# Esperanto isimler ve sıfatlar: -o, -a ve çoğul -j

Source: https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/isimler-ve-sifatlar/
Language: tr
Updated: 2026-10-22

> Esperanto’da isimler -o, sıfatlar -a ile biter; ikisi de çoğul için -j, nesne için -n alır: bonajn katojn. Uyum kuralı, pli ve plej ile karşılaştırma.

Her Esperanto ismi *-o* ile, her sıfat *-a* ile biter. İkisi de çoğul için *-j*, nesne için *-n* alır ve sıfat her zaman ismine uyar: *bona kato*, *bonaj katoj*, *bonan katon*, *bonajn katojn* – “iyi kedi(ler)”. Dil bilgisel cinsiyet ve düzensiz çoğul yoktur.

## İsimler: -o eki

İsim, *-o* ile biten her kelimedir: *domo* – “ev”, *amiko* – “arkadaş”, *kuro* – “koşu”. Dil bilgisel ek kelime türünü gösterir, bu yüzden tek bir kökten birkaç kelime türer: *bela* – “güzel”, *bele* – “güzelce”, *belo* – “güzellik”. Esperanto’nun [kelime türetmesi](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/kelime-turetme/) bunun üzerine kuruludur.

İsimlerin dil bilgisel cinsiyeti yoktur, tıpkı Türkçede olduğu gibi. Kişi bildiren kelimelerin çoğu, örneğin *amiko* – “arkadaş” ya da *instruisto* – “öğretmen”, cinsiyet belirtmez. Birkaç kök anlamca erkektir ve dişil biçimi *-in-* son eki yapar: *patro* – “baba”, *patrino* – “anne”. Türkçede “baba” ile “anne” ayrı kelimelerdir; Esperanto’da ikisi de aynı kökten türer. Bkz. [son ekler](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/son-ekler/).

## Çoğul: -j

*-o* ya da *-a* ekinin ardından *-j* ekleyin: *domo* → *domoj* – “evler”, *bela* → *belaj*. *-oj* eki Türkçedeki “oy” gibi, *-aj* ise “ay” gibi okunur.

Birden büyük her sayıdan sonra isim çoğuldur: *du katoj* – “iki kedi”, *tri grandaj domoj* – “üç büyük ev”. Türkçede sayıdan sonra isim tekil kalır (“iki kedi”); bu alışkanlığı Esperanto’ya aktarmayın. *Unu* – “bir” ile isim tekil kalır: *unu tago* – “bir gün”.

## Uyum: sıfat ismine uyar

Sıfat, tanımladığı ismin aldığı *-j* ve *-n* ekini aynen alır. Bütün örüntü şudur:

| | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| **Özne** | *bona kato* | *bonaj katoj* |
| **Nesne (-n)** | *bonan katon* | *bonajn katojn* |

- *La bonaj katoj dormas.* – “İyi kediler uyuyor.”
- *Mi vidas bonajn katojn.* – “İyi kediler görüyorum.”

Sıra hiç değişmez: dil bilgisel ek, sonra *-j*, sonra *-n*. Yani *katojn*, asla *katonj*. Çoğul nesne eki *-ojn* “oynamak”taki “oyn” gibi okunur. *-n* ekinin ne zaman eklendiği [belirtme durumu](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/belirtme-durumu/) sayfasında anlatılır.

Türkçede sıfat isimle uyuşmaz: “büyük ev”, “büyük evler”, “büyük evleri”. Esperanto’da ise sıfat, çoğul ve nesne eklerini isimle birlikte taşır: *granda domo*, *grandaj domoj*, *grandajn domojn*.

Sıfat gibi çalışan kelimeler de aynı şekilde uyar. Buna *mia* – “benim” gibi iyelik sıfatları ve *tiu* – “şu, o” gibi korelatifler dâhildir: *miajn amikojn* – “arkadaşlarımı” (nesne olarak), *tiujn librojn* – “şu kitapları” (nesne olarak). Bkz. [zamirler](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/zamirler/) ve [korelatifler](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/korelatifler/).

### Sıfatın yeri

Sıfat genellikle isimden önce gelir – Türkçedeki gibi –, ama isimden sonra gelmesi de doğrudur: *bela domo* ya da *domo bela* – “güzel bir ev”. Ekler, kelime sırası değişse bile sıfatın hangi isme ait olduğunu gösterir.

### Esti’den sonra sıfatlar

*Esti* – “olmak”, *iĝi* – “hâline gelmek” ve *ŝajni* – “gibi görünmek” fiillerinden sonra sıfat sayıda uyar ama asla *-n* almaz:

- *La katoj estas bonaj.* – “Kediler iyi.”
- *La domo ŝajnas malnova.* – “Ev eski görünüyor.”

*Kaj* – “ve” ile bağlanmış iki tekil ismi tanımlayan tek bir sıfat çoğul olur: *La tablo kaj la seĝo estas novaj.* – “Masa ve sandalye yeni.” Türkçede “Kediler iyi(dir)” cümlesinde “-dir” çoğu zaman düşer; Esperanto’da *estas* eksik olmaz.

