# Esperanto’da sık yapılan 56 hata ve nasıl düzeltilir

Source: https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/sik-yapilan-hatalar/
Language: tr
Updated: 2026-10-22

> Esperanto’da sık yapılan hatalar: eksik -n, -ig- ile -iĝ-, sia ile lia, pli’den sonra ol, vurgu. Türkçe konuşanlar için yanlış ve doğru örnekler.

Esperanto’da en sık yapılan hatalar şunlardır: eksik belirtme durumu *-n*, ismini kopyalamayan sıfat, karıştırılan *-ig-* ve *-iĝ-*, *sia* gereken yerde *lia* ve *ol* gereken yerde *kiel*. Aşağıdaki satırlar Türkçe konuşanlar göz önünde bulundurularak yazılmıştır. Her biri yanlış biçimi, doğru biçimi ve nedenini verir. Bazı “yanlış” cümleler dil bilgisine uygundur ama istenenden başka bir şey söyler; “Neden” sütunu bunu belirtir.

## Dil bilgisel ekler

Tam kurallar: [belirtme durumu](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/belirtme-durumu/) ve [isimler ve sıfatlar](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/isimler-ve-sifatlar/).

| Yanlış | Doğru | Neden |
|---|---|---|
| *Mi vidas la hundo.* | *Mi vidas la hundon.* – “Köpeği görüyorum.” | Doğrudan nesne *-n* alır; kelime sırası onu işaretlemez. |
| *Mi legas libro.* | *Mi legas libron.* – “Kitap okuyorum.” | Türkçede belirsiz nesne ek almaz (“kitap okuyorum”); Esperanto’da her doğrudan nesne, belirli de olsa belirsiz de olsa *-n* alır. |
| *Mi havas tempo.* | *Mi havas tempon.* – “Zamanım var.” | Türkçedeki “zamanım var” cümlesinde “zaman” ek almaz; *havi* ise nesne isteyen bir fiildir. |
| *Mi estas instruiston.* | *Mi estas instruisto.* – “Öğretmenim.” | *Esti*’den sonra kelime özneyi niteler, nesne değildir; bu yüzden *-n* yok. |
| *Mi instruisto.* | *Mi estas instruisto.* – “Öğretmenim.” | Türkçede “öğretmenim” gibi cümleler kişi ekiyle kurulur ve fiil gerekmez; Esperanto’da *estas* yazılmalıdır. |
| *belaj domo*, *grandan domoj* | *bela domo*, *grandajn domojn* – “güzel bir ev”, “büyük evler” | Sıfat, ismin sayısını (*-j*) ve *-n* ekini kopyalar. Türkçede sıfat değişmediği için bunu unutmak kolaydır. |
| *katonj* | *katojn* – “kediler” (nesne) | *-j* her zaman *-n* ekinden önce gelir. |
| *Mi havas du kato.* | *Mi havas du katojn.* – “İki kedim var.” | Türkçede sayıdan sonra isim tekil kalır (“iki kedi”); Esperanto’da birden fazla şey çoğul isim demektir. |
| *Mi iras al la urbon.* | *Mi iras al la urbo.* – “Şehre gidiyorum.” | *Al* zaten yönü gösterir; yönü belirten *-n* eki *en*, *sur*, *sub* gibi edatlarla kullanılır (PMEG). Türkçedeki “şehre”nin -e eki *al*’a karşılık gelir. |
| *La birdo flugis en la ĉambro.* | *La birdo flugis en la ĉambron.* – “Kuş odaya uçtu.” | İkisi de doğrudur, ama *-n* olmazsa kuş zaten içerideydi. Türkçede aynı farkı “odada uçtu” ile “odaya uçtu” gösterir. |

## Fiiller

Bkz. [-ig- ve -iĝ-](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/gecisli-gecissiz-fiiller/), [fiiller](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/fiiller/) ve [ortaçlar](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/ortaclar/).

