# Cozinha em esperanto: utensílios, verbos e uma receita

Source: https://esperantopedia.org/pt/frases/cozinha-e-culinaria/
Language: pt
Updated: 2026-10-11

> Cozinha é kuirejo, cozinhar é kuiri, ferver é boli: palavras do esperanto para panelas, utensílios e verbos de cozinha, com pronúncia e receita de crepe.

A cozinha é ***kuirejo***, de *kuiri* “cozinhar” e *-ej-* “lugar”. Os principais verbos de cozinha são ***kuiri*** “cozinhar”, ***boli*** “ferver”, ***friti*** “fritar”, ***baki*** “assar no forno” e ***rosti*** “assar sem gordura nem água”. Muitos utensílios levam o nome de um verbo: *tranĉi* “cortar” dá *tranĉilo* “faca”. As palavras de comida estão na página de [comida e bebida](https://esperantopedia.org/pt/frases/comida-e-bebida/), e o resto da casa em [casa e lar](https://esperantopedia.org/pt/frases/casa-e-lar/).

Os guias de pronúncia dividem as palavras em sílabas, com a **sílaba tônica em maiúsculas**, já com as letras do português brasileiro: *tch* = ĉ, *dj* = ĝ, *ch* = ŝ, *j* = ĵ, *i* = *j* do esperanto, *ts* = *c*, *gu* = *g* duro antes de *e* e *i*; o *ô* final lembra que *-o* não vira “u”, e o *ss* entre vogais é o *s* de “passo”, nunca o de “casa” (veja o [alfabeto](https://esperantopedia.org/pt/aprender/alfabeto/)). Em *friti*, *fridi*, *knedi* e *gustumi*, o *t* e o *d* antes de *i* são sempre [t] e [d], nunca o “tchi” e o “dji” de boa parte do Brasil.

## A cozinha e seus aparelhos

| Português | Esperanto | Pronúncia (para brasileiros) | Observação |
|---|---|---|---|
| cozinha | *kuirejo* | ku-i-RE-iô | Lugar para cozinhar |
| forno | *bakforno* | bak-FOR-nô | Um *forno* para assar |
| forno, fornalha | *forno* | FOR-nô | Mais amplo: assar, fundir ou aquecer |
| fogão | *fornelo* | for-NE-lô | Forno mais bocas ou chapas |
| compartimento do forno | *bakujo* | ba-KU-iô | *baki* + *-uj-* |
| geladeira | *fridujo* | fri-DU-iô | O ReVo chama *frida* “frio” de neologismo |
| freezer | *frostujo* | fros-TU-iô | A comida dura meses ali |
| chaleira | *bolkruĉo* | bol-KRU-tchô | Com cabo, tampa e bico |

O fogão de cozinha brasileiro, com bocas e forno, é o *fornelo*: o ReVo o define como um aparelho de cozinha com compartimento de forno e chapas ou bocas. Só o forno, para assar, é o *bakforno*. A geladeira é *fridujo*, de *frida* “frio” + *-uj-* “recipiente”.

## Panelas, frigideiras e utensílios

| Português | Esperanto | Pronúncia (para brasileiros) | Observação |
|---|---|---|---|
| panela | *poto* | PO-tô | Também o vaso de planta |
| caçarola | *kaserolo* | ka-sse-RO-lô | Metal, com cabo; mais funda que a *pato* |
| frigideira | *pato* | PA-tô | Rasa, com cabo longo; o ReVo cita também *fritilo* |
| tampa | *kovrilo* | ko-VRI-lô | *kovri* “cobrir” |
| peneira, coador | *kribrilo* | kri-BRI-lô | *kribri* “peneirar” |
| ralador | *raspilo* | ras-PI-lô | *raspi* “ralar”, parente do nosso “raspar” |
| batedor, fuê | *kirlilo* | kir-LI-lô | Para bater ovos ou creme |
| concha | *ĉerpilo* | tcher-PI-lô | Para tirar líquido |
| balança | *pesilo* | pe-SSI-lô | Para pesar |

## Pratos e talheres

| Português | Esperanto | Pronúncia (para brasileiros) | Observação |
|---|---|---|---|
| prato (individual) | *telero* | te-LE-rô | Raso, para comer |
| prato (de servir), travessa | *plado* | PLA-dô | O prato de servir, ou a comida que está nele |
| tigela | *bovlo* | BOV-lô | Recipiente sem gargalo |
| xícara | *taso* | TA-ssô | Para bebidas quentes |
| copo | *glaso* | GLA-ssô | Mais alto que largo |
| faca | *tranĉilo* | tran-TCHI-lô | |
| garfo | *forko* | FOR-kô | |
| colher | *kulero* | ku-LE-rô | |
| talheres | *manĝilaro* | man-dji-LA-rô | *manĝi* + *-il-* + *-ar-* |

