pies, klacz i ogier, locha i knur, kura i kogut). Esperanto zastępuje te dziesiątki słów trzema cząstkami: *-id-*, *-in-* i *vir-*.

**Vir-** nie jest oficjalnym przedrostkiem i nie ma go na liście 29 nieoficjalnych w PMEG. To rdzeń *viro* – „mężczyzna” postawiony przed innym rdzeniem, jak w każdym złożeniu. Możesz też użyć przymiotnika: *vira kato*. Kilka rdzeni już oznacza samca: *boko* – „samiec przeżuwacza (kozioł, jeleń)”, *stalono* – „ogier”, *kapono* – „kapłon”, *okso* – „wół” i *taŭro* – „byk” (PMEG). Niektórzy używają nieoficjalnego przyrostka *-iĉ-*, jak w *katiĉo*; PMEG nazywa go najpopularniejszą taką propozycją, choć większość nadal używa *vir-*. Więcej o [przedrostkach](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przedrostki/) i [przyrostkach](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/przyrostki/).

## Miejsca, grupy i mięso

Inne przyrostki też dobrze pasują do zwierząt; system opisuje [słowotwórstwo](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/slowotworstwo/).

| Cząstka | Znaczenie | Przykłady |
|---|---|---|
| *-ej-* | miejsce dla | *ĉevalejo* „stajnia”, *kokejo* „kurnik”, *hundejo* „buda”, *porkejo* „chlew” |
| *-ar-* | grupa | *ŝafaro* „stado owiec”, *bovaro* „stado bydła”, *birdaro* „stado ptaków”, *abelaro* „rodzina pszczela”, *bestaro* „fauna” |
| *-aĉ-* | zła jakość, pogarda | *ĉevalaĉo* „szkapa”, *hundaĉo* „kundel” |
| *-et-* | mniejszy | *ĉevaleto* „konik (mały koń)” |
| *-aĵ-* | mięso | *porkaĵo* „wieprzowina”, *bovaĵo* „wołowina” |

Osobne słowo *grego* oznacza dowolne stado: *grego da ŝafoj* – „stado owiec”. *-Aĉ-* wyraża pogardę, więc używaj go ostrożnie.

## Odgłosy zwierząt

Ogólny czasownik na odgłos zwierzęcia to ***bleki***: *La ŝafoj blekas.* – „Owce beczą.” Wiele zwierząt ma też własny czasownik. ReVo zauważa wzór zwierzę + *-e* + *bleki*, na przykład *bove bleki* – „ryczeć jak krowa” i *porke bleki* – „chrząkać jak świnia”.

| Zwierzę | Czasownik | Wymowa | Wyraz dźwiękonaśladowczy |
|---|---|---|---|
| pies | *boji* „szczekać” | BO-ji | *boj!* |
| kot | *miaŭi* „miauczeć”, *ronroni* „mruczeć” | mi-AŁ-i, ron-RO-ni | *miaŭ!* |
| krowa, lew | *muĝi* „ryczeć, muczeć” | MU-dżi | *mu!* |
| koń | *heni* „rżeć” | HE-ni | |
| osioł | *iai* „ryczeć” | i-A-i | *ia!* |
| owca | *bleki* „beczeć” | BLE-ki | *be!* |
| świnia | *grunti* „chrząkać” | GRUN-ti | *grunt!* |
| kogut | *kokeriki* „piać” | ko-ke-RI-ki | *kikeriki!* |
| kura | *kluki* „gdakać” | KLU-ki | *kluk kluk!* |
| kaczka, gęś | *gaki* „kwakać, gęgać” | GA-ki | *gik gak!* |
| żaba | *kvaki* „rechotać” | KWA-ki | *kvak!* |
| pisklę, mały ptak | *pepi* „piszczeć” | PE-pi | *kvivit!* |
| sowa | *ululi* „huczeć” | u-LU-li | *hu hu!* |
| pszczoła, mucha | *zumi* „bzyczeć” | ZU-mi | |

PMEG nazywa wyrazy dźwiękonaśladowcze najbardziej nieokiełznaną częścią każdego języka, więc zapisy bywają różne. Dla indyka wymienia *glu glu glu*. Polskie „hau hau”, „chrum chrum”, „kukuryku”, „ko ko ko” i „kwa kwa” brzmią po esperancku inaczej (*boj!*, *grunt!*, *kikeriki!*, *kluk kluk!*, *gik gak!*); niemal tak samo jest tylko z „miau” (*miaŭ!*). Odgłosy trzeba więc zapamiętać osobno.

## Zwierzęta w zdaniach

| Esperanto | Po polsku |
|---|---|
| *Ĉu vi havas dorlotbeston?* | Masz zwierzę domowe? |
| *Mi havas du katojn kaj unu hundon.* | Mam dwa koty i jednego psa. |
| *Nia kato havas kvar katidojn.* | Nasza kotka ma cztery kocięta. |
| *La bovinoj manĝas herbon sur la kampo.* | Krowy jedzą trawę na polu. |
| *Kiun beston vi plej ŝatas?* | Jakie zwierzę lubisz najbardziej? |
| *Mi vidis elefanton en la zoo.* | Widziałem słonia w zoo. |

Zwróć uwagę na końcówkę dopełnienia *-n* (*katojn*, *beston*) i liczbę mnogą *-j*. Zobacz [rzeczowniki i przymiotniki](https://esperantopedia.org/pl/gramatyka/rzeczowniki-i-przymiotniki/).