| Yanlış | Doğru | Neden |
|---|---|---|
| *La filmo komencas.* | *La filmo komenciĝas.* – “Film başlıyor.” | *Komenci* nesne ister (*Mi komencas la filmon*). Kendiliğinden başlayan şey *-iĝ-* alır. Türkçede de bu fark ekle gösterilir: “başlıyor” – “başlatıyor”. |
| *Mi dormas la bebon.* | *Mi dormigas la bebon.* – “Bebeği uyutuyorum.” | Geçişsiz bir fiile nesne yalnızca *-ig-* ile verilir (Türkçede “uyumak” – “uyutmak”). |
| *Mi volas lernas.* | *Mi volas lerni.* – “Öğrenmek istiyorum.” | *Voli*, *povi* ve *devi*’den sonra ikinci fiil mastar *-i*’de kalır. |
| *Mi volas, ke vi venas.* | *Mi volas, ke vi venu.* – “Gelmenizi istiyorum.” | İstek fiillerinden sonra *ke*’yi izleyen fiil *-u* alır. |
| *Li diris, ke li venus.* | *Li diris, ke li venos.* – “Geleceğini söyledi.” | Özgün sözlerin zamanını koruyun (“Geleceğim”); zamanı kaydırmak bir hatadır (PMEG). |
| *Estas varma hodiaŭ.* | *Estas varme hodiaŭ.* – “Bugün sıcak.” | Öznesiz bir cümle zarf alır. |
| *La ĉambro estas varme.* | *La ĉambro estas varma.* – “Oda sıcak.” | Gerçek bir özne varken *esti* sıfat alır. |
| *Li kuras rapida.* | *Li kuras rapide.* – “Hızlı koşuyor.” | Türkçede aynı kelime hem sıfat hem zarf olarak çalışır (“hızlı koşuyor”); Esperanto’da fiili niteleyen kelime zarftır (*-e*). |
| *La pordo estas fermata.* | *La pordo estas fermita.* – “Kapı kapalı.” | *-at-* hâlâ süren eylemi (“kapatılıyor”), *-it-* bitmiş eylemi anlatır. |
| *Mi ĵetadis la pilkon unu fojon.* | *Mi ĵetis la pilkon unu fojon.* – “Topu bir kez attım.” | *-ad-* süren ya da tekrarlanan bir eylemi gösterir (PMEG); tek bir eylem sade fiille anlatılır. Bkz. [son ekler](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/son-ekler/). |

## Zamirler ve korelatifler

Bkz. [zamirler](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/zamirler/), [ilgi cümleleri](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/ilgi-cumleleri/) ve [sorular ve olumsuzluk](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/soru-ve-olumsuzluk/).

| Yanlış | Doğru | Neden |
|---|---|---|
| *Petro amas lian edzinon.* | *Petro amas sian edzinon.* – “Petro (kendi) karısını seviyor.” | *Sia* özneye geri döner. *Lian* başka bir adamın karısı demektir. |
| *Mi loĝas en sia domo.* | *Mi loĝas en mia propra domo.* – “Kendi evimde oturuyorum.” | Türkçedeki “kendi” her kişide kullanılır; *sia* ise yalnızca üçüncü kişi için geçerlidir. “Kendi” vurgusunu *propra* verir. |
| *Petro kaj sia edzino venis.* | *Petro kaj lia edzino venis.* veya *Petro kun sia edzino venis.* – “Petro ve karısı geldi.” | *Sia* öznenin parçası olamaz ve yalnızca üçüncü kişidir: *Mi venis kun mia frato*, *kun sia frato* değil. |
| *La libro, ke mi legis* | *La libro, kiun mi legis* – “okuduğum kitap” | Bir ismi tanımlamak için *kiu* kullanılır; nesneyse *-n* ile. *Ke* yalnızca bir bildirim açar. |
| *Mi pensas, kiu vi pravas.* | *Mi pensas, ke vi pravas.* – “Haklı olduğunuzu düşünüyorum.” | Düşünme ya da söyleme fiilinden sonraki bildirim *ke* ister. |
| *Mi estas dudek jaroj.* | *Mi havas dudek jarojn.* veya *Mi estas dudekjara.* – “Yirmi yaşındayım.” | Yaş, sahip olunan bir şeydir (*havi … jarojn*) ya da *-jara* ile kurulan bir sıfattır; “yıl” değilsiniz. Bkz. [zaman ve tarihler](https://esperantopedia.org/tr/ifadeler/zaman/). |
| *Mi ne vidis neniun.* | *Mi vidis neniun.* – “Kimseyi görmedim.” | Cümlede tek olumsuzluk. İkisi birbirini götürür, bu yüzden yanlış cümle “yine de birini gördüm” anlamına gelir. Türkçede olumsuz kelimeyle birlikte fiil de olumsuz olur; bu alışkanlığı aktarmayın. |
| *Neniu ne venis.* | *Neniu venis.* – “Kimse gelmedi.” | Aynı kural: *neniu* yeter. *Neniu ne venis* cümlesi olumluya döner (“gelmeyen kimse olmadı”). |
| *Mi ne scias, se li venos.* | *Mi ne scias, ĉu li venos.* – “Gelip gelmeyeceğini bilmiyorum.” | Cümle içindeki evet–hayır soruları *ĉu* ile başlar; *se* “eğer” demektir. |
| *Vi venis ĉu?* | *Ĉu vi venis?* – “Geldiniz mi?” | Türkçedeki “mi” soru eki fiilden sonra gelir; *ĉu* ise cümlenin başına konur. |
| *Anna venis. Li estas tre laca.* | *Anna venis. Ŝi estas tre laca.* – “Anna geldi. O çok yorgun.” | Türkçedeki “o” her cinsiyet için tektir; Esperanto’da erkek için *li*, kadın için *ŝi*, şey ve hayvan için *ĝi* kullanılır. |