O “prato” do português junta o que o esperanto separa em parte: *telero* é o prato individual em que se come, e *plado* é o prato de servir, ou o que está nele, como o “prato do dia”. A “xícara” de chá ou café é *taso* (*taso da teo* “uma xícara de chá”); a “taça” de vinho ou de campeonato é *pokalo*.

## Verbos de cozinha

Quase todos os verbos de cozinha são transitivos: levam um objeto com *-n* (veja [o acusativo](https://esperantopedia.org/pt/gramatica/acusativo/)).

| Português | Esperanto | Pronúncia (para brasileiros) | Observação |
|---|---|---|---|
| cozinhar | *kuiri* | ku-I-ri | O verbo geral |
| cozinhar em água fervente | *bolkuiri* | bol-ku-I-ri | Na água fervente |
| fritar | *friti* | FRI-ti | Em óleo ou gordura quente |
| assar (no forno) | *baki* | BA-ki | No forno ou nas cinzas |
| assar (sem gordura nem água) | *rosti* | ROS-ti | Sem gordura nem água |
| grelhar | *kradrosti* | krad-ROS-ti | Numa grade sobre o fogo |
| cozinhar em fogo baixo, panela tampada | *stufi* | STU-fi | Por muito tempo, em panela fechada |
| cozinhar no vapor | *vaporkuiri* | va-por-ku-I-ri | *vaporo* “vapor” + *kuiri* |

Para quem fala português, *kuiri* lembra “cozer” e “cozinhar”, e *friti* lembra “fritar”. O português “assar” serve tanto para *baki* quanto para *rosti*; o esperanto separa: *baki* é assar no forno ou nas cinzas, como pão e bolo, e *rosti* é assar sem gordura nem água. O que o brasileiro chama de “refogar” (cebola e alho na gordura quente) cabe em *friti*, e não em *stufi*, que é cozinhar devagar em panela fechada. Quando a água é o meio, diga *bolkuiri*.

## Preparar os alimentos

| Português | Esperanto | Pronúncia (para brasileiros) | Observação |
|---|---|---|---|
| cortar | *tranĉi* | TRAN-tchi | |
| picar | *haki* | HA-ki | Golpear para cortar em pedaços |
| descascar | *senŝeligi* | sen-che-LI-gui | ReVo: *senŝeligi terpomon* |
| misturar | *miksi* | MIK-si | |
| mexer | *kirli* | KIR-li | Um movimento giratório rápido |
| amassar | *knedi* | KNE-di | Farinha e água viram massa |
| despejar (um líquido) | *verŝi* | VER-chi | Um líquido |
| despejar (algo seco) | *ŝuti* | CHU-ti | Grãos, areia, farinha |
| adicionar | *aldoni* | al-DO-ni | |
| untar, passar | *ŝmiri* | CHMI-ri | Uma camada fina de gordura |
| salgar / temperar | *sali / spici* | SA-li / SPI-tsi | Pôr sal / pôr especiarias |
| provar (o sabor) | *gustumi* | gus-TU-mi | De propósito |

*Gusti* é outro verbo e não leva objeto: *La supo bongustas.* “A sopa está gostosa.” Compare *Mi gustumas la supon.* “Estou provando a sopa.” O português “provar” tem vários sentidos, e o esperanto os separa: experimentar o sabor é *gustumi*, tentar ou testar é *provi* e comprovar é *pruvi*. Cuidado também com o “gostar”: *gusti* é o gosto da comida, e “gostar de” é *ŝati*.

## Calor e frio

| Português | Esperanto | Pronúncia (para brasileiros) | Observação |
|---|---|---|---|
| aquecer, esquentar | *varmigi* | var-MI-gui | |
| esfriar, resfriar | *malvarmigi* | mal-var-MI-gui | |
| derreter | *fandi* | FAN-di | *fandiĝi* “derreter sozinho” |
| degelar, descongelar | *degeli* | de-GUE-li | Intransitivo |
| congelar | *frostigi* | fros-TI-gui | Deixar gelado |
| estar frio, manter frio | *fridi* | FRI-di | O exemplo do ReVo é o de uma geladeira |

Só uma letra separa *friti* “fritar” de *fridi* “estar frio”: *FRI-ti*, *FRI-di*, com [t] e [d] puros.