## Częste pytania

### Jak powiedzieć „kot” po esperancku?

*Kato* (KA-to). Kocię to *katido*, kotka *katino*, a liczba mnoga to *katoj*. *Mi havas katon.* – „Mam kota.”

### Jak powiedzieć „pies” po esperancku?

*Hundo* (HUN-do). Szczenię to *hundido*, suka *hundino*, a „szczekać” to *boji*. *Mia hundo bojas.* – „Mój pies szczeka.”

### Jak jest „zwierzę” po esperancku?

*Besto*, w liczbie mnogiej *bestoj*. Istnieje też *animalo*, które obejmuje także ludzi. Zwierzę domowe to *dorlotbesto*.

### Jak jest „krowa” po esperancku?

*Bovino*, samica *bovo* – „bydło”. To nie jest słowo na „bydlęcy”, które brzmi *bova*. Byk to *virbovo*, a cielę – *bovido*.

### Jak nazwać młode zwierzę po esperancku?

Dodaj *-id-*: *hundo* → *hundido* „szczenię”, *bovo* → *bovido* „cielę”. Akcent przesuwa się na sylabę z *-id-*.

### Jakie odgłosy wydają zwierzęta po esperancku?

Psy *bojas*, koty *miaŭas*, konie *henas*, owce *blekas*, a świnie *gruntas*. Ogólny czasownik to *bleki*.

## Źródła

- [ReVo: besto](https://reta-vortaro.de/revo/art/best.html), [kato](https://reta-vortaro.de/revo/art/kat.html), [hundo](https://reta-vortaro.de/revo/art/hund.html), [ĉevalo](https://reta-vortaro.de/revo/art/cxeval.html), [ŝafo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxaf.html), [kapro](https://reta-vortaro.de/revo/art/kapr.html), [porko](https://reta-vortaro.de/revo/art/pork.html), [koko](https://reta-vortaro.de/revo/art/kok.html)
- [ReVo: bovo, bovino, bovido, virbovo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bov.html), [taŭro](https://reta-vortaro.de/revo/art/tauxr.html)
- ReVo: [simio](https://reta-vortaro.de/revo/art/simi.html), [korvo](https://reta-vortaro.de/revo/art/korv.html), [leporo](https://reta-vortaro.de/revo/art/lepor.html), [kuniklo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kunikl.html), [apro](https://reta-vortaro.de/revo/art/apr.html), [kukolo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kukol.html), [kankro](https://reta-vortaro.de/revo/art/kankr.html), [kancero](https://reta-vortaro.de/revo/art/kancer.html), [boko](https://reta-vortaro.de/revo/art/bok.html)
- ReVo, odgłosy zwierząt: [bleki](https://reta-vortaro.de/revo/art/blek.html), [boji](https://reta-vortaro.de/revo/art/boj.html), [miaŭi](https://reta-vortaro.de/revo/art/miaux.html), [muĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/mugx.html), [mu](https://reta-vortaro.de/revo/art/mu.html), [heni](https://reta-vortaro.de/revo/art/hen.html), [iai](https://reta-vortaro.de/revo/art/ia1.html), [grunti](https://reta-vortaro.de/revo/art/grunt.html), [kokeriki](https://reta-vortaro.de/revo/art/kokeri.html), [gaki](https://reta-vortaro.de/revo/art/gak.html), [ululi](https://reta-vortaro.de/revo/art/ulul.html), [kluki](https://reta-vortaro.de/revo/art/kluk.html), [kvaki](https://reta-vortaro.de/revo/art/kvak.html), [pepi](https://reta-vortaro.de/revo/art/pep.html), [zumi](https://reta-vortaro.de/revo/art/zum.html), [ronroni](https://reta-vortaro.de/revo/art/ronron.html)
- ReVo ([mamulo](https://reta-vortaro.de/revo/art/mam.html), [hamstro](https://reta-vortaro.de/revo/art/hamstr.html), [meleagro](https://reta-vortaro.de/revo/art/meleag.html)) i angielski Wiktionary dla pozostałych nazw zwierząt
- [PMEG – Seksa signifo de O-vortoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/o-vortoj/seksa_signifo.html)
- Przyrostki w PMEG: [ID](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/id.html), [IN](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/in.html), [EJ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ej.html), [AR](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ar.html), [AĈ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ach.html), [nieoficjalny IĈ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/neoficialaj_afiksoj/sufiksoj/ich.html)
- PMEG: [nieoficjalne przedrostki](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/neoficialaj_afiksoj/prefiksoj/index.html), [zaimki osobowe](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/personaj.html), [wyrazy dźwiękonaśladowcze](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/ekkrioj_sonimitoj/neoficialaj_ekkrioj.html)
- [Universala Vortaro (Fundamento)](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/universala_vortaro.html)
- [Wiktionary: bovejo](https://en.wiktionary.org/wiki/bovejo) (po angielsku)