## Kelime seçimi

Bkz. [karşılaştırma](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/karsilastirma/), [edatlar](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/edatlar/) ve [tanımlık](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/tanimlik/).

| Yanlış | Doğru | Neden |
|---|---|---|
| *Li estas pli alta kiel mi.* | *Li estas pli alta ol mi.* – “Benden daha uzun.” | “Daha … -den” karşılaştırmasındaki “-den” *ol*’dur. *Kiel* “gibi, kadar” demektir. |
| *Mi estas pli alta mia patro.* | *Mi estas pli alta ol mia patro.* – “Babamdan daha uzunum.” | Türkçede karşılaştırma eki kelimenin içindedir (“babamdan”); Esperanto’da ayrı bir kelime olan *ol* gerekir. |
| *Mi volas glason de akvo.* | *Mi volas glason da akvo.* – “Bir bardak su istiyorum.” | *Da* miktarı adlandırır. *Glaso de akvo*, su ile ilişkili bir bardaktır, örneğin içinde su bulunmuş olan (PMEG). |
| *multe de homoj* | *multe da homoj* – “çok insan” | Miktar kelimeleri saydıkları şeye *da* ile bağlanır ve ardından *-n* gelmez: *Mi vidis multe da homoj.* |
| *Mi venos en la oka.* | *Mi venos je la oka.* – “Saat sekizde geleceğim.” | Saatler *je* alır. Günler *-n* alır: *lundon* – “pazartesi günü”. |
| *Tiu ŝtofo kostas dek eŭrojn po metro.* | *Tiu ŝtofo kostas po dek eŭrojn por metro.* – “O kumaşın metresi on avro.” | *Po* tekrarlanan miktarın önüne gelir ve “başına” anlamındaki söz *por*’dur (PMEG). |
| *Mi parolas anglan.* | *Mi parolas la anglan.* – “İngilizce konuşuyorum.” | Sıfatla adlandırılan dil *la* alır: *la angla*. Türkçe için de aynıdır: *Mi parolas la turkan.* |
| *Mi lernas la Esperanton.* | *Mi lernas Esperanton.* – “Esperanto öğreniyorum.” | *-o* ile biten dil adları (*Esperanto*, *Ido*, *Volapuko*) özel addır ve *la* almaz. |
| *Mi vidis hundon. Hundo estis nigra.* | *Mi vidis hundon. La hundo estis nigra.* – “Bir köpek gördüm. Köpek siyahtı.” | Daha önce anılan şey *la* alır. Türkçede belirli tanımlık olmadığı için *la* kolay unutulur. |

### Yanıltıcı benzerlikler

Türkçede benzer ses ya da yazılışa sahip olup Esperanto’da başka anlama gelen kelimeler (ReVo’da doğrulandı; Türkçe anlamlar Türk Dil Kurumu sözlüğüne göredir):

| Yanlış | Doğru | Neden |
|---|---|---|
| *Li rompis la kolon.* | *Li rompis la brakon.* – “Kolunu kırdı.” | *Kolo* “boyun”dur; Türkçedeki “kol” ise *brako*dur. |
| *Ne vi volas?* | *Kion vi volas?* – “Ne istiyorsunuz?” | Türkçedeki “ne” (hangi şey) *kio*’dur; Esperanto’da *ne* “hayır, değil” demektir. “Ne … ne de” ise *nek … nek*’tir. |
| *Sur la muro pendas bela tablo.* | *Sur la muro pendas bela pentraĵo.* – “Duvarda güzel bir tablo asılı.” | *Tablo* mobilya olan masadır; Türkçedeki “tablo” (resim) *pentraĵo* ya da *bildo*’dur. |
| *Mi aŭdis ses.* | *Mi aŭdis voĉon.* – “Bir ses duydum.” | *Ses* “altı” sayısıdır; Türkçedeki “ses” *voĉo* (insan sesi) ya da *sono*’dur (genel ses). |
| *Mi havas karan katon.* | *Mi havas nigran katon.* – “Kara bir kedim var.” | *Kara* “sevgili; pahalı” demektir; Türkçedeki “kara” (siyah) *nigra*’dır. |