## Ferver, derreter, cozinhar: -ig- e -iĝ- na cozinha

O português usa o mesmo verbo para “a água ferve” e “eu fervo a água”, para “a sopa cozinha” e “eu cozinho a sopa”, para “a manteiga derrete” e “eu derreto a manteiga”; o esperanto usa dois verbos. *Boli* é o que o líquido faz, *boligi* o que você faz com ele. Outros verbos andam no sentido contrário: *kuiri* é o que você faz com o alimento, *kuiriĝi* o que o alimento faz. A regra está na página de [-ig- e -iĝ-](https://esperantopedia.org/pt/gramatica/verbos-transitivos-e-intransitivos/).

| Verbos | Sozinho | Alguém faz |
|---|---|---|
| *boli* → *boligi* | *La lakto bolas.* “O leite está fervendo.” | *Mi boligas la lakton.* “Estou fervendo o leite.” |
| *kuiriĝi* ← *kuiri* | *La supo kuiriĝas.* “A sopa está cozinhando.” | *Mi kuiras la supon.* “Estou cozinhando a sopa.” |
| *fandiĝi* ← *fandi* | *La butero fandiĝas.* “A manteiga está derretendo.” | *Mi fandas la buteron.* “Estou derretendo a manteiga.” |

## Medidas

| Português | Esperanto | Pronúncia (para brasileiros) | Observação |
|---|---|---|---|
| quilo / grama | *kilogramo / gramo* | ki-lo-GRA-mô / GRA-mô | |
| litro | *litro* | LI-trô | |
| decilitro | *decilitro* | de-tsi-LI-trô | Um décimo de litro (100 ml) |
| xícara | *taso* | TA-ssô | ReVo: cerca de 150 ml na cozinha |
| colher de sopa | *supkulero* | sup-ku-LE-rô | Cerca de 15 ml |
| colher de chá | *tekulero* | te-ku-LE-rô | Cerca de 5 ml |
| pedaço / fatia | *peco / tranĉaĵo* | PE-tsô / tran-TCHA-jô | |
| metade / quarto | *duono / kvarono* | du-O-nô / kva-RO-nô | *duono de la kuko* “metade do bolo” |

*Supkulero* e *tekulero* têm a mesma construção das nossas “colher de sopa” e “colher de chá”: *supo* “sopa” + *kulero* e *teo* “chá” + *kulero*. Mas cuidado com a “xícara” das receitas brasileiras: a “xícara (chá)” costuma ser contada como 240 ml, mais que os cerca de 150 ml do *taso* no ReVo. O decilitro quase não aparece em receitas do Brasil, que preferem mililitros, xícaras e colheres; 3 decilitros são 300 ml.

O que se mede vem depois de *da* e não leva *-n*: *du tasoj da faruno* “duas xícaras de farinha”. Quem leva o *-n* é a medida, que é o objeto: *Mi aldonas du tasojn da faruno.* Mais regras de *da* estão na página de [comida e bebida](https://esperantopedia.org/pt/frases/comida-e-bebida/).

## Uma receita: krespoj (crepes)

A receita é a ***recepto*** e o ingrediente é o ***ingredienco***. O ReVo define *krespo* como uma massa fina de farinha, leite e ovos, frita na frigideira, também chamada de *patkuko*. Em português, o *krespo* corresponde ao “crepe” e à “panqueca” brasileira, que é fina; a panqueca americana, alta e fofa, é outra coisa.

**Ingrediencoj** – ingredientes: *150 gramoj da faruno* (150 g de farinha de trigo), *3 decilitroj da lakto* (3 dl, ou 300 ml, de leite), *2 ovoj* (2 ovos), *iom da salo* (um pouco de sal), *1 supkulero da oleo* (1 colher de sopa de óleo), *sukero kaj citrono* (açúcar e limão).