## Karşılaştırma: pli, plej, ol

Esperanto’da karşılaştırma ekleri ve “iyi – daha iyi – en iyi” gibi düzensiz biçimler yoktur. İşi küçük kelimeler görür:

| Anlam | Kalıp | Örnek | Çeviri |
|---|---|---|---|
| …-den daha | *pli … ol* | *Paŭlo estas pli alta ol Petro.* | “Paul, Peter’den daha uzun.” |
| …-den daha az | *malpli … ol* | *Teo estas malpli forta ol kafo.* | “Çay kahveden daha az güçlü.” |
| en … | *la plej … el* | *la plej bona el ĉiuj* | “hepsinin en iyisi” |
| en az … | *la malplej* | *la malplej multekosta* | “en az pahalı” |
| …kadar | *tiel … kiel* | *tiel granda kiel vi* | “sizin kadar büyük” |
| tıpkı … gibi | *same … kiel* | *same alta kiel mi* | “benim kadar uzun” |

*Bona* düzenli kalır: *pli bona* – “daha iyi”, *la plej bona* – “en iyi”. Aynı kelimeler zarfları da karşılaştırır: *pli rapide* – “daha hızlı”. Türkçedeki “daha” ve “en” de ayrı kelimelerdir, tıpkı *pli* ve *plej* gibi. Fark, karşılaştırılan şeyin yerindedir: Türkçede başa gelir (“kardan daha beyaz”), Esperanto’da *ol* ile sona gelir.

*Ol* ve *kiel*’den sonra kelime, tam cümlede alacağı rolü korur:

- *Mi amas vin pli ol li.* – “Sizi, onun sizi sevdiğinden daha çok seviyorum.”
- *Mi amas vin pli ol lin.* – “Sizi onu sevdiğimden daha çok seviyorum.”

Türkçedeki “ondan daha çok” iki anlama gelebilir; Esperanto *li* ve *lin* ile bunları ayırır.

“Çok” ve “fazla” için *tre* ve *tro* kullanılır: *tre granda* – “çok büyük”, *tro granda* – “fazla büyük”. *-eg-* ve *-et-* son ekleri gücü kelimenin içinde değiştirir: *granda* → *grandega* – “kocaman”, *domo* → *dometo* – “küçük ev”.

## Sık yapılan hatalar

| Yanlış | Doğru | Neden |
|---|---|---|
| *bona katoj* | *bonaj katoj* | Sıfat çoğulu kopyalar; Türkçedeki “iyi kediler” kalıbı burada geçmez. |
| *Mi havas du kato.* | *Mi havas du katojn.* | Birden büyük sayıdan sonra çoğul gelir, nesne olduğu için *-n* de eklenir. |
| *katonj* | *katojn* | *-j* her zaman *-n* ekinden önce gelir. |
| *La katoj estas bonajn.* | *La katoj estas bonaj.* | *Esti*’den sonra *-n* gelmez. |
| *pli bona ke vi* | *pli bona ol vi* | “-den” karşılığı *ol*’dur. |

## Sık sorulan sorular

### Esperanto’da sıfatlar isimlerle uyuşur mu?
Evet; sayıda ve durumda. İsim *-j* ya da *-n* alıyorsa, onu tanımlayan her sıfat da alır: *grandajn domojn* – “büyük evleri” (nesne olarak). Dil bilgisel cinsiyet olmadığı için cinsiyet uyumu yoktur. Türkçede sıfat isimle uyuşmadığı için bu kuralı unutmak kolaydır.

### Esperanto’da çoğul nasıl yapılır?
İsme ve onu tanımlayan sıfatlara *-j* ekleyin: *nova libro* → *novaj libroj* – “yeni kitaplar”. İstisna yoktur. Türkçedeki -lar/-ler ikilisi gibi bir ünlü uyumu da yoktur; ek her zaman aynıdır: *-j*.

### Esperanto’da “daha iyi” ve “en iyi” nasıl denir?
*Pli bona* “daha iyi”, *la plej bona* ise “en iyi” demektir. Zarflar için: *pli bone* – “daha iyi”, *plej bone* – “en iyi”.

### Sıfat isimden sonra gelebilir mi?
Evet. *Domo bela* ve *bela domo* ikisi de doğrudur; ekler hangi kelimelerin birbirine ait olduğunu gösterir.

## Kaynaklar

- [Fundamento de Esperanto, 2. ve 3. kurallar (İngilizce)](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/gramatiko_angla.html) – Akademio de Esperanto
- [Seksa signifo de O-vortoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/o-vortoj/seksa_signifo.html) – PMEG
- [A-vortoj: bazaj reguloj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/a-vortoj/bazaj_reguloj.html) – PMEG
- [Nombro: bazaj reguloj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/unu-nombro_multe-nombro/bazaj_reguloj.html) ve [Nombro ĉe A-vortoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/unu-nombro_multe-nombro/uzado/a-vortoj.html) – PMEG
- [N-finaĵo: bazaj reguloj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/bazaj_reguloj.html) – PMEG
- [Kiel kaj ol: uzado](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/komparoj/kiel_ol/uzado.html) ve [kun rolmontriloj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/komparoj/kiel_ol/kun_rolmontriloj.html) – PMEG
- [Esperanto grammar](https://en.wikipedia.org/wiki/Esperanto_grammar) – Wikipedia (İngilizce)
- [Turkish grammar](https://en.wikipedia.org/wiki/Turkish_grammar) – Wikipedia (İngilizce): cinsiyetin olmaması, sayıdan sonra tekil isim, karşılaştırma