## Okunuş ve yazım

Bu hatalar Türkçedeki ses alışkanlıklarından gelir. Bkz. [alfabe sayfası](https://esperantopedia.org/tr/ogren/alfabe-ve-telaffuz/).

| Yanlış | Doğru | Neden |
|---|---|---|
| *FA-mi-li-o*, *TE-le-fo-no* | *fa-mi-LI-o*, *te-le-FO-no* | Vurgu sondan bir önceki ünlüye düşer, *es-pe-RAN-to* gibi. *o*’dan önceki *i* ünlü sayılır. |
| *es-pe-ran-TO*, *fa-mi-li-O* | *es-pe-RAN-to*, *fa-mi-LI-o* | Türkçede vurgu çoğu kelimede sondadır, bu yüzden son heceyi vurgulamak kolayca alışkanlık olur; Esperanto’da vurgu her zaman sondan bir önceki hecededir. |
| *aŭto* “a-u-to” diye üç hece | *AŬ-to* (iki hece; *ŭ* kısa u) | Ünlü artı *j* ya da *ŭ* tek hecedir: *aj*, *ej*, *oj*, *uj*, *aŭ*, *eŭ* (Türkçedeki “ay”, “oy” gibi). |
| *yes*, *yaro* | *jes* – “evet”, *jaro* – “yıl” | Esperanto’da *y* harfi yoktur; Türkçedeki y sesi *j* ile yazılır. |
| *şi venis*, *çu vi venis* | *ŝi venis*, *ĉu vi venis* | Esperanto alfabesinde ş ve ç yoktur; aynı sesler *ŝ* ve *ĉ* ile yazılır. Türkçe klavyenizde ş ve ç olsa da onları *ŝ* ve *ĉ* yerine kullanmayın. Yazamıyorsanız [x sistemini](https://esperantopedia.org/tr/ogren/alfabe-ve-telaffuz/) kullanın. |
| *centro* “CEN-tro” (Türkçedeki c ile) | *centro* “TSEN-tro” | *c* her zaman “ts”dir (PMEG). Türkçedeki c sesi Esperanto’da *ĝ* ile yazılır. |
| *jaro* “jaro” (Türkçedeki j ile) | *jaro* “YA-ro” | *j* Türkçedeki y gibidir. Türkçedeki j sesi Esperanto’da *ĵ* ile yazılır. |
| *ĝis* “ğis” | *ĝis* “cis” | *ĝ*, Türkçedeki *ğ* (yumuşak g) değildir; c gibi okunur. |
| *geografio* “coğrafya” gibi | *ge-o-gra-FI-o* (sert *g* ile) | *g* her zaman serttir, “gazete”deki gibi. |
| *Mi scias, ke si venos.* | *Mi scias, ke ŝi venos.* – “Onun (kadın) geleceğini biliyorum.” | Şapkasız *si* dönüşlü zamirdir, farklı bir kelimedir. *ŝ* yazamıyor musunuz? [x sistemini](https://esperantopedia.org/tr/ogren/alfabe-ve-telaffuz/) kullanın. |
| *Ŝi parolas la Francan.* | *Ŝi parolas la francan.* – “Fransızca konuşuyor.” | Dil ve milliyet adlarının sıfat biçimleri normalde küçük harfle yazılır. Yalnızca *Esperanto* gibi *-o* ile biten adlar büyük harf alır (PMEG). Türkçede dil adları büyük harfle yazılır (“Fransızca”); bu alışkanlığı aktarmayın. |

## Sık sorulan sorular

### Hangi Esperanto hataları cümlenin anlamını değiştirir?
Birkaçı: *sian* yerine *lian* (kendi karısı değil, başka bir adamın karısı), *-ita* yerine *-ata* (“kapalı” yerine “kapatılıyor”), eksik yön *-n* eki (odaya değil, odanın içinde) ve çifte olumsuzluk (cümle olumluya döner).