**Kiel prepari** – modo de preparo:

1. *Metu la farunon en grandan bovlon.* – Coloque a farinha numa tigela grande.
2. *Rompu la ovojn en la bovlon kaj aldonu la lakton kaj iom da salo.* – Quebre os ovos na tigela e acrescente o leite e um pouco de sal.
3. *Kirlu la miksaĵon per forko, ĝis ĝi fariĝos glata.* – Mexa a mistura com um garfo até ficar lisa.
4. *Lasu la miksaĵon ripozi dek minutojn.* – Deixe a mistura descansar por dez minutos.
5. *Varmigu la paton kaj ŝmiru ĝin per iom da oleo.* – Aqueça a frigideira e unte-a com um pouco de óleo.
6. *Verŝu en la paton iom de la miksaĵo.* – Despeje na frigideira um pouco da mistura.
7. *Fritu la krespon du minutojn, turnu ĝin kaj fritu ĝin ankoraŭ unu minuton.* – Frite o crepe por dois minutos, vire-o e frite-o por mais um minuto.
8. *Ripetu, ĝis la miksaĵo finiĝos.* – Repita até acabar a mistura.
9. *Servu la krespojn kun sukero kaj citrono.* – Sirva os crepes com açúcar e limão.

Os passos são ordens em *-u* (veja [verbos](https://esperantopedia.org/pt/gramatica/verbos/)), como o imperativo das receitas brasileiras (“misture”, “asse”); com *ni*, vira “vamos”: *Ni kuiru!* “Vamos cozinhar!” Um período de tempo leva *-n* sem preposição: *du minutojn* é “por dois minutos”. E *da* nunca fica antes de *la*: *iom da salo*, mas *iom de la miksaĵo* “um pouco da mistura”.

Duas observações para quem cozinha em português. O português diz “farinha de trigo” para ser claro, porque “farinha” sozinha pode ser de mandioca. O esperanto faz o mesmo: *faruno* é a farinha em geral (aqui, de trigo), *tritika faruno* é “farinha de trigo” e *manioka faruno* “farinha de mandioca”. E o *citrono* é o limão amarelo, que o ReVo descreve como um fruto amarelo claro; o limão verde da caipirinha não é o mesmo fruto.

## Como as palavras de cozinha são formadas

| Parte da palavra | Significado | Exemplos |
|---|---|---|
| *-ej-* | lugar | *kuirejo* cozinha, *bakejo* padaria |
| *-il-* | ferramenta, utensílio | *tranĉilo* faca, *raspilo* ralador, *rostilo* utensílio para assar |
| *-uj-* | recipiente | *fridujo* geladeira, *piprujo* pimenteiro, *salujo* saleiro |
| *-aĵ-* | coisa concreta | *kuiraĵo* comida preparada, *fritaĵo* fritura, *bakaĵo* assados |
| *-ist-* | quem exerce um ofício | *kuiristo* cozinheiro, *bakisto* padeiro |
| *-ar-* | coleção | *manĝilaro* talheres, *vazaro* louça |

O PMEG diz que as palavras em *-il-* normalmente vêm de verbos, então um verbo de cozinha dá o seu utensílio: *rosti* → *rostilo*, *miksi* → *miksilo*. É o mesmo mecanismo do nosso “-dor”: ralar → ralador, *raspi* → *raspilo*. Nem toda palavra assim é usada: o ReVo marca *bolilo* como “a evitar” e prefere *bolkruĉo*. Veja [sufixos](https://esperantopedia.org/pt/gramatica/sufixos/) e [formação de palavras](https://esperantopedia.org/pt/gramatica/formacao-de-palavras/). *Kuirilo* é qualquer utensílio ou aparelho de cozinha.

## Falsos amigos de cozinha

Quem fala português reconhece quase tudo (*friti*, *baki*, *kuiri*, *oleo*, *salo*), mas algumas palavras enganam. A lista completa está na página de [falsos amigos](https://esperantopedia.org/pt/frases/falsos-amigos/).

| Esperanto | Parece com | Na verdade significa | Diga em vez disso |
|---|---|---|---|
| *pato* | “pato” (a ave) | “frigideira” | *anaso* “pato (ave)” |
| *kuko* | “cuco” | “bolo” | *kukolo* “cuco” |
| *taso* | “taça” | “xícara” | *pokalo* “taça”, *glaso* “copo” |
| *pasto* | “pasto” | “massa” (de pão, de bolo) | *paŝtejo* “pasto” |
| *sapo* | “sapo” | “sabão” | *bufo* “sapo”, *rano* “rã” |

## Perguntas frequentes

### Como se diz “cozinha” em esperanto?

*Kuirejo*, de *kuiri* “cozinhar” e *-ej-* “lugar”.

### Como se diz “cozinhar” em esperanto?

*Kuiri*: *Mi kuiras vespermanĝon.* “Estou cozinhando o jantar.” Mais específicos são *friti* “fritar”, *baki* “assar no forno”, *rosti* “assar sem gordura nem água” e *bolkuiri* “cozinhar em água fervente”.

### Como se diz “frigideira” em esperanto?

*Pato*: uma panela rasa com cabo longo, usada para fritar. Não tem relação com o “pato” da ave, que é *anaso*.

### Qual é a diferença entre boli e boligi?

*Boli* é o que o líquido faz: *La akvo bolas.* “A água está fervendo.” *Boligi* é o que você faz com ele: *Mi boligas akvon.* “Eu fervo a água.” Para alimento em água fervente, diga *bolkuiri*: *Mi bolkuiras terpomojn.* “Cozinho batatas na água fervente.”

### Como se dão as quantidades de uma receita em esperanto?

Diga a medida e depois *da*: *taso da lakto* “uma xícara de leite”, *supkulero da oleo* “uma colher de sopa de óleo”.

## Fontes

- ReVo: [kuiri, kuirejo, kuiriĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/kuir.html), [forno, bakforno](https://reta-vortaro.de/revo/art/forn.html), [fornelo](https://reta-vortaro.de/revo/art/fornel.html), [baki, bakujo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bak.html), [fridujo, fridi](https://reta-vortaro.de/revo/art/frid.html), [frostujo, frostigi](https://reta-vortaro.de/revo/art/frost.html), [boli, bolilo, bolkruĉo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bol.html), [pesilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/pes.html) (em esperanto)
- ReVo: [poto](https://reta-vortaro.de/revo/art/pot.html), [kaserolo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kasero.html), [pato](https://reta-vortaro.de/revo/art/pat.html), [kovrilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kovr.html), [kribrilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kribr.html), [raspilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/rasp.html), [kirlilo, kirli](https://reta-vortaro.de/revo/art/kirl.html), [ĉerpilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/cxerp.html), [telero](https://reta-vortaro.de/revo/art/teler.html), [plado](https://reta-vortaro.de/revo/art/plad.html), [bovlo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bovl.html), [taso](https://reta-vortaro.de/revo/art/tas.html), [glaso](https://reta-vortaro.de/revo/art/glas.html), [tranĉilo, tranĉi](https://reta-vortaro.de/revo/art/trancx.html), [forko](https://reta-vortaro.de/revo/art/fork.html), [kulero, supkulero](https://reta-vortaro.de/revo/art/kuler.html), [manĝilaro](https://reta-vortaro.de/revo/art/mangx.html) (em esperanto)
- ReVo: [friti](https://reta-vortaro.de/revo/art/frit.html), [rosti, kradrosti](https://reta-vortaro.de/revo/art/rost.html), [stufi](https://reta-vortaro.de/revo/art/stuf.html), [haki](https://reta-vortaro.de/revo/art/hak.html), [senŝeligi](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxel.html), [miksi](https://reta-vortaro.de/revo/art/miks.html), [knedi](https://reta-vortaro.de/revo/art/kned.html), [verŝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/versx.html), [ŝuti](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxut.html), [ŝmiri](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxmir.html), [gustumi](https://reta-vortaro.de/revo/art/gust.html), [varmigi](https://reta-vortaro.de/revo/art/varm.html), [fandi](https://reta-vortaro.de/revo/art/fand.html), [degeli](https://reta-vortaro.de/revo/art/degel.html), [gramo](https://reta-vortaro.de/revo/art/gram.html), [litro](https://reta-vortaro.de/revo/art/litr.html), [decilitro](https://reta-vortaro.de/revo/art/decili.html), [krespo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kresp.html), [recepto](https://reta-vortaro.de/revo/art/recept.html), [ingredienco](https://reta-vortaro.de/revo/art/ingred.html), [piprujo](https://reta-vortaro.de/revo/art/pipr.html) (em esperanto)
- ReVo: [anaso](https://reta-vortaro.de/revo/art/anas.html), [kuko](https://reta-vortaro.de/revo/art/kuk.html), [pasto](https://reta-vortaro.de/revo/art/past.html) (em esperanto)
- PMEG: [IL](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/il.html), [UJ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/uj.html), [EJ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ej.html), [AĴ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ajh.html), [AR](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ar.html), [IST](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ist.html), [U](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj/vola.html), [N por mezuro](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/mezuro.html), [Da – bazaj reguloj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/da/bazaj_reguloj.html), [Da – detalaj reguloj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/da/detalaj_reguloj.html), [IG](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ig.html), [IĜ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/igh.html) (em esperanto)