### -ig- ile -iĝ-’in farkı nedir?
*-ig-* “yaptırmak, -tmak” anlamıyla nesne alan fiiller, *-iĝ-* ise “olmak, -lmak” anlamıyla nesne almayan fiiller yapar. Türkçede de benzer bir ayrım vardır: “kapı açıldı” – “kapıyı açtım”; Esperanto’da *La pordo malfermiĝis* ve *Mi malfermis la pordon*. Çiftlerin listesi [-ig- ve -iĝ-](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/gecisli-gecissiz-fiiller/) sayfasındadır.

### Esperanto’da dil adları büyük harfle mi yazılır?
Yalnızca *Esperanto*, *Ido* ve *Latino* gibi *-o* ile biten adlar. *angla* ve *franca* gibi sıfat biçimleri ile çoğu milliyet kelimesi (*anglo*, *usonano*) normalde küçük harfle yazılır. Türkçede “Türkçe”, “Fransızca” büyük harfle yazıldığı için bu alışkanlığı aktarmamaya dikkat edin.

### Kendi Esperanto’mu nasıl kontrol edebilirim?
Her cümlede şunlara bakın: her nesnede *-n* (belirsiz olsa bile), her sıfatta *-j* ve *-n*, sayıdan sonra çoğul isim, doğru *-ig-/-iĝ-* biçimi, *sia*’nın yalnızca özne için kullanılması, eksik olmayan *estas*, doğru yerdeki *ol*, *ke*, *ĉu*. Sonra vurguyu denetlemek için cümleyi yüksek sesle okuyun.

## Kaynaklar

- PMEG: [N – temel kurallar](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/bazaj_reguloj.html), [Nesne için N](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/objekto.html), [Yön için N](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/direkto.html), [A-kelimeleri](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/a-vortoj/bazaj_reguloj.html), [Tekil ve çoğul](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/unu-nombro_multe-nombro/bazaj_reguloj.html)
- PMEG: [-iĝ- ile fiiller](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj_frazroloj/igh.html), [Yansız kip (mastar)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj/neutrala.html), [Dolaylı anlatımda zaman](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/subfrazoj/nerekta_parolo/verboformoj.html), [E-kelimeleri (zarflar)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/e-vortoj/uzo.html), [A-kelimesi olarak ortaçlar](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/participoj/a-vortoj.html), [-ad- son eki](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ad.html)
- PMEG: [Basit cümlelerde si](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/si/simplaj_frazoj.html), [Kiu](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/subfrazoj/rilataj/kiu_kio_kies/kiu.html), [Yan cümle olarak sorular](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/subfrazoj/demandaj.html), [Olumsuzluk](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/neado.html), [Cümle türleri ve işlevleri](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/frazospecoj/fraztipoj_frazfunkcioj.html)
- PMEG: [Kiel ve ol](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/komparoj/kiel_ol/index.html), [Da](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/da/detalaj_reguloj.html), [Je](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/je.html), [Po](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/aliaj_rolvortetoj/po.html), [Dil adlarından önce la](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/difiniloj/la/specialaj_uzoj.html), [Büyük harfler](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/propraj_nomoj/majuskloj.html), [Telaffuz](https://bertilow.com/pmeg/skribo_elparolo/elparolo/bazaj_reguloj.html)
- Reta Vortaro (ReVo): [kolo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kol.html), [brako](https://reta-vortaro.de/revo/art/brak.html), [tablo](https://reta-vortaro.de/revo/art/tabl.html), [pentri](https://reta-vortaro.de/revo/art/pentr.html), [voĉo](https://reta-vortaro.de/revo/art/vocx.html), [kara](https://reta-vortaro.de/revo/art/kar.html), [nigra](https://reta-vortaro.de/revo/art/nigr.html), [bildo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bild.html), [sono](https://reta-vortaro.de/revo/art/son.html), [ses](https://reta-vortaro.de/revo/art/ses.html)
- [Güncel Türkçe Sözlük](https://sozluk.gov.tr/) – Türk Dil Kurumu: kol, ne, tablo, ses, kara
- [Büyük harflerin kullanıldığı yerler](https://www.tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/buyuk-harflerin-kullanildigi-yerler/) – Türk Dil Kurumu (dil adları)
- [Turkish grammar](https://en.wikipedia.org/wiki/Turkish_grammar) ve [Turkish phonology](https://en.wikipedia.org/wiki/Turkish_phonology) – Wikipedia (İngilizce)